ΠΑΠΑ-ΘΥΜΙΟΣ ΒΛΑΧΑΒΑΣ: Ο ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΗΣ ΚΑΙ ΜΑΡΤΥΡΑΣ ( Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Παπὰ Θύμιος Βλαχάβας: Ὁ Ἐπαναστάτης καὶ μάρτυρας

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

 .                 Ὁ παπὰ Εὐθύμιος Βλαχάβας (1760-1809) εἶναι ἕνας ἀπὸ τοὺς πιὸ σημαντικοὺς προεπαναστατικοὺς ἥρωες, ποὺ ἔριξαν τὸν σπόρο τῆς Ἐλευθερίας καὶ τῆς Ἐπανάστασης τοῦ 1821. Τὰ ὅσα πέρασε ἀπαθανάτισαν τὰ δημοτικά μας τραγούδια καὶ οἱ Ρήγας, Κολοκοτρώνης, Παν. Σοῦτσος, Αἰνιάν, Σάθας καὶ οἱ ξένοι λόγιοι Πουκεβίλ, Ἔμερσον, Φοριέλ, Καρὲλ καὶ ἄλλοι.
.                  Ὁ πατέρας τοῦ παπα-Θύμιου, Ἀθανάσιος Βλαχάβας, ἦταν ἐπικεφαλῆς τῶν ἀρματολῶν στὰ Χάσια, ὀρεινὴ περιοχὴ (1564 μ.), ΒΔ τῆς Καλαμπάκας καὶ στὰ σύνορα τοῦ Νομοῦ Τρικάλων μὲτὸ Νομὸ Γρεβενῶν. Πιστὸς Χριστιανὸς ἀνακαίνισε τὴ Μονὴ Ὑπαπαντῆς Μετεώρων καί, περὶ τὸ1765, δέχθηκε τὸν Ἅγιο Κοσμᾶ τὸν Αἰτωλό, ποὺ  σφράγισε τὴ ζωή του καὶ ὅλων τῶν κατοίκων τῆς περιοχῆς. Σὲ ἡλικία 76 ἐτῶν λέγεται ὅτι πραγματοποίησε τὴν ἐπιθυμία του νὰ μεταβεῖ πεζὸς στὰἹεροσόλυμα καὶ ἐκεῖ νὰ ἀποθάνει (Βλ.σχ. Θωμᾶ Παπακωνσταντίνου «Τὸ προεπαναστατικὸ κίνημα τοῦ παπα-Εὐθυμίου Βλαχάβα στὴ Θεσσαλία (1807-1809) καὶ οἱ ξένοι ἱστορικοὶ – περιηγητές», ἐκδ. Ὄλυμπος, Ἀθήνα, 1998, σελ. 14).
 .                  Ὁ Ἀθανάσιος Βλαχάβας εἶχε τέσσερις γιούς. Κάποιος ἔπρεπε νὰ ἀναλάβει τὸἀρματολίκι. Ὅλοι ἔκριναν πιὸ ἄξιο τὸν παπὰ Θύμιο. Αὐτὸς ἕως τότε ἐπιτελοῦσε μὲ ζῆλο τὰἐκκλησιαστικά του καθήκοντα. Κοντὰ σὲ αὐτὰ μέσα ἀπὸ τὴν «Ἀποκάλυψη» τοῦ Ἰωάννου καὶ τὸν «Χρησμό, ἤτοι προφητεία τοῦ μακαρίου ἱερομονάχου Ἀγαθαγγέλου» δίδασκε τοὺς Ἕλληνες ὅτι τὸπρῶτο βεβαιώνει γιὰ τὴν τελικὴ νίκη τῶν Χριστιανῶν ἐπὶ τῶν ἀπίστων καὶ τὸ δεύτερο ὅτι μὲ τὴβοήθεια τοῦ «ξανθοῦ γένους» ἔρχεται ἡ ἐλευθερία καὶ ἡ ἐθνικὴ ἀποκατάσταση (Τάκη Λάππα «Μπαρουτοκαπνισμένα Ράσα», ἐκδ. «Ἀτλαντίς», Ἀθῆναι, σελ. 76).
.                  Ὁ παπὰ Θύμιος  Βλαχάβας ἀνέλαβε ἀρχηγὸς στὸ ἀρματολίκι, καὶ σταμάτησε νὰ τελεῖτὰ ἱερατικά του καθήκοντα, ἀλλὰ ποτὲ δὲν ἔβγαλε τὸ ράσο. Ἀπὸ τὸ 1794 ἐμφανίζεται ὡς δραστήριος ὁπλαρχηγός, κάτι ποὺ ἀνησύχησε τὸν Ἀλὴ Πασὰ καὶ ἐπιζήτησε νὰ τὸν ἐξοντώσει χωρὶς πάντως ἐπιτυχία, ἕως τὸ 1809. Ὁ Πασὰς τῶν Ἰωαννίνων ἔβλεπε ὅτι ἐμπόδιο στὰ σχέδια του νὰ δημιουργήσει ἕνα ἀνεξάρτητο ἀπὸ τὴν Πόλη τουρκαλβανικὸ κράτος ἦταν οἱ Σουλιῶτες καὶ οἱΚλέφτες. Πρῶτα ἐπιδίωξε καὶ τελικά, τὸ 1803,  μετὰ ἀπὸ αἱματηρότατους πολέμους καὶ ἠρωικότατη ἀντίσταση τῶν Σουλιωτῶν, πέτυχε νὰ τοὺς ἀναγκάσει νὰ ἀποσυρθοῦν ἀπὸ τὰ μέρη τους. Εἶχε ἔρθει ἡ σειρὰ τῶν Κλεφτῶν καὶ πρώτου τοῦ παπᾶ Θύμιου Βλαχάβα, ποὺ ἐνέπνευσε πατριωτικὸ ἐπαναστατικὸ συναίσθημα στοὺς Ἕλληνες.
.                  Ρωσία, Γαλλία καὶ Ἀγγλία ἔδιναν ὑποσχέσεις στοὺς Ἕλληνες γιὰ ἐλευθερία, ἀλλὰ δὲν προχωροῦσαν σὲ μία συνδυασμένη καὶ ἀποφασιστικὴ ἐκστρατεία διαλύσεως τῆς Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας, σὲ συνεργασία μὲ τοὺς ὑπόδουλους  χριστιανικοὺς λαούς της, στοὺς ὁποίους νὰἀπέδιδαν τὴν ἀνεξαρτησία. Συμφέροντα καὶ γεωπολιτικοὶ ἀνταγωνισμοὶ δὲν τοὺς ἄφηναν. Μόνο γιὰτὰ Ἑπτάνησα ἔδειξαν ἐνδιαφέρον καὶ οἱ τρεῖς χῶρες. Πάλι γιὰ τὸ συμφέρον τους.
.                  Τὸ 1800 οἱ Ρῶσοι σὲ συνεργασία μὲ τοὺς ἄσπονδους φίλους τους Ὀθωμανοὺς καταλαμβάνουν τὰ Ἑπτάνησα καὶ «ἀναγνωρίζουν τὴν ἀνεξαρτησία τῆς πολυπαθοῦς ταύτης τοῦἑλληνισμοῦ γωνίας» (Βλ.σχ. Κων. Σάθα «Τουρκοκρατούμενη Ἑλλάς», Τύπ. Ἀνδ. Κορομηλᾶ, 1869, σέλ. 569). Τὴν κυριαρχία τοὺς οἱ Ρῶσοι τὴ διατηροῦν ἕως τὸ 1807, ὅταν μὲ τὴ Συνθήκη τοῦ Τίλσιτ, μεταξὺ τῶν Ναπολέοντα καὶ Ἀλεξάνδρου Α΄, οἱ Ρῶσοι παραχωροῦν τὰ Ἰόνια νησιὰ στοὺς Γάλλους. Τότε παρεμβαίνει ἡ Ἀγγλία, ἡ ὁποία τελικὰ τὸ 1814 τὰ κατακτᾶ  ἀπὸ τοὺς Γάλλους καὶ τὰ διατηρεῖἕως τὸ 1864, ποὺ  ἑνώνονται μὲ τὴν Μητέρα Ἑλλάδα.
.                  Γιὰ τὴν ὑπόλοιπη Ἑλλάδα οἱ Ρῶσοι τὸν 18ο αἰώνα ἔσπρωχναν τοὺς Ἕλληνες νὰἐπαναστατήσουν καὶ μετὰ τοὺς ἐγκατέλειπαν στὸ ἔλεος τοῦ βάρβαρου δυνάστη. Συνέβη μὲ τὰὈρλωφικά, μὲ τὸν Λάμπρο Κατσώνη καὶ μὲ τὸν παπὰ Θύμιο Βλαχάβα. Τὸ 1806 ἀρχίζει ἕνας νέος ρωσοτουρκικὸς πόλεμος, ποὺ κράτησε ἕως τὸ 1812. Οἱ Ρῶσοι τὸ 1808  προέτρεψαν τὸν παπὰ Θύμιο Βλαχάβα νὰ πάρει τὰ ὅπλα, μαζὶ μὲ τοὺς ἄλλους ὁπλαρχηγοὺς  γιὰ νὰ ἀπελευθερώσουν τὸ Γένος τους. Ὁ παπὰ Θύμιος κινήθηκε δραστήρια καὶ πετυχημένα, ἔτσι ποὺ συγκεντρώθηκε ἱκανὸςἀριθμὸς ἐπαναστατῶν. Μετὰ ἀπὸ κατάλληλη προετοιμασία ἡ σύσκεψη τῶν ὁπλαρχηγῶν στὸνὌλυμπο ὅρισε ὡς ἡμέρα ἐκρήξεως τῆς Ἐπανάστασης τὴν 29η Μαΐου, ἡμέρα τῆς Ἁλώσεως τῆς Κωνσταντινούπολης. Ὅλα πήγαιναν κατ᾽ εὐχήν, ὅταν «κατάπτυστος Ἕλλην, ὁ ἀρματολὸς τοῦ Μετσόβου Δεληγιάννης ἐπρόδωκεν εἰς τὸν Ἀλὴν τὸ σχέδιον καὶ τὰς διακλαδώσεις τῆς Ἐπαναστάσεως μετὰ τῆς ὁποίας καὶ ὁ ἴδιος ἐνόρκως συνεδέετο…». (Σάθα, ὅ.π., σελ. 588).
.                  Οἱ Ἕλληνες τῆς Ἠπείρου, πληροφορήθηκαν τὴν προδοσία καὶ εἰδοποίησαν τὸν παπὰΘύμιο. Ἐκεῖνος ἀκράτητος σήκωσε τὴ σημαία τῆς Ἐπαναστάσεως στὶς 5 Μαΐου 1808, νωρίτερα ἀπὸτὴν καθορισμένη ἡμερομηνία. Γιὰ τὸν Ἀλὴ πασὰ ἦταν ἡ εὐκαιρία νὰ τελειώσει μὲ τὸν Βλαχάβα, ὅπως τελείωσε μὲ τοὺς Σουλιῶτες. Πέντε χιλιάδες Τουρκαλβανοὶ ὑπὸ τὸν γιό του Μουχτὰρ καὶ μαζὶ μὲ τὸν Δεληγιάννη στὶς 8 Μαΐου ἔφτασαν στὴν Καλαμπάκα, ὅπου ἦσαν συγκεντρωμένοι 600 περίπου ἀντάρτες. Μετὰ ἀπὸ λυσσώδη μάχη καὶ στερούμενοι οἱ Ἕλληνες πολεμοφοδίων ἐπιχείρησαν μὲ τὰ σπαθιὰ καὶ μὲ κατὰ μέτωπο ἐπίθεση νὰ βροῦν διέξοδο. Ὅλοι τους φονεύθηκαν. Ὁ παπὰ Θύμιος βρισκόταν στὸν Ὄλυμπο ὅπου πῆγε καὶ στρατολόγησε πεντακόσιους περίπου στρατιῶτες. Φτάνοντας  στὴν Καλαμπάκα καὶ διαπιστώνοντας ὅτι οἱ ἐχθροὶ ἦσαν ἀριθμητικὰσυντριπτικὰ περισσότεροι ἀποσύρθηκε στὸν Ὄλυμπο, μὴ θέλοντας νὰ ὁδηγήσει τοὺς στρατιῶτες του σὲ βέβαιη σφαγή.
.                  Ὁ Βλαχάβας δὲν σταμάτησε στὴν Καλαμπάκα τὸν Ἀγώνα του νὰ ἀποκτήσει ἡ Πατρίδα του τὴν ἐλευθερία της. Ἀπὸ ὀρεσίβιος κλέφτης ἔγινε θαλασσινὸς καταδρομέας, μαζὶ μὲ ἄλλουςὁπλαρχηγούς. Ἡ ἐπιθυμία του γιὰ ἐλευθερία καὶ ὁ ζῆλος του γιὰ τὸ ἀποτέλεσμα προκάλεσαν ἀνησυχία στὴν Πύλη. Ἔτσι γιὰ νὰ ἠρεμήσουν τὰ πράγματα ὁ Σουλτάνος ἔδωσε διαταγὴ στὸν Ἀλὴ νὰ σταματήσει τοὺς διωγμοὺς τῶν χριστιανῶν στὴν Θεσσαλία καὶ παράλληλα χορήγησε ἀμνηστία στὸν παπὰ Θύμιο καὶ σὲ ὅλους τοὺς συναγωνιστές του, μὲ τὸν ὄρο νὰ καταθέσουν τὰ ὅπλα τους. Ὁ Ἀλὴς τὸν ἄκουσε. Δὲν ἐνδιαφερόταν τόσο νὰ ἐξοντώσει τοὺς πολλοὺς ἐπαναστάτες, ὅσο τὸν ἕνα, τὸν Βλαχάβα. Τελικὰ μὲ τέχνασμα  ἄνθρωποί του τὸν συνέλαβαν στὴν Κατερίνη καὶ τὸν ὁδήγησαν στὰ Γιάννενα. Ἐκεῖ δέθηκε σὲ πάσσαλο στὴν αὐλὴ τοῦ σεραγιοῦ, δεχόμενος τοὺς προπηλακισμοὺς καὶ τοὺς κολαφισμοὺς τοῦ τουρκικοῦ ὄχλου.
.                  Μάρτυρας τοῦ μαρτυρίου τοῦ παπα-Θύμιου ἦταν ὁ Πουκεβίλ, πρόξενος τότε τῆς Γαλλίας παρὰ τῷ Ἀλῇ Πασᾷ, ποὺ ἐξιστόρησε τὰ τραγικὰ γεγονότα καὶ τὶς τελευταῖες του στιγμές: «Ἐγνώριζε τὴν τύχην του καὶ μᾶλλον ἀτάραχος… ὕψωσε πρὸς ἐμὲ τοὺς πλήρεις γαλήνης ὀφθαλμούς του, ὡς νὰ μ’ ἐλάμβανε μάρτυρά του κατὰ τὴν ἐσχάτην ἐκείνην ὥραν… Μετὰ τῆς γαλήνης τοῦ δικαίου… ἠσθάνθη ἄνευ τρόμου καὶ παραπόνου τὰ κτυπήματα τῶν δημίων. Τὰ δὲ μέλη αὐτοῦ συρθέντα διὰ μέσου τῶν ὁδῶν τῶν Ἰωαννίνων, ἔδειξαν εἰς τοὺς ἐντρόμους Ἕλληνας τὰλείψανα τοῦ τελευταίου τῶν ἀρχηγῶν τῆς Θεσσαλίας» (Σάθα, ὅ.π., σελ. 591).-

, , ,

  1. Σχολιάστε

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

%d ἱστολόγοι ἔχουν δηλώσει ὅτι αὐτὸ τοὺς ἀρέσει: