ΜΙΑ ΧΑΜΕΝΗ ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Μία χαμένη εὐκαιρία γιὰ τὴν Εὐρώπη

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

.           Στὶς 31 Ὀκτωβρίου 2017 συμπληρώθηκαν 500 χρόνια ἀπὸ τὴν ἐκ μέρους τοῦ Λουθήρου θυροκόλληση τῶν ἐνενήντα πέντε «θέσεών» του κατὰ τοῦ παπισμοῦ στὸ ναὸ τοῦ κάστρου τοῦ Βίτεμπεργκ. Τὴν ἡμέρα αὐτὴ ὁλοκληρώθηκαν στὴ συγκεκριμένη πόλη οἱ ἐκδηλώσεις, μὲ τὴν παρουσία τῆς καγκελαρίου Ἄγγελας Μέρκελ, κόρης πάστορος, καὶ τοῦ προέδρου τῆς Γερμανίας Βάλτερ Σταϊνμάιερ.
.           Γιὰ τὴν δυτική, κεντρικὴ καὶ βόρεια Εὐρώπη καὶ τὴν ἐξέλιξη τοῦ πολιτισμοῦ της ἡ ἀρχὴ τῆς Διαμαρτύρησης, μὲ τὸν Λούθηρο, ἦταν κομβικὸ σημεῖο. Μὲ τὴν κατεύθυνση, ποὺ πῆρε, χάθηκε τότε ἡ μεγάλη εὐκαιρία νὰ ἀπαλλαγεῖ μὲν ἀπὸ τὸν παπισμὸ καὶ νὰ ἐνταχθεῖ στὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία. Ὁ Λούθηρος περιορίστηκε στὴν διαπίστωση τῶν πολλῶν καὶ σοβαρῶν λαθῶν τοῦ Βατικανοῦ καὶ δὲν ἐντρύφησε στοὺς ἀνατολικοὺς Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας καὶ στὴν ἐκκλησιολογία τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας. Ἀπέρριψε μὲ φανατισμὸ καὶ μὲ μία μονοκοντυλιὰ ὅλη τὴν παράδοση καὶ ξεκίνησε ἀπὸ τὸ σημεῖο μηδὲν μία δική του ἄποψη γιὰ τὴν Ἐκκλησία, ποὺ ἔπαυσε ἔτσι νὰ εἶναι Ἐκκλησία. Ἀποτέλεσμα ἔκτοτε νὰ προκύψουν στὸν Προτεσταντισμὸ πολλὰ σημεῖα μηδὲν καὶ δεκάδες ἀπόψεις περὶ χριστιανισμοῦ…
.             Ἡ ἀπομάκρυνση ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία ὁδήγησε τοὺς προτεστάντες στὸν «συσχηματισμό τους μὲ τὸν «αἰώνα τοῦτο» καὶ στὴν ἐκκοσμίκευσή τους. Ἀποτέλεσμα τὰ τελευταῖα χρόνια στὴν ἄλλοτε χριστιανικὴ δυτικὴ Εὐρώπη νὰ κλείνουν συνεχῶς χριστιανικοὶ ναοὶ καὶ νὰ μετατρέπονται σὲ τζαμιά. Σύμφωνα μὲ πρόσφατα στοιχεῖα, ποὺ ἔφερε στὸ φῶς τῆς δημοσιότητας ἡ ἰταλικὴ ἐφημερίδα «La Stampa» καὶ ἀναδημοσίευσε ἡ Francesca de Villasmundo, στὴν ἰστοσελίδα “Medias – Presse – Info” τὴν Τρίτη 12η Δεκεμβρίου 2017, στὴν πατρίδα τοῦ Λουθήρου, τὴ Γερμανία, ἀπὸ τὸ 2000 ἕως σήμερα ἔχουν κλείσει 500 ναοὶ καὶ ἀπὸ αὐτοὺς οἱ τουλάχιστον 100 ἔχουν μετατραπεῖ σὲ τζαμιά, μὲ χρηματοδότηση κυρίως ἀπὸ τὴν Τουρκία. Στὸ Ντούισμπουργκ τῆς Βόρειας Ρηνανίας – Βεστφαλίας, ἕνας ναὸς ποὺ ὑπῆρχε ἐκεῖ ἔκλεισε καὶ τὴ θέση τοῦ πῆρε ἕνα τζαμί. Ἀκόμη καὶ στὸ Ἀμβοῦργο ἕνας ἐγκαταλελειμμένος ναὸς ἀγοράσθηκε ἀπὸ μουσουλμάνους καὶ μετετράπη στὸ ἰσλαμικὸ κέντρο Ἂλ Νουάρ. Τὰ ἴδια συμβαίνουν καὶ σὲ ἄλλες χῶρες, ἀπὸ τὴν Σικελία τῆς Ἰταλίας, ἕως τὴ Γαλλία, τὴν Ἀγγλία καὶ τὴ Σκανδιναβία.
.         Τὴν ἐποχὴ ποὺ ὁ Λούθηρος διαμαρτυρήθηκε, τὸ Βατικανὸ εἶχε φθάσει στὴν ἐσχάτη ἀνηθικότητα καὶ διαφθορά. Ἀπὸ τὸ 1492 ἕως τὸ 1503 Πάπας ἦταν ὁ Ἀλέξανδρος Ϛ΄, ὁ Βοργίας. Αὐτός, ὅπως γράφουν οἱ ἴδιοι οἱ ρωμαιοκαθολικοὶ ἱστορικοί, ξεπέρασε ὅλους τοὺς προκατόχους του σὲ νεποτισμό. Ἀδιάντροπα μοίραζε τίτλους, προνόμια καὶ ὀφίκια στὰ πρόσωπα τοῦ οἰκογενειακοῦ του περιβάλλοντος. Ἰδιαίτερα γενναιόδωρος ὑπῆρξε στὰ φυσικά του παιδιά, πρὸς τὸν πανοῦργο Καίσαρα καὶ τὴν περιβόητη Λουκρητία, ἡ ὁποία μὲ τὴ σκανδαλώδη ζωή της διέσυρε στὴν κοινὴ γνώμη τὸν παπικὸ θεσμό. Ὁ Φλωρεντινὸς δομινικανὸς μοναχὸς Τζιρόλαμο Σαβοναρόλα διαμαρτυρήθηκε γιὰ τὴ διαφθορὰ στὸ Βατικανὸ καὶ ὁ Ἀλέξανδρος Βοργίας δὲν δίστασε νὰ τὸν κάψει ζωντανό, τὸ 1498.
.           Ὁ ἑπόμενος Πάπας Ἰούλιος Β΄ (1503-1513) ἦταν περισσότερο ἕνας κοσμικὸς ἄρχοντας, παρὰ πνευματικὸς ποιμένας. Ὁ Λέων Ι΄ (1513-1521), ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ ὁποίου ἔγινε ἀπὸ τὸν Λούθηρο ἡ «θρησκευτικὴ ἐπανάσταση», κατηγορήθηκε πολὺ αὐστηρὰ γιὰ τὶς σπατάλες του. Σκορποῦσε τὰ χρήματα ποὺ μάζευε σὲ πράγματα εὐτελῆ καὶ ἐφήμερα, ἱκανοποιώντας κοσμικὲς φιλοδοξίες. Τὸν ἴδιο καιρὸ ἡ Κουρία εἶχε βυθιστεῖ σὲ κάθε εἴδους καταχρήσεις. Ὅλα αὐτὰ εἶχαν καταστήσει τὸ κέντρο τοῦ καθολικισμοῦ σκάνδαλο τῆς χριστιανοσύνης. Μάλιστα κατὰ τὴν περίοδο τοῦ Λέοντος Ι΄ οἱ καταχρήσεις μὲ τὰ «συγχωροχάρια» ἔφτασαν στὸν ὕψιστο βαθμό… Στὰ ἔτη 1515-1517 οἱ μισὲς εἰσπράξεις ἀπὸ τὴν πώληση τῶν «ἀφετηρίων γραμμάτων» στὴ Γερμανία κάλυψαν τὰ χρέη τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Μαγδεμβούργου καὶ Μαγεντίας (Μάϊντς) Ἄλμπρεχτ, γόνου τοῦ οἴκου τῶν Χοεντζόλερν. Αὐτὸς κατασπατάλησε τὴν περιουσία τῆς Ἐκκλησίας καὶ δανείσθηκε τεράστια ποσὰ ἀπὸ παντοδύναμους τραπεζίτες, γιὰ νὰ ἐξαγοράσει τὸν πάπα καὶ νὰ ἐπεκτείνει τὴν ἀρχιεπισκοπὴ τοῦ Μαγδεμβούργου καὶ στὸ Μάϊντς…
.         Δίκαιη λοιπὸν ἡ ἀγανάκτηση τοῦ Λουθήρου. Ὅμως δὲν πῆρε κατεύθυνση πρὸς τὴν Ὀρθοδοξία, ἀλλὰ πρὸς ἕνα δικό του κατασκεύασμα. Καὶ δὲν δικαιολογεῖται ὅτι δὲν ἤξερε ἢ δὲν μποροῦσε νὰ πληροφορηθεῖ γιὰ τὴν Ὀρθοδοξία. Πρὶν καὶ μετὰ τὴν ἅλωση τῆς Κωνσταντινούπολης Ἕλληνες Βυζαντινοὶ λόγιοι πέρασαν στὴν Δύση καὶ ἀποτέλεσαν τὸ ἐφαλτήριο τῆς Ἀναγέννησης. Ὅπως γράφει ὁ Pierre Chaunu, ἡ παρουσία τῶν βυζαντινῶν λογίων βοήθησε νὰ μεταφραστοῦν καὶ νὰ γίνουν γνωστὰ στὴ Δύση τὰ συγγράμματα τῶν ἀρχαίων συγγραφέων, φιλοσόφων, τραγικῶν ποιητῶν, ἐπιστημόνων, ὅπως τοῦ Ἀρχιμήδη, τοῦ Γαληνοῦ, τοῦ Ἐρατοσθένη, τοῦ Πυθαγόρα καὶ ἄλλων, τῆς Ἁγίας Γραφῆς, τῆς Παλαιᾶς ἀπὸ τὴ μετάφραση τῶν Ἑβδομήκοντα καὶ τῆς Καινῆς ἀπὸ τὸ πρωτότυπο, καὶ τῶν Ἑλλήνων Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας, ὅπως τῶν Καππαδοκῶν Πατέρων, τοῦ Ὠριγένη, τοῦ Διονυσίου τοῦ Ἀρεοπαγίτου καὶ ἄλλων. Ὁ Chaunu μεταξὺ τῶν βυζαντινῶν λογίων, ποὺ ἀναφέρει, εἶναι οἱ Δημήτριος Κυδώνης, Μανουὴλ Χρυσολωρᾶς, Γεώργιος Ἑρμώνυμος, Μιχαὴλ Μάρουλος ὁ Ταρχανιώτης, Θεόδωρος Γαζῆς καὶ Δημήτριος Δούκας. Ὁ Παν. Κανελλόπουλος στὴν «Ἱστορία τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ Πνεύματος» ἀναφέρει ἐπίσης τοὺς Μιχαὴλ Τριβώλη, τὸν μετέπειτα Μάξιμο τὸν Γραικό, Ἰανὸ Λάσκαρη, Δημήτριο Χαλκοκονδύλη, Μάρκο Μουσοῦρο, Ζαχαρία Καλλέργη, Ἰωάννη Γρηγορόπουλο καὶ ἄλλους. Ἐπίσης ἡ Ρωσία παρέμενε Ὀρθόδοξη καὶ πολλοὶ εὐρωπαῖοι λόγιοι τῆς ἐποχῆς τοῦ Λουθήρου ἐπέλεξαν τὴ μελέτη καὶ τὴ διάδοση τῆς κοσμικῆς καὶ τῆς ἐκκλησιαστικῆς Ἑλληνικῆς γραμματείας. Ἦταν οἱ οὐμανιστές, ποὺ γιὰ νὰ δείξουν τὴν ἀγάπη τους στὸν Ἑλληνισμό, ἄλλαξαν τὰ ὀνόματά τους σὲ ἑλληνικά. Παράδειγμα ὁ Schwarzed ἔγινε Μελάγχθων, ὁ Geisshusler Μυκόνιους, ὁ Kochafe Χυτρεύς, ὁ Dobnick Κοχλεύς…

Ἔρασμος: Ἄλλη μία χαμένη εὐκαιρία γιὰ τὴν Εὐρώπη

.         Εὐκαιρία χάθηκε γιὰ τὴν Εὐρώπη καὶ ὅταν ὁ Ἔρασμος (1469-1536) γνώρισε τὸν πνευματικὸ πλοῦτο τῆς Ὀρθοδοξίας, ἀλλὰ δὲν τὴν ἀσπάστηκε. Στὰ 1512 ἔγραψε: «Μεταξὺ τῶν θεολόγων οὐδεὶς εἶναι καλύτερος ἀπὸ τὸν Ὠριγένη, κανεὶς πιὸ εὐχάριστος καὶ μὲ πιὸ πεποικιλμένο λόγο ἀπὸ τὸν Χρυσόστομο, κανεὶς πιὸ ἅγιος ἀπὸ τὸν Βασίλειο…» (Ἀπὸ τὸ βιβλίο τοῦ Pierre Chaunu “L’ aventure de la Reforme”, Ed. Complexe, Bruxelles, p. 120-121). Ὁ Παν. Κανελλόπουλος γράφει γιὰ τὸ ἴδιο θέμα: «Ὁ Ἔρασμος παραμερίζοντας ὅσα ἡ μεσαιωνικὴ θεολογία καὶ ἡ λατρεία τῆς ρωμαϊκῆς ἐκκλησίας εἶχαν προσθέσει στὸν ἀρχέγονο Χριστιανισμὸ ἐπιστρέφει στὸ καθαρὸ πνεῦμα τῆς Καινῆς Διαθήκης καὶ στοὺς παλαιοὺς πατέρες τῆς Ἐκκλησίας, Ἕλληνες καὶ Λατίνους» (Παν. Κανελλόπουλου «Ἱστορία τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ Πνεύματος», Ἀθῆναι, 1968, μέρος Β΄, τεῦχος α΄, σελ. 137 κ.ἑ.).
.             Ὁ Ἔρασμος διέμεινε γιὰ χρόνια στὴν γερμανόφωνη ἑλβετικὴ Βασιλεία καὶ συντέλεσε νὰ ἀναδειχθεῖ τότε τὸ σημαντικότερο τυπογραφικὸ κέντρο τῆς Εὐρώπης. Ἀπὸ τὸ 1516, ποὺ μὲ φροντίδα του ἐκδίδεται ἡ ἑλληνικὴ Καινὴ Διαθήκη καὶ τὸ ἔργο τοῦ Ἁγίου Ἱερωνύμου, ἕως τὸ 1532, μὲ τὴ δική του πρωτοβουλία καὶ καθοδήγηση, ἐκδίδονται τὰ ἔργα τῶν Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας Κυπριανοῦ, Ἱλαρίου, Εἰρηναίου, Ἀμβροσίου, Αὐγουστίνου, Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου καὶ Μεγάλου Βασιλείου. Τὸ ἔργο τοῦ Μεγάλου Βασιλείου ἐκδόθηκε πρῶτο στὸ ἑλληνικὸ πρωτότυπο.
.           Οἱ ἀναφορὲς στοὺς Ἀνατολικοὺς Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας κατὰ τὴν ἐποχή του δὲν συγκίνησαν τὸν Λούθηρο. Εἶναι βέβαιο ὅτι γνώριζε ἑλληνικὰ καὶ ὅτι μελέτησε τὴν Ἁγία Γραφὴ στὸ πρωτότυπο. Πιθανότατα γνώριζε καὶ τοὺς Ἀνατολικοὺς Πατέρες, ἀλλὰ τοὺς ἀγνόησε λόγῳ τοῦ φανατισμοῦ του ὑπὲρ μίας Ἐκκλησίας χωρὶς ἱερατεῖο, χωρὶς Μυστήρια, χωρὶς ἱερότητα, χωρὶς Παράδοση.
.         Παρὰ τὸ ὅτι, ἀπὸ χαρακτήρα, ὁ Ἔρασμος ἦταν ἤπιος καὶ κατὰ τῆς βίας καὶ ἔγραψε μὲ μετριοπάθεια τὶς ἀντιρρήσεις του τόσο γιὰ τὴ διδασκαλία τοῦ Λουθήρου, ὅσο καὶ γιὰ τὶς καινοτομίες τῆς Ρώμης, ἐν τούτοις ὁ Λούθηρος καὶ οἱ φανατικοὶ καθολικοὶ τοῦ ἐπιτέθηκαν μὲ σφοδρότητα. Εἰδικότερα ὁ Λούθηρος τὸν μίσησε καὶ τὸν πολέμησε μὲ βιαιότητα. Ὁ Ἔρασμος μὲ τὴν εὐγένεια τοῦ χαρακτήρα του δὲν μπόρεσε νὰ πείσει γιὰ τὸ ὅτι ἡ βία δὲν ἔχει σχέση μὲ τὸν Χριστὸ καὶ νὰ ἀποτρέψει τοὺς θρησκευτικοὺς πολέμους Ρωμαιοκαθολικῶν κατὰ Διαμαρτυρομένων. Δὲν τόλμησε ποτὲ νὰ μιλήσει γιὰ τὴν Ὀρθοδοξία, δὲν εἶπε κἂν ἂν παρέμεινε στὴν πίστη ρωμαιοκαθολικὸς ἢ προσχώρησε στὸν προτεσταντισμό…. Ἡ Εὐρώπη ἔτσι πῆρε τὸν δρόμο της, τὸν δρόμο τοῦ «ἀντιμεταρρυθμισμένου» Βατικανοῦ, τῶν Ἰησουιτῶν καὶ τῶν ἄλλων ταγμάτων καὶ τῶν προτεσταντῶν, διαδόχων του Λουθήρου… Μὲ τὰ σημερινὰ ἀποτελέσματα.-

Σημείωση
Ἐκτὸς ἀπὸ τὰ βιβλία ποὺ στὸ κείμενο σημειώθηκαν, χρησιμοποιήθηκαν καὶ τὰ ἀκόλουθα: Στέφαν Τσβάϊχ «Ἔρασμος», Ἔκδ. Γκοβόστη. – Ἐράσμου «Μωρίας Ἐγκώμιον», Ἔκδ. Ἠριδανός. – Κ. Σάθα «Βιογραφίαι 1453-1821». – Περ. «Ἐποπτεία», τ. Φεβρουαρίου 1993. – «Κύριλλος Λούκαρις», Ἀθῆναι, 1939. – Giorgio Girardet “Protestanti e cattolici: le differenze”, Ed. Claudiana, Torino, 4a edizione, 2007. – “Lutero: Opere scelte”, Introduzione Gerhard Ebeling, Ed. Claudiana, 1988. – Paolo Ricca – Giorgio Tourn “Le 95 tesi di Lutero”, Ed. Claudiana, 2004. – Revue “Actualite de l’ histoire – Guerres de religion”, no 81, Novembre 2005. – Revue “Les cahiers science et vie – Guerres de religion”, No 162, Juillet 2016. – “Memoires d’ Europe 1453-1789”, Ed. Gallimard, 1993. –

Advertisements

, , , ,

  1. Σχολιάστε

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google+. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

%d ἱστολόγοι ἔχουν δηλώσει ὅτι αὐτὸ τοὺς ἀρέσει: