ΑΓΩΝΑΣ ΔΡΟΜΟΥ ΓΙΑ ΝΑ ΕΠΙΣΤΡΑΦΟΥΝ ΤΑ ΚΛΕΜΜΕΝΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ

Τὰ κλεμμένα Εὐαγγέλια τοῦ Ἁγίου Ὄρους

Ἀγώνας δρόμου ἀπὸ τὶς ἑλληνικὲς Ἀρχὲς
γιὰ τὴν ἐπιστροφή τους στὴν Ἱερὰ Μονὴ Διονυσίου.
Εἶχαν ἀφαιρεθεῖ ἀπὸ Γερμανοὺς προσκυνητὲς τὸ 1960

news247, Σεπτεμβρίου 21 2017
Τοῦ Βασίλη Παπαναστασούλη

.               Ἕνα σπάνιο χειρόγραφο Εὐαγγέλιο τοῦ 16ου αἰώνα, ποὺ κλάπηκε τὸ 1960 μαζὶ μὲ ἄλλα τέσσερα κειμήλια ἀπὸ τὴν Ἱερὰ Μονὴ Διονυσίου τοῦ Ἁγίου Ὄρους, βρέθηκε στὴν κατοχὴ πανεπιστημιακοῦ ἱδρύματος τῶν ΗΠΑ καὶ οἱ ἑλληνικὲς Ἀρχὲς δίνουν ἀγώνα δρόμου προκειμένου νὰ ἀποδείξουν τὴν κυριότητά του καὶ νὰ τὸ ἐπαναπατρίσουν. Λίγους μῆνες πρίν, εἶχε ἐπιστραφεῖ στὴν Ἱερὰ Μονὴ Εἰκοσιφοίνισσας στὴ Δράμα, ἕνα ἄλλο μοναδικὸ κειμήλιο, ἡ χειρόγραφη Καινὴ Διαθήκη «Κῶδιξ 1424» τοῦ 9ου αἰώνα, ποὺ εἶχε κλαπεῖ ἀπὸ τὶς βουλγαρικὲς δυνάμεις κατοχῆς τὸ 1917 καὶ βρέθηκε ἐπίσης στὴν κατοχὴ ἀμερικανικοῦ πανεπιστημίου.
.                Τὸ ἐπίμαχο Εὐαγγέλιο τῆς Ἱ. Μ. Διονυσίου ἐντοπίστηκε στὸν διαδικτυακὸ κατάλογο τοῦ Duke University στὶς ΗΠΑ, ὅμως ὁ ἐπαναπατρισμός του συναντᾶ γραφειοκρατικὰ ἐμπόδια, καθὼς δὲν βρίσκονται ἐπαρκεῖς ἔγγραφες ἀποδείξεις στὰ ἑλληνικὰ ἀρχεῖα γιὰ τὴν κυριότητά του. Τὸ ἀμερικανικὸ πανεπιστήμιο ζήτησε νὰ ἀκολουθηθεῖ ἡ νόμιμη διαδικασία, μέσῳ τῶν ἀστυνομικῶν ἀρχῶν τῶν δύο χωρῶν καὶ τῆς Interpol, καὶ νὰ προσκομιστοῦν νομιμοποιητικὰ ἔγγραφα ποὺ νὰ ἀποδεικνύουν ὅτι τὸ Εὐαγγέλιο ἀνήκει στὸ μοναστήρι, προκειμένου νὰ τὸ ἐπιστρέψουν. Σημειώνεται πὼς τὸ ἴδιο πανεπιστήμιο κατεῖχε καὶ ἐπέστρεψε οἰκειοθελῶς στὸ Ἅγιο Ὄρος ἕνα δεύτερο χειρόγραφο, ἀπὸ τὴν ἴδια ὁμάδα κειμηλίων ποὺ εἶχε κλαπεῖ ἀπὸ τὸ ἁγιορείτικο μοναστήρι.
.               Στὶς ἀρχὲς τοῦ ἔτους, σύμφωνα μὲ πληροφορίες τοῦ «Ἔθνους», ἐνημερώθηκε ἡ Εἰσαγγελία Πρωτοδικῶν Θεσσαλονίκης καὶ διεξήχθη ἐνδελεχής  ἔρευνα γιὰ τὴν ἀναζήτηση νομιμοποιητικῶν ἐγγράφων, ἡ ὁποία τελικῶς ἀπέβη ἄκαρπη. Ὅπως προέκυψε ἀπὸ τὴν ἔρευνα τοῦ εἰσαγγελέα Ἀπόστολου Τζαμαλῆ, ὁ ὁποῖος παρέδωσε τὴν σχετικὴ ἀναφορὰ στὴν Εἰσαγγελία, δὲν βρέθηκαν ἀρχεῖα ἀπὸ καταγγελία σὲ  ἀστυνομικὸ τμῆμα, γιὰ τὴν κλοπὴ ποὺ πραγματοποιήθηκε πρὶν ἀπὸ 57 ὁλόκληρα χρόνια! Οὔτε ἔγινε σύλληψη γιὰ νὰ  ὁδηγηθεῖ στὸ ἀκροατήριο ὁ δράστης καὶ νὰ καταχωρηθεῖ στὰ δικαστικὰ ἀρχεῖα ποὺ ἔτσι κι ἀλλιῶς ἄρχισαν νὰ τηροῦνται μετὰ τὸ 1970. Ἐπίσης, δὲν ὑπάρχουν φωτογραφίες τοῦ χειρογράφου. Προηγουμένως, στὴν προσπάθειά της νὰ ἀνακτήσει τὸ Εὐαγγέλιο, ἡ Ἱ. Μ  Μονὴ Διονυσίου εἶχε ἀποστείλει ὡς ἀποδεικτικὸ στοιχεῖο στὴν Εἰσαγγελία Θεσσαλονίκης τὸ γράμμα ἀπώλειας ποὺ εἶχε ἀπευθύνει τὸ μοναστήρι τὸ 1960 πρὸς τὸν τότε Πολιτικὸ Διοικητὴ τοῦ Ἁγίου Ὄρους. Ἐπίσης προσκόμισε καὶ ἀντίγραφο μὲ τὴν  καταχώρηση τοῦ χειρογράφου στὸν διαδικτυακὸ  κατάλογο τοῦ Duke University, στὸν ὁποῖον ἀναφέρεται ὅτι τὸ πανεπιστήμιο κατέχει τὸ ἐν λόγῳ χειρόγραφο καὶ ὅτι αὐτὸ προέρχεται ἀπὸ τὴ Μονὴ Ἁγίου Διονυσίου Ἁγίου Ὄρους.
.               Τὸ κειμήλιο, ποὺ μετὰ ἀπὸ μία περιπλάνηση στὴν Εὐρώπη βρέθηκε στὴν κατοχὴ τοῦ Duke University, εἶναι τὸ ὑπ᾽ ἀριθμὸν 307 χειρόγραφο τῆς Ἱ. Μ. Διονυσίου, σύμφωνα μὲ τὴν ἀρίθμηση τοῦ ἀκαδημαϊκοῦ καθηγητῆ Ἱστορίας Σπυρίδωνος Λάμπρου στὸν «Κατάλογο τῶν ἐν ταῖς βιβλιοθήκαις τοῦ Ἁγίου Ὄρους ἑλληνικῶν κωδίκων (1895-1900)» καὶ περιλαμβάνεται στὰ πέντε μοναδικὰ χειρόγραφα ποὺ κλάπηκαν ἀπὸ τὴν συγκεκριμένη ἁγιορείτικη Μονὴ τὴ Μεγάλη Πέμπτη τοῦ 1960, κατὰ τὴν ἐπίσκεψη Γερμανῶν προσκυνητῶν στὴ βιβλιοθήκη τοῦ μοναστηριοῦ. Τὰ ὑπόλοιπα εἶναι τὰ ὑπ’ ἀριθμὸν 1, 8, 49 καὶ 302, ἀπὸ τὰ ὁποῖα τὰ δύο ἔχουν ἤδη ἐπαναπατριστεῖ, ἐνῶ ἡ τύχη τῶν ἄλλων δύο ἀγνοεῖται.

Τὰ τέσσερα Εὐαγγέλια

.               Τὰ τρία ἀπὸ τὰ πέντε κλεμμένα χειρόγραφα εἶναι περγαμηνὰ καὶ δύο κατασκευασμένα ἀπὸ χαρτί. Τὰ τέσσερα εἶναι Εὐαγγέλια καὶ ἀπὸ αὐτὰ τὰ δύο εἶναι ἰδιαίτερου κάλλους, καθὼς κοσμοῦνται μὲ εἰκόνες Ἁγίων καὶ ἄλλα θρησκευτικὰ σχέδια. Τὸ παλαιότερο, τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 1, χρονολογεῖται ἀπὸ τὸν 7ο αἰώνα, ἄλλα δύο, τὰ ὑπ’ ἀριθμὸν 8 καὶ 49, εἶναι τοῦ 12ου αἰώνα καὶ τὰ ὑπόλοιπα δύο, νούμερο 302 καὶ 307, δημιουργήθηκαν τὸν 17ο καὶ 16ο αἰώνα ἀντίστοιχα.
.               Σύμφωνα μὲ τοὺς μοναχούς, τὴ δεκαετία τοῦ 1980, 20 χρόνια μετὰ τὴν κλοπή τους ἀπὸ τὴ Μονή, τὰ ἔγγραφα ἐμφανίστηκαν στὴ γερμανικὴ ἰδιωτικὴ συλλογὴ Schoyen, ἡ ὁποία περιλαμβάνει  χειρόγραφα τῶν τελευταίων πέντε χιλιετιῶν ἀπὸ ὅλον τὸν κόσμο. Ἐκεῖ φαίνεται ὅτι κατέληξαν ἀρχικά, μετὰ τὴν ἁρπαγή τους ἀπὸ τὸ Ἅγιον Ὄρος.
.               Τὸ 2014 ξεκίνησε ἡ ἀντίστροφη μέτρηση γιὰ τὸν ἐπαναπατρισμό τους καθὼς τὸ ἔγγραφο ὑπ’ ἀριθ. 8 ἐντοπίστηκε στὴν Οὐάσιγκτον σὲ μεγάλη βυζαντινὴ ἔκθεση  τοῦ Μουσείου Getty, ποὺ δήλωσε  ὅτι τὸ ἀπέκτησε τὸ 1983. Τὴ διαπίστωση ὅτι πρόκειται γιὰ κλεμμένο κειμήλιο ἔκανε ἡ Διεύθυνση Τεκμηρίωσης τοῦ ὑπουργείου Πολιτισμοῦ, ποὺ στηρίχτηκε σὲ μία μικρογραφία τοῦ ἐν λόγῳ χειρογράφου, ποὺ εἶχε δημοσιεύσει στὸ βιβλίο «Moenchsland Athos» ὁ Γερμανὸς βυζαντινολόγος Φράντς Ντόλγκερ .
.               Ὁ τελευταῖος ὡς ἐπικεφαλῆς μικτῆς ἀποστολῆς ἀπὸ Γερμανοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ ἐπιστήμονες ἔφθασε στὸν Ἄθω κατὰ τὴ διάρκεια τῆς γερμανικῆς κατοχῆς, πραγματοποιώντας  1.900 φωτογραφικὲς λήψεις χειρογράφων, μικρογραφιῶν, εἰκόνων καὶ ἄλλων κειμηλίων τοῦ Ἁγίου Ὄρους. Ἔτσι δὲν μποροῦσε νὰ ἀμφισβητηθεῖ ὅτι τὸ ἐν λόγῳ χειρόγραφο (Νο 8) ἀνῆκε στὴ Μονὴ Ἁγίου Διονυσίου καὶ εἶχε κλαπεῖ, μαζὶ μὲ τὰ ὑπόλοιπα ἔγγραφα, τὸ 1960.
.               Τὸ κειμήλιο ἐπαναπατρίσθηκε, τὸ καλοκαίρι τοῦ 2014. Πρόκειται για  περγαμηνὸ κώδικα (Τετραευάγγελο), ποὺ δημιουργήθηκε τὸ 1.133 ἀπὸ ἐργαστήριο τῆς Κωνσταντινούπολης καὶ ἀρχικῶς δημοσιεύθηκε στὸν κατάλογο τοῦ Λάμπρου. Ἀκολούθως ἐμφανίστηκαν τὸ  δεύτερο καὶ τὸ τρίτο κειμήλιο. Ἀπὸ ἀνάρτηση στὸ Διαδίκτυο, προέκυψε ὅτι τὸ Duke University, ποὺ σχετίζεται καὶ μὲ προγράμματα βυζαντινῶν μελετῶν καὶ σπουδῶν, κατεῖχε  τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 49 χειρόγραφο ἀναφέροντας  μάλιστα καὶ ἀπὸ ποῦ τὸ ἀπέκτησε. Τὸ ἀμερικανικὸ πανεπιστήμιο, ἀπέστειλε  σχετικὸ ἔγγραφο πρὸς τὶς ἑλληνικὲς ἀρχές, κάνοντας ἐπίσημα γνωστὴ τὴν ὕπαρξη τοῦ χειρογράφου.
.               Στὴ συνέχεια, ἀκολουθώντας συνοπτικὲς διαδικασίες, τὸ ἐπέστρεψε οἰκειοθελῶς στὴν Ἱ. Μ. Ἁγίου Διονυσίου. Τὸ 49 δημιουργήθηκε τὸν 12ο αἰώνα καὶ  εἶναι τὸ μοναδικὸ ἀπὸ τὰ πέντε χαμένα βιβλία ποὺ δὲν εἶναι Εὐαγγέλιο.
.               Ἄγνωστο παραμένει ποῦ βρίσκονται τὰ ὑπόλοιπα δύο εὐαγγέλια. Γιὰ τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 1 Εὐαγγέλιο, ὑπάρχει φωτογραφία τῆς πρώτης σελίδας του στὸ βιβλίο «Τὸ Ἅγιον Ὄρος ἐν ἔτει 1930» τοῦ Γαλλοελβετοῦ περιηγητῆ Φρὲντ Μπουασονά. Ἡ πληροφορία γιὰ τὴν ὕπαρξη τοῦ συγκεκριμένου χειρογράφου στὸ Dubarton Oaks δὲν ἐπαληθεύτηκε. Σύμφωνα μὲ τὴν καταγραφὴ τοῦ Λάμπρου, τὸ ἐν λόγῳ χειρόγραφο εἶναι περγαμηνὸ μεγαλογράμματο Εὐαγγελιστάριο τοῦ 7ου αἰώνα μὲ περικοπὲς Εὐαγγελίων ἀπὸ τὶς ἀκολουθίες τοῦ Πάσχα, τῶν Χριστουγέννων καὶ ἄλλων μεγάλων ἑορτῶν.
.               Ὅσο γιὰ τὸ τελευταῖο χειρόγραφο ὑπ᾽ ἀριθμὸν 302, μέχρι σήμερα δὲν ὑπάρχει καμία πληροφορία γιὰ τὴν κατάληξή του. Κανεὶς δὲν γνωρίζει ποῦ βρίσκεται τὸ χάρτινο Εὐαγγέλιο τοῦ 17ου αἰώνα ποὺ κατέγραψε ὁ Λάμπρος, παραθέτοντας αὐτολεξεὶ μία φράση ἀπὸ τὸ συγκεκριμένο ἔγγραφο ποὺ φανερώνει καὶ τὴ χρονολογία του: «Ἐν τέλει Θεοῦ τὸ δῶρον καὶ Ἰωάσαφ πόνος ἐγράφη ἐπὶ ἔτους ζρξγ´ [1655]».

Ο ΕΠΑΝΑΠΑΤΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ «ΚΩΔΙΚΑ 1424»

.               Μετὰ ἀπὸ κοπιαστικὴ προσπάθεια πολλῶν ἐτῶν, τὸν περασμένο Δεκέμβριο ἐπιστράφηκε στὴν Ἱ. Μ. Παναγίας Εἰκοσιφοινίσσης στὴν Ἀνατολικὴ Μακεδονία ἕνα ἀνεκτίμητης ἀξίας θρησκευτικὸ καὶ ἱστορικὸ κειμήλιο, ποὺ κλάπηκε μαζὶ μὲ ἄλλα τὸ 1917 ἀπὸ τὰ βουλγαρικὰ στρατεύματα κατοχῆς καὶ ἕναν αἰώνα μετὰ βρέθηκε στὴν κατοχὴ ἑνὸς ἐπίσης ἀμερικανικοῦ πανεπιστημιακοῦ ἱδρύματος.
.               Πρόκειται γιὰ τὸν «Κώδικα 1424», ἕνα βυζαντινὸ ἀριστούργημα τοῦ 9ου αἰώνα, ποὺ ἀποτελεῖ τὸ παλιότερο στὸν κόσμο πλῆρες χειρόγραφο τῆς Καινῆς Διαθήκης. Εἶχε πουληθεῖ στὶς ΗΠΑ τὸ 1920 ἀπὸ ἕναν Εὐρωπαῖο βιβλιοπώλη καὶ ἀπὸ ἐκεῖ πέρασε στὴν κατοχὴ τῆς Λουθηρανικῆς Θεολογικῆς Σχολῆς τοῦ Σικάγο. Ἡ διοίκηση τῆς Σχολῆς ἀπάντησε θετικὰ στὸ αἴτημα τῆς Ἀρχιεπισκοπῆς Ἀμερικῆς καὶ παρέδωσε τὸ κειμήλιο στὸν Ἀρχιεπίσκοπο Δημήτριο, ἐνῶ συνόδευσε τὸν ἴδιο στὴν ἐπίσκεψη στὴν Ἑλλάδα γιὰ τὴν πανηγυρικὴ ἐκδήλωση παράδοσής του στὸν Μητροπολίτη Δράμας Παῦλο καὶ ἀπὸ ἐκεῖ στὴν ἡγουμένη τῆς ἱστορικῆς Μονῆς Εἰκοσιφοινίσσης.

ΠΗΓΗ: ΕΘΝΟΣ

Advertisements
  1. Σχολιάστε

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google+. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

%d ἱστολόγοι ἔχουν δηλώσει ὅτι αὐτὸ τοὺς ἀρέσει: