ΔΗΜ. ΥΨΗΛΑΝΤΗΣ –2: ΑΝΔΡΕΙΟΣ ΜΑΧΗΤΗΣ ΕΩΣ ΤΟ ΤΕΛΟΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Δημήτριος Ὑψηλάντης

Μέρος Β´: Ἀνδρεῖος μαχητὴς ἕως τὸ τέλος

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΥΨΗΛΑΝΤΗΣ -1: O ΜΕΧΡΙΣ ΑΥΤΟΘΥΣΙΑΣ ΠΑΤΡΙΩΤΗΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

 .                    Οἱ Ὑψηλάντες ἔχουν τὸ ἱστορικὸ προνόμιο νὰ εἶναι αὐτοὶ ποὺ ἄρχισαν καὶ τελείωσαν τὸν ὑπὲρ Ἀνεξαρτησίας Ἀγώνα τῶν Ἑλλήνων. Ὁ γραμματέας τοῦ Δημητρίου Ὑψηλάντη,Ἰωάννης Φιλήμων, στὰ «Ἀπομνημονεύματα τῶν Ἀγωνιστῶν», ποὺ ἔγραψε, ἀναφέρει στὸν Γ΄ Τόμο, κεφάλαιο ΙΓ΄: «Ἡ ἔναρξις καὶ τὸ τέλος τοῦ ἑλληνικοῦ ἀγῶνος τιμῶσιν ἐξαιρετικῶς τὴν ὑψηλαντικὴν οἰκογένειαν καὶ ἀθάνατον τὴν δόξαν αὐτῆς βεβαιοῦσιν, ὅτε ἀπὸ μὲν τοῦ βορρᾶ ὁ Ἀλέξανδρος πρῶτος ἐκήρυξε τὴν ἐθνεγερσίαν τοῦ 1821, κατὰ δὲ τὴν μεσημβρίαν ὁ Δημήτριος τὴν τελευταίαν συνῆψε μάχην κατὰ τῶν Τούρκων καὶ τὴν τελευταίαν συνέθετο τὸ 1829 περιώνυμον συνθήκην τοῦΤιλφουσίου ὄρους (Πέτρας)». Ἀπὸ πλευρᾶς του ὁ Χριστόφορος Περραιβὸς ἔγραψε στὰ«Ἀπομνημονεύματα τῶν Ἀγωνιστῶν τοῦ 1821», ὅτι «ὁ Ὑψηλάντης ἄρχισε τὸν πόλεμον ὑπὲρ τῆςἀνεξαρτησίας, ὁ Ὑψηλάντης ἐσφράγισε καὶ τὴν εἰρήνην  ὑπὲρ τῆς δόξης τῶν Ἑλλήνων». (Τόμος Β΄, Κεφ. κϛ΄).  
.              Ὁ Δημ. Ὑψηλάντης ἀπὸ τὴν ὥρα ποὺ ἦρθε στὴν Ἑλλάδα δὲν ἔπαυσε νὰ πολεμᾶἕως τὴν τελευταία μάχη καὶ νὰ δείχνει τὸν ἔντιμο καὶ ἀνιδιοτελῆ χαρακτήρα του. Ὁ πολιτικὸς καὶ ἱστορικὸς Σπυρίδων Τρικούπης, γαμβρὸς τοῦ ἄσπονδου ἐχθροῦ τοῦ Ὑψηλάντη Ἀλέξ. Μαυροκορδάτου, παρὰ τὸν ἀρνητικὸ ἐπηρεασμό, ποὺ δεχόταν, ἔγραψε στὴν «Ἱστορία τῆςἙλληνικῆς Ἐπαναστάσεως», μεταξὺ ἄλλων: «Ἀφ᾽ ὅτου ἐπάτησε τὴν γῆν τῆς Ἑλλάδος ὁ ἀνὴρ οὗτος δὲν ἔπαυσεν ἀντιποιούμενος τὴν ὑπερτάτην ἀρχὴν (Σημ. γρ. Τὸν Μαυροκορδάτο…) πεποιθὼς ὅτι ἡἈρχὴ ἔπρεπε εἰς τὸν οἶκον του… Ἀλλὰ φιλαρχῶν οὐδέποτε ἐρραδιούργησεν… ἀκραιφνὴς ἔλαμψε πάντοτε ὁ πατριωτισμός του, πρωτίστη φροντὶς καὶ ἐν τοῖς λόγοις του καὶ ἐν τοῖς ἔργοις του ἦτον ἡ εὐόδωσις τοῦ ἀγῶνος. Οὐδέποτε ἐφείσθη τῆς ζωῆς του εἰς ἐνίσχυσιν αὐτοῦ…» (ΔΟΛ, Τόμος 8, Βιβλίο 4ο, Β΄ Μέρος, σελ. 165)». 
 .              Στὴν περιορισμένη ἔκταση ἑνὸς κειμένου θὰ ἀναφερθοῦν μόνον ὁρισμένα γεγονότα, ἐνδεικτικὰ τοῦ χαρακτήρα τοῦ  Δημ. Ὑψηλάντη. Ἡ Μάχη τῶν Δερβενακίων (26-28 Ἰουλίου 1822), ὅπως νωρίτερα ἡ ἅλωση τῆς Τριπολιτσᾶς (23 Σεπτεμβρίου 1821) εἶχαν τὴ σφραγίδα τῆς στρατηγικῆς μεγαλοφυίας τοῦ Θεοδ. Κολοκοτρώνη. Ὁ Ὑψηλάντης εἶχε τὴν ἐντολὴ ἀπὸ τὸν ἀδελφό του νὰ ἀναλάβει τὴν ἀρχιστρατηγία. Στὴν ἀρχὴ δὲν εἶχε ἀντιληφθεῖ τὸ σχέδιο ἐγκλωβισμοῦ τοῦ Δράμαλη καὶ ἐξέφρασε τὴ δυσφορία του. Ὅταν ὅμως τὸ ἀντελήφθη, ἔδειξε αὐτογνωσία καὶταπεινοφροσύνη καὶ ἐνήργησε ὡς ἕνας τῶν καπετάνιων τοῦ Κολοκοτρώνη, μαζὶ μὲ τοὺς Νικηταρᾶ, Παπαφλέσσα, Πλαπούτα, Τσώκρη, Κριεζῆ καὶ ἄλλους.  (Σημ. Γιὰ τὴ Μάχη τῶν Δερβενακίων δὲς «Ἀπομνημονεύματα» Ν. Σπηλιάδου, ἐκδ. Φιλαδελφέως, Ἀθήνησιν, 1851, Τόμος Α΄ σελ. 397-425).
 .              Τὸ 1823 οἱ περὶ τοὺς Κωλέττη, Μαυροκορδάτο καὶ Κουντουριώτη μεθόδευσαν τὴν ἐξουδετέρωση τοῦ Ὑψηλάντη καὶ τοῦ Κολοκοτρώνη. Κατήργησαν τὸν βαθμὸ τοῦ ἀρχιστρατήγου καὶ ἀπένειμαν τὸν βαθμὸ τοῦ στρατηγοῦ σὲ πλῆθος ἡμετέρων. (Ἀρχ. Ἑλλην. Παλιγγενεσίας, τ. Α΄, σελ. 129 κ.ἑ.) καὶ τελικὰ ἀπομάκρυναν τὸν Ὑψηλάντη ἀπὸ ὅλα του τὰ ἀξιώματα. Ἐνῶ ὁ Κολοκοτρώνης συγκρούστηκε καὶ βασανίστηκε ἀπὸ τοὺς Μαυροκορδάτο κ.λπ., ὁὙψηλάντης ἀπέσχε τῆς ἐμφύλιας σύγκρουσης καὶ δέχθηκε νὰ ἀναλάβει γενικὸς ἀρχηγὸς τῶνἙλλήνων, ὅταν εἰσέβαλαν οἱ δυνάμεις τοῦ Ἰμπραὴμ στὴν Πελοπόννησο, πρὶν ἀποφυλακισθεῖ καὶ ἀναλάβει ὁ Κολοκοτρώνης. Ἀπὸ τότε ἔμεινε ἐκτὸς στρατιωτικῶν ἐπιχειρήσεων, ἕως τὴν ἔλευση τοῦ Καποδίστρια. Ὁ Ὑψηλάντης ζοῦσε λιτότατα. Ἐπειδὴ εἶχε προσφέρει ὅλες του τὶς οἰκονομίες στὸν Ἀγώνα καὶ εἶχε καταχρεωθεῖ, ζήτησε τὴν οἰκονομικὴ βοήθεια τῆς μητέρας του, ἤτοι 2.500 δουκάτα…
 .              Ὁ Ὑψηλάντης δὲν ἔλαβε μέρος στὸν ἐμφύλιο, ὅμως ἀντέδρασε σφοδρὰ ἐναντίον τῆς ἐκ μέρους Μαυροκορδάτου κ.λπ. μεθόδευσης ἡ Ἑλλάδα νὰ τεθεῖ ὑπὸ τὴν προστασία τῆς Ἀγγλίας, ὡς προτεκτοράτου. Αὐτή του ἡ ἀντίδραση τοῦ στοίχισε νὰ ἀποκλειστεῖ «ἀπὸ κάθε πολιτικὸν δικαίωμα καὶ στρατιωτικὸν ὑπούργημα» (Ἀρχ.Ἑλλ. Παλιγγ. τ. Δ΄, σελ. 90-91 καὶ Γιάννη Γιαννόπουλου «Ἀλέξανδρος καὶ Δημήτριος Ὑψηλάντης», Ἐφημ. ΤΑ ΝΕΑ, 2η ἔκδ., 2020, σελ. 106).
 .              Μόλις ἀνέλαβε τὰ καθήκοντά του ὁ Καποδίστριας, τὸν ἀποκατέστησε πλήρως. Στὶς ἀρχὲς Φεβρουαρίου 1828 ἀπένειμε στὸν Ὑψηλάντη τὸν βαθμὸ τοῦ στρατάρχου καὶ τοῦἀνέθεσε τὴν δημιουργία ἐκσυγχρονισμένου τακτικοῦ στρατοῦ. Μὲ ἐντολὴ τοῦ Κυβερνήτη τὸν Σεπτέμβριο τοῦ 1829  ὁ Ὑψηλάντης ἐπικεφαλῆς δύναμης 2.300 ἀνδρῶν ἐξεστράτευσε ἐναντίον τῶν Ὀθωμανῶν στὴν Στερεὰ Ἑλλάδα καὶ στὴ θέση Πέτρα Βοιωτίας ἐπέτυχε μεγάλη νίκη. Οἱ ἐπικεφαλῆς τῶν ἡττημένων Ὀθωμανῶν Ὀντσὰκ Ἀγά, Ὀσμὰν Ἀγὰς καὶ Ἀσλὰν Μουχουρδάρης ζήτησαν ἀπὸ τὸν Ὑψηλάντη νὰ ἀποχωρήσουν ἀσφαλῶς πρὸς Θεσσαλία. Ὁ στρατάρχης  ἐδέχθη τὸ αἴτημά τους καὶ τὸἐφάρμοσε. (Νίκ. Σπηλιάδου «Ἀπομνημονεύματα», Βιβλ. Νότη Καραβία, Ἀθήνα, 1971,  τόμ. 4ος, σελ. 229).
.              Ὁ Δημήτριος Ὑψηλάντης κατὰ τὴ διάρκεια τοῦ Ἀγώνα εἶχε ἀτυχῆ αἰσθηματικὸδεσμὸ μὲ τὴν ἡρωίδα Μαντὼ Μαυρογένους. Ὁ ἴδιος οὐδέποτε μίλησε γιὰ αὐτόν. Σύμφωνα μὲ τὰ διασωζόμενα ἀντικειμενικὰ στοιχεῖα ὁ Ὑψηλάντης ἦταν ἀφοσιωμένος στὸν Ἀγώνα καὶ φιλάσθενος, ἐνῶ ἡ Μαντὼ αἰσθάνθηκε προδομένη, μὲ τὸ δεδομένο ὅτι, ὅπως ἔγραψε σὲ ἀναφορά της πρὸς τὸν Κυβερνήτη Ἰωάν. Καποδίστρια, ὁ Ὑψηλάντης εἶχε ὑπογράψει πρὸς αὐτὴν ὑποσχετικὸ γάμου, ἀλλὰστὴ συνέχεια «τὴν ἀπέρριψε χωρὶς λόγον, μὲ τὴν πλέον σκληρὰν περιφρόνησιν». (Μανουὴλ Τασούλα «Μαντὼ Μαυρογένη», Ἔκδ. Δήμου Μυκόνου, 1997, σελ. 221). Πληροφορίες ἀναφέρουν ὅτι τὸν δεσμό τους διέλυσαν μὲ ἴντριγκες, ψέματα καὶ συκοφαντίες ὁ Κωλέττης καὶ ἄλλοι ἄσπονδοι «φίλοι» καὶ ἐχθροὶ καὶ τῶν δύο. Ὁ πρόωρος θάνατος τοῦ ἥρωα ἔκλεισε τὸ θέμα.
.              Ὁ Ὑψηλάντης ἀπεβίωσε στὸ Ναύπλιο πρὶν ἀπὸ τὰ ξημερώματα τῆς 4ης Αὐγούστου 1832, σὲ ἡλικία 39 ἐτῶν. Ὁ Ἀρχιμανδρίτης  Νεόφυτος Βάμβας, ποὺ ὑπῆρξε καὶγραμματέας του τὸ 1821 καὶ τὸ 1822, εἶπε ὅτι αἰτία τοῦ θανάτου του ἦταν «φθινῶδες νόσημα, ἀπὸτὸ ὁποῖο ὑπέφερε ἀπὸ καιρό». Ὁ Τρικούπης ἔγραψε ὅτι ὁ Ὑψηλάντης «οὐδέποτε ἐφείσθη τῆς ζωῆς του καὶ ἡ μεγάλη του καρδία ἐζωογόνει ἐν κινδύνοις τὸ ἀσθενὲς καὶ κάτισχνον σῶμα του».
.              Ἡ κηδεία του τελέστηκε μὲ τὴ μεγαλύτερη δυνατὴ ἐπισημότητα στὸν Μητροπολιτικὸ Ναὸ τοῦ Ἁγίου Γεωργίου Ναυπλίου. Τὸν ἐπικήδειο λόγο ἐκφώνησε ὁ Μιχ. Σχινᾶς καὶ τὸν ἐπιτάφιο ὁ Γεώργ. Τερτσέτης, ὁ ὁποῖος εἶπε μεταξὺ ἄλλων: «Ἀπὸ τὴν ἀληθινή σου Πατρίδα, ἀπὸ τὸν οὐρανόν, ὦ Ὑψηλάντη, ὅπου αἱ ἀρεταὶ τῆς γῆς βραβεύονται μὲ τὴν αἰωνίαν μακαριότητα, ἐπιβλεψον πρὸς τὸ ἔθνος σου καὶ ἔσο ἵλεως καὶ ἀγαθοποιὸς» (Αὐτ. Γιάννη Γιαννόπουλου, σελ. 112).
.              Πρὸς τιμήν του κάτοικοι τῆς Πολιτείας Μίτσιγκαν τῶν ΗΠΑ τὸ 1829 ὀνόμασαν «Ὑψηλάντης» τὸν οἰκισμό τους, μετὰ τὴν πετυχημένη λήξη τοῦ ἀπελευθερωτικοῦ πολέμου τῶν Ἑλλήνων κατὰ τῶν Ὀθωμανῶν καὶ τὴν τελευταία νικηφόρα μάχη τοῦ Ὑψηλάντη στὴν Πέτρα. Σήμερα ἔχει ἐξελιχθεῖ στὴ μοντέρνα βιομηχανικὴ πόλη Ὑψηλάντης, 20.000 κατοίκων, καὶ ἔχει ἀδελφοποιηθεῖ μὲ τὸ Ναύπλιο. Ἄγαλμα τοῦ Ὑψηλάντη κοσμεῖ τὴν πόλη, ἀλλά, κατὰ τὰ γνωστὰστὴν Ἀμερική, οἱ σημερινοὶ κάτοικοι κόβουν τὸ ὄνομά της σὲ «YPSI»….-

 

, , ,

  1. Σχολιάστε

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

%d ἱστολόγοι ἔχουν δηλώσει ὅτι αὐτὸ τοὺς ἀρέσει: