ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 7. ΛΟΡΔΟΣ ΜΠΑΪΡΟΝ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821–
7. ΛΟΡΔΟΣ ΜΠΑΪΡΟΝ: Θυσία στὴν ἐλευθερία τῆς Ἑλλάδος

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

Βλ. σχετ.:

ΜΟΡΦΕΣ TOY 1821 – 1. ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 2. ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 3. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΥΨΗΛΑΝΤΗΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 4. ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΣΟΛΩΜΟΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 5. ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΡΩΓΩΝ ΙΩΣΗΦ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 6. ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ E΄ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

.           Στὶς 19 Ἀπριλίου 1824, Δευτέρα ἡμέρα τοῦ Πάσχα, ὁ μέγας φιλέλληνας Ἄγγλος λόρδος καὶ ποιητὴς Τζὸρτζ Γκόρντον Μπάιρον (Βύρωνα τὸν λέμε οἱ Ἕλληνες) ἀπεβίωσε στὸ ἐπαναστατημένο καὶ πολιορκημένο Μεσολόγγι, μετὰ ἀπὸ σύντομη ἀσθένεια, πιθανὸν πνευμονία. Εἶχε γεννηθεῖ στὸ Λονδίνο τὸ 1788 καὶ τὸ 1809 κατέλαβε τὴ θέση του στὴ Βουλὴ τῶν Λόρδων.
.           Ὁ Μπάϊρον δὲν ἐπαναπαύθηκε στὴν εὐγενῆ καταγωγή του. Ἔγινε μεγάλος ποιητής. Ὁ Παναγιώτης Κανελλόπουλος στὴν ἐξαιρετικὴ «Ἱστορία τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ Πνεύματος», ποὺ ἔγραψε, τονίζει ὅτι ἀπὸ τὴν πολυτάραχη ζωή του πιὸ σημαντικὸ καὶ πιὸ ἐνδιαφέρον εἶναι τὸ ποιητικό του ἔργο. Γράφει σχετικά: «Δὲν ἦταν, βέβαια, ὁμόφωνη ἡ ἀναγνώριση τῆς ὑψηλῆς ἀξίας τῶν ποιητικῶν ἔργων τοῦ Μπάϊρον ἀπὸ τοὺς μεγάλους τοῦ ΙΘ΄ αἰώνα. Ἀλλὰ τὸ γεγονὸς ὅτι πνεύματα, σὰν τὸν Γκαῖτε, τὸν Ντοστογιέφσκι καὶ τὸν Νίτσε θαύμασαν τὸν Μπάιρον ὡς ποιητή, πρέπει νάχει καὶ γιά μας, σήμερα, κάποια σημασία καὶ πρέπει νὰ τὸ προσέξουν ἰδιαίτερα ἐκεῖνοι, ποὺ στὸν αἰώνα μᾶς ὑποτιμοῦν ἢ προσπερνοῦν – μ’ ἕνα αἴσθημα ἀνωτερότητας, ποὺ μπορεῖ νὰ κριθεῖ κάποτε γελοῖο – τὸ ποιητικὸ ἔργο τοῦ Μπάιρον».
.           Αὐτὸς ὁ μέγας καὶ εὐγενοῦς καταγωγῆς (ἡ μητέρα του καταγόταν ἀπὸ τὴν βασιλικὴ οἰκογένεια τῶν Στιούαρτ) Ἄγγλος ποιητὴς ἦρθε στὴ Ἑλλάδα τὸ 1810, γιὰ νὰ θαυμάσει τὸν ἀρχαῖο πολιτισμό της καὶ ἀγάπησε τοὺς σύγχρονούς του Ἕλληνες. Μὲ τὸ Β΄ Ἆσμα τοῦ ἐπικολυρικοῦ «Τὸ προσκύνημα τοῦ Τσάϊλντ Χάρολντ» ἔδειξε τὴν ἀγανάκτησή του ποὺ οἱ σκλαβωμένοι Ἕλληνες δὲ μπόρεσαν νὰ προστατεύσουν τὰ μνημεῖα τους ἀπὸ τὸν βάρβαρο «Σκωτσέζο» (τὸν σημειώνει ἔτσι ὁ ἴδιος ὁ Μπάϊρον) Ἔλγκιν καὶ τὴν πεποίθησή του ὅτι ὁ Ἑλληνισμὸς θὰ ξεσηκωθεῖ καὶ θὰ ξαναπάρει τὴ θέση ποὺ τοῦ πρέπει ἀνάμεσα στοὺς πολιτισμένους χριστιανικοὺς λαοὺς τῆς Γῆς.
.           Τὸ δεύτερο ταξίδι του στὴν Ἑλλάδα ξεκινᾶ τὸν Αὔγουστο τοῦ 1823 ἀπὸ τὴν Κεφαλονιὰ καὶ τὴν Ἰθάκη καὶ στὶς 5 Ἰανουαρίου 1824 φτάνει στὸ Μεσολόγγι, ὅπου καὶ μετὰ ἀπὸ ἑκατὸ ἡμέρες ἀποθνήσκει, σὲ ἡλικία 36 ἐτῶν. Ὁ Μπάϊρον τὴ δεύτερη φορὰ δὲν ἦρθε στὴν Ἑλλάδα ἀπὸ ἕναν ρομαντισμό, ἀλλὰ γιὰ νὰ ὑπηρετήσει τοὺς Ἕλληνες καὶ τὴν ὑπόθεση ἐλευθερίας τους. Ὁ φίλος του Πιέτρο Γκάμπα, ἄλλος φιλέλληνας ἥρωας τοῦ 1821, ποὺ τὸν συνόδευσε στὴν Ἑλλάδα ἔγραψε καὶ μᾶς τὸ μεταφέρει ὁ Παν. Κανελλόπουλος: «Συχνὰ ἐπανελάμβανε ὁ Μπάϊρον ὅτι οὐδέποτε θὰ μετέβαλε τὴν ἀπόφαση ὁπού εἶχε, ὅπως περατώσει τὴ ζωή του στὴν Ἑλλάδα, ἐκτὸς ἂν αὐτοὶ οἱ Ἕλληνες ἤθελον τὸν ἐξορίσει ἀπὸ τῆς χώρας των. “Ἐὰν ἡ Ἑλλὰς ὑποκύψει” ἀνεφώνει “θὰ ταφῶ καὶ ἐγὼ ὑπὸ τὰ ἐρείπια της”…». Αὐτὴ τὴν ἀνιδιοτέλεια καὶ τὴν αὐτοθυσία του ἐκτίμησαν οἱ Ἕλληνες στὸν Μπάϊρον, τὸν ἔκαναν τὸν δικό τους «Βύρωνα» καὶ τὸν ἀγάπησαν περισσότερο ἀπὸ κάθε ἄλλον φιλέλληνα.

ΑΝΘΟΛΟΓΗΣΗ

.           Διδαχὴ 1η πρὸς τοὺς Ἕλληνες γιὰ τὴ διχόνοια. Ὁ Μπάϊρον ἀπευθυνόμενος στὰ δύο σώματα τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους, τὸ Βουλευτικὸ καὶ τὸ Ἐκτελεστικὸ προσπαθεῖ νὰ τοὺς φιλοτιμήσει καὶ νὰ τοὺς ἑνώσει: Ἐπιτρέψτε μου νὰ προσθέσω μιὰ γιὰ πάντα ὅτι ἐπιθυμῶ τὸ καλό τῆς Ἑλλάδος καὶ τίποτε ἄλλο. Ἀλλὰ δὲν συγκατατίθεμαι καὶ δὲν θὰ συγκτατεθῶ ποτὲ νὰ ἐξαπατηθοῦν τὸ ἀγγλικὸ κοινὸ σχετικὰ μὲ τὴν πραγματικὴ κατάσταση τῶν Ἑλληνικῶν ὑποθέσεων. Τὰ ὑπόλοιπα, κύριοι, ἐξαρτῶνται ἀπὸ ἐσᾶς. Ἐπολεμήσατε ἔνδοξα, φερθῆτε ἐπίσης ἔντιμα πρὸς τοὺς συμπατριῶτες σας καὶ πρὸς τὸν κόσμο καὶ τότε ποτὲ πιὰ δὲν θὰ λεχθεῖ… ὅτι ὁ Φιλοποίμην ἦταν ὁ ἔσχατος τῶν Ἑλλήνων…» (Σημ. Ὁ ἐκ Μεγαλοπόλεως Ἀρκαδίας Φιλοποίμην (253 – 183) ἦταν γενναιότατος στρατηγός, ἔζησε κατὰ τὰ ἔτη τῆς ἐπέκτασης τῆς Ρώμης καὶ ἔδωσε μάχες γιὰ τὴν ἀνεξαρτησία τῶν Ἑλλήνων. Ὁ Πολύβιος τὸν ὀνόμασε «τελευταῖο τῶν Ἑλλήνων», προβλέψας ὅτι μετὰ ἀπὸ αὐτὸν δὲν θὰ ὑπάρξει ἄλλος Ἕλληνας στρατηγός, ποὺ θὰ μπορέσει νὰ ἀντισταθεῖ στὴν ἰσχὺ τῆς Ρώμης).
.           Διδαχὴ 2η πρὸς τοὺς Ἕλληνες κατὰ τῆς διχόνοιας. Σὲ ἐπιστολή του πρὸς τὸν Μαυροκορδάτο γράφει ὁ Μπάιρον: «Λυποῦμαι πάρα πολὺ ἀκούγοντας ὅτι ἐξακολουθοῦν ἀκόμα οἱ ἐσωτερικὲς διχόνοιες στὴν Ἑλλάδα καὶ μάλιστα σὲ μία στιγμή, ποὺ θὰ μποροῦσε νὰ νικήσει παντοῦ, ὅπως νίκησε ἤδη σὲ ἀρκετὰ μέρη. Ἡ Ἑλλὰς βρίσκεται μπροστὰ σὲ τρεῖς δυνατότητες, ἢ νὰ νὰ ἀνακτήσει τὴν ἐλευθερία, ἢ νὰ γίνει ὑποτελὴς τῶν Εὐρωπαίων ἡγεμόνων ἢ νὰ καταντήσει πάλι μία τουρκικὴ ἐπαρχία. Δὲν ἔχει νὰ διαλέξει παρὰ ἕνα ἀπὸ τὰ τρία. Ἀλλά, νομίζω, ὅτι ὁ ἐμφύλιος πόλεμος εἶναι ὁ δρόμος, ποὺ ὁδηγεῖ στὰ δύο τελευταῖα… Ἂν ἡ Ἑλλὰς θέλει νὰ γίνει γιὰ πάντα ἐλεύθερη καὶ ἀνεξάρτητη, πρέπει νὰ τὸ ἀποφασίσει τώρα, γιατί δὲν θάχει πιὰ εὐκαιρία…».
.           Ὁ Μπάιρον κατὰ τοῦ Ἔλγκιν. Ὁ Μπάϊρον ἦταν πολὺ αὐστηρὸς πρὸς τὸν Ἔλγκιν. Στὸ ποίημά του «Ἡ κατάρα τῆς Ἀθηνᾶς» τὸν χαρακτηρίζει χειρότερο τοῦ βαρβάρου Ἀλαρίχου. Λέγει ἡ θεὰ Ἀθηνᾶ: «Ἀπὸ τοῦ Τούρκου τὴ μανία γλύτωσα καὶ τοῦ Βανδάλου, μὰ ἡ χώρα σου ἕναν κλέφτη μοῦ ἔχει στείλει πιὸ μεγάλο. Κοίτα, ἄδειος ὁ ναός μου, κατοικία ρημαγμένη… Ὁ Ἀλάριχος τὰ πάντα εἶχε ἀγρίως καταστρέψει μὲ τὸ δίκιο τοῦ πολέμου, μὰ ὁ Ἐλγίνος γιὰ νὰ κλέψει ὅσα οἱ βάρβαροι ἀφῆσαν, ποὺ ἤτανε ἀπὸ ὅ, τι ἐκεῖνος εἶναι βάρβαρος πιὸ λίγο, γιατί τόκανε ὁ Ἐλγίνος;…».
.           Τὸ τέλος τῆς ζωῆς τοῦ Μπάϊρον καὶ ἡ Ἑλλάδα. Γιὰ τὸ τέλος τῆς ζωῆς τοῦ Μπάϊρον ὁ Γκάμπα, ποὺ ἦταν συνέχεια κοντά του, ἔγραψε ὅτι εἶπε: «Ἔδωσα στὴν Ἑλλάδα τὸν χρόνο μου, τὴν περιουσία μου, τὴν ὑγεία μου, καὶ τώρα τῆς δίνω τὴ ζωή μου – τί θὰ μποροῦσα περισσότερο νὰ δώσω;».

.           Ἀπὸ τὸν ἐπικήδειο λόγο στὸν Λόρδο Μπάϊρον τοῦ Σπυρίδωνος Τρικούπη. «Πλασμένος ἀπὸ τὴν φύσιν διὰ νὰ ὑπερασπίζεται πάντοτε τὰ δικαιώματα τοῦ ἀνθρώπου, ὅπου καὶ ἂν τὰ ἔβλεπε καταπατημένα…. εἶδε τὸν ἐξαχρειωμένον, ἁλυσοδεμένον ἄνθρωπον τῆς Ἑλλάδος νὰ ἀποφασίση καὶ νὰ ἐπιχειρισθῆ νὰ συντρίψη ταῖς φρικταῖς ἅλυσαίς του, καὶ τὰ συντρίμματα τῶν ἁλύσων του νὰ κάμη κοφτερὰ σπαθιὰ διὰ νὰ ξαναποχτήση μὲ τὴν βίαν ὅ, τι τοῦ ἅρπαξεν ἡ βία, εἶδε καὶ ἄφησεν ὄλαις ταῖς πνευματικαῖς καὶ σωματικαῖς ἀπολαυσαις τῆς Εὐρώπης καὶ ἦλθε νὰ κακοπαθήση καὶ νὰ ταλαιπωρηθῆ μαζί μας, συναγωνιζόμενος ὄχι μόνον μὲ τὸν πλοῦτον του, τὸν ὁποῖον δὲν ἐλυπήθηκεν, ὄχι μόνον μὲ τὴν γνῶσιν του, τῆς ὁποίας μᾶς ἔδωκεν σωτηριώδη σημεῖα, ἀλλὰ καὶ μὲ τὸ σπαθί του ἀκονισμένον ἐναντίον τῆς τυραννίας καὶ τῆς βαρβαρότητος. Ἦλθεν εἰς ἕνα λόγον κατὰ τὴν μαρτυρίαν τῶν οἰκιακῶν του, μὲ ἀπόφασιν νὰ ἀποθάνη εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ διὰ τὴν Ἑλλάδα. Πῶς λοιπὸν νὰ μὴ συντριβῆ ὅλων μας ἡ καρδία διὰ τὴν στέρησιν ἑνὸς τέτοιου ἀνδρός; Πῶς νὰ μὴ κλαύσωμεν τὴν στέρησίν του ὡς γενικὴν στέρησιν ὅλου του Ἑλληνικοῦ Γένους;». (Ὁ ἐπικήδειος λόγος ἐξεφωνήθη ἐνώπιον τοῦ νεκροῦ λόρδου Μπάϊρον τὴν 11/23 Ἀπριλίου 1824 στὸ Μεσολόγγι. Τὸ ἀπόσπασμα εἶναι ἀπὸ τὸ βιβλίο «Λόρδου Μπάϋρον Ἐπιστολὲς ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα, 1809-1811 & 1823-1824». Ἔκδοση «Ἰδεόγραμμα». Ἐπιμέλεια – εἰσαγωγὴ καὶ σχόλια τοῦ Leslie A. Marchand, μετάφραση Δήμ. Κούρτοβικ. Σελ. 271-275).
.           Ἀπὸ τὴ Μυθιστορηματικὴ Βιογραφία τοῦ Ἀντρὲ Μωρουά, τῆς Γαλλικῆς Ἀκαδημίας, «Λόρδος Βύρων». «Δὲν εἶναι ὑπερβολὴ νὰ πεῖ κανεὶς ὅτι, ἂν ὁ Βύρων δὲν ἐνίσχυε τὴν ἑλληνικὴ ὑπόθεση μὲ τὸ ὄνομά του καὶ μὲ τὸν θάνατό του, ἡ ἀγγλικὴ κοινὴ γνώμη, ἀναμφισβήτητα, δὲν θὰ εἶχε ὑποστηρίξει τὸν Κάνινγκ. Στὸ Μεσολόγγι, ποὺ ἀποτελεῖ σήμερα μία μικρὴ πόλη ὑγιεινὴ καὶ εὐτυχισμένη, οἱ Ἕλληνες ἔχουν φτιάξει τὸν Κῆπο τῶν Ἡρώων. Μέσα σ’ αὐτόν, μία στήλη φέρει τὸ ὄνομα τοῦ Βύρωνος, μαζὶ μὲ τοῦ Μάρκου Μπότσαρη, τοῦ Καψάλη καὶ τοῦ Τζαβέλλα. Οἱ ψαράδες ποὺ ζοῦν ἀκόμα, στὸ παράξενο αὐτὸ βασίλειο τοῦ νεροῦ καὶ τῆς ἅρμης, σὲ καλύβες πλεγμένες μὲ καλάμια, γνωρίζουν τὸ ὄνομα τοῦ Βύρωνος. Δὲν ξέρουν πὼς ἦταν ποιητὴς μά, ἂν κανεὶς τοὺς ρωτήσει γι’ αὐτόν, ἀπαντοῦν: “ Ἦταν ἕνας γενναῖος ἄντρας, ποὺ ἦρθε νὰ πεθάνει γιὰ τὴν Ἑλλάδα, ἐπειδὴ ἀγαποῦσε τὴν ἐλευθερία”». (Τὸ βιβλίο μεταφράστηκε ἀπὸ τὸν Βασ. Ἁρ. Παπαδόπουλο καὶ κυκλοφορήθηκε τὸ 1955 ἀπὸ τὴν «Μορφωτικὴ Ἑταιρία» σὲ δύο τόμους. Τὸ ἀπόσπασμα εἶναι στὸν Β΄ Τόμο καὶ στὴ σελίδα 196).
.           Ἀπὸ τὸν λόγο τοῦ Ἀκαδημαϊκοῦ Σίμου Μενάρδου γιὰ τὸν Μπάϊρον. «…Τίποτε, οὔτε ἡ προκήρυξις τοῦ Μαυροκορδάτου, οὔτε ὁ ἐπικήδειος τοῦ Τρικούπη, οὔτε τὸ μεταγενέστερον διάταγμα τοῦ προέδρου Γεωργίου Κουντουριώτη καθ’ ὃ “τὸ ἔθνος ὀφείλει νὰ τὸν ὀνομάζη πατέρα καὶ εὐεργέτην” καὶ ὅπερ ὥριζε τὴν 5/17 Μαΐου (1824) δεήσεις, καθ’ ὄλας τὰς ἐκκλησίας τῆς ἑλληνικῆς ἐπικρατείας καὶ πυροβολισμοὺς παντὸς φρουρίου, παντὸς πλοίου, παντὸς τουφεκιοῦ, τίποτε δὲν ἠδύνατο νὰ ἐκφράση τὸν ψυχικὸν σεισμόν, ὅστις ἐκλόνισε τὸ ἔθνος, τὴν ὀδύνην τῶν Μεσολογγιτῶν…» (Ὁ κυπριακῆς καταγωγῆς καὶ σημαντικὸς φιλόλογος ἀκαδημαϊκὸς Σίμος Μενάρδος ἐξεφώνησε τὸν λόγο στὴν μεγάλη αἴθουσα τῆς Ἀκαδημίας τῶν Ἀθηνῶν στὶς 17 Ἀπριλίου 1924, μὲ τὴν εὐκαιρία τῆς συμπλήρωσης 100 ἐτῶν ἀπὸ τὸν θάνατο τοῦ μεγάλου φιλέλληνος Ἄγγλου ποιητῆ).
.           Οἱ Ἕλληνες ποιητὲς ὑμνοῦν τὸν Μπάϊρον. Ὁ Σολωμός: «Λευθεριὰ γιὰ λίγο πάψε νὰ χτυπᾶς μὲ τὸ σπαθὶ τώρα σίμωσε καὶ κλάψει εἰς τοῦ Μπάϊρον τὸ κορμί…. Ἄκου Μπάιρον, πόσον θρῆνον κάνει ἐνῶ σὲ χαιρετᾶ ἡ Πατρίδα τῶν Ἑλλήνων, κλαῖγε, κλαῖγε, Ἐλευθεριά». Ὁ Κάλβος: «Ὦ Βύρων! Ὦ θεσπέσιον πνεῦμα τῶν Βρετανίδων, τέκνον Μουσῶν καὶ φίλε ἄμοιρε τῆς Ἑλλάδος, καλλιστεφάνου». Ὁ Παλαμᾶς: «Δὲν ἦρθες μὲ τοῦ τραγουδιοῦ σου τὸν ὡραῖο θυμό, ἦρθες τὴν ἴδια σου τὴ ζωὴ στῆς ἱερῆς θυσίας νὰ φέρεις τὸ βωμό, κι ἂν ἔζησες Διόνυσος, ξεψύχησες Μεσσίας».-

 

, , ,

  1. Σχολιάστε

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

%d ἱστολόγοι ἔχουν δηλώσει ὅτι αὐτὸ τοὺς ἀρέσει: