ΒΡΕΣΘΕΝΗΣ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΣ: ΑΓΩΝΙΣΤΗΣ ΑΞΙΟΣ ΠΑΤΡΙΔΑΣ ΚΑΙ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Βρεσθένης Θεοδώρητος:
Ἀγωνιστὴς ἄξιος Πατρίδας καὶ Ἐκκλησίας

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

 .                         Ὁ Ἐπίσκοπος Βρεσθένης Θεοδώρητος (1787 – 1843) ἦταν ὁ κληρικός, ὁὁποῖος ἀνέλαβε στὰ χρόνια της Ἐπανάστασης ὑψηλότατα στρατιωτικὰ καὶ πολιτικὰ καθήκοντα. Παράλληλα ἀνεδείχθη πρότυπο Ἀρχιερέως. Δέχθηκε νὰ ὑποστεῖ βαριὰ ἐκκλησιαστικὴ ποινή, παρὰνὰ παραβεῖ τοὺς Κανόνες τῆς Ἐκκλησίας. Ὄντως ἀναδείχθηκε ἀγωνιστὴς ἄξιος τῆς Πατρίδος καὶτῆς Ἐκκλησίας.
.                         Γεννήθηκε στὴ Νεμνίστα, σήμερα Μεθύδριο, δημοτικὸ διαμέρισμα τοῦΔήμου Βυτίνας. Τὰ γράμματα τὰ ἔμαθε ἀπὸ δασκάλους κληρικοὺς καὶ ἀπὸ μόνος του. Ἰδιοφυής, ἔμαθε ἄριστα νὰ γράφει, νὰ ὁμιλεῖ καί, ἀργότερα, νὰ κηρύττει. Ἐκ τῶν ὑστέρων ἀπεδείχθη ὅτι ἦταν καὶ ἄριστος θεολόγος. Τὸ 1813 ἐξελέγη Ἐπίσκοπος Βρεσθένης καὶ ἀφιερώθηκε στὴν ἱεραποστολὴκαὶ στὴ διάδοση τῶν γραμμάτων. Λιτὸς στὴ ζωὴ ἔδιδε πρῶτος τὸ βαλάντιό του ὡς παράδειγμα καὶπροτροπὴ νὰ ἐνισχυθεῖ τὸ ἔργο του. (Βλ. σχ. Ἀν. Γούδα «Βίοι παράλληλοι τῶν ἐπὶ τῆςἈναγεννήσεως τῆς Ἑλλάδος διαπρεψάντων ἀνδρῶν», ἐν Ἀθήναις, ἐκ τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου, 1869, Τόμος Α΄, σελ. 138). Τὸ 1818 κατέστη μέλος τῆς Φιλικῆς Ἑταιρείας. Ἀπὸ τότε ἄρχισε τὴνἐντονότερη  πατριωτική του δράση καὶ τὴ συνεργασία του μὲ τοὺς ἄλλους ἀγωνιστὲς πρὸς προετοιμασία τῆς Ἐθνεγερσίας.
.                         Μὲ τὸ ξέσπασμα τῆς Ἐπανάστασης πληροφορήθηκε τὴν κρισιμότητα τῆς μάχης στὸ Βαλτέτσι (12-13 Μαΐου 1821), ἐγκατέλειψε προσωρινὰ τὴν ποιμαντορική του ράβδο, περιζώθηκε τὴ ρομφαία καὶ κατέβηκε ἀπὸ τὸν Ταΰγετο σὲ βοήθεια τῶν ἀγωνιζομένων Ἑλλήνων. Γράφει ὁ Ἀμβρόσιος Φραντζής: «Περὶ τὸ λυκαυγὲς τῆς πρωΐας τῆς 13ης Μαΐου, οἱ Ἁγιοπετρίται καὶοἱ Τσάκωνες, περίπου 800, τοὺς ὁποίους διηύθυνε ὁ Ἐπίσκοπος Βρεσθένης, ἔσπευσαν εἰς βοήθειαν τῶν ἀγωνιζομένων ἀδελφῶν των». («Ἐπιτομὴ Ἱστορίας Ἀναγεννηθείσης Ἑλλάδος», Τόμ. Β΄ σελ. 23).
.                         Ὁ Αὐστριακὸς διπλωμάτης καὶ ἱστορικὸς Ἄντον Πρόκες φὸν Ὄστεν ἀποδίδει μείζονα σημασία στὴ σύμπραξη τοῦ Βρεσθένης γιὰ τὴν εὐτυχῆ ἔκβαση τῆς μάχης τοῦ Βαλτετσίου, ὅπως καὶ τῶν μαχῶν στὰ Βέρβαινα καὶ στὰ Δολιανά. (Βλ.σχ. «Ἱστορία τῆς Ἐπαναστάσεως τῶνἙλλήνων κατὰ τοῦ Ὀθωμανικοῦ Κράτους ἐν ἔτει 1821 καὶ τῆς ἱδρύσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου/Διπλωματικῶς ἐξεταζομένη». Συγγραφεῖσα μὲν ὑπὸ Ἄντ. Πρόκες – Ὄστεν, μεταφρ. δὲ ἐκ τοῦΓερμανικοῦ πρωτοτύπου ὑπὸ Γ. Ἐμμ. Ἀντωνιάδου. Ἀθήνησι, ἐκ τοῦ Τυπογραφείου τῆς Ἀθηνᾶς, 1868-69, Τόμ. Α΄ σελ. σβ΄).
.                         Μετὰ τὴν ἅλωση τῆς Τριπολιτσᾶς ὁ Θεοδώρητος ἐγκατέλειψε τὰστρατόπεδα καὶ μεταξὺ τῶν πρώτων ἔσπευσε νὰ προωθήσει Σύνταγμα, Νόμους καὶ Κυβέρνηση. Ἔτσι συνέπραξε στὴ σύσταση τῆς Πελοποννησιακῆς Γερουσίας, ἡ ὁποία, στὶς 26 Μαΐου 1821, ἐξέδωσε τὴν πρώτη πράξη, μὲ τὴν ὁποία ἀνακοινώθηκε ἡ ἐκλογὴ τῶν μελῶν της. Σὲ αὐτὴν πρόεδρος ἐξελέγη ὁ Βρεσθένης. Ἐξελέγη ἐπίσης ἀντιπρόσωπος τῆς Σπάρτης στὶς Ἐθνοσυνελεύσεις τῆς Ἐπιδαύρου καὶ τοῦ Ἄστρους.
.                         Τὸ 1822 ὑπέστη μία ἑπτάμηνη σκληρὴ δοκιμασία στὸ Ναύπλιο. Θέτοντας τὸ συμφέρον τῆς Πατρίδας πάνω ἀπὸ τὸν ἑαυτό του ἀποδέχθηκε τὸν κίνδυνο νὰ εἰσέλθει στὸτουρκοκρατούμενο Παλαμήδι, γιὰ νὰ διαπραγματευθεῖ τὴν παράδοσή του. Οἱ Τοῦρκοι τὸν κράτησαν ὅμηρο, τὸν βασάνισαν ἀνελέητα καὶ ἀπειλοῦσαν συνεχῶς τὴ ζωή του. Ἡμιθανὴς ἐξῆλθε τῆς αἰχμαλωσίας, ἀλλὰ βρῆκε τὴ δύναμη νὰ συνεχίσει τὴν προσφορά του. Ὀνομάσθηκε γιὰ δύο περιόδους ἀντιπρόεδρος τῆς Βουλῆς, οὐσιαστικὰ προήδρευε, καὶ ἀπὸ τὴ θέση του προσπάθησε νὰσταματήσει τὴν ἐθνοκτόνα διχόνοια. Φυλακίστηκε πάλι (αὐτὴ τὴ φορὰ ἀπὸ τοὺς Ἕλληνες) στὸΠαλαμήδι. Πικραμένος ἀποσύρθηκε στὸ ἀγαπημένο του Λεωνίδιο τῆς Τσακωνιᾶς (Βλ. σχ. Φ. Κουκουλὲ «Ἱστορία τῆς Βαμβακοῦς, ἐν Ἀθήναις, 1907, σελ. 82-83).
.                         Στὶς 10 Αὐγούστου 1827 ὁ Βρεσθένης κατευθυνόμενος πρὸς τὸ Λεωνίδιο ἀπὸ τοὺς Μύλους ἀπηύθυνε ἐπιστολὴ στὸν Γ. Κουντουριώτη, στὴν Ὕδρα. Μὲ ὑστάτη ἔκκλησή του τὸν παρακάλεσε νὰ σταματήσει ἡ διχόνοια «ἤδη τῆς πατρίδος κινδυνευούσης»… Ὅταν ὁ Καποδίστριας ἀνέλαβε τὴ διακυβέρνηση τῆς Ἑλλάδος, ὁ Θεοδώρητος ἀποσύρθηκε ἀπὸ τὰ κοινὰ καὶ ἀφοσιώθηκε στὰ ποιμαντικά του καθήκοντα.
.                         Ὡς Ἐπίσκοπος ὁ Βρεσθένης Θεοδώρητος διακρίθηκε γιὰ τὴν παρρησία του καὶ διὰ τὴν ἕως διωγμοῦ του τήρηση τῶν Ἱερῶν Κανόνων. Ἀντιτάχθηκε στὴν κρατικοποίηση τῶν Μητροπόλεων καὶ τῶν Ἐπισκοπῶν, ποὺ προώθησε ἡ Ἀντιβασιλεία. Ὅταν αὐτὴ χώρισε τὴνἘπικράτεια σὲ δέκα Νομοὺς καὶ ἰσάριθμες Ἐπισκοπές, ἀντέδρασε, διακηρύσσοντας ὅτι δὲν μπορεῖ ὁἘπίσκοπος νὰ καταστεῖ κρατικὸς ὑπάλληλος καὶ νὰ ταυτισθεῖ μὲ τὸν Νομάρχη. Λόγῳ τῆς θαρραλέας στάσης του ἔναντι τῆς ἐξουσίας ἔπεσε στὴ δυσμένειά της. Γιὰ «τιμωρία» τὸν ἀπομάκρυναν ἀπὸ τὴν Ἐπισκοπὴ Βρεσθένης, στὴν ὁποία ὑπηρετοῦσε ἤδη, τὸ 1842, εἴκοσι ὀκτὼ χρόνια, καί, χωρὶς νὰ τὸ θέλει  καὶ νὰ τὸ ζητήσει τὸν «προήγαγαν» στὴν ἐπισκοπὴ Ἀχαΐας…
.                         Πικραμένος παρουσιάστηκε στὴ Σύνοδο καὶ ἐξήγησε τοὺς Κανονικούς, Ἐκκλησιαστικοὺς καὶ προσωπικοὺς λόγους ποὺ δὲν θέλησε τὸν «προβιβασμό». Οἱ Συνοδικοὶ τὸν παρέπεμψαν στὴν Κυβέρνηση, ποὺ ἐξέδωσε τὸ σχετικὸ Βασιλικὸ Διάταγμα… Ὁ Θεοδώρητος ἀπηύθυνε τότε ἐπιστολὴ στὸν Ὄθωνα καὶ τοῦ ἐξήγησε τοὺς λόγους ποὺ ἀρνήθηκε τὴ μετάθεσή του. Ἐν τῷ μεταξὺ ἡ Σύνοδος ἄλλαξε τὸ ὄνομα τῆς Ἐπισκοπῆς Βρεσθένης σὲ Σελλασίας… Ὁ Ὄθωνας προώθησε τὴν ἐπιστολὴ τοῦ Θεοδώρητου στὴ Σύνοδο, γιὰ νὰ ἐπιληφθεῖ. Ἐκείνη ἐπικαλέστηκε τὸ Βασιλικὸ Καταστατικὸ Διάταγμα τοῦ 1833 γιὰ τὴν Αὐτοκέφαλη Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος καὶ ἐνημέρωσε τὸν Βασιλέα ὅτι λόγῳ τῆς ἀρνήσεώς του τὸν ἐξεδίωξε ἀπὸ τὴν Ἐπισκοπή του καὶ τὸν κατέστησε «πρώην Σελλασίας». (Κων. Οἰκονόμου «Τὰ σωζόμενα Ἐκκλησιαστικὰ Συγγράμματα», Β΄ Τόμος, Ἀθῆναι, 1862, σελ. 486).
.                         Ἡ κυβέρνηση «ἵνα μὴ ἀποθάνῃ πράγματι ἐκ τῆς πείνης» χορήγησε στὸν Θεοδώρητο σύνταξη 200 δρχ., ἀργότερα τὴν ἔκαμε 300 δρχ… Λόγῳ τῆς ἀνέχειάς του ἔμενε σὲοἴκημα «καλύβης μικρὸν διαφέρον, πενιχρὰ ἔπιπλα καὶ τράπεζα λιτὴ» (Κων. Οἰκονόμου Λόγος Ἐπιτάφιος εἰς τὸν Ἀοίδιμον Σελλασίας Θεοδώρητον, Ἀθήνησι 1843, σελ. 25).
.                         Στὶς 26 Ἀπριλίου 1843, στὰ 53 του χρόνια, ὁ Θεοδώρητος «ἀνεπαύθη ἐν Κυρίῳ, πλήρης γαλήνης τῆς συνειδήσεως, διότι καὶ ὡς Ἱεράρχης καὶ ὡς χριστιανὸς καὶ ὡς Ἕλλην καὶ ὡς ἀγωνιστὴς ἐξετέλεσεν ἐν εὐσεβείᾳ καθ’ ἅπαντα τὸν βίον αὐτοῦ ἅπαντα τὰ πολλαπλὰ ταῦτα καθήκοντα, ἀλλὰ καὶ μεστὸς πικριῶν» γράφει ὁ Ἀν. Γούδας καὶ συνεχίζει: «Ὡς δεῖγμα ἀναντίρρητο τῆς ἀφιλοχρηματίας του ἔχομεν ὅτι ἐπὶ τῆς θανῆς του ἕντεκα μόνον ἑλλ. τάλληρα πεντόδραχμα εὑρέθησαν ἐν τῷ κατακένῳ πάντοτε ὄντι βαλαντίῶ του καὶ 5 σμικρὰ ἀργυρᾶ κοχλιάρια. Ἂς μὴλησμονήσωμεν δέ, ὅτι αὐτοῦ προεδρεύοντος ἐν τῷ Βουλευτικῷ καὶ παντοδυνάμου τότε ὄντος, ἀφίκετο ἐκ Λονδίνου τὸ πρῶτον Ἑλλ. Δάνειον» («Βίοι Παράλληλοι…», Τόμος Α΄, σελ. 165).
.                         Στὴ νεκρώσιμη ἀκολουθία, στὸ Ναὸ τῆς Ἁγίας Εἰρήνης ὁδοῦ Αἰόλου, συμμετέσχε μέγα πλῆθος λαοῦ, ποὺ συνόδευσε στὴ συνέχεια τὴ σορό του ἕως τὴ Μονὴ Πετράκη, ὅπου καὶ ἐτάφη. Πρὸς τιμήν του ἐγράφησαν τρία ἐπιτύμβια. Στὴν ἀρχὴ τοῦ ἑνὸς γράφεται: «Παντολέτωρ ὁ χρόνος, δαμασίμβροτος, ἀλλ’ ἀρετάων τῶν Θεοδωρήτου τὸ κλέος ἀθάνατον». (Ἐξολοθρευτὴς τῶν πάντων ὁ χρόνος, δαμάζει ὅλους τοὺς θνητούς, ἀλλὰ τὸ κλέος τῶν ἀρετῶν τοῦΘεοδωρήτου εἶναι ἀθάνατο). –  

, ,

  1. Σχολιάστε

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

%d ἱστολόγοι ἔχουν δηλώσει ὅτι αὐτὸ τοὺς ἀρέσει: