«ΠΩΣ ΓΡΑΦΤΗΚΕ Ο ΕΜΦΥΛΙΟΣ» (Ὁμιλία τοῦ Προέδρου τῆς Ἀκαδημίας Ἀθηνῶν στὴν Παρουσίαση τοῦ βιβλίου τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου)

μιλία το Προέδρου τς καδημίας θηνν
κ. Θανάση Βαλτινο


στὴν Παρουσίαση τοῦ βιβλίου τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου
«Πῶς γράφτηκε ὁ Ἐμφύλιος.
Πῶς περιέγραψαν οἱ δύο πλευρὲς τὶς μάχες τοῦ Ἐμφυλίου
Λεωνιδίου – Ἁγίου Βασιλείου (21-22 Ἰανουαρίου 1949).
Case study γιὰ τὴν ἱστορία τοῦ Ἐμφυλίου πολέμου»,
Ἔκδοση Ἀρχείου Τσακωνιᾶς – 2016.
(τὸ Σάββατο, 10 Σεπτεμβρίου 2016,
στὰ πλαίσια τοῦ 8ου Τσακώνικου Συνεδρίου, στὸ Λεωνίδιο)

%ce%b5%ce%bc%cf%86%cf%85%ce%bb%ce%b9%ce%bf%cf%83.               Τὸ βιβλίο τὸ ἔχω διαβάσει ἀπὸ καιρὸ καὶ τὸ ἐκτίμησα. Τὸ διάβασα πάλι πρόσφατα. Τὸ βρῆκα ἐξαιρετικὸ ἀπὸ τὴν ἄποψη τοῦ γραψίματος. Παραστατικό, σαφὲς καὶ ἀπολύτως πληροφορημένο, χαρακτηριστικὰ ποὺ ἀποτελοῦν βασικὴ προϋπόθεση ἑνὸς ἱστορικοῦ συγγραφέα. Ὁ κ. Παπαθανασόπουλος εἶναι ἕνας γνωστὸς συγγραφέας, ἔχει γράψει καὶ ἄλλα βιβλία πολὺ εὐρέος φάσματος, ὡστόσο τὸ παρουσιαζόμενο βιβλίο ἔχει καθαρὰ ἱστορικὸ χαρακτήρα.
.               Ἡ βασικὴ ἀρετὴ τοῦ συγγραφέα εἶναι ἡ τεκμηρίωση καὶ ἡ ἀντικειμενικότητα. Οἱ προσωπικές του πεποιθήσεις, ἰδεολογίες, ἀπόψεις μπαίνουν στὴν ἄκρη, ὥστε νὰ μὴν παρεμβαίνουν καὶ νὰ μὴν ἐπηρεάζουν τὸν ἀναγνώστη, ὅπως συμβαίνει σὲ ἄλλα ἱστορικὰ κείμενα, ποὺ μόνο ἱστορικὰ δὲν εἶναι.
.               Τὸ θέμα τοῦ βιβλίου εἶναι οἱ μάχες τοῦ Λεωνιδίου καὶ τοῦ Ἁγίου Βασιλείου. Ἦσαν μάχες ἀποφασιστικῆς σημασίας γιὰ τὴν ἔκβαση τοῦ Ἐμφυλίου. Συνέβησαν στὶς ἀρχὲς τοῦ 1949, ὅταν οἱ ἐκκαθαριστικὲς ἐπιχειρήσεις τοῦ Ἐθνικοῦ Στρατοῦ εἶχαν ἀρχίσει, ἀλλὰ δὲν εἶχαν ὁλοκληρωθεῖ. Ἐγὼ προσωπικὰ διατηρῶ μνῆμες ἀπὸ ἐκείνη τὴν ἐποχή. Ὅταν ἤμουν στὸ Γυμνάσιο, θυμᾶμαι τοὺς ΛΟΚατζῆδες, ποὺ εἶχαν περάσει καὶ εἶχαν μείνει στὴν Τρίπολη.
.               Συμπληρωματικὰ στὰ ὅσα γράφει τὸ βιβλίο νὰ ἀναφέρω μία κρίσιμη στιγμὴ τῆς μάχης τοῦ Ἁγίου Βασιλείου, ὅπως μοῦ τὴν διηγήθηκε ὁ πρωταγωνιστής της, ὁ ἔφεδρος Ἀνθυπολοχαγὸς Περικλῆς Μαντέλης. Πρὶν ξημερώσει ἡ 22α Ἰανουαρίου 1949 καὶ πρὶν ξεσπάσει ἡ ἐπίθεση τῶν ΛΟΚατζήδων, μία μικρὴ διμοιρία τῶν ἀνταρτῶν, μέ, ἂν θυμᾶμαι καλά, διμοιρίτισσα τὴν ἀδελφή τοῦ Πρεκεζὲ Παρασκευή, ἀνέβαινε πρὸς τὴν κορυφὴ ὑψώματος, ποὺ δέσποζε στὸν Ἅη Βασίλη. Αὐτὴ ἡ ἀντάρτικη διμοιρία ἔπεσε πάνω στοὺς διοικητὲς τῶν δύο μοιρῶν τῶν ΛΟΚ, ταγματάρχες Παπαθανασίου καὶ Ψαράκη. Ἐπικεφαλῆς τοὺς ἦταν ὁ ἐπίσης ταγματάρχης Λουμάκης, ὡς ἀρχαιότερός τους. Στὸ ἀσθενικὸ φῶς τῆς χαραυγῆς οἱ ἀξιωματικοὶ νόμισαν ὅτι ἤσαν δικοί τους ἄνθρωποι, ποὺ ἔρχονταν πρὸς τὸ μέρος τους καὶ πῆγαν νὰ τοὺς μιλήσουν φιλικά. Ἔκπληκτοι ὅμως διαπίστωσαν ὅτι ἤσαν ἀντάρτες, μὲ τὰ ὄπλα τοὺς ἕτοιμα νὰ βαρέσουν. Θὰ τοὺς ἐπίαναν οἱ ἀντάρτες καὶ ἴσως ἄλλη νὰ ἦταν ἡ πορεία τῆς μάχης ἂν δὲν σώζονταν χάρη στὴν παρέμβαση τοῦ ἐφέδρου Ἀνθυπολοχαγοῦ τῶν ΛΟΚ Περικλῆ Μαντέλη. Μὲ τὸν Μαντέλη γνωρίστηκα ἀργότερα, ὅταν ὑπηρετοῦσα ὡς ἔφεδρος ἀξιωματικὸς στὴ 5η Μοίρα Καταδρομῶν, στὴ Δράμα. Στὴν ἀρχή μου εἶχε κάνει κάποιες νύξεις καὶ ἀργότερά μου ἀποκάλυψε ὅτι αὐτὸς γλύτωσε τοὺς ταγματάρχες καὶ ἀμέσως μετὰ ἐκδηλώθηκε ἡ πετυχημένη ἐπίθεση τῶν ΛΟΚατζήδων.
.               Τὸ βιβλίο περιγράφει μὲ ἀκρίβεια, μὲ ἀκρίβεια ὡρολογίου, ὅλα τὰ περιστατικὰ τῶν μαχῶν Λεωνιδίου καὶ Ἁγίου Βασιλείου. Ὡς πρὸς τὴ μάχη τοῦ Ἁγίου Βασιλείου ἡ περιγραφὴ βασίζεται κυρίως στὰ σήματα ποὺ ἔστελνε ἡ στρατιωτικὴ διοίκηση, σήματα ποὺ στέλνονταν τὴν ὥρα τῆς μάχης. Εἶναι ἀξιοθαύμαστη ἡ ἐπιμέλεια, ἡ προσοχὴ καὶ ἡ προσπάθεια τοῦ συγγραφέα νὰ ἀποδώσει (καὶ ἀποδίδει) τὴ μάχη κατὰ τρόπο συναρπαστικό. Καὶ βεβαίως τὰ σχόλια ποὺ ἀκολουθοῦν πλαισιώνουν τὰ κύρια ἱστορικὰ χαρακτηριστικά.
.               Ἀπὸ τὴν ἄλλη μεριὰ ὁ συγγραφέας τοῦ βιβλίου ἔχει τὶς βασικὲς ἀρετὲς ἑνὸς ἱστοριογράφου, τὴν ἀντικειμενικότητα καὶ τὴν ἀρτιότητα. Ἐπίσης σημαντικὴ εἶναι ἡ λεπτομερὴς παρουσίαση τῶν πηγῶν του. Ὁ Παπαθανασόπουλος ἀναφέρει κάθε φορᾶ τὸ ποιοὶ εἶναι οἱ συνομιλητές του, οἱ πληροφορητές του καὶ ἀπὸ τὴ μία μεριὰ καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλη. Νομίζω ὅτι σὲ ἕναν σχετικὰ ἐπαρκῆ ἀναγνώστη τοῦ βιβλίου εἶναι ἀρκετὰ εὔκολο νὰ καταλάβει τὴν ἐπιστημονικὴ θέση τοῦ συγγραφέα, τὴν οὐδέτερη κατὰ κάποιο τρόπο καὶ τὴν ἀντικειμενικὴ παρουσίαση τῶν πραγμάτων.
.               Πρέπει τέλος νὰ πῶ ὅτι ὁ συγγραφέας δὲν κρύβει τὴ δική του προσωπική, ἰδεολογικὴ ἢ πολιτικὴ τοῦ τοποθέτηση, ποὺ ἐπίσης εἶναι μία ἀρετὴ καὶ ποὺ βεβαίως δὲν ἐπηρεάζει κατὰ κανένα τρόπο τὴν ἀκεραιότητα καὶ ἀντικειμενικότητά του στὴ συγγραφὴ τοῦ βιβλίου.-

 

  1. Σχολιάστε

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google+. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

%d ἱστολόγοι ἔχουν δηλώσει ὅτι αὐτὸ τοὺς ἀρέσει: