ΟΙ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΙ ΑΜΕΡΙΚΗΣ καὶ ΤΟ ΚΥΠΡΙΑΚΟ-1 (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Οἱ Ἀρχιεπίσκοποι Ἀμερικῆς καὶ τὸ Κυπριακὸ

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

       ΜΕΡΟΣ Α΄

   Ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Ἀμερικῆς Ἰάκωβος

.             Οἱ πρῶτες ἐνδείξεις ἀπὸ τὸν Ἀρχιεπίσκοπο Ἀμερικῆς κ. Ἐλπιδοφόρο δείχνουν ὅτι θὰ ἀκολουθήσει στὰ ἐθνικὰ ζητήματα καὶ ἰδιαίτερα στὸ Κυπριακὸ διαφορετικὸ δρόμο ἀπὸ ἐκεῖνον τῶν προκατόχων του Ἀρχιεπισκόπων Ἰακώβου, Σπυρίδωνος καὶ Δημητρίου. Ἡ συνέντευξή του στὴν «Χουριὲτ» καὶ ἡ ἐγκύκλιός του γιὰ τὸ Κυπριακὸ (Βλ. ΕΣΤΙΑ 26/7/2019 καὶ 5/8/2019) εἶναι σαφεῖς ἐνδείξεις τῆς διαφορετικῆς πολιτικῆς ἀπὸ τοὺς προκατόχους του ποὺ θὰ ἀκολουθήσει.
.                 Ἡ ἐνθρόνιση, τὸν Ἀπρίλιο τοῦ 1959, τοῦ ἀείμνηστου Ἀρχιεπισκόπου Ἀμερικῆς Ἰακώβου συμπίπτει χρονικὰ μὲ τὴ συμφωνία Ζυρίχης – Λονδίνου γιὰ τὸ Κυπριακό. Ὁ Ἰάκωβος ἐξελέγη στὶς 14/2/1959 καὶ ἐνθρονίστηκε τὴν 1/4/1959. Ἡ Συμφωνία τῆς Ζυρίχης ὑπογράφηκε στὶς 11/2/1959 καὶ ἐπικυρώθηκε στὸ Λονδίνο στὶς 19/2/1959. Ὁ ἀγώνας τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Ἰακώβου ὑπὲρ τῶν δικαίων τοῦ Ἑλληνισμοῦ καὶ τῆς Κύπρου ἦταν μακρὺς καὶ τραχύς. Ἀπὸ τὸ 1963 ἡ Τουρκία ἐπιδίωξε νὰ εἰσβάλει καὶ νὰ ὑποδουλώσει τοὺς Ἕλληνες τῆς Κύπρου. Τὸν Μάρτιο τοῦ 1964, κατὰ τὴ διάρκεια συγκρούσεων μεταξὺ Ἑλληνοκυπρίων καὶ ἐγκάθετων Τουρκοκυπρίων, ἡ Τουρκία προετοίμασε ἐκστρατευτικὸ σῶμα μὲ σκοπὸ νὰ ἀποβιβαστεῖ στὸ νησί. Ὅταν τὸ πληροφορήθηκε ὁ πρόεδρος τῶν ΗΠΑ Λίντον Τζόνσον, ἔσπευσε νὰ γράψει στὸν πρωθυπουργὸ τῆς Τουρκίας Ἰσμὲτ Ἰνονοὺ αὐστηρὴ ἐπιστολή, μὲ τὴν ὁποία οὐσιαστικὰ τοῦ ἀπαγόρευε νὰ χρησιμοποιήσει τὰ ἀμερικανικὰ ὅπλα κατὰ τῆς Μεγαλονήσου. Ἡ ἐπέμβαση ἀποφεύχθηκε. Ὁ Ἰάκωβος ἀργότερα δήλωσε ὅτι ἐκεῖνος εἶχε γράψει ἐν σχεδίῳ τὴν ἐπιστολὴ τοῦ Προέδρου τῶν ΗΠΑ*.
.             Τὸν Σεπτέμβριο τοῦ 1964 28 ἑλληνοαμερικανικὲς ὀργανώσεις μὲ ἐπικεφαλῆς τὸν Ἀρχιεπίσκοπο Ἰάκωβο, πρότειναν στὸν Πρόεδρο Τζόνσον νὰ δοθεῖ ἡ εὐκαιρία στοὺς Κυπρίους νὰ ἀποφασίσουν γιὰ τὸ ἐνδεχόμενο τῆς αὐτοδιάθεσης καὶ τῆς ἕνωσής τους μὲ τὴν Ἑλλάδα καὶ νὰ προστατευθεῖ ἡ τουρκοκυπριακὴ μειονότητα σύμφωνα μὲ τὸ Διεθνὲς Δίκαιο. Τὸν Σεπτέμβριο τοῦ 1974 καὶ μετὰ τὴν ἐκ μέρους τῶν Τούρκων εἰσβολὴ καὶ τὴν ἐθνοκάθαρση σὲ βάρος τῶν Ἑλλήνων τῆς Κύπρου στὸ 37% τοῦ ἐδάφους της, μὲ πρωτοβουλία τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Ἰακώβου, διοργανώθηκε στὴν Οὐάσινγκτον ἡ μεγαλύτερη διαδήλωση στὴν ἱστορία τῶν Ἑλλήνων τῶν ΗΠΑ. Σὲ αὐτὴ συμμετέσχον ἄνω τῶν 60.000 ἑλληνοαμερικανῶν.
.             Τὸ αἴτημα τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Ἰακώβου καὶ τῶν Ἑλληνοαμερικανικῶν ὀργανώσεων πρὸς τὸν Ἀμερικανὸ Πρόεδρο Φὸρντ καὶ τὸ Κογκρέσο ἦταν νὰ ἀσκηθεῖ ἐμπάργκο ὅπλων πρὸς τὴν Τουρκία, γιὰ νὰ πιεσθεῖ αὐτὴ νὰ ἀποσύρει τὶς στρατιωτικές της δυνάμεις ἀπὸ τὴν Κύπρο καὶ νὰ ἐπιστρέψουν τὰ θύματα τοῦ Ἀττίλα στὶς ἑστίες τους. Παρὰ τὴ λυσσώδη ἀντίδραση τοῦ Ὑπουργοῦ Ἐξωτερικῶν τῶν ΗΠΑ Χένρυ Κίσινγκερ καὶ τοῦ Προέδρου Φόρντ, τὸν ὁποῖο αὐτὸς ἐπηρέαζε, τὸ Κογκρέσο ἐπέβαλε τὸ ἐμπάργκο.
.             Ἀμέσως μετὰ τὴ θετικὴ ἀπόφαση γιὰ τὴν Ἑλλάδα καὶ τὴν Κύπρο ἄρχισε ὁ ἀγώνας τοῦ Ἀρχιεπισκόπου νὰ διατηρηθεῖ τὸ ἐμπάργκο. Ἀπέναντί του ὁ Κίσινγκερ, ὁ Πρόεδρος τῶν ΗΠΑ καὶ πολυάριθμα μέλη τοῦ Κογκρέσου καὶ τῆς Βουλῆς τῶν Ἀντιπροσώπων. Στὰ πλαίσια τοῦ ἀγώνα του ὁ Ἀρχιεπίσκοπος ἔδωσε συνέντευξη στὴν ἀμερικανικὴ ἐφημερίδα The Grand Rapids Press, στὴν ὁποία κατήγγειλε τὶς καταστροφὲς ποὺ προκαλοῦσαν σὲ χώρους πολιτισμοῦ καὶ ὑποδομὲς τῶν κατεχομένων ἐδαφῶν τῆς Κυπριακῆς Δημοκρατίας τὰ τουρκικὰ στρατεύματα. Ἡ δημόσια παρέμβασή του ἔδωσε τὴν εὐκαιρία στὸν Γερουσιαστὴ Τὲντ Κένεντι νὰ τὸν προσκαλέσει σὲ ἀκρόαση στὴ Γερουσία, γιὰ νὰ μιλήσει περὶ τῆς καταστάσεως στὴν Κύπρο. Τὸν Ἰανουάριο τοῦ 1975 ὁ ἀείμνηστος Ἰάκωβος ἀπέστειλε σὲ κάθε Γερουσιαστὴ προσωπικὰ ἕνα πλήρη φάκελο γιὰ τὴν εἰσβολὴ τῶν τουρκικῶν στρατευμάτων στὴν Κυπριακὴ Δημοκρατία καὶ τὶς συνέπειές της. Ἡ προσπάθειά του ἦταν νὰ πείσει ὅτι γιὰ νὰ συνεχισθεῖ τὸ ἐμπάργκο ὅπλων στὴν Τουρκία πρέπει νὰ πρυτανεύσει ἡ λογικὴ τοῦ κράτους δικαίου καὶ ὄχι ἡ στρατηγικὴ τῆς σκοπιμότητας.
.             Τὸ 1978 ἡ Τουρκία ἀπείλησε ἔμμεσα τὶς ΗΠΑ ὑπογράφοντας πρωτόκολλο συνεργασίας μὲ τὴν ΕΣΣΔ. Ὁ τότε Πρόεδρος τῶν ΗΠΑ Τζίμι Κάρτερ θορυβήθηκε ἀπὸ τὴν ἐνέργεια τῆς γείτονος καὶ ἀποφάσισε νὰ ὑποστηρίξει καὶ αὐτὸς τὴν πλήρη κατάργηση τοῦ ἐμπάργκο. Ὁ Ἰάκωβος ἀντέδρασε πάλι ἀμέσως. Ἐπειδὴ ὁ Κάρτερ ἦταν θρησκευόμενος ἔγραψε ἐπιστολὴ πρὸς τὸν Ἀμερικανὸ Πρόεδρο, τὴν ὁποία συνυπέγραψε ὁ ἐπικεφαλῆς τῶν Μεθοδιστῶν στὶς ΗΠΑ, τῶν ὁποίων ἦταν μέλος ὁ Κάρτερ. Στὴν ἐπιστολὴ ἀναφερόταν ἡ ὑπόσχεσή του ὅτι θὰ ὑποστηρίξει μὲ ὅλες του τὶς δυνάμεις τὰ ἀνθρώπινα δικαιώματα, ὅπου αὐτὰ παραβιάζονται. Στὶς 16 Ἀπριλίου 1978 ἡγήθηκε πορείας διαμαρτυρίας στὴν Οὐάσινγκτον γιὰ τὴν εἰσβολὴ τῆς Τουρκίας στὴν Κύπρο. Σὲ αὐτὴν συμμετέσχον πάνω ἀπὸ 20.000 ἄτομα. Στὶς 8 Μαΐου ἀπέστειλε λακωνικὸ τηλεγράφημα σὲ Γερουσιαστὲς ζητώντας τους νὰ μὴν ὑποκύψουν στὸν ἐκβιασμὸ τῆς Τουρκίας καὶ νὰ ψηφίσουν τὴ συνέχιση τοῦ ἐμπάργκο, μέχρις ὅτου ἀποχωρήσουν τὰ τουρκικὰ στρατεύματα ἀπὸ τὴ Μεγαλόνησο καὶ ἐπιστρέψουν οἱ πρόσφυγες στὰ σπίτια τους.
.             Τελικὰ ὑπερίσχυσε στὶς ΗΠΑ ὁ ὠφελιμισμὸς καὶ ὄχι τὸ δίκαιο. Τὸ ἐμπάργκο καταργήθηκε. Ὁ Ἰάκωβος ζήτησε ἀπὸ τοὺς ἑλληνοαμερικανοὺς νὰ μὴν ἀπογοητευθοῦν, ἀλλὰ ὡς ἀμερικανοὶ πολίτες νὰ θεωρήσουν τὴν ἄρση τοῦ ἐμπάργκο ὡς πρόκληση ἐμμονῆς τους στὸν ἀγώνα τους ὑπὲρ τοῦ διεθνοῦς δικαίου καὶ τῶν ἀνθρωπίνων δικαιωμάτων, ποὺ πρέπει νὰ εἶναι καὶ ἀγώνας κάθε κυβέρνησης τῶν ΗΠΑ. Τοὺς σημείωσε ἐπίσης ὅτι τὸ θετικὸ ἀπὸ ὅλη τους τὴ δραστηριότητα γιὰ τὸ Κυπριακὸ ἦταν ἡ ἀπόδειξη ὅτι τὰ μέλη τῆς ἑλληνοαμερικανικῆς κοινότητας ἔχουν δύναμη καὶ μποροῦν νὰ ἐπηρεάζουν τὴν κυβέρνηση καὶ τὰ νομοθετικὰ σώματα τῆς δεύτερης πατρίδας τους.
.             Σημειώνεται ὅτι ἡ περίοδος τοῦ ἀγώνα τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Ἰακώβου ὑπὲρ τῶν δικαίων τοῦ Κυπριακοῦ Ἑλληνισμοῦ σηματοδότησε τὴν ἀφύπνιση τῆς ἐθνικῆς συνείδησης στὴν πολυάριθμη καὶ ἰσχυρὴ ἀριθμητικά, οἰκονομικὰ καὶ κοινωνικὰ κοινότητα τῶν ὁμογενῶν μας στὶς ΗΠΑ καὶ εἶχε ὡς ἀποτέλεσμα τὴ συνέχιση τῶν ἀγώνων της ὑπὲρ τῶν δικαίων τοῦ Ἑλληνισμοῦ στὸ Μακεδονικό, ἀλλὰ καὶ τὴν ἔμπρακτη συμπαράσταση τῶν ἑλληνοαμερικανικῶν ὀργανώσεων στὴν οἰκονομικὴ κρίση ποὺ διέρχονται οἱ συμπατριῶτες τους στὴν Ἑλλάδα.-

——————-

* Τὰ περισσότερα ἀπὸ τὰ παρατιθέμενα στοιχεῖα προέρχονται ἀπὸ τὴ διδακτορικὴ διατριβὴ τοῦ Ἀθανασίου Γραμμένου, ἡ ὁποία ἐξεδόθη τὸ 2018 ἀπὸ τὶς ἐκδόσεις ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ, μὲ τίτλο «Ὀρθόδοξος Ἀμερικανὸς – Ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Βορείου καὶ Νοτίου Ἀμερικῆς Ἰάκωβος στὶς ἑλληνοαμερικανικὲς σχέσεις (1959-1996)».

ΣYNEXIZETAI:

Διαφημίσεις

  1. Σχολιάστε

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

%d ἱστολόγοι ἔχουν δηλώσει ὅτι αὐτὸ τοὺς ἀρέσει: