Η ΜΑΧΗ ΤΩΝ ΟΡΘOΔΟΞΩΝ ΣΥΜΒΟΛΩΝ ΣΤΟ ΠΑΡΙΣΙ «Ὁ ρωσικὸς καθεδρικὸς ναός, σὲ μικρὴ ἀπόσταση, ἀλλὰ στὸν ἴδιον ἄξονα μὲ τὸν ἀπείρως διακριτικότερο ἑλληνορθόδοξο καθεδρικὸ ναὸ τοῦ Ἁγίου Στεφάνου, ἐπαναλαμβάνει urbi et orbi τὴ ρωσικὴ “ἀλήθεια”: ἡγέτης τῆς Οἰκουμενικῆς Ὀρθοδοξiας εἶναι ἡ Μόσχα».

Ἡ μάχη τῶν ὀρθόδοξων συμβόλων στὸ Παρίσι

Τοῦ ΓIΩΡΓΟΥ ΠΡΕΒΕΛΑΚΗ

(Συνδιευθυντὴς τῆς Ἕδρας Ἐφορµοσµένης Γεωπολιτικῆς,
college d’ Etudes Mondiales,
Fondation de la Maison des Sciences de l’ Homme (Παρίσι).

ἐφημ. «Η ΚΑΘΗΕΜΡΙΝΗ», 10.02.2019

ἠλ. στοιχ. «Χριστ. Βιβλιογρ.»

.             Κάθε ἐποχὴ πρoσφέρει παραδείγματα τῆς σχέσης ἀνάμεσα στὴν ἀρχιτεκτονικὴ καὶ στὴν πολιτική. Ὁ νεοκλασικισμὸς συνέβαλε στὴν ἐπιβολὴ τῶν ἀξιῶν τοῦ Διαφωτισμοῦ. Στὴ χώρα μας συνετέλεσε στὴ ρήξη μὲ τὸ Ὀθωμανικὸ παρελθόν. Ἡ ἀρχιτεκτονική τοῦ Ἀλμπερτ Σπέερ ἐξέφρασε τὴ ναζιστικὴ ἰδεολογία. Τὴν ἴδια ἐποχή, ὁ Στάλιν ἐπέβαλε τὸν σοσιαλιστικὸ ρεαλισμό. Προσφάτως, ἡ ἀρχιτεκτονικὴ ἐπιστρατεύθηκε καὶ πάλι ἀπὸ τὴ ρωσικὴ ἐξουσία – ὄχι μόνον γιὰ πολιτικούς, ἀλλὰ καὶ γιὰ γεωπολιτικοὺς σκοπούς.
.             Τὸ 2016 ἐγκαινιάστηκε στὸ Παρισι ὁ τεράστιος ρωσικὸς καθεδρικὸς ναὸς τῆς Ἁγίας Τριάδος. Καταλαμβάνει μία ἀπὸ τὶς πλέον περίοπτες θέσεις στὴ γαλλικὴ πρωτεύουσα, ὑπάγεται στὴ ρωσικὴ πρεσβεία καὶ διευθύνεται ἀπὸ Ρῶσο διπλωμάτη. Εἶναι χωροθετημένος στὴν ἀριστερὴ ὄχθη τοῦ Σηκουάνα, σὲ μικρὴ ἀπόσταση ἀπὸ τὸν πύργο τοῦ Ἄϊφελ. Ἡ ἀρχιτεκτονική του μορφή, μὲ τοὺς χαρακτηριστικοὺς βολβοειδεiς τρούλους, παpαπέμπει εὐθέως στὴ ρωσικὴ Ὀρθοδοξία.
.             Γιὰ τὴ γαλλικὴ κυβέρνηση καὶ τὸν δῆμο τοῦ Παρισιοῦ, οἱ ὁποῖοι ἐνέΚριναν νὰ ἀνεγερθεῖ αὐτὸ τὸ «θρησκευτικὸ καὶ πολιτισμικὸ κέντρο», ἐπρόκειτο γιὰ τὸν ἐμπλουτισμὸ τοῦ παρισινοῦ τοπίου μὲ ἕνα ἀκόμη σημαντικὸ ἀρχιτεκτονικὸ μνημεῖο. Ὅμως, γιὰ ὅσους γνωρίζουν τὰ ἐσωτερικὰ διακυβεύματα τῆς Ὀρθοδοξίας, ἦταν φανερὰ τὰ γεωπολιτικὰ συμφραζόμενα. Ὁ ρωσικὸς καθεδρικὸς ναός, σὲ μικρὴ ἀπόσταση, ἀλλὰ στὸν ἴδιον ἄξονα μὲ τὸν ἀπείρως διακριτικότερο ἑλληνορθόδοξο καθεδρικὸ ναὸ τοῦ Ἁγίου Στεφάνου, ἐπαναλαμβάνει urbi et orbi τὴ ρωσικὴ «ἀλήθεια»: ἡγέτης τῆς Οἰκουμενικῆς Ὀρθοδοξiας εἶναι ἡ Μόσχα.
.             Ἡ ἄρνηση τῆς Μόσχας νὰ συμμετάσχει καὶ νὰ ἀναγνωρίσει τὴν πανορθόδοξη Σύνοδο τῆς Κρήτης ἔδειξε τὶς διαθέσεις τοῦ ρωσικοῦ καθεστῶτος. Ἡ μετὰ-σοβιετικὴ Ρωσία ἐπιστρέφει στὴ διεκδίκηση τοῦ ρόλου τῆς Τρίτης Ρώμnς, στὸν ὁποῖο ἀπέβλεπε ἀπὸ τὸ 1453. Τὸ 2018, ἡ μείζων κρίση στὶς σχέσεις ἀνάμεσα στὴν Κωνσταντινούπολη καὶ στὴ Μόσχα, μὲ ἀφορμὴ τὴν οὐκρανικὴ αὐτοκεφαλία, προσέφερε τὴν πρόφαση στὸ ρωσικὸ πατριαρχεῖο νὰ αὐξήσει τὴν παρέμβασή του στὸν χῶρο τῆς διασπορᾶς, δημιουργώντας δύο ἐξαρχίες μὲ παγκόσμια ἐμβέλεια. Ἡ μία ἐγκαταστάθηκε στὸ Παρισι, στὸ νεόδμητο θρησκευτικὸ καὶ πολιτισμικὸ κέντρο τῆς Ἁγίας Τριάδος. Θὰ ἐκτείνει τὴν ἐπιρροή της σὲ ὁλόκληρη τὴ Δυτικὴ Εὐρώπη.
.             Ἀμέσως κατόπιν, τὸν Ἰανουάριο τοῦ 2019, ὁ ἐπικεφαλῆς της, ὁ ἐπίσκοπος Ἰωάvvης, «ἀνυψώθηκε» σὲ μητροπολίτη. Ἔτσι τώρα συνυπάρχουν στὸ Παρίσι δύο ὀρθόδοξοι μητροπολίτες μὲ διευρυμένο εὐρωπαϊκὸ ρόλο: ὁ Ἐμμανουὴλ τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου, ἐγκατεστημένος στὸν σεμνὸ Ἅγιο Στέφανο καὶ ὁ Ἰωάννης τοῦ πατριαρχείου Μόσχας στὸ τεράστιο συγκρότημα τῆς Ἁγίας Τριάδος
.            Τὸ Παρίσι ὑπῆρξε παλαιόθεν σημεῖο τριβῆς ἀνάμεσα στὴν Κωνσταντινούπολη καὶ στὴ Μόσχα. Ἕνα μεγάλο μέρος ἀπὸ τοὺς ρώσους πρόσφυγες, μετὰ τοὺς σοβιετικοὺς διωγμούς, ἐγκαταστάθηκε στὴν γαλλικὴ πρωτεύουσα. Ἀνέπτυξαν πλούσια θρησκευτικὴ δραστηριότητα, καταφεύγοντας στὴν προστασία τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου. Ἡ Μόσχα συστηματικὰ ἐπεδίωκε νὰ ἀπoμακρύνει τὶς ὀρθόδοξες ρωσικὲς κοινότητες ἀπὸ τὴν ἐπιρροὴ τῆς Κωνσταντινούπολης. Οἱ προσπάθειές της ἐντάθηκαν μετὰ τὸ τέλος τοῦ Ψυχροῦ πολέμου. Μετὰ τὴν οὐκρανικὴ αὐτοκεφαλία, τὸ Παρίσι ἀναβαθμίζεται ἀκόμη περισσότερο ὡς πεδίο ἀντιπαράθεσnς. Σὰν νὰ τὸ ἤξερε, ἡ Μόσχα φρόντισε ἐγκαίρως νὰ δημιουργήσει ἕνα φάρο γιὰ νὰ προβάλει τὴν ἡγεμονική της φιλοδοξία.
.             Παλαιότερα, ὁ ἑλληνισμὸς κατανοοῦσε τὴ σημασία τῶν συμβόλων. Ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος εἶχε κατορθώση νὰ ἀναπτύξει ἐντυπωσιακὰ τὴν ἐλλnνnκὴ ἤπια ἰσχύ. Σήμερα ἑλληνικοὶ φορεῖς, ἰδιωτικοὶ καὶ δημόσιοι, ἀναλώνουν σημαντικὰ κεφάλαια γιὰ πολιτιστικὰ κέντρα, χωpiς νὰ λαμβάνουν ὑπ᾽ ὄψη τὰ γεωπολιτικὰ διακυβεύματα. Ἔχει συμβάλει καὶ μία μορφὴ ἀρχιτεκτονικοῦ καὶ πολεοδομικοῦ μιμητισμοῦ, ἡ μεταφορὰ σχημάτων τὰ ὁποία ἔχουν ἐπινοηθεῖ σὲ διαφορετικὸ πλαίσιο καὶ γιὰ ἄλλες ἀνάγκες. Ὅμως, ἡ ἀδυναμία νὰ διαμορφωθεῖ μία ἀποτελεσματικὴ πολιτικὴ ἐπιρροῆς πληρώνεται ἀκριβά. Φάνηκε ἤδη στὸ Μακεδονικό. Δημιουργοῦνται κίνδυνοι γιὰ τὸ Αἰγαῖο. Στὸν θρησκευτικὸ τομέα ἑλληνισμὸς καὶ πανσλαβισμὸς ἐπανασυγκρούονται. Οἱ ἐξελίξεις στὸ παρίσι ἀναδεικνύουν τὴν παγκόσμια διάσταση τῆς ἀντιπαράθεσης.
.             «Ὁ πάπας; πόσες μεραρχίες;». Ἡ ἀπάντηση τοῦ Στάλιν στὸν πρωθυπουργὸ τῆς Γαλλίας, ὁ ὀποiος τὸν καλοῦσε τὸ 1935 σὲ προσέγγιση μὲ τὸ Βατικανό, ἐξέφρασε τὸ πνεῦμα τῶν δεκαετιῶν ποὺ ἀκολούθησαν: τὴν ἰσχὺ τῆς ὕλης. Στὸν σημερινό, ὅμως, κόσμο ἔχει ἐπανέλθει ἡ ἰσχὺς τῶν συμβόλων. Ὁ Βλαντιμὶρ Πούτιν τὸ ἔχει ἀντιληφθεῖ πλήρως. Τὸ ἀπέδειξε, μεταξὺ ἄλλων, ἐγκαθιστώντας τὸ ρωσικὸ σύμβολο στὴν καρδιὰ ἑνὸς ἀπὸ τὰ σημαντικότερα παγκόσμια κέντρα. Μπορεῖ νὰ ἀπαντήσει ὁ ἑλληνισμὸς σὲ αὐτὴ τὴν πρόκληση; Διαθέτει πληθώρα ἀξιοποιήσιμων συμβόλων- ἐνδεχομένως, ὅμως, ὄχι καὶ τὴν ἀναγκαία εὐθυκρισία καὶ ἀποφασιστικότητα.

 

 

Advertisements
  1. Σχολιάστε

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google+. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

%d ἱστολόγοι ἔχουν δηλώσει ὅτι αὐτὸ τοὺς ἀρέσει: