H ΤΡΑΓΩΔΙΑ τοῦ ΑΝΘΡΩΠΟΥ

ἀπόσπασμα ἀπὸ
τὸ βιβλίο τοῦ Ἀρχιμανδρίτου Σωφρονίου (†)
«Ἡ ζωή Του ζωή μου»
ἐκδ. Π. Πουρναρᾶ
Θεσσαλονίκη 1983, σελ. 48-49

Ἡ τραγωδία τοῦ ἀνθρώπου

.                 Ἡ τραγωδία τῆς ἐποχῆς μας βρίσκεται κυρίως στὴν ἄγνοιά μας ἢ τὴν ἀδυναμία μας νὰ καταλάβουμε ὅτι ὑπάρχουν δύο βασίλεια, τὸ πρόσκαιρο καὶ τὸ αἰώνιο. Θὰ θέλαμε νὰ χτίσουμε τὴ βασιλεία τῶν Οὐρανῶν στὴ γῆ ἀπορρίπτοντας κάθε ἰδέα γιὰ ἀνάσταση καὶ αἰωνιότητα. Ἡ ἀνάσταση εἶναι ἕνας μύθος. Ὁ Θεὸς εἶναι νεκρός.
.                 Ἂς ἐπιστρέψουμε πίσω στὴ βιβλικὴ ἀποκάλυψη, στὴ δημιουργία τοῦ Ἀδὰμ καὶ τῆς Εὔας, καὶ στὸ πρόβλημα τῆς προπατορικῆς ἁμαρτίας. «Ὁ Θεὸς φῶς ἐστι καὶ σκοτία ἐν αὐτῷ οὐκ ἔστιν οὐδεμία» (Α´ Ἰωάν. 1,5). Ἡ ἐντολὴ ποὺ δόθηκε στοὺς πρωτοπλάστους στὸν παράδεισο, ἀποδεικνύει καὶ συγχρόνως δηλώνει ὅτι, παρότι ὁ Ἀδὰμ εἶχε ἀπόλυτη ἐλευθερία ἐκλογῆς, ἡ ἐκλογή του νὰ φάει ἀπὸ τὸ δένδρο τῆς γνώσεως τοῦ καλοῦ καὶ τοῦ κακοῦ θὰ εἶχε σὰν ἀποτέλεσμα μία διακοπὴ σχέσεως μὲ τὸ Θεό, τὴ μοναδικὴ πηγὴ τῆς ζωῆς. Λαβαίνοντας γνώση τοῦ κακοῦ – μὲ ἄλλα λόγια μὲ τὴν ὑπαρξιακὴ σχέση μὲ τὸ κακό, ἀφοῦ γεύτηκε ὁ Ἀδὰμ τὸ κακό, ἀναπόφευκτα διέκοψε τὴ σχέση του μὲ τὸν Θεό, ὁ ὁποῖος μὲ κανένα τρόπο δὲν μπορεῖ νὰ ἔχει σχέση μὲ τὸ κακὸ (Β´ Κορ. 6,14.15). Διακόπτοντας τὴ σχέση μὲ τὸ Θεὸ ὁ Ἀδὰμ πεθαίνει. «ᾟ δ’ ἂν ἡμέρα φάγητε ἀπ’ αὐτοῦ» καὶ ἔτσι ἀπομακρυνθεῖτε ἀπὸ ἐμένα, περιφρονώντας τὴν ἀγάπη μου, τὴν ἐντολή μου, τὸ θέλημά μου, «θανάτῳ ἀποθανεῖσθε» (Γέν. 2,17). Ὁ ἀκριβὴς τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖο «ἐδοκίμασεν» ὁ Ἀδὰμ τὸν καρπὸ τῆς γνώσεως τοῦ καλοῦ καὶ τοῦ κακοῦ δὲν εἶναι οὐσιώδης. Ἡ ἁμαρτία τοῦ ἦταν ἡ ἀμφιβολία του γιὰ τὸν Θεό, ἡ ἐπιθυμία του νὰ καθορίσει τὴ ζωή του ἀνεξάρτητα ἀπὸ τὸ Θεό, ἀκόμα ἡ ἀπομάκρυνση ἀπὸ αὐτὸν κατὰ τὸν τύπο τοῦ Ἑωσφόρου. Αὐτὸ ἀκριβῶς εἶναι ἡ οὐσία τοῦ ἁμαρτήματος τοῦ Ἀδάμ. Ἦταν μία κίνηση πρὸς αὐτοθεοποίηση. Ὁ Ἀδὰμ μποροῦσε νὰ ἐπιθυμεῖ φυσικὰ τὴν θεοποίηση, ἄλλωστε εἶχε δημιουργηθεῖ κατ’ εἰκόνα Θεοῦ, ἀλλὰ ἁμάρτησε στὸν τρόπο θεοποιήσεως, γιατί αὐτὴ δὲν ἔγινε διὰ μέσου της ἑνώσεώς του μὲ τὸν Θεὸ ἀλλὰ μὲ ρήξη. Τὸ ἑρπετὸ ἐξαπάτησε τὴν Εὔα, τὴ σύζυγο ποὺ ὁ Θεὸς εἶχε δημιουργήσει γιὰ τὸν Ἀδάμ, ἰσχυριζόμενο ὅτι ὁ Θεὸς ἔθετε αὐτὴ τὴν ἀπαγόρευση ποὺ τοὺς περιόριζε τὴν ἐλευθερία τους νὰ ἀναζητήσουν γνώση Θείας πληρότητας, τὴν ὁποία ὁ Θεὸς δὲν ἐπιθυμοῦσε γι’ αὐτοὺς ποὺ «θὰ ἦταν ὡς θεοὶ γινώσκοντες τὸ καλὸν καὶ τὸ κακὸν» (Γέν. 3,5).
.           Συνάντησα τὴν ἰδέα τῆς τραγωδίας ὄχι στὴ ζωὴ ἀλλὰ στὴ φιλολογία. Οἱ σπόροι τῆς τραγωδίας –τὸ διαπίστωσα στὴ νεαρή μου ἠλικία– σπέρνονται ὅταν ὁ ἄνθρωπος συναρπάζεται ἀπὸ κάποιο ἰδανικό. Γιὰ νὰ πετύχει αὐτὸ τὸ ἰδανικό, ὁ ἄνθρωπος εἶναι ἕτοιμος νὰ διακινδυνεύσει κάθε θυσία, κάθε ταλαιπωρία, ἀκόμα κι αὐτὴ τὴ ζωή του. Συμβαίνει ὅμως, ὅταν πετύχει τὸ ἀντικείμενο τῶν προσπαθειῶν του, ν’ ἀποδεικνύεται ὅτι αὐτὸ εἶναι μία ἀνόητη χίμαιρα. Ἡ πραγματικότητα δὲν ἀνταποκρίνεται σ’ αὐτὸ ποὺ εἶχε κατὰ νοῦ. Αὐτὴ ἡ λυπηρὴ ἀνακάλυψη ὁδηγεῖ σὲ βαθειὰ ἀπαγοήτευση, σ’ ἕνα τραυματισμένο πνεῦμα, ἕνα τερατώδη θάνατο.
.           Πολλοὶ ἄνθρωποι ἔχουν διαφορετικὰ ἰδανικά. Ὑπάρχει τὸ ἰδανικό τῆς δυνάμεως, ὅπως συνέβη μὲ τὸν Μπόρις Γκοντούνωφ. Στὴν ἐπιδίωξη τοῦ σκοποῦ του δὲν δίστασε οὔτε μπροστὰ στὴν αἱματοχυσία. Κατόπιν ὅμως ἀνακάλυψε ὅτι δὲν ἀπέκτησε αὐτὸ ποὺ ἀνέμενε· «ἔφτασα στὸ ὕψος τῆς δυνάμεως, ἀλλὰ ἡ ψυχή μου δὲν γνωρίζει εὐτυχία». Ἂν καὶ τὰ σχετικὰ μὲ τὸ πνεῦμα ἀπαιτοῦν εὐγενέστερη ἔρευνα, ὁ ἰδιοφυὴς στὸ βασίλειο τῆς ἐπιστήμης καὶ τῆς τέχνης ἀργὰ ἢ γρήγορα ἀνακαλύπτει τὴν ἀνικανότητά του νὰ πραγματοποιήσει τὰ ἀρχικά του ὁράματα. Καὶ πάλι ἡ λογικὴ κατάληξη εἶναι ὁ θάνατος.
.           Ἡ μοίρα τοῦ κόσμου μὲ συγκλόνισε βαθειά. Ἡ ἀνθρώπινη ζωὴ σὲ ὁποιοδήποτε στάδιο ἦταν ἀναπόφευκτα συνδεδεμένη μὲ ταλαιπωρίες. Ἀκόμα καὶ ἡ ἀγάπη ἦταν γεμάτη ἀντιθέσεις καὶ πικρὲς κρίσεις. Ἡ σφραγίδα τῆς καταστροφῆς ἦταν παντοῦ.

 

 

Διαφημίσεις

, , ,

  1. Σχολιάστε

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

%d ἱστολόγοι ἔχουν δηλώσει ὅτι αὐτὸ τοὺς ἀρέσει: