ΟΙ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ – ΠΑΤΡΙΑΡΧΟΥ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Μὲ διακυμάνσεις οἱ σχέσεις τοῦ Ἀρχιεπισκόπου κ. Ἱερωνύμου
μὲ τὸν Οἰκουμενικὸ Πατριάρχη κ. Βαρθολομαῖο
(Ι)

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

.             Οἱ σχέσεις τοῦ Ἀρχιεπισκόπου κ. Ἱερωνύμου μὲ τὸν Πατριάρχη κ. Βαρθολομαῖο ἔχουν πολλὲς καὶ σοβαρὲς διακυμάνσεις καὶ οὐδεὶς μπορεῖ νὰ προβλέψει τὴν ἐξέλιξή τους. Ἐπὶ ἀειμνήστου Ἀρχιεπισκόπου Σεραφεὶμ ὁ κ. Ἱερώνυμος, ὡς Μητροπολίτης Θηβῶν, ἀκολουθοῦσε τὴν πολιτική του. Ἕως τὴν ἀνάρρηση στὸν Πατριαρχικὸ θρόνο τοῦ κ. Βαρθολομαίου δὲν ὑπῆρχε κάποιο ζήτημα στὶς σχέσεις τῶν δύο Ἐκκλησιῶν. Τὰ προβλήματα ἄρχισαν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν του. Ἡ Ἱερὰ Σύνοδος, διὰ τοῦ Προέδρου της, Ἀρχιεπισκόπου Σεραφείμ, στὶς 9 Ὀκτωβρίου 1992 (Ἀριθμ. Πρωτ. 3394/1992), ἀπέστειλε ἐπιστολὴ στὸν κ. Βαρθολομαῖο (Σημ. Εἶχε ἀναλάβει Πατριάρχης στὶς 22 Ὀκτωβρίου 1991), στὴν ὁποία σημειώνει: «Ἐν ταῖς ἐσχάταις ἡμέραις, ἡ Διαρκὴς Ἱερὰ Σύνοδος τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος πληροφορεῖται ὅτι ἡ Ὑμετέρα Παναγιότης, ἀπὸ τῆς ἀναρρήσεως αὐτῆς εἰς τὸν Οἰκουμενικὸν θρόνον, ἤρχισεν ἀνακινοῦσα, ὡς μὴ ὤφελε, καὶ θίγουσα ζητήματα ἁπτόμενα τοῦ ἑλλαδικοῦ χώρου, καὶ κατ’ ἐξοχὴν ἀφορῶντα εἰς τὴν Ἐκκλησίαν τῆς Ἑλλάδος, καλῶς δὲ καὶ παγίως κείμενα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ὅμως Αὕτη μεθοδεύει ἐπεμβάσεις καὶ μονομερεῖς ἐνεργείας καὶ ρυθμίσεις….
Ἐξένισεν ἡμᾶς ἡ ἀκουσθεῖσα ἀπίθανος εἴδησις περὶ μελετωμένης ἀνακλήσεως τῆς ἀπὸ 4ης Σεπτεμβρίου 1928 Πατριαρχικῆς καὶ Συνοδικῆς Πράξεως, περὶ διοικητικῆς ἀφομοιώσεως τῶν ἐν Ἑλλάδι Ι. Μητροπόλεων (τῶν λεγομένων Νέων Χωρῶν) διοικουμένων ἔκτοτε “ἐπιτροπικῶς” καὶ κατὰ πάντα ὑπὸ τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος ἐπὶ ἑξηκονταπενταετίαν.
Ἡ Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος εἶναι ἑνιαία καὶ ἀδιαίρετος. Ἡ ὀνομασία “Νέαι Χῶραι” οὐδεμίαν σύγχρονον πραγματικότητα ἐκφράζει. Καὶ ὁ ὅρος “ἐπιτροπικῶς” – ἵνα μὴ εἴπωμεν σχῆμα λόγου – θὰ ἐχαρακτηρίζετο παρ’ ἡμῶν μόνον ὡς σχῆμα καὶ τρόπος ἐκχωρήσεως, χωρὶς καμμίαν ἄλλην οὐσιαστικὴν προοπτικήν. Ἀπ’ ἀρχῆς ἄλλως τε κατεφάνη ἡ ἐθνικὴ ἀναγκαιότης, ὅπως ἀκολουθηθῆ ἡ ἰσχύουσα κανονικὴ ἐπιταγὴ “τὰ ἐκκλησιαστικὰ τοῖς πολιτικοῖς εἴωθε συμμεταβάλλεσθαι”. Καὶ αἱ περὶ ὧν ὁ λόγος ἐπαρχίαι ἠξίουν καὶ ἀνέμενον τὴν οἰκείαν θέσιν εἰς τὴν ἐλευθέραν ἤδη Ἑλλάδα καὶ εἰς τὸ Συνταγμάτιον τῆς πρὸ πολλοῦ Αὐτοκεφάλου Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος.
Ἀποροῦμεν πῶς σκέπτεται τὸ Οἰκουμενικὸν Πατριαρχεῖον ἐν προκειμένῳ. Εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ ἀποκοπῆ ἐκκλησιαστικῶς τὸ ἥμισυ τῆς Ἑλλάδος; Ὅταν ἐθνικοὶ κίνδυνοι ἀπειλοῦν τὰς βορείους καὶ ἀνατολικὰς ἀκριτικὰς ἐπαρχίας τῆς χώρας, εἶναι ἀδιανόητον νὰ χαραχθοῦν κάτωθεν τῆς ἐπιμάχου Μακεδονίας τὰ ὅρια τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος. Θὰ δικαιώσωμεν ἡμεῖς αὐτοὶ τὰς διεκδικήσεις τῶν Σκοπίων, αἵτινες σημειωτέον ἤρχισαν ἀπὸ τῆς ἐκκλησιαστικῆς χειραφετήσεως, διὰ νὰ ἐξελιχθῶσιν εἰς γεωγραφικὰς ἀπαιτήσεις καὶ ἀλλοίωσιν τῆς ἱστορίας;…». (Βλ.σχ. «Ἡ ρύθμιση τῆς ἐκκλησιαστικῆς Διοικήσεως τῶν Ἱερῶν Μητροπόλεων τῶν ἀπελευθερωθεισῶν περιοχῶν τῆς Ἑλλάδος μετὰ τὸ 1914», Τόμος Α´, Ἔκδ. Ι. Μ. Καισαριανῆς, Βύρωνος καὶ Ὑμηττου, σελ. 290-295). (Σημ. οἱ ὑπογραμμίσεις τοῦ ὑπογράφοντος).

.         Ἡ ἐπιστολικὴ ἀντίδραση τοῦ τότε Ἀρχιεπισκόπου Σεραφεὶμ γνώρισε τὴν ὁμοφωνία ὅλων τῶν Μητροπολιτῶν, πλὴν τοῦ Μητροπολίτη Μεγάρων Βαρθολομαίου, ὁ ὁποῖος ἐξέφρασε κάποιες ἐπιφυλάξεις, ἀλλὰ πάντως, ὡς συνοδικός, ψήφισε καὶ αὐτὸς τελικὰ τὸ κείμενο τῆς ἐπιστολῆς. Μεταξὺ αὐτῶν ποὺ στήριξαν τότε τὴ στάση τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Σεραφεὶμ ἦταν καὶ οἱ Μητροπολίτες Ἰωαννίνων Θεόκλητος καὶ Θηβῶν Ἱερώνυμος. Ὁ Μητροπολίτης Ἰωαννίνων, ὁ ὁποῖος ἐπὶ Ἀρχιεπισκόπου Χριστοδούλου μεταβλήθηκε σὲ ἀμύντορα τῶν «δικαίων τοῦ Φαναρίου», ἐπὶ Ἀρχιεπισκόπου Σεραφείμ, μιλώντας στὴν Ἱερὰ Σύνοδο, εἶπε γιὰ τὸ τί ἀπεκόμισε ἀπὸ τὸ ταξίδι του στὴν Κωνσταντινούπολη: «Ἐν τοῖς Πατριαρχείοις ὑπάρχει ἡ ἄποψις, ὅτι πρέπει νὰ ἔχη ὁ Πατριάρχης τὴν Ἐποπτείαν καὶ τὴν κηδεμονίαν ὅλων τῶν Ἐκκλησιῶν. Καὶ ὅτι ἐκεῖ τιτρώσκεται ἡ τιμὴ τῆς ἐπισκοπικῆς ἀξίας. Συγχοροστασία ἔγινε ἄνευ ἐγκολπίων ἐνώπιον τοῦ Πατριάρχου, ἐνῶ ὁ ἀποκρισάριος τοῦ Πατρ. Ἱεροσολύμων ἔφερεν ἐγκόλπιον…» (Αὐτ. σελ. 381. Ἡ ὑπογρ. τοῦ ὑπογρ.). Ἡ στάση ποὺ τήρησαν ἐπὶ Ἀρχιεπισκόπου Σεραφεὶμ ἐν ὁμοφωνίᾳ οἱ Μητροπολίτες τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος δὲν ἄφησαν περιθώρια στὸ Φανάρι ἐπιβολῆς τῶν σχεδίων του ἐπὶ τῶν «Νέων Χωρῶν». Πέραν ἀπὸ κάποιες θεωρητικὲς συζητήσεις καὶ ἑνὸς «non paper» πρὸς «Ἁρμόδιους παράγοντες» (Σημ. ;), τὸ Φανάρι, ἕως τὸν θάνατο τοῦ ἀειμνήστου Ἀρχιεπισκόπου Σεραφείμ, δὲν ἐπανῆλθε γιὰ τὴν ἀλλαγὴ τοῦ καθεστῶτος ποὺ ἴσχυε ἐπὶ 65 χρόνια στὶς Μητροπόλεις τῶν «Νέων Χωρῶν». (Βλ. σχ. Μητρ. Σεβαστείας Δημητρίου (Κομματᾶ) «Ἡ πατριαρχικὴ καὶ συνοδικὴ Πράξις τοῦ 1928 παρακωλυομένη τοῖς ὅροις», Θεσσαλονίκη, 2006, 518-527)
.         Ἀπὸ τῶν πρώτων ἡμερῶν τῆς Ἀρχιεπισκοπίας τοῦ προκατόχου του, μακαριστοῦ Ἀρχιεπισκόπου Χριστοδούλου, ὁ κ. Ἱερώνυμος συνδέθηκε στενὰ μὲ τὸ Φανάρι καὶ κατέστη ὑπερασπιστὴς τῶν θέσεών του ἔναντι τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος. Σὲ ἰδιωτικὴ ἐπίσκεψη τοῦ Πατριάρχη στὴν Ἀθήνα, τὸν Ὀκτώβριο τοῦ 2000 καὶ στὶς ἡμέρες τῆς ὀνομαστικῆς ἑορτῆς τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Χριστοδούλου, ὁ κ. Ἱερώνυμος τὸν προσκάλεσε στὴν Μονὴ τοῦ Ὁσίου Λουκᾶ, ὅπου καὶ τοῦ παρέθεσε δεῖπνο. Κατ’ αὐτὸ καὶ πρὸς ἱκανοποίηση μεγάλη τοῦ Πατριάρχου, προσφωνώντας τον, εἶπε: «Ἡ Αὐτοκεφαλία δὲν ἔλυσε τὰ προβλήματα. Ἀντίθετα ἀπὸ τὸ 1833 δημιουργήθηκαν πολλὰ ζητήματα». Καὶ καταλήγοντας τόνισε: «Ἡ παρουσία σας, Παναγιώτατε, καὶ ἡ συχνότερη ἐπικοινωνία μαζί σας εἶναι ἀναγκαῖες περισσότερο ἀπὸ κάθε ἄλλη φορά. Ἰδιαίτερα στὶς ἡμέρες μας, ποὺ βλέπουμε νὰ ἑδραιώνεται μία ἐκκοσμικευμένη ἀντίληψη περὶ Ἐκκλησίας, ποὺ συρρικνώνει καὶ ἐγκλωβίζει τὸν ρόλο της σὲ στενὰ κρατικά, φυλετικὰ καὶ ἀτομικὰ ὅρια». (Ρεπορτὰζ Γρ. Καλοκαιρινοῦ, Ἐφημ. «Καθημερινή», 25 Ὀκτωβρίου 2000, σελ. 3 καὶ 26 Ὀκτωβρίου 2000, σελ. 4). Παρὼν στὸ γεῦμα καὶ ὁ Μητροπολίτης Κορίνθου, ὁ ὁποῖος πρότεινε νὰ καταργηθεῖ τὸ Αὐτοκέφαλο τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος καὶ Αὐτὴ νὰ ἐπανέλθει στὸ Φανάρι! Τί γλυκύτερα στὰ αὐτιά του θὰ μποροῦσε νὰ ἀκούσει ὁ κ. Βαρθολομαῖος, ἀπὸ τὸ ὅτι «κακῶς ὑπάρχει ἡ Αὐτοκέφαλη Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος», ἡ ὁποία ἔχει «ἐκκοσμικευμένη ἀντίληψη τῶν πραγμάτων καὶ εἶναι ἐγκλωβισμένη σὲ στενὰ κρατικὰ καὶ φυλετικὰ ὅρια»;…
.         Εἶχε προηγηθεῖ, στὴν Ἱεραρχία τοῦ Ὀκτωβρίου τοῦ 1999, μία ἄλλη, ὑπὲρ τοῦ Φαναρίου, ἐκδήλωση τοῦ κ. Ἱερωνύμου, κατὰ τὴν εἰσήγηση τοῦ ἀειμνήστου Μητροπολίτου Μεσσηνίας κυροῦ Χρυσοστόμου «Περὶ τῆς μνημονεύσεως τοῦ ὀνόματος τοῦ Πρώτου ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ τῆς Ἑλλάδος». Τότε ἀπὸ τὸ Φανάρι κακοπίστως θεωρήθηκε ὅτι τὸ θέμα εἶναι κίνηση ἐναντίον του καὶ ὁ κ. Ἱερώνυμος πῆρε θέση ὑπὲρ τοῦ Φαναρίου. Μαζί του καὶ ἄλλοι δεκαπέντε Μητροπολίτες.
.          Ὑπενθυμίζεται ὅτι ἤδη εἶχε ἀρχίσει ἡ ἔνταση στὶς σχέσεις τοῦ Ἀρχιεπισκόπου μὲ τὸν τότε πρωθυπουργὸ κ. Κ. Σημίτη γιὰ τὰ θέματα τῶν ταυτοτήτων καὶ τῆς διατηρήσεως τῆς ἐθνικῆς Παράδοσης τῶν Ἑλλήνων. Ἀρωγὸς στὰ σχέδια τῆς σοσιαλιστικῆς κυβέρνησης ἦταν ὁ Οἰκ. Πατριάρχης. Παράλληλα μὲ τὸν ἀδυσώπητο πόλεμο τῆς κυβέρνησης εἶχε ἀρχίσει καὶ ὁ Πατριάρχης νὰ ἐπιτίθεται ἐναντίον τοῦ ἀειμνήστου Ἀρχιεπισκόπου συνεχῶς, ἀναιτίως καὶ βιαίως. Στὸ «πολεμικὸ» αὐτὸ κλίμα ὁ κ. Ἱερώνυμος βρισκόταν στὸ πλευρὸ τῶν κ.κ. Βαρθολομαίου καὶ Σημίτη.
.         Τὸν Ὀκτώβριο τοῦ 2001 ὁ κ. Ἱερώνυμος μαζὶ μὲ ἄλλους εἴκοσι πέντε Ἀρχιερεῖς ἐξέφρασαν τὴν «ἰδιαίτερη ἀνησυχία τους» γιὰ τὴν πορεία τῶν σχέσεων Ἑλλαδικῆς Ἐκκλησίας καὶ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου, ἡ ὁποία, ὅπως ἔγραψαν, ἂν συνεχισθεῖ ὑπὸ τὸ αὐτὸ πνεῦμα, «ἀσφαλῶς θὰ ὁδηγήσει εἰς καταστάσεις μὴ ἐπιθυμητάς, μὴ ἀποκλειομένου καὶ αὐτοῦ τοῦ σχίσματος» (Σημ. γρ. !!!). Ἐπρόκειτο περὶ ἐμμέσου, πλὴν σαφοῦς ἀπειλῆς: Ἢ ὑποχωροῦμε στὰ κελεύσματα τοῦ Φαναρίου περὶ τῶν Μητροπόλεων τῆς Μακεδονίας, τῆς Θράκης, τῆς Ἠπείρου καὶ τῶν νησιῶν τοῦ ἀνατολικοῦ Αἰγαίου, ἢ προκαλεῖται σχίσμα…
.         Τὸν Ὀκτώβριο τοῦ 2003, μὲ Δελτίο Τύπου τῆς Μητροπόλεως Θηβῶν καὶ Λεβαδείας ὁ κ. Ἱερώνυμος τόνισε, μεταξὺ ἄλλων: «Οἱ Σεβασμ. Μητροπολίτες, ποὺ διαποιμαίνουν ἐπαρχίες τῆς Βορείου Ἑλλάδος ἀπὸ τὴ στιγμὴ ποὺ ἐξελέγησαν, γνώριζαν καὶ γνωρίζουν ὅτι θὰ διακονήσουν Μητροπόλεις τοῦ Πατριαρχείου. Στὴν Πατριαρχικὴ Πράξη τοῦ 1928 ὀφείλουν τὴν ὑπόστασή τους καί, ὡς ἐκ τούτου, εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ τηροῦν τοὺς ὅρους τῆς Πράξεως αὐτῆς. Ὅπως ἔχει διαμορφωθεῖ σήμερα ἡ κατάσταση, ὀφείλουν ἢ νὰ εἶναι συνεπεῖς σ’ αὐτό, ποὺ ὁλοπρόθυμα δέχθηκαν νὰ ὑπηρετοῦν ἢ σ’ ἀντίθετη περίπτωση, νὰ παραιτηθοῦν». Τότε τὸ κλίμα μεταξὺ Φαναρίου καὶ Ἀθηνῶν ἦταν ἰδιαίτερα ὀξυμένο γιὰ τὸ ἐκκλησιαστικὸ καθεστὼς τῶν Μητροπόλεων τῶν λεγομένων «Νέων Χωρῶν», μετὰ τὶς ἀπαράδεκτες ἐκκλησιολογικὰ καὶ κανονικὰ ἀπαιτήσεις τοῦ κ. Βαρθολομαίου. Ὁ κ. Ἱερώνυμος πάντα στὸ πλευρὸ τοῦ Πατριάρχου….
.           Στὶς 2 Δεκεμβρίου 2006 καὶ μὲ ἀφορμὴ τὴν ἐκ μέρους τοῦ τότε Ἀρχιεπισκόπου Χριστοδούλου προώθηση νέου Νόμου περὶ τῆς ἐκκλησιαστικῆς δικαιοσύνης, γιὰ νὰ καταστεῖ αὐτὴ σύμφωνη μὲ τοὺς γενικοὺς κανόνες δικαίου, χωρὶς νὰ ἀφίσταται τοῦ κανονικοῦ δικαίου, ὁ κ. Ἱερώνυμος καὶ ἄλλοι ἕντεκα Μητροπολίτες (Μεγάρων Βαρθολομαῖος, Περιστερίου Χρυσόστομος, Μαντινείας Ἀλέξανδρος, Μυτιλήνης Ἰάκωβος, Ν. Ἰωνίας Κωνσταντῖνος, Τρίκκης Ἀλέξιος, Φιλίππων Προκόπιος, Γουμενίσσης Δημήτριος, Ἱερισσοῦ Νικόδημος, Διδυμοτείχου Νικηφόρος καὶ Ζακύνθου Χρυσόστομος), μὲ ἐπιστολὴ ποὺ ὑπέγραψαν, ζήτησαν ἀπὸ τὸν κ. Βαρθολομαῖο «νὰ ἀσκήσει τὰς κανονικὰς Αὐτοῦ ἁρμοδιότητας (Σημ. ὑπογρ. Ἐπὶ τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος) πρὸς ἀποφυγὴν μειζόνων καὶ ἀπροβλέπτων ἐκκλησιαστικῶν προβλημάτων». Στὴν ἐπιστολὴ ὑπονοήθηκε καὶ πάλι τὸ ἐνδεχόμενο προκλήσεως σχίσματος ἐντὸς τῶν κόλπων τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος…. Σημειώνεται ὅτι τὸν Ὀκτώβριο τοῦ 2009 στὴν Ἱεραρχία ἐπανῆλθε τὸ θέμα τοῦ Νόμου περὶ ἐκκλησιαστικῶν δικαστηρίων, μὲ εἰσηγητὴ τὸν ἀείμνηστο Μητροπολίτη Φιλίππων Προκόπιο. Ἡ πρότασή του περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἰσχύοντος ἀναχρονιστικοῦ Νόμου 5383/1932 ἐνεκρίθη ἀπὸ τὴν Ἱεραρχία, ἀλλὰ οὐδέποτε ὑλοποιήθηκε.
.         Μπροστὰ στὴν ἐντὸς τῶν κόλπων τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος θερμὴ ὑποστήριξη πρὸς τὶς θέσεις τοῦ Φαναρίου ἐκ μέρους τοῦ κ. Ἱερωνύμου καὶ ὁμάδας Ἀρχιερέων, ποὺ τὸ 2008 συνέβαλαν στὴν ἐκλογή του, καὶ τὴν ἀβουλία καὶ ἄγνοια τῶν ἐκκλησιστικῶν καὶ ἐθνικῶν ζητημάτων στελεχῶν τῆς τότε κυβερνήσεως ὁ μακαριστὸς Ἀρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος ὑποχρεώθηκε νὰ δεχθεῖ μέρος τῶν ἀπαιτήσεων τοῦ κ. Βαρθολομαίου. «Θὰ γίνει αὐτὸ ποὺ θέλει ἡ πλειοψηφία τῶν Μητροπολιτῶν», εἶπε τότε ὁ Ἀρχιεπίσκοπος καὶ πρόσθεσε: «Εὔχομαι νὰ μὴν τὸ μετανιώσουν».-

Advertisements

, ,

  1. Σχολιάστε

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google+. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

%d ἱστολόγοι ἔχουν δηλώσει ὅτι αὐτὸ τοὺς ἀρέσει: