ΚΩΣΤΗΣ ΠΑΛΑΜΑΣ: ΣΧΟΛΕΙΟ ΙΣΟΝ ΔΑΣΚΑΛΟΣ (Δ. Νατσιός)

Κωστὴς Παλαμᾶς: Σχολεῖο ἴσον δάσκαλος

Δημήτρης Νατσιὸς
δάσκαλος-Κιλκὶς

.             «Γεννήθηκα τὸ 1887 στὸν Πειραιά· οἱ γονεῖς μου κατάγονταν ἀπὸ τὴ Χίο. Ἡ μητέρα τοῦ ἀείμνηστου Πορφύρα καὶ ἡ δικιά μου ἦταν ἀδελφάδες, τὸ γένος Συριώτη. Τὶς ἐγκύκλιες σπουδὲς τὶς πέρασα στὸν Πειραιά. Κι ὅποιος ξέρεις τί σημασία ἔχει γιὰ τὸν νέο ἡ παρουσία στὴν κριτικὴ τούτη ἡλικία ἑνὸς προσώπου σὰν τὸν λαμπρὸν ἐκεῖνο παιδαγωγό, ποὺ θύμιζε ἀρχαῖον Ἕλληνα, τὸν ἀείμνηστο Ἰάκωβο Δραγάτση, νιώθει γιατί οἱ μαθητές του φυλάγουν σ’ ὅλη τους τὴ ζωή, μέσα στὴν καρδιά τους, τὴ μνήμη τῆς μορφῆς του». (Δ. Πικιώνη «Κείμενα», ἐκδ. «Μορφωτικὸ Ἵδρυμα Ἐθνικῆς Τράπεζας», σελ. 23).
.             Ξεκίνησα νὰ διαβάζω κάποια αὐτοβιογραφικὰ σημειώματα τοῦ Δ. Πικιώνη, τοῦ μεγάλου Ἕλληνα. Κοντοστάθηκα, «φιλοσόφησα» λίγο τὴν τελευταία πρόταση τοῦ προοιμίου του. Κράτησε στὰ φυλλοκάρδια του, ὁλοζωῆς, τὴν μνήμη τῆς μορφῆς τοῦ δασκάλου του. Μεγάλη κουβέντα.
.             Πόσες φορὲς σὲ βιογραφίες σπουδαίων, «πάνυ ἀκριβῶν» ἀνθρώπων, δὲν διαβάζουμε παρόμοιες φράσεις. «Εὐτύχησε νὰ μαθητεύσει κοντὰ στὸν…». «Ὁ μεγάλος Δάσκαλος τοῦ Γένους… τὸν ἐνέπνευσε τὴν ἀγάπη γιὰ τὰ γράμματα». Ὅσο κρατοῦσε ἡ Παιδεία σ’ αὐτὸν τὸν τόπο, σχολεῖο καὶ παίδευση σήμαινε δάσκαλος. Τὰ πάντα δορυφοροῦσαν τὸν δάσκαλο. «Καλῶν τῶν διδασκάλων καλοὶ καὶ οἱ μαθηταί», ἀπροσπέλαστος ὁ λόγος τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου.
.             Χαρακτηριστικὸ τὸ ἀκόλουθο παράδειγμα, ποὺ δείχνει τὸ πόσο σημαντικὸ καὶ οὐσιαστικὸ θεωροῦσαν οἱ Ρωμιοὶ (Βυζαντινοὶ) πρόγονοί μας τὸ ἀξίωμα τοῦ δασκάλου. Στὰ χρόνια τοῦ λόγιου αὐτοκράτορα Θεόφιλου (829-842 Μ.Χ.) διδάσκει στὴν Κωνσταντινούπολη ὁ περίφημος Λέων ὁ μαθηματικὸς ἢ φιλόσοφος. (Ὁ ὁποῖος μετέβη ἀπὸ τὴν Πόλη στὴν Ἄνδρο γιὰ πληρέστερη μόρφωση, ὅπου δίδασκε κάποιος ὀνομαστὸς γιὰ τὴ σοφία του διδάσκαλος). Ἡ φήμη τοῦ Λέοντος εἶχε ἐξαπλωθεῖ «ἐπὶ πτερύγων ἀνέμων», εἶχε φτάσει ὡς τὸ χαλιφάτο τῆς Βαγδάτης. Ὁ Χαλίφης Μαμοῦν τὸν ζήτησε ἐπίσημα ἀπὸ τὸν αὐτοκράτορα τὸν Λέοντα, ἔστω καὶ ὡς μετακλητό, προσφέροντας ἕνα τεράστιο ποσό. Ὁ Θεόφιλος ἀποβλέποντας στὸ γόητρο τῆς αὐτοκρατορίας, ἀλλὰ καὶ ἐκτιμώντας τὴν ἀξία τοῦ δασκάλου, ἀρνήθηκε. Ἀξίζει νὰ παραθέσουμε ἀποσπάσματα ἀπὸ τὸν ἐπιστολικὸ διάλογο τῶν δύο ἡγετῶν, ὅπως τὸν διέσωσε ὁ «Συνεχιστὴς Θεοφάνους». Γράφει ὁ χαλίφης: « Ἀξιῶ τὸν ὃν ἔχεις ἐπὶ φιλοσοφίᾳ καὶ ταῖς ἄλλαις ἐπιστήμαις περιβόητον ἄνδρα βραχύν τινα χρόνον ἑξαποστεῖλαι…». Ἀπαντᾶ τὸ Θεόφιλος: «….ἄλογον τὸ οἰκεῖον δοῦναι ἑτέροις καλὸν καὶ τὴν τῶν ὄντων γνῶσιν ἔκδοτον ποιῆσαι τοῖς ἔθνεσι, δι’ ἧς τὸ τῶν Ρωμαίων γένος θαυμάζεταί τε καὶ τιμᾶται παρὰ πᾶσι». Μὲ λίγα λόγια, εἶναι ἀνοησία νὰ ξεπουλήσεις στὰ ἔθνη, αὐτὸ γιὰ τὸ ὁποῖο θαυμάζεται τὸ γένος σου, δηλαδή, ὁ ἔξοχος διάκονος τῆς ὄντως Παιδείας. (Ἀπὸ τὸ βιβλίο τοῦ Γ. Τσαμπῆ «Ἡ Παιδεία στὸ Βυζάντιο», ἐκδ. Γρηγόρη, σελ. 54).
.             Τὸ παραπάνω, νομίζω, ἐξηγεῖ καὶ τὸ χιλιόχρονο τῆς ἐνδόξου αὐτοκρατορίας μας. «Κάλλιο γνώση, παρὰ γρόσι», ὅπως ἔλεγαν καὶ οἱ ἐν αἰχμαλωσίᾳ πρόγονοί μας. Καὶ εἶναι γεγονὸς ἀναντίρρητο πὼς φτάσαμε στὴν ἁγιασμένη Ἐπανάσταση, γιατί «ἡ ψυχὴ τοῦ Γένους ἀγρυπνοῦσε. Φτωχοὶ παπάδες καὶ δάσκαλοι, ποὺ ἐτρέφοντο μὲ λίγο ψωμί, εἶχαν τὸ σθένος εἰς τὸ βάθος τῆς ψυχῆς των, σθένος ποιητῶν. Καταλάβαιναν τὴν εὐθύνην ποὺ τοὺς ἐβάρυνε νὰ συνεχίσουν τὴν ἑλληνικὴν παράδοσιν· διηγοῦντο εἰς τὰ ἑλληνόπουλα ποιὰ ἦταν ἄλλοτε ἡ πατρίδα τους καὶ τοὺς ἐδίδασκαν δύο ὀνόματα: Ἑλλὰς καὶ ἐλευθερία». (Τοῦ ἀκαδημαϊκοῦ Σ. Μενάρδου, ποὺ περιέχεται στὸ βιβλίο τοῦ ἀρχιμ. Ἰω. Ἀλεξίου, «Ἡ Παιδεία στὴν Τουρκοκρατία», σελ. 181).
.           Ἐξαιρετικὲς εἶναι καὶ οἱ προϋποθέσεις ποὺ θέτει ὁ Ἰω. Καποδίστριας, γιὰ νὰ ἀναλάβει κάποιος καθήκοντα δασκάλου: «Ἐν γένει πρέπει νὰ στοχάζονται (οἱ δάσκαλοι) ὅτι ἡ κυβέρνηση καὶ οἱ πολῖται ἐμπιστεύονται εἰς αὐτοὺς τὰ παιδία των διὰ νὰ μάθωσιν ὄχι μόνον γράμματα, ἀλλὰ καὶ τὸ πῶς νὰ γίνωσιν ἄνδρες, ὠφέλιμοι εἰς τὴν κοινωνίαν. Ὅθεν οἱ διδάσκαλοι σωφρόνως καὶ τιμίως διάγοντες καὶ μὲ ἡμερότητα καὶ φιλοστοργίαν πρὸς τοὺς νέους προσφερόμενοι, χρέος ἔχουν νὰ μαθητεύωσιν αὐτοὺς καὶ μὲ τοὺς λόγους καὶ μὲ τὸ παράδειγμα τῆς ἴδίας των διαγωγῆς, εἰς τὰ πρὸς τὸν Θεόν, πρὸς ἑαυτοὺς καὶ πρὸς τὸν πλησίον καθήκοντα, εἰς τὴν δικαιοσύνην καὶ χριστιανικὴν εὐσέβειαν, εἰς τὴν εὐταξίαν καὶ φιλαλήθειαν, εἰς τὴν φιλοπονίαν, εἰς τὴν ἀγάπην τοῦ πλησίον, εἰς πᾶν ὅ,τι ἐν ἑνὶ λόγῶ, εἶναι πρόσφορον νὰ τοὺς καταστήση ἥμερους καὶ τιμίους ἀνθρώπους, ἰδίως πρὸς ἕνα ἕκαστον καὶ ἐναρέτους καὶ χρηστοὺς πολίτας κοινῶς πρὸς τὴν πολιτείαν». (Ἰω. Τσάγκα, , «Ἡ Ὀρθόδοξη Χριστιανικὴ Ἀγωγὴ στὸ ἐκπαιδευτικὸ ἔργο τοῦ Ἰω. Καποδίστρια», ἐκδ. «Κυριακίδη», σελ. 151).
.               Παρένθεση: Ἀκόμη θυμᾶμαι τὶς βαθυστόχαστες τιποτολογίες, στὸ προγραμμά  της γιὰ τὸ «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: Πρῶτα ὁ μαθητής», τῆς ἀπίθανης ἐκείνης κ. Διαμαντοπούλου. Κουτσουλιὲς ποὺ σήμερα ὑλοποιοῦνται. Διαβάζω: Προηγοῦνται μεταξὺ ἄλλων, τὰ ψηφιακὰ «ζαρζαβατικὰ» (διαδραστικὸς πίνακας, ἠλεκτρονικὸ βιβλίο, προσωπικὸς Η/Υ) καὶ κατόπιν ἀκολουθεῖ ὁ δάσκαλος, γιὰ τὸν ὁποῖο γράφει: «Τὸ Νέο Σχολεῖο δίνει ἔμφαση στὴν συνάρθρωση, τὴ συνέργεια καὶ τὸν συντονισμὸ μεταξὺ τῶν βαθμίδων τῆς ἐκπαίδευσης. Ἰσχυροποιεῖται ὁ ρόλος τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ στὴν διαδικασία ἀναβάθμισης τοῦ σχολείου, μὲ πρωτοβουλίες αὐτενέργειας καὶ κίνητρα καινοτομίας, μὲ τὶς γνώσεις ποὺ χρειάζεται, γιὰ νὰ ἀνταποκριθεῖ στὴν ὑψηλὴ ἀποστολή του καὶ μὲ ἀντίστοιχο ὑψηλὸ κύρος, θέση στὴν κοινωνία καὶ ἀμοιβή».
.              Ἔξοχο κείμενο, ἱστορικό. Πῶς τὸ λέει, «ὑψηλὴ ἀμοιβή»; Ὑλοποιήθηκε διὰ τῆς μειώσεώς της. Μὲ τέτοιες, λοιπόν, ὑψηλόφρονες ὀνειροφαντασίες θὰ φτάσουμε, ὄχι σὲ χρηστοὺς καὶ ἐνάρετους πολίτες, ἀλλὰ στὸ “ἀνοικτὸ στὴν κοινωνία καὶ δημόσιο, ψηφιακὸ σχολεῖο”. Τὸ ποιὸς ὅμως θὰ εἶναι ὁ ρόλος τοῦ «ἰσχυροποιημένου» ἐκπαιδευτικοῦ στὸ «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ», τὸν διαβάζω στὸ βιβλίο «Νεοελληνικὴ γλώσσα», Α΄ Γυμνασίου, (τετράδιο ἐργασιῶν), σελ. 71. Ἰδοὺ τὸ «σχολεῖο τοῦ μέλλοντος». «Οὐσιαστικὰ τὸ σχολεῖο τοῦ μέλλοντος θὰ εἶναι μία μορφωτικὴ ὑπηρεσία, ὅπου τὸ κάθε παιδὶ θὰ μαθαίνει μόνο του ἀπὸ τὸν ὑπολογιστή, ὑποβοηθούμενο ἀπὸ ἕνα ὑποβαθμισμένο βοηθὸ μάθησης, (σ.σ. ὅπως λέμε οἰκιακὴ βοηθός), ἐπιφορτισμένο κυρίως μὲ τεχνικῆς φύσεως προβλήματα. Τὰ παιδιά, ποὺ ἔχουν ὑπολογιστὴ στὸ σπίτι, θὰ μποροῦν νὰ παρακολουθοῦν ἀποκεῖ (σ.σ. ἔτσι, μία λέξη, «ἀποκεῖ»), χωρὶς νὰ εἶναι ἀπαραίτητη ἡ καθημερινὴ παρουσία στὸ σχολεῖο, ἀφοῦ ἔτσι κι ἀλλιῶς οἱ ἠλεκτρονικὲς βάσεις δεδομένων του θὰ εἶναι online σὲ 24ωρη βάση. Οἱ ἐκπαιδευτικοί, βέβαια, λένε…», ποιὸς νοιάζεται τί λένε οἱ ἐκπαιδευτικοί; Καταλάβαμε…
.           Τὴν Τρίτη τὰ σχολεῖα ἀνοίγουν. Δόξα τῷ Θεῷ, θὰ ἀρχίσουμε μὲ τὶς ἁγιαστικὲς εὐχὲς τῆς Ἐκκλησίας μας. Κάποιοι εἴμαστε ὑπερήφανοι, γιατί εἴμαστε Ἕλληνες δάσκαλοι καὶ Χριστιανοὶ Ὀρθόδοξοι, γιατί τιμιότερα δὲν ὑπάρχουν στὴν Οἰκουμένη. «Ἀπ’ ἔξω μαυροφόρα ἀπελπισιά», ἀλλὰ μὲς στὴν τάξη Κρυφὸ Σχολειό.
.         Κάνουμε τὸν σταυρό μας καὶ “τρέλα κολοκοτρωναίικη”, συνάδελφοι. Καὶ κανεὶς νὰ μὴν φοβᾶται τοὺς μυρμηγκολέοντες, “πρόσκαιροί εἰσι”. (Παραθέτω τρία κείμενα τῆς ρωμαίικης… τρέλας. Ἂν δὲν ὑπῆρχε αὐτή, ἀκόμη θὰ προσκυνούσαμε τοὺς Μωχαμετάνους. «Ὁ κόσμος μᾶς ἔλεγε τρελούς. Ἐμεῖς ἂν δὲν εἴμεθα τρελοί, δὲν ἐκάναμε τὴν Ἐπανάσταση», μᾶς ὁρμηνεύει ὁ Γέρος τοῦ Μοριά. «Νοικοκυριοὶ καὶ φρόνιμοι Δὲν ζοῦν στὸν Ψηλορείτη Οἱ κουζουλοὶ τὴν κάνανε Ἀθάνατη τὴν Κρήτη», διαλαλεῖ καὶ ἡ κρητικὴ λεβεντομαντινάδα. Μονολογοῦσε, περίλυπος καὶ καταντροπιασμένος, Νικόλαος Ἰβανώφ, ἀρχιστράτηγος τῶν Βουλγάρων στὴν μάχη τοῦ Κιλκίς, μετὰ τὴν συντριβή του ἀπὸ τοὺς ἀθάνατους Κιλκισιομάχους: «Ὅλα τὰ εἶχα προβλέψει, τὰ εἶχα σκεφτεῖ ὅλα, ἐκτὸς ἀπὸ τὴν τρέλα τῶν Ἑλλήνων». Ἀπὸ τὴν εὐλογημένη ἐκείνη τρέλα, ποὺ ἀπελευθέρωνε τὸ ἔθνος, φτάσαμε σήμερα στοὺς προδότες, ποὺ παραδίδουν ἀμαχητὶ τὰ αἱματοβαμμένα διάσελα τῆς Μακεδονίας). Ἑμπρός, λοιπόν, μὲ τὴν εὐχὴ τῆς Παναγίας μας…

Advertisements

, , ,

  1. Σχολιάστε

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google+. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

%d ἱστολόγοι ἔχουν δηλώσει ὅτι αὐτὸ τοὺς ἀρέσει: