ΥΠΕΡ-ΙΔΕΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΘΕΑΜΑΤΟΣ: «ΧΑΣΜΟΥΡΗΤΟ ΜΕΧΡΙ ΘΑΝΑΤΟΥ»-1

Ἀπόσπασμα ἀπὸ τὸ βιβλίο
Βασ. Γαϊτάνη,
«Ἀπὸ τὴν Ἐπικοινωνία στὴν Κοινωνία»
(Ὀρθόδοξος Ἐπικοινωνιακὴ Θεολογία),
ἐκδ. «Γρηγόρη», Ἀθῆναι 2008 σελ. 109-115

Ἠλ. στοιχειοθ.: «Χριστ. Βιβλιογραφία»

ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ  Τί γίνεται ἆραγε σήμερα ὡς μιὰ ἐκλεπτυσμένη θεώρηση-ἐξέλιξη τοῦ «ἄρτου καὶ τῶν θεαμάτων» τῆς ἀρχαίας Ρώμης; Ἡ κοινωνία ἀπαιτεῖ δημόσια ψυχαγωγία, ἀλλιῶς θὰ χασμουριέται μέχρι θανάτου. […] Ἡ διασκέδαση γεννιέται ὡς ἀπεγνωσμένη ἀπόπειρα ὑπερβάσεως τῆς ἀνίας, ἀνίας ποὺ ἀναδύεται ὡς ἔλλειψη θρησκευτικοῦ νοήματος τῆς ὑπάρξεως.
.            Τὸ θέαμα εἶναι ἡ «ὑπὲρ-ἰδεολογία» ποὺ διέπει ὁλόκληρη τὴν κοινωνικὴ ζωή, ὄχι ὡς κάτι ποὺ ἐπιβάλλεται ἐξωτερικὰ στοὺς ἀνθρώπους, ἀλλὰ ὡς κάτι στὸ ὁποῖο ἠθελημένα καὶ ἡδονικὰ αὐτoεγκλείονται οἱ ἴδιοι. Ἡ «συνδιαμόρφωση», ὅπως τὴν ἀποκαλοῦσε ὁ MacLuhan μιλώντας γιὰ τὸν Κινηματογράφο, ἔγινε ἀπόλυτη «ἐπαναμόρφωση» τοῦ ἑαυτοῦ.
.           Ὁ Postman στὸ ἔργο του «Amusing Ourselves to Death» καταδεικνύει τὶς διαφορὲς ποὺ μποροῦν νὰ ἀνευρεθοῦν στὴν «κινδυνολογία» τοῦ Orwell σὲ σχέση μὲ τὸ πλαίσιο καὶ τὶς δομὲς τοῦ σύγχρονου, μεταμοντέρνου κόσμου.

 .           α) Ὁ Orwell στὸ κλασικὸ ἔργο του «1984» πίστευε ὅτι ὁ κίνδυνος θὰ ἐπιβληθεῖ ἀπὸ τὸν ἐξωτερικὸ αὐταρχισμὸ ἑνὸς παντοδύναμου δυνάστη. Θεωροῦσε ὅτι ἡ δικτατορία τῆς «ἄνωθεν κυριαρχίας» θὰ ἦταν ἡ τραγικὴ μοίρα τοῦ σύγχρονου κόσμου. Ἡ πνευματικὴ ἐλευθερία καὶ ἡ ἀτομικὴ προσωπικότητα τοῦ κάθε ἀτόμου, ἡ ἀνεπανάληπτη προσωπικότητά του θὰ ἔπρεπε νὰ ἐξαφανιστοῦν μέσα στὴ διάσταση τοῦ μαζικοῦ καὶ ἀπρόσωπου στοιχείου. Ὁ δικτάτορας θέλει τὸ σύστημά του νὰ εἶναι ἡ καρδιὰ τῆς ἀνθρώπινης κοινωνίας. Ὁ δυνάστης «Μεγάλος Ἀδελφὸς» στὴν ζοφερὴ προφητεία τοῦ Orwell εἶναι ὁ ἐπικυρίαρχος δικτάτορας τῆς ὕπαρξης.
.           Ἀντίθετα ὁ Neil Postman -ἐπαναλαμβάνοντας τὴν συλλογιστική τοῦ Huxley, ὅπως αὐτὴ ἐκφράστηκε στὸ ἔργο «Ὁ θαυμαστὸς καινούργιος κόσμος» (Brave New World)- πιστεύει ὅτι στὴν σύγχρονη μεταμοντέρνα κοινωνία δὲν θὰ χρειάζεται πιὰ κάποιος «Μεγάλος Ἀδελφὸς» (Big Brother), ἀλλὰ ὅτι ἀποπλάνηση τῆς ὕπαρξης θὰ γίνεται μἕναν ἀπείρως πιἐκλεπτυσμένο τρόπο. Γιὰ νὰ στερηθεἀνθρωπότητα τὴν μεταφυσικἀναγωγή της, τὴν πνευματική της ὡριμότητα καὶ τὴν ἱστορικὴ μνήμη τῆς ἐλευθερίας της, θἀρκεῖ μόνο νὰ τῆς ἐπιβληθεἕνα μοντέλο ψυχαγωγικῆς ζωῆς, τὸ ὁποῖο ἡ ἴδια ἡ ἀνθρωπότητα θὰ ἀποδέχεται ὡς τὴν ἀνώτερη μορφὴ ὕπαρξης. Μὲ ἄλλα λόγια σιγὰ-σιγὰ ἡ ἴδια αὐτὴ ἡ ἀνθρωπότητα θὰ αὐτοαποδεχθεῖ ἀπὸ μόνη της τὴν ἄρση τῆς ἐλευθερίας της. Οἱ ἄνθρωποι θὰ καταλήξουν οἱ ἴδιοι -σὲ κάποια κοντινὴ ἐποχὴ- νὰ «ἀγαποῦν τὴν καταπίεσή τους», θὰ καταλήξουν νὰ «λατρεύουν τὴν τεχνολογία καὶ νὰ ἀποδομοῦν τὴν ἱκανότητά τους γιὰ σκέψη». Μὲ ἄλλους ὅρους, ὁ ἴδιος ὁ ἄνθρωπος δὲν θὰ ἐγκλωβίζεται πιὰ ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸ πλουτοκρατικὸ εἴτε δικτατορικὸ «Μέσο» σὲ κάποια συμβολικὴ φυλακή, παρὰ θὰ αὐτο-ηδονίζεται ὁ ἴδιος νὰ ἐγκλωβίζει τὸν ἑαυτό του. Θὰ πλάθει ὑπὸ μία ἔννοια, ὁ ἴδιος τὴν φυλακή του, θὰ νιώθει τὴν ζοφερή, διαστροφικὴ χαρὰ νὰ δημιουργεῖ ὁ ἴδιος τὸν «Μεγάλο Ἀδελφό» του καὶ νὰ αὐτο-φυλακίζεται ἀπ’ αὐτόν!

 .           β) Ὁ Orwell διατύπωσε στὸ ἔργο του «1984» τὸν τρομακτικὸ φόβο ὅτι οἱ ἄνθρωποι θὰ ἀπαγόρευαν κάποια στιγμὴ τὰ βιβλία. Οὐσιαστικὰ αὐτὸς ὁ φόβος εἶναι συμβολικός. Ἐκφράζει τὴν ἀπώλεια τῆς πνευματικῆς ἐλευθερίας σ’ ἕνα κόσμο ἐργαλειακοῦ καὶ ἐμπορικοῦ πραγματισμοῦ. Ἡ «ἄλλη πραγματικότητα», αὐτὴ τῆς ἀνώτερης τέχνης (ὅπως τὴν ἀποκαλοῦσε ὁ Marcuse), ἐκείνη ἡ «ἀνώτερη» πραγματικότητα τῆς τέχνης καὶ τοῦ πνεύματος, θὰ εἶχε ἐγκαταλειφθεῖ ἐντός τοῦ νέου χώρου τοῦ νεομοντερνιστικοῦ, τεχνοκρατικοῦ λειτουργισμοῦ.
.           Postman καὶ Huxley, ἀντίθετα, προωθοῦν ὣς τὰ ἔσχατα τὴν σκέψη τοῦ Ὄργουελ καὶ στὸ τέλος τὴν ἀποδομοῦν στοὺς βασικοὺς ὅρους της: ἡ ἔσχατη ἀποδόμηση τοῦ πνεύματος εἶναι ἡ πίστη ὅτι σὲ κάποια διαλεκτικὴ στιγμὴ τῆς ἱστορίας δὲν θὰ ὑπάρχει λόγος νὰ ἀπαγορευτοῦν τὰ βιβλία, ἀφοῦ θἔχει ἐπέλθει ἄρνηση τῶν πρώτων ὅρων τῆς ἴδιας τῆς ἔννοιας τῆς ὕπαρξης τῶν βιβλίων ὡς ἐργαλεῖα μόρφωσης καὶ χειραφέτησης. Ἡ μυστηριακὰ συγκλονιστικἀπόλαυση τοῦ διαβάσματος θἔχει ὁριστικἀπολεσθεῖ. Δὲν θὑπάρχει πλέον λόγος γιὰ τὴν ἀπαγόρευση τῶν βιβλίων, ἀφοῦ θἔχει ἀναδειχθεῖ μία ἐποχὴ μέσα στὴν ὁποία δὲν θὰ βρίσκεται πλέον ἄνθρωπος πρόθυμος νὰ τὰ διαβάσει!

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ: ΥΠΕΡ-ΙΔΕΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΘΕΑΜΑΤΟΣ: «ΧΑΣΜΟΥΡΗΤΟ ΜΕΧΡΙ ΘΑΝΑΤΟΥ»-2

, ,

  1. Σχολιάστε

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google+. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

%d ἱστολόγοι ἔχουν δηλώσει ὅτι αὐτὸ τοὺς ἀρέσει: