ΟΙ ΣΧΕΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΕ ΤΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Οἱ σχέσεις τοῦ Ἀρχιεπισκόπου κ. Ἱερωνύμου
μὲ τὸν Πατριάρχη κ. Βαρθολομαῖο
κατὰ τὰ δέκα ἔτη τῆς Ἀρχιεπισκοπίας του.

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

βλ. προηγ.: ΟΙ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ – ΠΑΤΡΙΑΡΧΟΥ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

.         Ἀπὸ τὴν ἀρχὴ τῆς Ἀρχιεπισκοπίας τοῦ κ. Ἱερωνύμου ὁ Πατριάρχης κ. Βαρθολομαῖος ἔδειξε τὶς ἔναντι τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος προθέσεις του. Στὶς 16 Φεβρουαρίου 2008 ἐνθρονίστηκε ὁ κ. Ἱερώνυμος καὶ στὶς 28 Μαρτίου 2008 – δύο ἡμέρες πρὶν συμπληρώσει τὰ 70 του χρόνια – ὁ Πατριάρχης τοῦ ἀπέστειλε πανταχοῦσα. Σὲ ὕφος ἀλαζονικό, ποὺ καθόλου δὲν θύμιζε τὴ φιλική τους σχέση ἐπὶ Ἀρχιεπισκόπου Χριστοδούλου, τοῦ κάνει αὐστηρὲς συστάσεις, ὡς ἡγεμὼν πρὸς ὑπήκοο.
.         Γράφει ὁ Πατριάρχης στὸν Ἀρχιεπίσκοπο: «Πρὸς τούτοις ἐπισυνάπτομεν καὶ τὴν μετὰ ζήλου ἐκ μέρους τῆς Ὑμετέρας Μακαριότητος ἐπισκόπησιν ἐν τῇ ἐνασκήσει τῶν Προεδρικῶν Αὐτῆς καθηκόντων πρὸς παντελῆ ἀποφυγὴν τοῦτο μὲν κοσμικῶν παρεμβάσεων εἰς τὸ ἐκκλησιαστικὸν σῶμα, ὁποθενδήποτε προερχομένων, τοῦτο δὲ παρερμηνειῶν τῶν ἐσωτάτων αὐτοῦ χαρισματικῶν δομῶν ὑπ’ ἀλλοτρίων ἐξωεκκλησιαστικῶν θεσμικῶν δικαιοδοσιῶν». Πίσω ἀπὸ τὶς γραμμές του κρύβεται ἡ ἀντίληψη ὅτι ὑπεράνω τοῦ Συντάγματος καὶ τῶν Νόμων εἶναι οἱ ἐντολές του, τὶς ὁποῖες κρίνει ὡς θέσφατα. Καὶ τὰ γράφει ὁ ἀκολουθῶν πιστῶς καὶ κατὰ γράμμα τὰ ὅσα ἐπιτάσσει ἡ τουρκικὴ κυβέρνηση…
.        Στὴν ἴδια ἐπιστολὴ ὁ κ. Βαρθολομαῖος χαρακτηρίζει «δικές του» τὶς Μητροπόλεις τῶν «Νέων Χωρῶν»! Συγκεκριμένα γράφει ὅτι ὁ κ. Ἱερώνυμος ἔχει «πατρικὸ χρέος» διὰ τὴν «ἐν στοργῇ κηδεμονίαν τῶν ἐν τοῖς ἐπὶ μέρους καὶ μόνον ἐπιτροπικῶς διοικουμένων παρὰ τῆς ἁγιωτάτης Ἐκκλησίας ἐν Ἑλλάδι ἡμετέρων ἐκκλησιαστικῶν Ἐπαρχιῶν, ἤτοι τῶν λεγομένων “Νέων Χωρῶν”». (Σημ. Ἡ ὑπογράμμιση τοῦ ὑπογρ.). Δὲν εἶναι καθόλου λεπτομέρεια τὸ ὅτι ὁ Πατριάρχης ἀναφέρει «Ἐκκλησία ἐν Ἑλλάδι», ἀντὶ «Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος». Μὲ τὸν ὅρο «Ἐν Ἑλλάδι» θέλει νὰ σημειώσει ὅτι ἡ Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος δὲν ἔχει δικαιοδοσία, παρὰ σὲ μικρὸ μέρος τῆς χώρας καὶ στὸ μεγαλύτερο τὴν ἔχει τὸ Φανάρι… Οἱ ἀντιλήψεις αὐτὲς τοῦ κ. Βαρθολομαίου εὐχαρίστως ἀκούγονται ἀπὸ τὶς κυβερνήσεις Τσίπρα καὶ Ἐρντογάν, ἀλλὰ καὶ τῶν Σκοπίων καὶ τῆς Βουλγαρίας… Ὄχι ὅμως ἀπὸ ὅλους τοὺς Μητροπολίτες τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος καὶ ἀπὸ τὸν πιστὸ λαό.
.         Μὲ τὴν ἴδια αὐταρχικὴ ἀντίληψη ἀντιμετώπισε ὁ κ. Βαρθολομαῖος τὸν κ. Ἱερώνυμο, κατὰ τὴν πρώτη ἐπίσκεψή του στὸ Φανάρι. Τὴν 10η Μαΐου 2008, ὑπέγραψε μὲ τὸν Οἰκουμενικὸ Πατριάρχη κ. Βαρθολομαῖο Πρακτικὸ Συμφωνίας, διὰ τῆς ὁποίας ἡ Ἑλλαδικὴ Ἐκκλησία καθίστατο ἐκκλησιαστικὸ προτεκτοράτο τοῦ Φαναρίου. Συγκεκριμένα, στὸ Πρακτικὸ τῆς Συμφωνίας, ποὺ ὑπεγράφη κατὰ τὶς Διμερεῖς Συνομιλίες, ἀναφέρεται: «Εἶναι ἀναγκαία διὰ τὴν ἐναρμόνισιν τοῦ Καταστατικοῦ Χάρτου τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος πρὸς τὴν Πατριαρχικὴν καὶ Συνοδικὴν Πράξιν τοῦ 1928 ἡ ἔναρξις τῆς καταλλήλου διαδικασίας τροποποιήσεως τῶν σχετικῶν ἄρθρων τοῦ ἰσχύοντος Καταστατικοῦ Χάρτου τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος… Ὁλοκληρουμένης τῆς προετοιμασίας διὰ τὴν τροποποίησιν τοῦ Καταστατικοῦ Χάρτου, ἀποσταλήσεται οὗτος ἐν σχεδίῳ ὀφειλετικῶς ἐγκαίρως τῷ Οἰκουμενικῷ Πατριαρχείῳ πρὸ τῆς ψηφίσεως αὐτοῦ, πρὸς ἔκφρασιν γνώμης καὶ συμφωνίας. Ἡ αὐτὴ διαδικασία συνεφωνήθη ὅπως τηρῆται καὶ διὰ πᾶν νομοθέτημα ἀφορῶν εἰς τὰ ἐν Ἑλλάδι ἐκκλησιαστικὰ πράγματα, ὅταν ταῦτα ἅπτονται τῶν σχέσεων τῶν δύο Ἐκκλησιῶν, κατὰ τὴν κρίσιν αὐτῶν». (Σημ. Ἡ ὑπογράμμιση τοῦ ὑπογρ.). Σημειώνεται ὅτι ὁ Νόμος περὶ ἐντάξεως τῶν Μητροπόλεων τῶν «Νέων Χωρῶν» προηγήθηκε τῆς Πράξεως τοῦ 1928 καὶ ὅτι γιὰ τὴν Ἑλληνικὴ Πολιτεία ἔτσι αὐτὲς ἔλαβαν νομικὴ καὶ ἐκκλησιαστικὴ ὑπόσταση.
.         Συμφωνήθηκαν στὸ Φανάρι τότε καὶ ἄλλα ταπεινωτικὰ γιὰ τὴν Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος μέτρα. Πρῶτον νὰ παύσει νὰ ἔχει φωνή, μὲ τὸ Γραφεῖο Της, στὴν Εὐρωπαϊκὴ Ἕνωση. Ὁ Πατριάρχης θέλει νὰ ἀγνοεῖ ὅτι ἡ Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος εἶναι Αὐτοκέφαλη καὶ πὼς τὸ Φανάρι εἶναι ὑποχρεωμένο νὰ ἀκολουθεῖ ἔναντι τῆς ΕΕ τὴν πολιτικὴ Ἐρντογάν, πολιτικὴ ὅλως ἀντίθετη πρὸς τὰ πιστεύω τοῦ πιστοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. Τὸ δεύτερο ποὺ συμφωνήθηκε ἦταν νὰ ἀναβαθμιστεῖ τὸ Γραφεῖο τοῦ Πατριαρχείου στὴν Ἀθήνα – ὅλως ἀντεκκλησιαστικὸ γεγονὸς – μὲ τὸ δεδομένο ὅτι «τὸ ἐπίπεδο ἐκπροσωπήσεώς του στὴν Ἀθήνα δὲν εἶναι ἀντάξιον τοῦ κύρους καὶ τῆς θέσεως τῆς Πρωτοθρόνου Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας». Ἀργότερα ἦρθε στὸ φῶς τῆς δημοσιότητας ἡ πληροφορία ὅτι ἡ ἐπιδίωξη ἦταν νὰ καταστεῖ τὸ Γραφεῖο ἕνα εἶδος «Νουντσιατούρας», ἀφοῦ ὁ Πατριάρχης διεκδικεῖ ρόλο «Πάπα τῆς Ἀνατολῆς».
.         Ἡ ὑπογραφεῖσα συμφωνία μεταξὺ Φαναρίου καὶ Ἀθηνῶν δυσαρέστησε τὴν τότε κυβέρνηση. Κατὰ τὴν ἄποψη τῶν κυβερνητικῶν παραγόντων οὐδεμία ἑλληνικὴ κυβέρνηση μπορεῖ νὰ δεχθεῖ νὰ εἶναι ἡ πρώτη χώρα σὲ ὅλο τὸν χριστιανικὸ κόσμο, στὴν ὁποία θὰ ἰσχύει διὰ τῆς πατριαρχειοκρατίας, ἡ θεοκρατία. Οὐδεμία ἑλληνικὴ κυβέρνηση μπορεῖ νὰ δεχθεῖ ὅτι, γιὰ νὰ νομοθετεῖ, ὀφείλει νὰ παίρνει τὴν ἔγκριση τοῦ Πατριάρχου!
.         Ἡ συμφωνία ποὺ ὑπεγράφη στὸ Φανάρι τὸν Μάϊο τοῦ 2008 δυσαρέστησε καὶ πολλοὺς Μητροπολίτες. «Ὁ Ἀρχιεπίσκοπος δὲν εἶχε ἐξουσιοδότηση νὰ προχωρήσει σὲ συμφωνία μὲ τὸ Πατριαρχεῖο» ὑποστήριξαν ὁρισμένοι καὶ ἀρκετοὶ ἐμφανίστηκαν ἀπὸ διστακτικοὶ ἕως ἀντίθετοι σὲ μία ἐνδεχόμενη ἀναθεώρηση τοῦ Καταστατικοῦ Χάρτου. (Βλ. σχ. Ρεπορτὰζ ἐφημ. «Καθημερινή», 25 Μαΐου 2008, σελ. 14). Σημειώνεται ὅτι οἱ ὅροι ποὺ ὑπογράφηκαν στὸ Φανάρι τὸν Μάϊο τοῦ 2008 καὶ μετὰ ἀπὸ δέκα χρόνια δὲν ἔχουν ἔρθει πρὸς ἔγκριση στὴν Ἱεραρχία τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος. Μάλιστα στὴν πρόσφατη Ἱεραρχία, τοῦ Ὀκτωβρίου 2017, καὶ μὲ τὴν εὐκαιρία τῆς συμπλήρωσης σαράντα χρόνων ἀπὸ τῆς ψηφίσεως καὶ θεσπίσεως τοῦ Καταστατικοῦ Χάρτου (Νόμος 590/1977) ὑπῆρξε σχετικὴ εἰσήγηση ἀπὸ τὸν Μητρ. Σύρου καὶ στὴ συνέχεια κατατέθηκαν προτάσεις τροποποιήσεών του, χωρὶς καμία νὰ ἀφορᾶ στὰ συμφωνηθέντα στὸ Φανάρι.
.       Ὡς πρὸς τὸν ὑπογραφέντα, τὸ 2008, ὅρο «περὶ ἀναβαθμίσεως τῆς ἐκπροσωπήσεως τοῦ Οἰκ. Πατριαρχείου στὴν Ἀθήνα», ὄχι μόνο αὐτὸ δὲν κατέστη «νουντσιατούρα», ἀλλὰ ἔχει ἐκκλησιαστικὰ ἀπομονωθεῖ ἀπὸ τὸν Ἀρχιεπίσκοπο ὁ ἐκπρόσωπός του, Μητροπολίτης Ἀδριανουπόλεως Ἀμφιλόχιος. Ἀπὸ τοῦ διορισμοῦ του δὲν ἔχει ὁποιαδήποτε ἐπικοινωνία μὲ τὸν Ἀρχιεπίσκοπο καὶ μὲ ὁποιοδήποτε ἄλλο μέλος τῆς Ἱεραρχίας τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος.
.       Ἡ ἐξέλιξη τῆς περίπτωσης τοῦ Μητροπολίτου Ἀδριανουπόλεως κ. Ἀμφιλοχίου (Στεργίου) ἔχει ἐκκλησιαστικὸ ἐνδιαφέρον. Μετὰ τὴν ἐκλογὴ τοῦ κ. Ἱερωνύμου στὸν Ἀρχιεπισκοπικὸ θρόνο ὁ τότε Ἀρχιμανδρίτης π. Ἀμφιλόχιος Στεργίου, διορίστηκε ἀπὸ τὸν Ἀρχιεπίσκοπο «εἰδικός του Σύμβουλος στὰ θέματα τῆς Ἀρχιγραμματείας τῆς Ἱερᾶς Συνόδου». Ἡ θέση ἦταν σημαντικὴ ἀλλὰ ἐξωθεσμικὴ καὶ προκάλεσε εὔλογες ἀπορίες γιὰ τὴ χρησιμότητά της. Ἔμοιαζε ὡς νὰ τοποθετήθηκε ἕνα πρόσωπο τῆς ἀπολύτου ἐμπιστοσύνης τοῦ Ἀρχιεπισκόπου στὴ θέση τοῦ ἐπιβλέποντος σὲ ὅλα ὅσα συνέβαιναν στὴν Ἱερὰ Σύνοδο, μηδὲ τῆς Ἀρχιγραμματείας –ἤτοι τοῦ ἀνωτέρου διοικητικοῦ ὀργάνου τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος– ἐξαιρουμένης. Ἡ θέση θεωρήθηκε ὅτι ἐδόθη στὸν π. Ἀμφιλόχιο, λόγῳ τῶν ὑπηρεσιῶν, ποὺ εἶχε προσφέρει στὸν Ἀρχιεπίσκοπο, ὅταν ἦταν Μητροπολίτης Θηβῶν. Μίαν ἡμέρα καὶ χωρὶς καμία δημόσια ἐξήγηση ὁ π. Ἀμφιλόχιος ἀπομακρύνθηκε ἀπὸ τὴ θέση, ποὺ εἶχε ἀναλάβει στὴ Σύνοδο καὶ ἔκτοτε δὲν εἶχε κάποια ἄλλη θέση σ’ αὐτήν, οὔτε ὁποιαδήποτε ἐπικοινωνία μὲ τὸν κ. Ἱερώνυμο.
.         Ὅταν κενώθηκε ὁ θρόνος τῆς Μητροπόλεως Ἰωαννίνων, ὁ Πατριάρχης κ. Βαρθολομαῖος ἐπενέβη προσωπικὰ στὴν ἐκλογὴ τοῦ νέου Μητροπολίτου. Ὑπέδειξε στὰ μέλη τῆς Ἱεραρχίας τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος νὰ ψηφίσουν τὸν π. Ἀμφιλόχιο Στεργίου! Ὁ κ. Ἱερώνυμος δὲν δέχθηκε τὴν πρόταση – ὑπόδειξη καὶ πρόβαλε δικό του ὑποψήφιο, τὸν Πρωτοσύγκελλο τῆς Ἀρχιεπισκοπῆς Ἀθηνῶν π. Μάξιμο Παπαγιάννη, ὁ ὁποῖος καὶ ἐξελέγη, σχεδὸν παμψηφεί.
.         Ὁ κ. Βαρθολομαῖος στὴν «ἧττα» του ἀντέδρασε πολὺ γρήγορα. Τρεῖς μῆνες μετὰ πρότεινε στὴν Πατριαρχικὴ Σύνοδο καὶ αὐτὴ ἐξέλεξε ὁμοφώνως, ὅπως πάντοτε συμβαίνει στὶς προτάσεις τοῦ Πατριάρχου, τὸν π. Ἀμφιλόχιο Στεργίου Μητροπολίτη Ἀδριανουπόλεως. Ὁ Πατριάρχης τὸν χειροτόνησε ἀμέσως καὶ τὸν διόρισε διευθυντὴ τοῦ Πατριαρχικοῦ Γραφείου στὴν Ἀθήνα, σὲ ἀντικατάσταση τοῦ Μητροπολίτου Περγάμου κ. Ἰωάννου. Ἐνήργησε ἔτσι, γνωρίζοντας ὅτι οἱ σχέσεις τοῦ Ἀδριανουπόλεως μὲ τὸν Ἀρχιεπίσκοπο Ἀθηνῶν ἦσαν σὲ χείριστο σημεῖο. Γι’ αὐτὸ καὶ μπορεῖ νὰ θεωρηθοῦν εἰρωνικὰ τὰ ὅσα εἶπε ὁ κ. Βαρθολομαῖος στὸν κ. Ἀμφιλόχιο κατὰ τὴν χειροτονία του: «Ἡ προσωπικὴ πνευματικὴ σχέσις σου μὲ τὸν Μακαριώτατον …κ. Ἱερώνυμον ἀποτελεῖ ἐχέγγυον τῆς ἐπιτυχίας τῆς ἀποστολῆς σου ταύτης». (Σημ. Ὡς συνδέσμου τῶν δύο ἐκκλησιῶν)… Ὅταν ὁ Ἀδριανουπόλεως δὲν μιλιέται μὲ τὸν Ἀρχιεπίσκοπο, ἡ ἀποστολή του δυσχεραίνεται, δὲν διευκολύνεται…
.           Μὲ τὸν διορισμὸ τοῦ κ. Ἀμφιλοχίου στὴ θέση τοῦ διευθυντοῦ τοῦ Πατριαρχικοῦ Γραφείου στὴν Ἀθήνα, τὰ πράγματα χειροτέρεψαν στὶς σχέσεις τῶν κ.κ. Ἱερωνύμου καὶ Βαρθολομαίου. Ὁ κ. Ἀμφιλόχιος διατηρεῖ καλὲς σχέσεις μὲ κυβερνητικοὺς καὶ κομματικοὺς παράγοντες τοῦ ΣΥΡΙΖΑ καὶ προσπάθησε νὰ περάσει σοβαρὰ ζητήματα ὑπὲρ τοῦ Φαναρίου καὶ σὲ βάρος τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος. Δὲν τὸ πέτυχε καὶ προκάλεσε περαιτέρω ὄξυνση καὶ στὶς δικές του σχέσεις μὲ τὸν Ἀρχιεπίσκοπο… Ὁ φάκελος, ὁ ὁποῖος φυλάσσεται στὸ ἀπόρρητο ἀρχεῖο τῆς Ἱερὰ Συνόδου καὶ γιὰ τὸν ὁποῖο ὁ Ἀρχιεπίσκοπος ἀνέφερε στὴν Ἱεραρχία ὅτι ἀφορᾶ στὶς σχέσεις τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος μὲ τὸ Φανάρι καὶ πὼς περιέχει σημαντικὰ στοιχεῖα, πιθανὸν νὰ ἔχει σχέση καὶ μὲ τὸν Μητροπολίτη Ἀδριανουπόλεως.
.           Τραγικὴ εἰρωνεία στὶς σχέσεις, ὅπως ἐξελίχθηκαν καὶ ἐξελίσσονται, τῶν κ.κ. Ἱερωνύμου καὶ Βαρθολομαίου, ἀποτελεῖ τὸ συγχαρητήριο γράμμα τοῦ δευτέρου πρὸς τὸν πρῶτο, γιὰ τὴν ἐπέτειο τῆς συμπλήρωσης δέκα ἐτῶν στὸν ἀρχιεπισκοπικὸ θρόνο. Σημειώνεται ὅτι οἱ δύο Προκαθήμενοι ἀπὸ καιρὸ δὲν μιλιοῦνται καὶ βρίσκονται ἀντίδικοι στὰ ἑλληνικὰ δικαστήρια γιὰ τὴν ἰδιοκτησία καὶ τὴν χρήση τοῦ Ἱεροῦ Ναοῦ, ποὺ βρίσκεται στὸ κτῆμα Προμπονᾶ, ἐντός τῆς ἐκκλησιαστικῆς δικαιοδοσίας τῆς Ἀρχιεπισκοπῆς Ἀθηνῶν… Μὲ ἐντυπωσιακὰ ἐπαινετικὴ διάθεση, ποὺ ἐγγίζει τὴν ἀμετροέπεια, ὁ κ. Βαρθολομαῖος γράφει στὸν κ. Ἱερώνυμο, ὅτι ἐπιτέλεσε «ἀξιάγαστον ἔργον, ὅπερ ἀναγνωρίζεται καὶ τιμᾶται ὄχι μόνον ἐν Ἑλλάδι, ἀλλὰ ἐν τῷ Ὀρθοδόξῳ καὶ τῷ λοιπῷ χριστιανικῷ κόσμῳ γενικώτερον».
.           Ἡ εὐχετήρια ἐπιστολὴ τοῦ κ. Βαρθολομαίου πρὸς τὸν κ. Ἱερώνυμο, μετὰ τὰ ὅσα ἔχουν συμβεῖ μεταξύ τους τὰ τελευταῖα χρόνια, ἀφήνει τὸν κάθε πιστὸ ἄφωνο. Οἱ ἔπαινοι, ὅταν ὑπερβαίνουν τὴν ἀλήθεια καὶ προσκρούουν στὴν πραγματικότητα, καταντοῦν λόγια κούφια καὶ ὑποκριτικά.-

Advertisements

, ,

  1. Σχολιάστε

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google+. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

w

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

%d ἱστολόγοι ἔχουν δηλώσει ὅτι αὐτὸ τοὺς ἀρέσει: