Ο ΜΕΓΑΛΟΣ ΚΑΝΟΝΑΣ ΑΠΟΨΕ ΣΤΙΣ 7 μ.μ. (Ὁ Μεγάλος Κανόνας παρουσιάζει τὸ τραγικὸ γεγονὸς τῆς πτώσεως τοῦ ἀνθρωπίνου γένους)

Ο ΜΕΓΑΛΟΣ ΚΑΝΟΝΑΣ ΑΠΟΨΕ ΣΤΙΣ 7 μ.μ.

Κων. Ἀθ. Οἰκονόμου
Δάσκαλος-Συγγραφεύς

ΣΤΙΣ 6.45 Ο ΜΕΓΑΣ ΚΑΝΩΝ: https://www.youtube.com/watch?v=SQIiYu447BI

.               Πότε ψάλλεται ὁ Μεγάλος Κανόνας; Ὁ Μεγάλος Κανόνας ψάλλεται τμηματικὰ στὰ ἀπόδειπνα τῶν τεσσάρων πρώτων ἡμερῶν τῆς Α´ Ἑβδομάδας τῶν Νηστειῶν καὶ ὁλόκληρος στὴν ἀκολουθία τοῦ Ὄρθρου τῆς Πέμπτης τῆς Ε´ ἑβδομάδας. Στὶς ἐνορίες, ὡστόσο, ψάλλεται καὶ ἀνεξάρτητα ἀπὸ τὸν ὄρθρο, ὡς μικρὴ ἀγρυπνία, τὸ βράδυ τῆς Τετάρτης μαζὶ μὲ τὴν ἀκολουθία τοῦ ἀποδείπνου. Ἐξαίρεση βέβαια ἡ φετινὴ συγκυρία!
Μεγαλύτερος κανὼν δὲν μποροῦσε νὰ ὑπάρξει· καὶ τοῦτο γιατί ὁ ποιητὴς θέλησε νὰ συνθέσει ὄχι τρία ἢ τέσσερα τροπάρια γιὰ τὴν κάθε ὠδή, ὅπως συνήθως ἔχουν οἱ ἄλλοι κανόνες, ἀλλὰ πολὺ περισσότερα: τόσα, ὅσα εἶναι καὶ ὅλοι οἱ στίχοι τῶν ὠδῶν, ἔτσι ὥστε στὸν καθένα στίχο νὰ ἀντιστοιχεῖ καὶ νὰ παρεμβάλλεται κατὰ τὴν ψαλμωδία ἀπὸ ἕνα τροπάριο. 250 εἶναι οἱ στίχοι τῶν ὠδῶν, 250 καὶ τὰ τροπάρια τοῦ Μ. Κανόνα, ἐνῶ οἱ συνήθης κανόνες ἔχουν γύρω στὰ 30. Σήμερα τὰ τροπάρια τοῦ Μ. Κανόνα εἶναι κατὰ 30 περίπου περισσότερα ἀπὸ τὰ ἀρχικά. Μεταγενέστεροι ὑμνογράφοι πρόσθεσαν τροπάρια γιὰ τὴν ὁσία Μαρία τὴν Αἰγυπτία καὶ γιὰ τὸν ἴδιο τὸν Ἀνδρέα. Τὸν Μεγάλο Κανόνα συνέθεσε ὁ ἅγιος Ἀνδρέας ὁ Ἱεροσολυμίτης ποὺ γύρω στὸ 711 ἢ 712 ἐκλέγεται ἀρχιεπίσκοπος Κρήτης.

.              Ποιό εἶναι τὸ περιεχόμενο τοῦ Μεγάλου Κανόνα; Ὁ Μεγάλος Κανόνας παρουσιάζει τὸ τραγικὸ γεγονὸς τῆς πτώσεως τοῦ ἀνθρωπίνου γένους ποὺ κατέστρεψε τὴ δυνατότητα τῆς κοινωνίας του μὲ τὸν Θεό. Στὸν Μεγάλο Κανόνα ὁ ποιητὴς θεωρεῖ καὶ βιώνει τὸ γεγονὸς τῆς πτώσεως προσωπικά. Μὲ τὴν καθημερινὴ ἁμαρτία τοῦ ταυτίζεται μὲ τὸν πρωτόπλαστο Ἀδὰμ τοῦ ὁποίου γίνεται μιμητής. Ἡ ψυχὴ τοῦ ἀκολουθεῖ τὴ πορεία τῆς Εὔας. «Ἀλίμονο, ταλαίπωρη ψυχή! Γιατί μιμήθηκες τὴν πρώτη Εὔα; Κοίταξες πονηρὰ καὶ πληγώθηκες πικρά». Ὁ ἅγιος ἀναφέρεται στὴν ὕπαρξη ποὺ κληρονομήσαμε μετὰ τὴν πτώση ποὺ συνδέεται μὲ τὴν φθορὰ καὶ τὸν θάνατο. Μὲ τοὺς πρωτόπλαστους ἔχουμε ὀντολογικὴ ἀλληλεγγύη. Ἡ συναίσθηση τῆς ἁμαρτωλότητας καὶ ἡ ὁμολογία της σφραγίζει ὁλόκληρο τὸν Μ. Κανόνα.
.                 Εἶναι ἕνα κύκνειο ἄσμα, ἕνας θρῆνος προθανάτιος, ἕνας μακρὺς θρηνητικὸς μονόλογος, εἶναι ὁ Ἀδαμιαῖος θρῆνος. Ὁ ποιητὴς βρίσκεται στὸ τέλος τῆς ζωῆς του. Αἰσθάνεται ὅτι οἱ ἡμέρες του εἶναι πιὰ λίγες, ὁ βίος του ἔχει περάσει. Ἀναλογίζεται τὸν θάνατο καὶ τὴν κρίση τοῦ δίκαιου κριτῆ, ποὺ τὸν ἀναμένει. Καὶ ἔρχεται νὰ κάνει μία ἀναδρομή, μία ἀνασκόπηση τοῦ πνευματικοῦ του κόσμου. Κάθεται νὰ συζητήσει μὲ τὴν ψυχή του. Ὁ ἀπολογισμὸς ὅμως δὲν εἶναι ἐνθαρρυντικός. Ὁ βαρὺς κλοιὸς τῆς ἁμαρτίας τὸν συμπνίγει. Ἡ συνείδηση τὸν ἐλέγχει. Καὶ ὁ ποιητὴς θρηνεῖ διαρκῶς γιὰ τὴν ἄβυσσο τῶν κακῶν του πράξεων. Στὸν θρῆνο αὐτὸ συμπλέκεται ἡ ἀναδρομὴ στὴν Ἁγία Γραφή. Αὐτὸ κυρίως δίνει τὴν μεγάλη ἔκταση στὸ ποίημα. Ὁ σύνδεσμος ὅμως τοῦ θρήνου μὲ τὴν Γραφὴ εἶναι πολὺ φυσικός. Σὰν ἄνθρωπος τοῦ Θεοῦ ὁ ποιητής, ἀνοίγει τὸ βιβλίο τοῦ Θεοῦ γιὰ νὰ ἀξιολογήσει τὰ πεπραγμένα του. Ἐξετάζει ἕνα πρὸς ἕνα τὰ παραδείγματα τοῦ ἱεροῦ βιβλίου. Στὶς ὀκτὼ πρῶτες ὠδὲς παίρνει τὰ παραδείγματά του ἀπὸ τὴ Παλαιὰ Διαθήκη. Στὴ ἐννάτη ὠδὴ ἀπὸ τὴν Καινὴ Διαθήκη. Τὸ ἀποτέλεσμα τῆς συγκρίσεως εἶναι κάθε φορᾶ τρομερὸ καὶ αἰτία νέων θρήνων. Ἔχει μιμηθεῖ ὅλες τὶς κακὲς πράξεις ὅλων τῶν ἡρώων της ἱερᾶς ἱστορίας, ὄχι ὅμως καὶ τὶς καλὲς πράξεις τῶν ἁγίων. Δὲν τοῦ μένει παρὰ ἡ μετάνοια, ἡ συντριβὴ καὶ ἡ καταφυγὴ στὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ. Καὶ ἐδῶ ἀνοίγει ἡ αἰσιόδοξη προοπτική τοῦ ποιητῆ. Βρῆκε τὴν πόρτα τοῦ παραδείσου, τὴν μετάνοια. Καρποὺς μετανοίας δὲν ἔχει νὰ παρουσιάσει· προσφέρει ὅμως στὸν Θεὸ τὴ συντετριμμένη του καρδιὰ καὶ τὴν πνευματική του φτώχια. Τὰ βιβλικὰ παραδείγματα τοῦ Δαυίδ,τοῦ προφήτη Ἱερεμία, τῶν βασιλέων Μανασσῆ καὶ Ἐζεκία ἀπὸ τὴν Π. Δ καὶ τοῦ Πέτρου, τῆς Μάρθας καὶ τῆς Μαρίας, τῆς Χαναναίας, τοῦ τελώνη, τῆς πόρνης καὶ τοῦ ληστῆ τὸν ἐνθαρρύνουν. Πολλὲς φορὲς ἐπανέρχεται χρησιμοποιώντας τὸ παράδειγμα τῆς μετάνοιας τῆς πόρνης καὶ παρακαλεῖ τὸν Κύριο νὰ δεχθεῖ τὰ δικά του δάκρυα, ὅπως δέχθηκε καὶ τὰ δικά της καὶ νὰ τοῦ συγχωρήσει τὶς ἁμαρτίες του. Ὁ κριτὴς θὰ εὐσπλαχνισθεῖ καὶ αὐτόν, ποὺ ἁμάρτησε πιὸ πολὺ ἀπὸ ὅλους τοὺς ἀνθρώπους.


,

  1. Σχολιάστε

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

%d ἱστολόγοι ἔχουν δηλώσει ὅτι αὐτὸ τοὺς ἀρέσει: