ΚΑΡΚΙΝΟΒΑΤΕΙ Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΟΡΘΟΔΟΞΩΝ–ΡΩΜΑΙΟΚΑΘΟΛΙΚΩΝ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Καρκινοβατεῖ ὁ διάλογος Ὀρθοδόξων-Ρωμαιοκαθολικῶν

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

.             Μὲ τὴν ἐξέταση τοῦ σοβαρότατου θέματος τοῦ σχολιασμοῦ τῆς Συνόδου στὴν Κρήτη καὶ τῶν ἐγκριθέντων κειμένων σὲ αὐτὴν συνεδριάζει ἡ Ἱεραρχία τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος. Ἡ σύναξη θὰ διεξαχθεῖ σὲ φορτισμένο κλίμα, ἂν ἀληθεύει ἡ πληροφορία ὅτι ὁ Οἰκουμενικὸς Πατριάρχης κ. Βαρθολομαῖος, μὲ ἐπιστολή του πρὸς τὸν Ἀρχιεπίσκοπο κ. Ἱερώνυμο, παρενέβη στὰ ἐσωτερικὰ τῆς Αὐτοκεφάλου Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος, μιλώντας μάλιστα ἀρνητικὰ γιὰ δύο Μητροπολίτες. Τὰ ὅσα διαμείφθηκαν στὴ Σύνοδο τῆς Κρήτης ἔχουν ἄμεση σχέση μὲ τὴν αὐτογνωσία τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας καὶ τὶς σχέσεις της μὲ τοὺς Ρωμαιοκαθολικοὺς καὶ τοὺς Προτεστάντες.
.             Γιὰ τὴν πορεία τῶν σχέσεων τῶν Ὀρθοδόξων μὲ τοὺς Ρωμαιοκαθολικοὺς τὸ Βατικανὸ ὑποστηρίζει ὅτι ὁ μεταξύ τους διάλογος σημείωσε πρόοδο. Αὐτὸ μετὰ τὴ 14η Γενικὴ Συνέλευση τῆς ὁλομέλειας τῆς Διεθνοῦς Ἐπιτροπῆς Θεολογικοῦ Διαλόγου μεταξὺ τῶν Ὀρθοδόξων τοπικῶν Ἐκκλησιῶν καὶ τῶν Ρωμαιοκαθολικῶν, στὴν ὁποία ἐγκρίθηκε ὁμοφώνως τὸ κείμενο ποὺ ἔχει τίτλο «Συνοδικότητα καὶ πρωτεῖο κατὰ τὴν πρώτη χιλιετία: στὴν πορεία πρὸς κοινὴ κατανόηση, στὴν ὑπηρεσία τῆς ἑνότητας τῆς Ἐκκλησίας».
.             Ἡ Συνέλευση ἔλαβε χώρα στὸ Κιέτι τῆς Ἰταλίας ἀπὸ τὶς 16 ἕως τὶς 21 Σεπτεμβρίου 2016. Ἀπὸ τὶς Ὀρθόδοξες τοπικὲς Ἐκκλησίες συμμετέσχον ὅλες πλὴν τῆς Βουλγαρικῆς. Τὸ τελικὸ κείμενο, τὸ ὁποῖο εἶναι συνέχεια αὐτοῦ τῆς Ραβέννας, ἐγκρίθηκε ἀφοῦ τὸ ὑπέγραψαν οἱ ἐκπρόσωποι τοῦ Πάπα καὶ ὅλων τῶν παρουσῶν τοπικῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν, μὲ τὴν ἔκφραση ἐπιφυλάξεων μόνο ἀπὸ τοὺς ἐκπροσώπους τοῦ Πατριαρχείου τῆς Γεωργίας ἐπὶ ὁρισμένων παραγράφων του. Τὸ κείμενο τῆς Ραβέννας δὲν εἶχε ἐγκριθεῖ λόγῳ τῆς ἀντίδρασης τοῦ Πατριαρχείου τῆς Μόσχας.
.             Τὸ ψηφισθὲν καὶ μάλιστα ὁμόφωνα κείμενο περιλαμβάνει 21 ἄρθρα. Στὸ τελικὸ ἀνακοινωθὲν ἀναφέρεται μεταξὺ τῶν ἄλλων: «Αὐτὴ ἡ ἀμοιβαία κατανόηση εἶναι τὸ σημεῖο ἀναφορᾶς καὶ ἡ ἰσχυρὴ πηγὴ ἔμπνευσης γιὰ Καθολικοὺς καὶ Ὀρθοδόξους, δεδομένου ὅτι ἐπιδιώκουν νὰ ἀποκαταστήσουν τὴν πλήρη μεταξύ τους κοινωνία σήμερα. Ἐπὶ αὐτῆς τῆς βάσης ἀμφότεροι πρέπει νὰ ἐξετάσουμε πῶς ἡ συνοδικότητα, τὸ πρωτεῖο καὶ τὸ ἀλληλένδετο μεταξύ τους μπορεῖ νὰ κατανοηθεῖ καὶ νὰ ἐφαρμοσθεῖ σήμερα καὶ εἰς τὸ μέλλον».
.             Παρὰ τὴν ὑπογραφὴ τοῦ κειμένου στὸ Κιέτι καὶ παρὰ τὴν διπλωματικότητα μὲ τὴν ὁποία ἔχει αὐτὸ γραφεῖ, τὸ θεολογικὸ καὶ ἐκκλησιολογικὸ χάσμα μεταξὺ Ὀρθοδόξων καὶ Ρωμαιοκαθολικῶν εἶναι φανερό. Οἱ ἀπόψεις τῶν Ἰωάννη Σπιτέρη, Καθολικοῦ Ἀρχιεπισκόπου Κερκύρας καὶ Δημητρίου Σαλάχα, τιτ. Ἐπισκόπου Γρατιανουπόλεως, ποὺ δημοσιεύθηκαν στὴν ἐφημερίδα «Καθολική», ἐπίσημο ὄργανο τῆς Συνόδου τῆς «Καθολικῆς Ἱεραρχίας Ἑλλάδος» (Φύλλο 185, 30ῆς Σεπτεμβρίου 2016, σελ. 5 καὶ 6), τὸ ἀποδεικνύουν.
.             Ἐπὶ τῆς παραγράφου 8 τοῦ κειμένου, στὴν ὁποία τονίζεται: «Στὴν Εὐχαριστία προεστὼς καὶ κοινότητα εἶναι ἀλληλένδετοι: ἡ κοινότητα δὲν μπορεῖ νὰ τελέσει τὴν Εὐχαριστία χωρὶς τὸν προεστῶτα καὶ ὁ προεστὼς μὲ τὴ σειρά του πρέπει νὰ τελεῖ τὴν Εὐχαριστία μαζὶ μὲ τὴν κοινότητα», οἱ δύο Ρωμαιοκαθολικοὶ Ἐπίσκοποι σημειώνουν: «Ἡ καθολικὴ πλευρὰ πάντως καίτοι ἐπισημαίνει τὴ συμμετοχὴ τῶν πιστῶν στὴν εὐχαριστιακὴ σύναξη, ἀμφισβήτησε τὸ ἀπόλυτο αὐτῆς τῆς διατύπωσης».
.             Ἐπὶ τοῦ 34ου Κανόνα τῶν Ἁγίων Ἀποστόλων, ὁ ὁποῖος ἀναφέρεται στὴν 13η παράγραφο τοῦ κειμένου τοῦ Κιέτι καὶ σαφῶς ρυθμίζει τὶς σχέσεις τοῦ πρώτου κάθε τοπικῆς Ἐκκλησίας μὲ τοὺς συνεπισκόπους του καὶ τὴ Σύνοδο, οἱ δύο Ρωμαιοκαθολικοὶ Ἐπίσκοποι σημειώνουν: «Ὡστόσο αὐτὸς ὁ Κανόνας, ὅπως εἶναι φανερό, δὲν ἀναφέρεται στὸ παγκόσμιο ἐπίπεδο, ἀλλὰ στὸ περιφερειακό. Στὴ Δύση πάντως εἶναι ἐλάχιστα γνωστός». Παράξενη ἡ ἄποψή τους. Τί πάει νὰ πεῖ ὁ Κανόνας δὲν ἦταν γνωστὸς στὴ Δύση; Ὑπῆρχε καὶ ὑπάρχει ὁ Κανόνας. Προφανῶς ὁ Πάπας τὸν γνώριζε, ἀλλὰ ἤθελε νὰ τὸν ἀγνοεῖ, ἀφοῦ ἀντέβαινε στὴν ἀντίληψή του περὶ τοῦ πρωτείου…
.             Στὴν 15η παράγραφο τοῦ κειμένου τοῦ Κιέτι γράφεται: «Μεταξύ του Δ´ καὶ Ζ´ αἰώνα, ἡ τάξις τῶν πέντε πατριαρχικῶν ἑδρῶν ἀναγνωρίστηκε μὲ βάση τὶς κανονικὲς ἀποφάσεις τῶν Οἰκουμενικῶν Συνόδων, μὲ τὴν ἕδρα τῆς Ρώμης νὰ καταλαμβάνει τὴν πρώτη θέση, ἀσκώντας τὰ πρεσβεία τιμῆς καὶ ἀκολουθοῦσαν οἱ ἕδρες τῶν Κωνσταντινουπόλεως, Ἀλεξανδρείας, Ἀντιοχείας καὶ Ἱεροσολύμων, μὲ αὐτὴ τὴ σειρά, σύμφωνα μὲ τὴν κανονικὴ παράδοση».
.             Οἱ δύο Ρωμαιοκαθολικοὶ Ἐπίσκοποι σημειώνουν ὅτι οἱ ἐκπρόσωποι τοῦ Πάπα δὲν δέχθηκαν νὰ ἀναγραφεῖ ὅτι ὁ Ρώμης ἦταν «πρῶτος μεταξὺ ἴσων» (primus inter pares), διότι «δὲν εἶναι ἐκκλησιαστικὴ ὁρολογία, ἀλλὰ πολιτικὴ» καὶ προσθέτουν: «Ἡ παράδοση τῆς δυτικῆς Ἐκκλησίας δὲν βασίζει τὸ Πρωτεῖο τοῦ Ἐπισκόπου Ρώμης σὲ πολιτικὰ αἴτια, διότι ἦταν πρωτεύουσα αὐτοκρατορίας καὶ ἄλλωστε δὲν δέχθηκε ποτὲ τὸν 28ο Κανόνα* τῆς Δ´, στὴν Χαλκηδόνα, Οἰκουμενικῆς Συνόδου, ἀλλὰ βάσισε τὸ Πρωτεῖο τοῦ Ἐπισκόπου Ρώμης σὲ θρησκευτικοὺς λόγους καὶ συγκεκριμένα στὰ λόγια του Χριστοῦ πρὸς τὸν Ἀπόστολο Πέτρο». Ὁ 28ος Κανόνας τῆς Δ´ Οἰκουμενικῆς Συνόδου εἶναι ἀπολύτως σαφὴς καὶ καθοριστικὸς στὸ γιατί ἡ Ρώμη καὶ ἡ Κωνσταντινούπολη, παλαιὰ καὶ νέα πρωτεύουσα τῆς Αὐτοκρατορίας, ἔλαβαν τὰ πρεσβεῖα τιμῆς ἔναντι τῶν Ἱεροσολύμων, ὅπου ἔχουμε τὸ κέντρο τοῦ Μυστηρίου τῆς Σωτηρίας τῶν ἀνθρώπων καὶ τὸν τόπο ὅπου συγκροτεῖται ἡ πρώτη Ἐκκλησία. Ὅσο καὶ ἂν τὸ ἀρνεῖται τὸ Βατικανό, αὐτὴ καὶ μόνο εἶναι ἡ ἀλήθεια. Ἡ Ρώμη πῆρε τὰ πρεσβεῖα τιμῆς ὡς ἡ πρώτη πρωτεύουσα τῆς αὐτοκρατορίας καὶ γιὰ κανένα ἄλλο λόγο. Στὰ περὶ τοῦ ὅτι ὁ Χριστὸς «ἔδωσε τὸ δαχτυλίδι τῆς παγκόσμιας ἐξουσίας στὸν Ἀπόστολο Πέτρο καὶ αὐτὸς στοὺς διαδόχους του Πάπες» δὲν στέκει καθόλου ὡς ἐπιχείρημα. Ὁ ἴδιος ὁ Ἀπόστολος Πέτρος ἀπὸ πουθενὰ δὲν ἀποδεικνύεται ὅτι τὸ σκέφθηκε, οὔτε ὅτι τὸ ἐφάρμοσε.
.             Οἱ Ρωμαιοκαθολικοὶ ἐπέβαλαν νὰ γραφεῖ στὴν 16η παράγραφο τοῦ κειμένου ὅτι στὴ Δύση τὸ πρωτεῖο τῆς ἕδρας τῆς Ρώμης κατανοήθηκε ἀπὸ τὸν τέταρτο αἰώνα καὶ μετέπειτα ὡς προσωπικὸ προνόμιο τοῦ Πάπα, «ἐπειδὴ ἦταν ὁ διάδοχος τοῦ Πέτρου, τοῦ πρώτου τῶν Ἀποστόλων». Καὶ προστίθεται στὴν ἴδια παράγραφο: «Αὐτὴ ἡ ἀντίληψη δὲν ἔγινε δεκτὴ στὴν Ἀνατολή, ἡ ὁποία εἶχε διαφορετικὴ ἑρμηνεία τῶν Γραφῶν καὶ τῶν Πατέρων σὲ αὐτὸ τὸ σημεῖο». Προφανῶς οἱ ἐκπρόσωποι τῶν τοπικῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν συμβιβάστηκαν στὴ φράση αὐτή, ποὺ εἶναι ἀνακριβής. Ἡ ἀκριβὴς εἶναι πὼς ἡ Ἀνατολὴ δὲν κάνει ἑρμηνεία, ἀλλὰ ἐκφράζει τὸν Λόγο τοῦ Κυρίου, ὅπως ἀναφέρεται στὴν Ἁγία Γραφὴ καὶ στοὺς Ἁγίους Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας.
.             Στὴ 19η παράγραφο τοῦ τελικοῦ κειμένου ἀναφέρεται ὅτι κατὰ τὴν πρώτη χιλιετία ἀπὸ τὴν Ἀνατολὴ ὑπῆρξαν ἔκκλητες ἀναφορὲς πρὸς τὸν Πάπα, ἀλλὰ αὐτὸς οὐδέποτε ἄσκησε κανονικὴ ἐξουσία ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιῶν τῆς Ἀνατολῆς. Οἱ δύο Ρωμαιοκαθολικοὶ Ἐπίσκοποι ὑποστηρίζουν: «Ἡ θετικὴ οὐσία τοῦ ντοκουμέντου εἶναι ὅτι οἱ Καθολικοὶ ἀναγνωρίζουν ὅτι ἡ Συνοδικότητα εἶναι οὐσιαστικὸ γνώρισμα τῆς δομῆς τῆς Ἐκκλησίας, ἐνῶ ἡ ὀρθόδοξη πλευρὰ ἀναγνωρίζει – μὲ ὅλους τους περιορισμοὺς ποὺ ἔθεσε – τὴν ἀναγκαιότητα νὰ ὑπάρχει ἕνας πρῶτος καὶ στὸ παγκόσμιο ἐπίπεδο». Τὸ ζήτημα ποὺ θέτουν εἶναι σοβαρότατο. Ὅλοι οἱ Ὀρθόδοξοι, πλὴν τῆς πρόσφατης ἀντίληψης περὶ Πρωτείου τοῦ Μητροπολίτου Περγάμου κ. Ἰωάννου, ποὺ ἐκφράζει τὴ ματαιοδοξία τοῦ Φαναρίου, εἶναι ἀντίθετοι πρὸς τὸ πρωτεῖο. Αὐτὴ ἦταν ἡ ἀπόλυτη θέση καὶ τοῦ Φαναρίου, μέχρι τοῦ σημερινοῦ Πατριάρχου…
.             Στὸ Κιέτι ἔγινε μεγάλη καὶ ζωηρὴ συζήτηση ὡς πρὸς τὴ συνέχεια τοῦ διαλόγου. Ὁ ἐκπρόσωπος τοῦ Πατριαρχείου τῆς Μόσχας, Μητροπολίτης Βολοκολὰμσκ Ἰλαρίων καὶ οἱ ἐκπρόσωποι τῶν ἄλλων τοπικῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν πρότειναν νὰ ἀσχοληθεῖ ξανὰ ἡ Ὁλομέλεια μὲ τὸ θέμα τῆς Οὐνίας, ποὺ διεκόπη στὴν Η´ Συνέλευση τῆς Ὁλομέλειας, στὴ Βαλτιμόρη, τὸ 2000. Οἱ Ρωμαιοκαθολικοὶ ἀπέρριψαν τὴν πρόταση καὶ ἀντιπρότειναν νὰ συζητηθεῖ «ἡ θεολογικὴ καὶ βιβλικὴ πρόοδος ποὺ ὑπῆρξε στὸ πλαίσιο τῆς Καθολικῆς Ἐκκλησίας, κυρίως μετὰ τὴ Β´ Βατικανὴ Σύνοδο σὲ ὅ, τι ἀφορᾶ τὴ φύση καὶ τὴν ἐξάσκηση τοῦ παπικοῦ πρωτείου, ὄχι ὡς πρωτεῖο ἐξουσίας, ἀλλὰ ὡς διακονία γιὰ τὴ διατήρηση τῆς ἑνότητας μέσα στὴν Ἐκκλησία». Οἱ Ὀρθόδοξοι ἀπέρριψαν τὴν ἐν λόγῳ πρόταση. Τελικὰ ἀποφασίστηκε ἡ μικτὴ συντονιστικὴ ἐπιτροπὴ νὰ συνεδριάσει τὸ προσεχὲς ἔτος καὶ νὰ προτείνει μὲ ποιὸ θέμα θὰ συνεχιστεῖ ὁ διάλογος… Ὁ διάλογος συνεχίζει νὰ καρκινοβατεῖ…
.             Τὸ Πατριαρχεῖο τῆς Μόσχας, διὰ τοῦ ὑπευθύνου του ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν ἐκκλησιαστικῶν σχέσεων Μητροπολίτου Βολοκολάμσκ, ἔκαμε παράλληλα μὲ τὶς Συνεδριάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς στὸ Κιέτι καὶ γεωστρατηγικὲς ἐνέργειες. Ὁ κ. Ἱλαρίων συναντήθηκε μὲ τὸν Πάπα Φραγκίσκο καὶ στελέχη τοῦ Βατικανοῦ καὶ ζήτησε νὰ περιοριστεῖ ἡ προπαγάνδα καὶ οἱ ἐχθρικὲς ἐνέργειες τῆς Οὐνίας ἐναντίον τῶν Ὀρθοδόξων τῆς Οὐκρανίας. Ὡς ἀντάλλαγμα προσέφερε τὴ συνεργασία του στὴν προώθηση τοῦ διαλόγου. Αὐτὸς εἶναι πιθανότατα ὁ λόγος ποὺ τὸ Πατριαρχεῖο τῆς Μόσχας στὸ Κιέτι δέχθηκε τὸ κείμενο τῆς Ραβέννας, ποὺ εἶχε ἀπορρίψει, μὲ τὶς λίγες τροποποιήσεις ποὺ τοῦ ἔγιναν…-

*Ὁ 28ος Κανόνας τῆς Δ´ Οἰκουμενικῆς Συνόδου γράφει: «Ἀκολουθώντας παντοῦ τοὺς κανόνες τῶν ἁγίων Πατέρων καὶ γνωρίζοντας τὸν κανόνα, ποὺ διαβάστηκε πρόσφατα τῶν ἑκατὸ πενήντα θεοφιλεστάτων ἐπισκόπων, ποὺ συνῆλθαν στὴ μνήμη τοῦ εὐσεβοῦς Μεγάλου Θεοδοσίου, ὁ ὁποῖος ἔγινε βασιλιὰς στὴ βασιλικὴ πόλη τῆς Κωνσταντινούπολης καὶ Νέας Ρώμης. Ἄλλωστε δικαιολογημένα οἱ Πατέρες ἔχουν δώσει τὰ πρεσβεῖα στὸ θρόνο τῆς πρεσβύτερης Ρώμης, ἐπειδὴ βασιλεύει ἐκείνη ἡ πόλη. Ἔχοντας λοιπὸν τὸν ἴδιο σκοπὸ οἱ ἑκατὸ πενήντα θεοφιλέστατοι ἐπίσκοποι ἀπένειμαν τὰ ἴσα πρεσβεῖα στὸν ἁγιώτατο θρόνο τῆς Νέας Ρώμης, κρίνοντας δικαιολογημένα, ὥστε ἡ πόλη ποὺ τιμήθηκε μὲ βασιλεία καὶ σύγκλητο, ἀπολαμβάνοντας καὶ τὰ ἴσα πρεσβεῖα μὲ τὴν πρεσβύτερη βασιλικὴ πόλη Ρώμη, νὰ μεγαλύνεται ὅπως ἐκείνη καὶ στὰ ἐκκλησιαστικὰ πράγματα, καθὼς εἶναι δεύτερη (στὴν τάξη) ὕστερα ἀπὸ ἐκείνη….» (Πρόδρομου Ι. Ἀκανθόπουλου «Κώδικας Ἱερῶν Κανόνων καὶ Ἐκκλησιαστικῶν Νόμων», Β´ Ἔκδοση, Ἔκδ. Ἀδελφῶν Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη, 1995, σελ. 95 – 96).

, , ,

  1. Σχολιάστε

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google+. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

%d ἱστολόγοι ἔχουν δηλώσει ὅτι αὐτὸ τοὺς ἀρέσει: