ΕΥΓΕΝΙΟΣ ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ -2 Ἐπαληθεύονται οἱ στοχασμοί του γιὰ τὴν Τουρκία (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

ΕΥΓΕΝΙΟΣ ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ:
Ἐπαληθεύονται οἱ στοχασμοί του γιὰ τὴν Τουρκία

Β΄ Μέρος 

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

βλ. προηγ.: ΕΥΓΕΝΙΟΣ ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ: Κορυφαῖος δάσκαλος καὶ γνήσιος πατριώτης (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

 .                    Ὁ Εὐγένιος Βούλγαρης μετὰ τὴ Λειψία φιλοξενήθηκε κάποιους μῆνες στὸΒερολίνο  ἀπὸ τὸν αὐτοκράτορα Φρειδερίκο Β΄. Αὐτὸς  θεωρεῖτο ἐκφραστὴς  τῆς πεφωτισμένης δεσποτείας, ἦταν φίλος καὶ χορηγός τοῦ Βολταίρου καὶ τοῦ ἄρεσε νὰ φιλοξενεῖ καὶ νὰ συζητεῖ μὲδιανοούμενους τῆς ἐποχῆς του. Στὴ συνέχεια καὶ συγκεκριμένα τὸ 1771 μετέβη στὴν Ἁγία Πετρούπολη, ὅπου μετὰ ἀπὸ σύσταση τοῦ Θεοδώρου Ὀρλὼφ τὸν δέχθηκε μὲ τιμὲς ἡ Αὐτοκράτειρα τῆς Ρωσίας Αἰκατερίνη Β΄ ἡ Μεγάλη.
.                     Ἡ ἐποχὴ γιὰ τὸν Ἑλληνισμὸ ἦταν ἐξαιρετικὰ κρίσιμη. Ὁ Θεόδωρος Ὀρλὼφ καὶ ὁἀδελφός του Ἀλέξιος, ἄνθρωποι τῆς αὐλῆς, ποὺ ἐπηρέαζαν τὴν αὐτοκράτειρα, ἀπὸ τὸ 1766 εἶχανἀρχίσει νὰ παρακινοῦν τοὺς Ἕλληνες νὰ ἐπαναστατήσουν. Τὴν 1η Μαρτίου  1770 ὁ Θεόδωρος Ὀρλώφ, ἐπικεφαλῆς μοίρας τοῦ Ρωσικοῦ στόλου, κήρυξε τὴν Ἐπανάσταση ἀπὸ τὸ Οἴτυλο τῆς Μάνης, ποὺ δὲν περιορίσθηκε στὴν Πελοπόννησο, ἀλλὰ ἁπλώθηκε σὲ πολλὲς περιοχὲς τοῦ Ἑλληνισμοῦ,ὅπως στὴν Κρήτη (μὲ τὸν Δασκαλογιάννη), στὴν Ἤπειρο μὲ τοὺς Χειμαριῶτες, στὰ νησιὰ τοῦ Αἰγαίου.
.                     Τὸ τραγικὸ ἦταν ὅτι μετὰ τὴν ἀντίδραση τῶν Ὀσμανιδῶν οἱ Ρῶσοιἀποχώρησαν, ἀφήνοντας τοὺς ἐπαναστάτες μόνους καὶ ἀνυπεράσπιστους. Ἀποτέλεσμα ἡ σφαγὴχιλιάδων Ἑλλήνων. Τὸ 1770 ἦταν σὲ ἐξέλιξη καὶ ὁ Α΄ Ρωσοτουρκικὸς πόλεμος (1768-1774), ὁὁποῖος ἔληξε μὲ νίκη τῆς Ρωσίας καὶ τὴν ὑπογραφὴ τῆς συνθήκης Κιουτσοὺκ – Καϊναρτζῆ. Μὲαὐτὴν οὐδὲν ὑπὲρ τῶν Ἑλλήνων προέκυψε, πλὴν τοῦ ὅτι τὰ ἐμπορικὰ πλοῖα μὲ ρωσικὴ σημαία ἀπέκτησαν τὸ δικαίωμα νὰ πλέουν ἐλεύθερα στὸν Εὔξεινο Πόντο, στὰ στενὰ τοῦ Βοσπόρου καὶστὸ Αἰγαῖο. Πολλὰ τότε ἑλληνικὰ πλοῖα σήκωσαν ρωσικὴ σημαία…
.                     Αὐτὰ συμβαίνουν ΠΡΙΝ ἀπὸ τὴ Γαλλικὴ ἐπανάσταση. Ἀνάμιξη στὴνἘπανάσταση τοῦ 1770 ἔχει μόνο ἡ Ρωσία, γιὰ τὴν ὁποία οἱ Ἕλληνες πίστεψαν ὅτι μποροῦσε νὰτοὺς βοηθήσει. Τότε οἱ Γάλλοι θεωρητικοὶ τῆς Ἐπανάστασης Βολταῖρος καὶ Ντιντερὸ ἦσαν τρόφιμοι τῶν αὐλῶν τῶν αὐτοκρατόρων, τοῦ Φρειδερίκου καὶ τῆς Αἰκατερίνης, καὶ ἀπομυζοῦσαν πολλὰχρήματα. Ὁ Christophe Migeon σημειώνει γιὰ τὸν Βολταῖρο μεταξὺ ἄλλων: «Ὁ Βολταῖρος ἦτανἕνας δεινὸς ἐπιχειρηματίας. Ἀγαπᾶ τὸ χρῆμα καὶ τὸ κερδίζει χάρη στὴν πένα του καὶ στοὺς πρίγκηπες ποὺ τὸν καλομαθαίνουν» (Les cahiers science et vie, No 152, Avril 2015, p. 93). Μὲ τὰὈρλωφικὰ ἀποδεικνύεται μύθος ἡ ἐπίδραση τῆς Γαλλικῆς Ἐπανάστασης στὸ νὰ ἀποτινάξουν οἱἝλληνες τὸν  ὀθωμανικὸ ζυγό.
.                     Ὁ διάκονος Εὐγένιος Βούλγαρης γράφει τὸ 1771 ἢ τὸ 1772, ἀμέσως δηλαδὴ μετὰ τὰ Ὀρλωφικά, τὸ ἔργο του «Στοχασμοί», ἕνα ἀπὸ τὰ σημαντικότερα προεπαναστατικὰκείμενα. Σπάνιο ἀντίγραφό του ἀνῆκε στὴν βιβλιοθήκη Γιάννη Βλαχογιάννη. (Βλ. Ν. Καμαριανοῦ«Ἑπτὰ σπάνια ἑλληνικὰ φυλλάδια δημοσιευμένα στὴν Πετρούπολη» (1771-1772), Ὁ Ἐρανιστὴς τ. 18, 1986, σελ. 1-34). Τὰ ὅσα ὁ Βούλγαρης γράφει περὶ τῆς Τουρκίας καὶ τῶν Μεγάλων Δυνάμεων, εἶναι ὡς νὰ τὰ γράφει σήμερα.
.                     Τὸ κείμενο ἀρχίζει ἔτσι: «Ἤλπισε ποτὲ κάποιος μὲ τόση ὀξύτητα καὶ εὐκολία νὰ μέλλει νὰ καταντήσει στὸ χεῖλος τοῦ γκρεμοῦ τὸ Ὀθωμανικὸ Κράτος; ὄχι. Μὰ ἤλπισε κάποιος ὅτι ἐνῶ ἔφτασε ἕως ἐκεῖ, μὲ τὴν πίεση ἑνὸς βραχίονος ἰσχυροῦ, ἄλλα χέρια ἰσχυρὰ καὶ αὐτά, δυνάμενα νὰ συνεισφέρουν καὶ μὲ μία μικρὴ ὤθηση στὸ νὰ τὸ κατακρημνίσουν, δὲν τὸ θέλουν; Μά, τελευταῖο, ἤλπισε κάποιος ὅτι αὐτὰ τὰ χέρια διὰ νὰ ἐμποδίσουν τὸ γκρέμισμα τοῦὈθωμανικοῦ Κράτους θὰ τὸ στηρίξουν; Ὁπωσδήποτε ὄχι….( Σημ. γρ. Ἡ μεταφορὰ τοῦ κειμένου στὰ νεοελληνικὰ ἀπὸ τὸν γρ.).
.                     Στὴ δεύτερη σελίδα σὰ νὰ περιγράφει τὸν Ἐρντογάν: «Τὰ χρησμολογήματα τοῦΜωάμεθ πληροφοροῦν τοὺς Τούρκους ὅτι αὐτοὶ εἶναι τὸ ἔθνος τὸ θεοφιλὲς καὶ ἅγιο καὶ ἐκλεκτό. Τὸ μόνο ἔθνος, τὸ ὁποῖο ὁ Θεὸς τὸ διόρισε νὰ κυβερνήσει ὅλο τὸν κόσμο, καὶ ὅτι ἑπομένως τὸΒασίλειό τους… δὲν εἶναι δυνατὸν οὐδέποτε νὰ καθαιρεθεῖ, οὔτε καὶ ἂν συμφωνήσουν ὅλες οἱδυνάμεις τῶν Βασιλίσκων τῆς Εὐρώπης». Καὶ συνεχίζει στὴ σελίδα 4: «Ἀλλὰ τίθεται τὸ ἐρώτημα, οἱΤοῦρκοι δὲν βλέπουν τὸ ὀφθαλμοφανές, ὅτι ἡ μοίρα τους ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν ἀπόφαση τῶν Χριστιανῶν βασιλέων; Ἀποκρίνομαι τὸ ἀντίθετο, ὅτι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι εἶναι Τοῦρκοι καὶ ὡς Τοῦρκοι εἶναι πληροφορημένοι ὅτι κατὰ τὶς ἀρχὲς τῆς πίστης τους τὸ Βασίλειό τους θὰ μείνει ἀκέραιο ἕως τὸ τέλος, θὰ ἀπολαύσει δόξα καὶ δύναμη καὶ θὰ ὑποτάξει ὅλους, ὅπως εἴπαμε. Ἐπίσηςὡς Τοῦρκοι πρεσβεύουν καὶ τὸ δόγμα ὅτι ὑπάρχει μία ἰσχυρὴ εἱμαρμένη, ἡ ὁποία κρατᾶ δεμένους τοὺς Χριστιανοὺς Βασιλεῖς, τοὺς σφίγγει καὶ τοὺς ἀναγκάζει νὰ μένουν στὰ ὅριά τους…Ὡς Τοῦρκοι εἶναι ἐκ συστήματος ἄσπονδοι ἐχθροί τοῦ Χριστιανισμοῦ…».
.                     Ὁ Βούλγαρης στὴν 34η σελίδα τονίζει ὅτι τρία πράγματα κινοῦσαν τοὺς Γραικοὺς νὰ παίρνουν τὸ μέρος τῶν Χριστιανῶν Βασιλέων, κάθε φορὰ ποὺ αὐτοὶ ἔκαμαν πολέμους ἐναντίον τῶν Ὀθωμανῶν: Πρῶτον ἡ θλίψις τῆς βαρείας καὶ ἀνυπόφορης τυραννίας. Δεύτερον ἡ ἐλπίδα τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς ἐλευθερίας τοῦ Γένους καὶ τρίτον ἡ ζέση τῆς πίστεώς τους στὸν Χριστό. Ἀλλά, ὅπως σημειώνει, οἱ Γραικοὶ βλέπουν ὅτι ὅλα τὰ ἄλλα χριστιανικὰ κράτη τῆς Εὐρώπης δὲν ἔχουν τὸν ζῆλο τῆς χριστιανικῆς πίστεως κατὰ τῆς ψευδοθρησκείας τοῦ Μωάμεθ. ΟἱΓραικοὶ βλέπουν ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐλπίσουν στὸ ἑξῆς νὰ δοῦν βοήθεια γιὰ τὴν ἐλευθερία τους. «Ἐπειδὴ τώρα», ὅπως γράφει,  «ποὺ περισσότερο ἀπὸ κάθε ἄλλη φορὰ (Σήμ. γρ. Μὲ τὰ Ὀρλωφικὰ) ἔφεξε σὲ αὐτοὺς μία τέτοια ἐλπίδα οἱ Δυνάμεις τῆς Εὐρώπης, ἀντὶ νὰ προθυμοποιηθοῦν καὶ νὰἁπλώσουν σὲ αὐτοὺς χέρι βοηθείας διὰ νὰ τοὺς καταστήσουν ἐλεύθερους, ἔστω ἐν μέρει, φάνηκαν τρόπον τινὰ ζηλότυποι στὴν ἐλευθερία τους. Καὶ ἐκεῖνο τὸ χέρι, ποὺ ὑπέρ τους ἀπὸ μακριὰ ἁπλώθηκε, νὰ τοὺς ἐλευθερώσει, δὲν ἔλειψαν ἀπὸ τὸ νὰ τὸ ἐμποδίσουν».
Πρὸς τὸ τέλος τῶν «Στοχασμῶν» του ὁ Βούλγαρης ἐπιχειρηματολογεῖ γιατί εἶναι πρὸς τὸσυμφέρον τῆς  Ρωσίας καὶ  τῆς ὑπόλοιπης χριστιανικῆς Εὐρώπης, ἕνα ἰσχυρό, ἐλεύθερο καὶ ἀκηδεμόνευτο Ἑλληνικὸ Κράτος. Ὑποστηρίζει ὅτι ἡ ὕπαρξη Ἑλληνικοῦ Κράτους «ἤθελε φυλάξει εἰς τὸ ἑξῆς τὴν ἐπιζητούμενη ἰσορροπία τῆς Εὐρώπης». Καὶ ἀπαντᾶ στὸ ἐπιχείρημα ὅτι οἱ Εὐρωπαῖοι ἀφήνουν τὴν Τουρκία νὰ ἁλωνίζει, γιατί αὐτὸ ὑπαγορεύουν τὰ συμφέροντά τους: «Κύριε τῶν Δυνάμεων! Ὄφελος εἰς τὴν Εὐρώπη εἶναι νὰ βασιλεύουν οἱ Τοῦρκοι στὴν Εὐρώπη! Τὰἐμπορικὰ συμφέροντα ἀλλάζουν στὸν χρόνο, ἐνῶ ἡ κυριαρχία τῆς Τουρκίας μένει». Καὶ καταλήγει, οἱ χριστιανοὶ βασιλεῖς νὰ μὴν ἀφήσουν τὴν εὐκαιρία νὰ βοηθήσουν στὴ δημιουργία τοῦ Ἑλληνικοῦ κράτους καὶ στὸν ἐξοστρακισμὸ ἀπὸ τὴν Εὐρώπη τῶν Ὀθωμανῶν: «Ἂν ὁ Τοῦρκος ἀποκατασταθεῖ πάλιν ὡς πρότερον,  ἀναμφιβόλως οὐδέποτε θὰ βρίσκεται σὲ ἀσφάλεια ἡ Εὐρώπη, ἐνόσω ὁ Ὀθωμανὸς θὰ βασιλεύει στὴν Εὐρώπη». Αὐτὰ γράφονται τὸ 1771/72!
.                     Γιὰ τὴν παρουσία τοῦ Εὐγενίου Βούλγαρη στὴ Ρωσία θὰ ἀναφερθοῦμε στὸ Γ΄ καὶ τελευταῖο μέρος τοῦ εἰς αὐτὸν ἀφιερώματός μας.-

, , ,

  1. Σχολιάστε

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

%d ἱστολόγοι ἔχουν δηλώσει ὅτι αὐτὸ τοὺς ἀρέσει: