Ο ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ-3 καὶ ἡ Δύση (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Ἀλέξανδρος Μαυροκορδάτος
καὶ ἡ Δύση
Μέρος Γ´

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

AΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ: YΠΟΝΟΜΕΥΤΗΣ ἢ ΕΥΕΡΓΕΤΗΣ; (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

AΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ-2 Ὁ πολιτικὸς ποὺ εἰσήγαγε στὴν Ἑλλάδα τὴν «ρεάλ πολιτίκ» (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

 .                    Ὁ Μαυροκορδάτος ἦταν ἀπὸ τοὺς πρώτους πολιτικούς,  ποὺ  ἀποδέχθηκε τὴ δυτικὴ κοινωνικὴ καὶ ἠθικὴ συμπεριφορὰ τῆς ἐποχῆς του καὶ ἀνεχόταν τὴν τῆς πατρίδας του. Αὐτὸς ἦταν καὶ ὁ λόγος ποὺ οἱ περισσότεροι δυτικοὶ φιλέλληνες τὸν ἐκθείασαν. Εὐρισκόμενος στὴν Πίζα γνώρισε καὶ συνδέθηκε μὲ τὸν ρομαντικὸ Ἄγγλο ποιητὴ Πέρσι Σέλλεϊ (1792-1822). Ὁ Σέλλεϊ στὰ 19 του χρόνια ἔγραψε τὸ φυλλάδιο «Ἡ ἀναγκαιότητα τοῦ ἀθεϊσμοῦ» (The necessity of atheism), στὸ ὁποῖο  ἐκφράστηκε ἐναντίον κάθε  παραδοσιακοῦ θεσμοῦ.
.                    Στὴν Πίζα ὁ Μαυροκορδάτος γνωρίστηκε καὶ μὲ τὴν σύζυγο τοῦ Σέλλεϊ Μαίρη, στὴν ὁποία ἔκαμε μαθήματα ἀρχαίων ἑλληνικῶν. Ὁ ποιητὴς δὲν ἐνοχλήθηκε ἀπὸ τὴ σχέση τους καὶ τοῦ ἀφιέρωσε τὸ δράμα του “Hellas”. Στὸ σπίτι τοῦ Σέλλεϊ ὁ Μαυροκορδάτος γνώρισε καὶ τὸν Λόρδο Βύρωνα, τὸν ὁποῖο γοήτευσε μὲ τοὺς τρόπους του καὶ μιλώντας γιὰ τὴν Ἑλλάδα. Γιὰ τὸνἝλληνα πολιτικὸ δὲν εἶχε τὴν ἴδια ἀντίληψη ὁ σημαντικὸς φιλέλληνας συνταγματάρχης Leicester Stanhope, 5th Earl of Xarrington, συμπατριώτης καὶ συνεργάτης τοῦ Βύρωνα στὸν Ἀγώνα γιὰ τὴνἀνεξαρτησία τῆς Ἑλλάδος.
.                    Ὁ Βύρωνας σὲ γράμμα του πρὸς τὸν Μαυροκορδάτο, ἀπὸ τὴν Κεφαλονιά, στὶς 2 Δεκεμβρίου 1823, τοῦ γράφει ὅτι αὐτὸ θὰ φτάσει στὰ χέρια του ἀπὸ τὸν Στάνχοπ, γιὰ τὸν ὁποῖο πιστεύει πὼς «ἀπὸ κοινοῦ μὲ ὅλη τὴν Εὐρώπη σέβεται καὶ θαυμάζει τὸ θάρρος, τὰ ταλέντα, καὶ πρὸπάντων, τὴν ἐντιμότητα τοῦ πρίγκιπα Μαυροκορδάτου» (The life – Letters and Journals of Lord Byron” by Thomas Moore, London, John Murray, Albemarle Street, 1860, p. 602). Ἀντίθετα πρὸς τὶς προβλέψεις τοῦ Βύρωνα o Στάνχοπ εἶχε ἄλλη ἰδέα γιὰ τὸν ἄνδρα:
.                    «Ὁ Μαυροκορδάτος εἶναι ἕνας καπάτσος, πονηρός, ὕπουλος καὶ ἀξιαγάπητοςἄνθρωπος. Καταρχὴν κερδίζει τοὺς ἀνθρώπους μὲ τὰ «γιές» του καὶ τὰ χαμόγελά του. Εἶναι προσιτὸς καὶ ἀνοικτὸς σὲ καλὲς συμβουλές, ἀλλὰ ἐπιδιώκει καιροσκοπικὴ πολιτική, καὶ δὲνὑπάρχει τίποτε τὸ μεγάλο ἢ βαθυστόχαστο στὸ μυαλό του. Ἔχει φιλοδοξία καὶ στόχο, ἀλλὰ ὄχι τόλμη καὶ αὐτοπεποίθηση, ἀπαραίτητα στοιχεῖα γιὰ νὰ παίξει πρῶτο ρόλο στὸ κράτος. Τὸ παιχνίδι του ἦταν γι’ αὐτὸ νὰ διασφαλίσει μίαν ἄλλη λύση, ὑπὸ τὴν Ἀγγλικὴ Κοινοπολιτεία ἢ ὑπὸ βασιλέα. Λέγει ὅτι τὸ σύνταγμα εἶναι παιδί του, ἀλλὰ δείχνει ὅτι δὲν ἔχει ὁποιαδήποτε συγγένεια μὲ αὐτό. Καί, σὲ τελευταία ἀνάλυση, τί νὰ περιμένεις ἀπὸ ἕναν Τοῦρκο ἢ ἕναν Ἕλληνα τῆς Κωνσταντινούπολης; Ὅλοι οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖ εἶναι λιγότερο ἢ περισσότερο ἐπηρεασμένοι ἀπὸ τὶς συνθῆκες καὶ τὴν περιβάλλουσα αὐτοὺς κοινωνία καὶ ὁ Μαυροκορδάτος, ποὺ ὑπῆρξε  στὴνὑπηρεσία τοῦ βεζίρη, δύναται νὰ ἐγκωμιάζεται ἀπὸ τοὺς ἱστορικοὺς ὡς ἡμίθεος». («Greece in 1823 and 1824. Series of letters and other documents on thw Greek Revolution, written during a visit to that country by the honourable colonel Leicester Stanhope», London, Printed for Sherwood, Jones, and CO, 1824, Letter XXXII, Missolonghi 31st January 1824, p. 100-101).
.                    Ὁ Στάνχοπ ἔγραψε τὴν ἀλήθεια. Ὁ Μαυροκορδάτος ὑποστήριξε ἐνθέρμως τὸν συμβιβασμὸ μὲ τὴν Τουρκία, τὴν προσκόλληση τῆς Ἑλλάδος στὴν Ἀγγλικὴ Κοινοπολιτεία καὶδέχθηκε ξένο ἡγεμόνα μὲ ἀπόλυτες ἐξουσίες, τὸν Ὄθωνα, ἀφοῦ εἶχε συντελέσει στὴ δολοφονία τοῦΚαποδίστρια ἐν ὀνόματι τῆς «συνταγματικῆς δημοκρατίας»…
.                    Λόγῳ τῆς προέλασης τοῦ Ἰμπραὴμ καὶ τῆς ἀνικανότητάς του νὰ τὸνἀντιμετωπίσει, ὁ Μαυροκορδάτος ἔπεισε τὴν Ἐθνικὴ Συνέλευση, στὶς 10 Ἀπριλίου 1826, νὰἀναθέσει στὸν Ἄγγλο ἔκτακτο πρεσβευτὴ στὴν Ὑψηλὴ Πύλη Στράτφορντ Κάνινγκ νὰδιαπραγματευθεῖ τὴν εἰρήνη ἀνάμεσα στοὺς Ἕλληνες καὶ τοὺς Τούρκους καὶ διορίσει δεκατριμελῆἘπιτροπὴ γιὰ νὰ προβεῖ, σὲ συνεννόηση μὲ τὸν Ἄγγλο πρεσβευτή, στὴ σχετικὴ διαπραγμάτευση. Ἀντέδρασε ἀμέσως ὁ Δημήτριος Ὑψηλάντης. Μὲ ἀναφορά του στὴν Συνέλευση διαμαρτυρήθηκε ἐντόνως γιὰ τὸν προωθούμενο συμβιβασμό, ὡς «πράξεως παρανόμου καὶ ἐναντίας τῆς θελήσεως τοῦ Ἔθνους» καὶ ἔθεσε τὸ ἐρώτημα: «Ἔχομεν ὅμως ἀνάγκην προστασίας νὰ καταφύγωμεν εἰς τοὺςἡγεμόνας ὅλων τῶν ἐθνῶν;» (Α. Βακαλόπουλου, Ἱστορία τοῦ Νέου Ἑλληνισμοῦ, Νέα Ἔκδοση Ἡρόδοτος, 2009, τόμ. Ζ΄, σελ. 72). Στὴν κίνηση τοῦ Μαυροκορδάτου ἀντέδρασαν καὶ οἱ ἄλλοι πολιτικοὶ καὶ στρατιωτικοὶ ἡγέτες καὶ ἡ πρωτοβουλία του ἀκυρώθηκε. Ἂν σκεφθεῖ κανεὶς τὶς σκέψεις καὶ τὶς σύγχρονες προτάσεις ἀναλυτῶν, καὶ ἰδεολόγων τοῦ συμβιβασμοῦ μὲ τὴν γείτονα γιὰ τὰἐθνικὰ θέματα –Κυπριακό, Αἰγαῖο, Ἐναέριος χῶρος, ΑΟΖ– διαπιστώνει ὅτι ἡ σκέψη τοῦΜαυροκορδάτου ἐπιζεῖ…
.                    Στὶς 20 Ἰουλίου τοῦ 1825, πάντα λόγῳ τῆς δικῆς του πλήρους ἀποτυχίας νὰἀντιμετωπίσει μὲ ἐπιτυχία τὸν Ἰμπραήμ,  ὁ Μαυροκορδάτος πέρασε σὲ μυστικὴ συνεδρίαση τοῦΝομοθετικοῦ Σώματος – αὐτὸς καὶ κάποιοι δικοί του – τὴν ἀπόφαση, ὅτι ἡ Ἑλλάδα «θέτει ἑαυτὴνὑπὸ τὴν ἀπόλυτον προστασίαν τῆς Μεγάλης Βρετανίας καὶ ἐνεπιστεύετο εἰς τὴν Δύναμιν ταύτην τὴν διατήρησιν τῆς ἐλευθερίας καὶ τῶν δικαιωμάτων της». Πρὸς τοῦτο ἐστάλη ὁ πρεσβύτερος γιὸς τοῦ Ἀνδρέα Μιαούλη στὸ Λονδίνο μὲ τὸ πλοῖο του, γιὰ νὰ τὴν ὑποβάλει στὴν ΒρετανικὴΚυβέρνηση. Καὶ ἡ ἀπόφαση αὐτὴ βρῆκε ἰσχυρότατη ἀντίδραση ἀπὸ στρατιωτικοὺς καὶ πολιτικοὺς καὶ δὲν προχώρησε… (Θωμᾶ Γόρδωνος «Ἱστορία τῆς Ἑλληνικῆς Ἐπαναστάσεως», Μεταφρ. Ἀλεξ. Παπαδιαμάντης, Τόμος Γ΄, ΜΙΕΤ, σσ. 114-115).
.                    Στὸ πρακτικὸ τῆς ἀπόφασης, γιὰ νὰ τεθεῖ ἡ Ἑλλάδα ὑπὸ τὴν προστασία τῆς Ἀγγλίας – ὑπενθυμίζεται ὅτι ἐλήφθη σὲ μυστικὴ συνεδρίαση –, γράφεται μεταξὺ ἄλλων:
«Ὁ κλῆρος, οἱ ἀντιπρόσωποι καὶ οἱ ναυτικοὶ καὶ στρατιωτικοὶ ἀρχηγοὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους, θεωροῦντες ὅτι οἱ Ἕλληνες ἔλαβον τὰ ὄπλα πρὸς ὑπεράσπισιν τοῦ φυσικοῦ καὶ ἀπαραγράπτου δικαιώματος εἰς τὸ ἄσυλον τῆς ἰδιοκτησίας, τῆς θρησκείας καὶ τῆς ἐλευθερίας καὶ ἀντέστησαν ἐπὶτέσσερα ἔτη εἰς τὰς κολοσσιαίας δυνάμεις τῆς Αἰγύπτου, Ἀσίας καὶ Ἀφρικῆς, ἀποκτήσαντες οὕτω τίτλον πρὸς πολιτικὴν ὕπαρξιν… Ὅτι ἡ ἐλευθέρα κυβέρνησις τῆς Μεγάλης Βρετανίας εἶναι ἡ μόνη ἥτις διετήρησεν αὐστηρὰν οὐδετερότητα, ἀλλ’ ὅτι ἡ οὐδετερότης της δὲν ἀρκεῖ πλέον διὰ νὰ προφυλάξη τοὺς Ἕλληνας ἀπὸ τὴν ἄδικον καὶ αὔξουσαν καταδίωξιν… ὀφείλομεν νὰ καταφύγωμεν εἰς τὴν φιλανθρωπίαν (sic) τῆς κυβερνήσεώς της. Διὰ ταῦτα ὁρίζομεν, ἀποφασίζομεν καὶ θεσπίζομεν τὸν ἀκόλουθον νόμον:
Ἄρθρον 1.- Δυνάμει τοῦ παρόντος ψηφίσματος τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος θέτει τὴν ἱερὰν παρακαταθήκην τῆς ἐλευθερίας του, τῆς ἀνεξαρτησίας καὶ τῆς πολιτικῆς ὑπάρξεώς του ὑπὸ τὴνἀπόλυτον προστασίαν τῆς Μεγάλης Βρετανίας… Ἐξεδόθη ἐν Ναυπλίᾳ, Ἰουλίου 20 (Αὐγούστου 1η) 1825». (Θωμᾶ Γόρδωνος «Ἱστορία Ἑλληνικῆς Ἐπαναστάσεως», ΜΙΕΤ, Τόμ. Γ΄, σελ.128-129).
.                    Ἂν σκεφθεῖ κανεὶς τὶς σκέψεις τῶν «νεωτερικῶν» κύκλων τῶν χρόνων μας, τὴν ἐκ μέρους τους  ὑποβάθμιση τῆς ἑλληνικῆς κουλτούρας καὶ παράδοσης καὶ τὴν ἰδεολογική τους ταύτιση πρὸς τοὺς κάθε λογῆς ἰσχυροὺς τῆς Γῆς, ἀντιλαμβάνεται γιατί ὑποστηρίζουν τὸν Μαυροκορδάτο, ποὺ στρατιωτικὰ  (Πέττα, Νεοκάστρο) καὶ πολιτικὰ (Ἐμφύλιος)  ἡ Ἐπανάσταση κινδύνευσε σοβαρὰ ἀπὸ αὐτὸν καὶ σώθηκε, λόγῳ τῶν ἀδυναμιῶν καὶ ἐλαττωμάτων του, ὅπωςἔγραψε ὁ Στάνχοπ.-     

, , ,

  1. Σχολιάστε

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

%d ἱστολόγοι ἔχουν δηλώσει ὅτι αὐτὸ τοὺς ἀρέσει: