Ο ΕΥΓΕΝΙΟΣ ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ ΚΑΙ Η ΜΕΓΑΛΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ-3 (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

ΕΥΓΕΝΙΟΣ ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ:
Ὁ Εὐγένιος Βούλγαρης καὶ ἡ Μεγάλη Αἰκατερίνη
Γ΄ Μέρος 

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

ΕΥΓΕΝΙΟΣ ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ: Κορυφαῖος δάσκαλος καὶ γνήσιος πατριώτης (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

ΕΥΓΕΝΙΟΣ ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ -2 Ἐπαληθεύονται οἱ στοχασμοί του γιὰ τὴν Τουρκία (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

 .                      Ὁ Εὐγένιος Βούλγαρης τὸ 1772 ἦταν στὴν Ἁγία Πετρούπολη καὶ εἶχε τὴν ἐκτίμηση τῆς Τσαρίνας Αἰκατερίνης Β΄ τῆς Μεγάλης. Αὐτὴν τὴν ἐκτίμηση προσπάθησε νὰ ἀξιοποιήσει ὑπὲρ τῆς Πατρίδας, κάτι ποὺ δὲν ἦταν καθόλου εὔκολο. Στὴ Μόσχα καὶ στὸ Κεντρικὸ Κρατικὸ Ἀρχεῖο Παλαιῶν Ἐγγράφων (Φ. 18, ντ. 249, σελ. 14) φυλάσσεται τὸ ἑλληνικὸ κείμενο τῆς σύντομης ὁμιλίας, ποὺ ἔκαμε ὁ Βούλγαρης κατὰ τὴ διάρκεια τῆς πρώτης ἀκρόασης ποὺ τοῦπαραχώρησε ἡ Αὐτοκράτειρα, τὸν Ἰούλιο τοῦ 1772. Σὲ αὐτό, ἀφοῦ ἐξέφρασε τὴ χαρά του γιὰ τὴσυνάντηση, ζήτησε τὴ βοήθειά της, γιὰ νὰ ἀπελευθερωθοῦν οἱ συμπατριῶτες του: «Εἶμαι εὐτυχισμένος, ἐγώ, ὁ τελευταῖος ἀπὸ τοὺς δούλους σου, παμφιλεύσπλαχνη Βασίλισσα! Ἀλλὰὁλοκλήρωσε τὴν εὐημερία μου μὲ τὸ νὰ φέρεις καὶ τὸ λαό μου σὲ μία εὐημεροῦσα κατάσταση. ἩἙλλάδα, μετὰ τὸ Θεό, Παντοδύναμη Αὐτοκράτειρα, σὲ σένα προσβλέπει, ἐσένα ἱκετεύει, σὲ ἐσένα προστρέχει…».
.                      Ἔγραψε πολλὰ ἐπαινετικὰ γιὰ τὴν Αἰκατερίνη, ὄχι πρὸς ἴδιον ὄφελος, ἀλλὰ πρὸςὄφελος τῆς Πατρίδας του. (Βλ. Σχ. Λῆμμα «Εὐγ. Βούλγαρις» εἰς Θρησκ. καὶ Ἠθικὴ Ἐγκυκλοπαιδεία,Ἀθῆναι, 1964, 5ος Τόμος, στήλ.1012). Ὁ ἴδιος οὐδέποτε ζήτησε κάτι ἀπὸ αὐτήν. Ἀντίθετα ἡΑἰκατερίνη ἔκανε τὸ πᾶν νὰ τὸν πείσει νὰ μὴ μείνει Διάκονος, ἀλλὰ νὰ δεχθεῖ τὴν πρόταση τῆς Ρωσικῆς Ἐκκλησίας καὶ νὰ καταστεῖ  Ἀρχιεπίσκοπος. Τελικὰ τὸν ἔπεισε: Τὸ 1775 χειροτονήθηκε ἱερομόναχος ἀπὸ τὸν Μητροπολίτη Μόσχας Πλάτωνα καὶ τὸ 1776 ἐξελέγη ἀπὸ τὴ Ρωσικὴ Ἐκκλησία Ἀρχιεπίσκοπος τῆς Ἀρχιεπισκοπῆς Σλαβινίου καὶ Χερσῶνος.
.                      Τὴν εἰς Ἐπίσκοπο χειροτονία τοῦ Εὐγενίου τέλεσαν ὁ κυνηγημένος ἀπὸ τοὺςὈσμανίδες καὶ καταφυγῶν στὴ Ρωσία Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Σεραφεὶμ Β΄, ὁΜητροπολίτης Μόσχας Πλάτων καὶ ἄλλοι Ἀρχιερεῖς. Παροῦσα στὴ χειροτονία  ἡ Αὐτοκράτειρα Αἰκατερίνη. Ἔγραψε σχετικὰ ὁ Ἅγιος Ἀθανάσιος ὁ Πάριος: «Ἡ μεγάλη κυρία ἐτίμησε τὸ κλέος, τὸσέμνωμα καὶ τὸ ὡς ἀληθῶς ἄκρον ἄωτον τοῦ γένους τῶν Γραικῶν». (Βλ. σχ. Ἀθαν. Γ. Κάρμη«Εὐγένιος Βούλγαρης καὶ οἱ πνευματικὲς ζυμώσεις τοῦ ιη΄ αἰώνα», Ἔκδ. Παρρησία, Ἀθήνα, 2008, σελ. 24). Σημειώνεται ὅτι ὁ Πατριάρχης Σεραφεὶμ Β΄ ἐκτιμοῦσε ἰδιαίτερα τὸ ἐκκλησιαστικὸ ἦθος καὶ τὰ πολλὰ προσόντα τοῦ Εὐγενίου καὶ συνδεόταν μαζί του. Αὐτὸς τὸν εἶχε χειροτονήσει διάκονο καὶτοῦ εἶχε ἀναθέσει τὴ διεύθυνση τῆς Πατριαρχικῆς Ἀκαδημίας.
.                      Ἡ Γερμανικῆς καταγωγῆς Αἰκατερίνη, γεννημένη ὡς πριγκίπισσα τοῦ Anhalt – Zerbst- Bernburg Σοφία Φρειδερίκη Αὐγούστα, παντρεύτηκε τὸ 1745, σὲ ἡλικία 16 ἐτῶν, τὸν ἐπίσης Γερμανὸ Μέγα Δούκα τῆς Ρωσίας Πέτρο, ποὺ ὡς Τσάρος κυβέρνησε τὴ Ρωσία γιὰ λιγότερο ἀπὸ δύο χρόνια (1761-1762). Ὁ ἀλαζονικὸς χαρακτήρας του καὶ τὰ ἐγκληματικά του λάθη σὲ βάρος τοῦ ρωσικοῦ λαοῦ προκάλεσαν τὴν ἀπὸ συνωμότες, μὲ ἐπικεφαλῆς τὸν Γκριγκόρι Ὀρλώφ, δολοφονία του. Τῆς συνωμοσίας εἶχε γνώση ἡ Αἰκατερίνη, ἡ ὁποία ἀνῆλθε στὸν θρόνο. (Ν. Ζερνὼφ «Οἱ Ρῶσοι καὶ ἡ Ἐκκλησία τους», Ἔκδ. Ἀστέρος, Ἀθῆναι, 1972, σελ. 140).
.                       Ἐπιθυμία τῆς Αἰκατερίνης ἦταν νὰ ἀγαπηθεῖ ἀπὸ τὸν Ρωσικὸ λαὸ καὶ νὰ μείνει στὴν Ἱστορία ὡς ἡ Αὐτοκράτειρα ποὺ ἐπεξέτεινε τὰ σύνορα τῆς Ρωσίας καὶ κυβέρνησε μὲ τὸν «προοδευτικὸ» τρόπο τῆς ἐποχῆς της, τὴν πεφωτισμένη Δεσποτεία. Πρὸς τοῦτο ἀσπάσθηκε τὸ Ὀρθόδοξο δόγμα, δήλωνε μεγάλη ἐχθρά τοῦ Ἰσλάμ, ἐπεξέτεινε τὰ σύνορα τῆς Ρωσίας, σὲ βάρος τῆςὈθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας καὶ τῆς Πολωνίας καὶ συνομιλοῦσε μὲ τοὺς «μοντέρνους» Γάλλους διανοούμενους Βολταῖρο καὶ Ντιντερό.
.                       Ὡς πρὸς τὸν Ἑλληνισμὸ μετὰ τὸν Α΄ Ρωσοτουρκικὸ πόλεμο (1768-1774) καὶ τὰ Ὀρλωφικά, ποὺ εἶχαν τραγικὲς συνέπειες γιὰ τοὺς Ἕλληνες, ἀκολούθησε ὁ Β΄ Ρωσοτουρκικὸς πόλεμος (1787-1792). Σὲ αὐτὸν στὸ πλευρὸ τῆς Αἰκατερίνης ἦταν ὁ αὐτοκράτορας τῆς ΑὐστρίαςἸωσὴφ Β΄. Ὅπως φαίνεται ἀπὸ τὴν ἀλληλογραφία μεταξὺ αὐτῆς καὶ τοῦ Ἰωσήφ, σκοπός της ἦταν ἡδι᾽ ἀποσπάσεως ἐδαφῶν τῆς Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας δημιουργία ἀνεξάρτητου ἑλληνικοῦ κράτους.
.                    Στὴν ἀπὸ 10 Σεπτεμβρίου 1782 ἐπιστολή της πρὸς τὸν Ἰωσὴφ Β΄ ἡ Αἰκατερίνη, τοῦ ἐξέφρασε τὴν ἐμπιστοσύνη της, ὅτι θὰ βοηθήσει, ὥστε «ἡ Εὐρώπη νὰ ἀπαλλαγεῖ ἀπὸ τὸν ἐχθρὸν τοῦ χριστιανικοῦ ὀνόματος, νὰ ἐκδιωχθεῖ αὐτὸς ἐκ τῆς Κωνσταντινουπόλεως καὶ νὰ ἀνιδρυθῆ ἡ ἀρχαία ἑλληνικὴ μοναρχία ἐπὶ τῶν ἐρειπίων τῆς βαρβάρου ὀσμανικῆς κυβερνήσεως, ὑπὸ τὸν ρητὸν ἐκ μέρους μου ὅρον νὰ διατηρήσω τὴν μοναρχίαν ταύτην ὅλως ἀνεξάρτητον τῆς ἐμῆς». Γιὰ τὴ θέση τοῦ Μονάρχου τοῦ ἀνεξάρτητου Ἑλληνικοῦ κράτους προόριζε τὸν νεότερο τῶν ἐγγονῶν της, Κωνσταντῖνο, ὁ ὁποῖος «θὰ παραιτεῖτο πάσης ἀξιώσεως ἐπὶ τῆς ρωσικῆς μοναρχίας». Σύνορα τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους ἡ Αἰκατερίνη προγραμμάτιζε πρὸς τὴν Ρωσία τὸν Εὔξεινο καὶπρὸς τὴν Αὐστρία «τὸ δημιουργηθησόμενο κράτος τῆς Δακίας». (Βλ.σχ. Κων. Παπαρρηγόπουλου «Ἱστορία τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους», Ἐκδ. Οἶκ. Ἐλευθερουδάκη. Ἐν Ἀθήναις, 1925, Τόμ. Ε΄, σελ. 204-205).
.                    Ἡ κατάσταση τῆς Εὐρώπης μὲ τὴν ἐπικράτηση τῆς ἐπαναστατικῆς κυβέρνησης στὴ Γαλλία καὶ «ἰδίως τὰ συμφέροντα τῆς Ρωσίας στὰ πολωνικὰ πράγματα» ἔπεισαν τὴν Αἰκατερίνη νὰ συνομολογήσει τὸ 1792 στὸ Ἰάσιο εἰρήνη μὲ τὴν Τουρκία καὶ νὰ διατάξει νὰἐμποδιστεῖ «πᾶν ἑλληνικὸν κίνημα μέχρι νεωτέρας διαταγῆς» (Αὐτ. σελ. 206). Ἔτσι οἱ Λάμπρος Κατσώνης, Ἀνδρέας Ἀνδροῦτσος, πατέρας τοῦ Ὀδυσσέα, καὶ ἄλλοι πολέμαρχοι στεριᾶς καὶθάλασσας ἀφέθηκαν μόνοι νὰ συνεχίσουν τὸν ἀγώνα….
.                    Τὸ 1787 ὁ Εὐγένιος Βούλγαρης παραιτήθηκε τῆς Ἀρχιεπισκοπῆς Σλαβινίου καὶΧερσῶνος καὶ τὸ 1789 ἐξελέγη μέλος τῆς Αὐτοκρατορικῆς Ἀκαδημίας. Τὸ 1802 ἀπεσύρθη στὴΜονὴ Ἁγίου Ἀλεξάνδρου Νέφσκι τῆς Ἁγίας Πετρουπόλεως, στὴν ὁποία, ἕως τὴν κοίμησή του, τὸ1806, ἔζησε ἐν εἰρήνῃ, προσευχῇ καὶ μελέτῃ. Ὁ Βούλγαρης ἔγραψε ἰδιοχείρως τὴν διαθήκη του στὶς 16 Ἀπριλίου 1805, ἕνα χρόνο πρὸ τοῦ θανάτου του. Μὲ αὐτὴν δώρισε στὴ νεοσύστατη ἸονικὴἙπτάνησο Ἡγεμονία πολύτιμα Ἐγκόλπια καὶ Σταυρούς, δῶρα τῆς Αἰκατερίνης καὶ ἄλλων ἡγεμόνων  γιὰ νὰ πωληθοῦν. Ὅλα τὰ ὑπόλοιπα δῶρα ποὺ εἶχε δεχθεῖ (δείγματα, ὅπως γράφει, «τῆς ἐμῆς ἀφροσύνης καὶ ματαιότητος») ζήτησε νὰ πωληθοῦν καὶ νὰ δοθοῦν στοὺς ἐνδεεῖς καὶ πτωχούς, μαζὶμὲ 1.000 ρούβλια, ἀπὸ  τὰ 10.000 ποὺ ὑπῆρχαν στὸ ὄνομά του στὴν Βασιλικὴ Τράπεζα τῆς Πετρουπόλεως. Τὰ ὑπόλοιπα ρούβλια τὰ μοίρασε κυρίως στὴν Ἀθωνικὴ Ἀκαδημία, στὸ σχολεῖο τῆς Πάτμου, στὸν «περίβλεπτο ναὸ τοῦ Ἁγίου Σπυρίδωνος Κερκύρας», στὸ Ναὸ τῆς Φανερωμένης Ζακύνθου, στὸν «Ζωοδόχο Ἅγιο Τάφο» καὶ στὴ Μονὴ Σινᾶ.
.                    Στὴν ἐπιτύμβια πλάκα ἐξέφρασε τὴν ἐπιθυμία του νὰ γραφεῖ τὸ ἑξῆς: «Ἦς ὅθεν; Ἐκ γῆς. Νῦν δ’ αὖ εἰς γῆν ὧδ’ ἐπανῆλθον… Καὶ δὴ οὐ βροτός, ἀλλ’ ἑξῆς ἔσομ᾽ ἄμβροτος αἰέν…» (Ἀπὸ ποῦ εἶσαι; Ἀπὸ τὴ Γῆ. Καὶ τώρα πάλι στὴ γῆ ἐπανῆλθα…Καὶ πλέον δὲν εἶμαι θνητός, ἀλλὰ στὸἑξῆς θὰ εἶμαι πάντοτε ἀθάνατος…). (Σημ. Ἡ Διαθήκη τοῦ Βούλγαρη ὑπάρχει στὸ βιβλίο του «Διατριβὴ εὐθανασίας», τὸ ὁποῖο ἐξέδωσαν τὸ 2005 οἱ ἐκδόσεις «Ἑξάντας», σὲ ἐπιμέλεια τῶν καθηγητῶν Γ. Δημολιάτη καὶ Μαν. Γαλανάκη).-

, , ,

  1. Σχολιάστε

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

%d ἱστολόγοι ἔχουν δηλώσει ὅτι αὐτὸ τοὺς ἀρέσει: