ΠΡΟEΒΛΕΨΕ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΕΠΕΛΑΣΗ ΙΣΛΑΜΙΣΤΩΝ Ο ΜΑΚΑΡΙΣΤΟΣ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΣ

Πρόβλεψε κρίση καὶ ἐπέλαση ἰσλαμιστῶν
ὁ Μακαριστὸς Ἀρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος*

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

Σεβασμιώτατοι, σεβαστοὶ πατέρες, ἀγαπητὲς καὶ ἀγαπητοί μου

.               Θὰ ἐπαναλάβω αὐτὸ ποὺ γράφω στὴν εἰσαγωγὴ τοῦ Ε´ Τόμου: Αὐτὸς ποὺ ἐπιχειρεῖ νὰ παρουσιάσει τὸ ἔργο ἑνὸς μεγάλου ἀνδρός, εἶναι βέβαιο ὅτι θὰ τὸν ἀδικήσει, γιατί δὲν τοῦ εἶναι δυνατὸν νὰ φτάσει στὸ ὕψος ἐκείνου, ὡς πρὸς τὶς σκέψεις, τὶς ἀγωνίες, τὸ ἔργο, τὰ γραφόμενα καὶ τὰ λεγόμενά του. Μὲ τὴν παραδοχὴ αὐτὴ θὰ ἐπιχειρήσω στὰ λίγα λεπτὰ τῆς ὥρας ποὺ μοῦ διατίθενται νὰ συμπυκνώσω ὑλικὸ 800 σελίδων τοῦ ἐν λόγῳ Τόμου.
.               Τὸ πρῶτο, ποὺ ἐπισημαίνω, εἶναι ἡ ἀγάπη του καὶ ἡ ψυχῇ τε καὶ σώματι ἀφιέρωση καὶ ἀφοσίωσή του στὸ σωτηριῶδες ἔργο τῆς Ἐκκλησίας. Εὐεργετημένος ἀπὸ τὸν Θεὸ μὲ τεράστια προσόντα εἶχε τὴ δυνατότητα νὰ ἐπιτύχει σὲ ὅ, τι καὶ ἂν ἐπέλεγε νὰ ἀσχοληθεῖ. Ἐκεῖνος ὅμως ἐπέλεξε τὸ ράσο τοῦ κληρικοῦ.
.               Ἀπὸ νέος στὴν ἡλικία ζοῦσε τὴν ἀγωνία τοῦ σύγχρονου ἀνθρώπου. Στὸν παρουσιαζόμενο Τόμο σὲ κείμενο τοῦ γραμμένο πρὶν ἀπὸ τὰ Χριστούγεννα τοῦ 1965, πρὶν δηλαδὴ ἀπὸ πενήντα χρόνια, ὅταν ἦταν 26 ἐτῶν, τονίζει:
.         «Ἐὰν σήμερον ποικίλη κακοδαιμονία μαστιγώνει τὰς στιγμὰς τοῦ βίου μας ὡς ἀτόμων, ὡς κοινωνιῶν, ὡς ἐθνῶν, τοῦτο ὀφείλεται ἀποκλειστικῶς εἰς τὸ ὅτι ἀπεμπολήσαμεν ὄλας τὰς ὑψίστας ἠθικὰς ἀρχὰς τῆς Πίστεώς μας, ποὺ μὲ τόσην ἐνάργειαν τονίζει ἡ μεγάλη ἑορτὴ τῶν Χριστουγέννων. Καὶ ἐὰν θέλωμεν νὰ ζήσωμεν καλυτέρας ἡμέρας, ἐὰν δὲν ἐπιθυμῶμεν νὰ ταφῶμεν κάτω ἀπὸ τὰ ἐρείπια ἑνὸς πολιτισμοῦ, διὰ τὸν ὁποῖον τόσον ἐπαίρεται ὁ ἄνθρωπος τῶν καιρῶν μας, καὶ νὰ ἴδωμεν νὰ καταρρέουν ὅλαι μας αἱ ἐλπίδες, δὲν ἔχομεν νὰ κάμωμεν τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ ὑποδεχθῶμεν τὴν Γέννησιν τοῦ Κυρίου μὲ καρδίαν ἑτοίμην νὰ δεχθῆ διὰ μίαν ἀκόμη φορὰν τὸ διπλοῦν μήνυμα τῆς Φάτνης, τῆς ἀγάπης καὶ τῆς εἰρήνης». (Σελ. 58).
.               Ἀπὸ τότε ὁ μακαριστὸς Ἀρχιεπίσκοπος, μὲ τὶς συμβουλὲς καὶ τὴν ἔμπνευση ποὺ τοῦ ἔδωσε ὁ Γέροντάς του, Μητροπολίτης πρώην Πειραιῶς κ. Καλλίνικος, εἶχε ἐνστερνισθεῖ καὶ ἐφήρμοσε σὲ ὅλη τὴν ἐκκλησιαστική του ζωὴ τὴν παρότρυνση τοῦ Ἀποστόλου τῶν Ἐθνῶν Παύλου πρὸς τὸν μαθητὴ Τοῦ Τιμόθεο: «Κήρυξον τὸν λόγον, ἐπίστηθι εὐκαίρως ἀκαίρως, ἔλεγξον, ἐπιτίμησον, παρακάλεσον, ἐν πάσῃ μακροθυμίᾳ καὶ διδαχῇ…σὺ δὲ νῆφε ἐν πᾶσι, κακοπάθησον, ἔργον ποίησον εὐαγγελιστοῦ, τὴν διακονίαν σου πληροφόρησον». (Β´ Τιμ. δ´ 2-5).
.           Ἡ πληροφόρησή του ἤθελε νὰ εἶναι πρὸς τοὺς ἐγγὺς καὶ τοὺς μακρὰν τῆς Ἐκκλησίας, κυρίως τοὺς μακράν, ἀφοῦ, κατὰ τὸν λόγο τοῦ Κυρίου, αὐτοὶ ἔχουν μεγαλύτερη ἀνάγκη νὰ ἀκούσουν, νὰ διαβάσουν καὶ νὰ βιώσουν, λόγο σωτηρίας. Γι’ αὐτὸ καὶ ἐπὶ χρόνια ἔγραφε ὄχι μόνο σὲ ἐκκλησιαστικὰ ἔντυπα, ἀλλὰ καὶ σὲ κοσμικά. Στὸν Ε´ Τόμο περιέχονται κυρίως τὰ ἄρθρα ποὺ ἔγραφε ἐπὶ ἔτη, ἕνα ἀνὰ ἑβδομάδα, στὴν ἐφημερίδα «Ἐλεύθερος Τύπος». Ὁ ἰδιοκτήτης τῆς ἐφημερίδας, ἀείμνηστος Ἄρης Βουδούρης, ἦταν ἰκανότατος ἐπιχειρηματίας καὶ εἶχε ἀκέραιο καὶ ἀδέκαστο χαρακτήρα. Τὸ γράφω ἔχοντας τὴν ἐμπειρία τῆς ἐπὶ χρόνια συνεργασίας μου μαζί του. Ἀγαποῦσε τὴν Ἐκκλησία. Ἡ οἰκογένειά του εἶχε ἀναδείξει Μητροπολίτη, τὸν ἀδελφό τοῦ πατέρα του. Ἠθέλησε νὰ ὑπάρχει στήλη, στὴν ὁποία κληρικὸς νὰ γράφει ἕνα ἄρθρο τὴν ἑβδομάδα. Ἀπὸ τὰ γραπτά του, τὴ δεκαετία τοῦ 1980, εἶχε γνωρίσει τὸν τότε Μητροπολίτη Δημητριάδος Χριστόδουλος καὶ ἀφοῦ τὸν γνώρισε ἀπὸ κοντά, τοῦ ζήτησε νὰ γράφει στὴν ἐφημερίδα, ἡ ὁποία τότε ἦταν μακρὰν ἡ πρώτη σὲ κυκλοφορία στὴν Ἑλλάδα, ἔχοντας φτάσει τὰ 250.000 φύλλα ἡμερησίως. Ἡ ἐκτίμησή του ἦταν τόση, ποὺ στὴ διαθήκη του τὸν εἶχε βάλει μέλος τῆς διοίκησης τοῦ Ἱδρύματος ποὺ θὰ δημιουργεῖτο μετὰ τὸν θάνατό του καὶ θὰ εἶχε τὴν ἰδιοκτησία τῆς ἐφημερίδας. Αὐτὸ ἔγινε μετὰ τὸ θανατηφόρο ἀτύχημα τοῦ Ἄρη Βουδούρη, ὅταν ὁ μακαριστὸς Ἀρχιεπίσκοπος ἀνέλαβε γιὰ λίγους μῆνες Πρόεδρος τοῦ Ἱδρύματος καὶ παραιτήθηκε, ὅταν διαπίστωσε ὅτι τοῦ ἦταν δύσκολο νὰ παραμείνει σ’ αὐτό, γιὰ λόγους ἐκκλησιαστικῆς συνειδήσεως.
.           Μία παρένθεση, λόγῳ τῶν τραγικῶν γεγονότων ποὺ ζεῖ τὶς ἡμέρες αὐτὲς ἡ Γαλλία ἐξ αἰτίας τῆς τρομοκρατικῆς δολοφονικῆς ἐπίθεσης ἰσλαμιστῶν κατὰ ἑκατοντάδων ἀθώων καὶ ἀμέριμνων πολιτῶν. Ὁ μακαριστὸς Ἀρχιεπίσκοπος εἶχε προβλέψει τὶς σημερινὲς ἐξελίξεις ἀπὸ τὸ 1991! Στὴν ὁμιλία του, ὡς Μητροπολίτης Δημητριάδος, πρὸς τοὺς νομικούς τοῦ Νομοῦ Μαγνησίας κατὰ τὴν ἑορτὴ τοῦ προστάτου τους Ἁγίου Διονυσίου τοῦ Ἀρεοπαγίτου εἶχε μιλήσει μὲ θέμα «Ἡ ἐλευθερία τῆς θρησκευτικῆς συνειδήσεως στὸ Ἰσλὰμ» εἶχε σημειώσει μὲ στοιχεῖα πὼς τὸ ἴδιο τὸ κοράνι κηρύττει τὸ μίσος καὶ τὸν πόλεμο κατὰ τῶν «ἀπίστων» καὶ τῶν «εἰδωλολατρῶν», ποὺ εἶναι οἱ Χριστιανοὶ ποὺ προσκυνοῦν εἰκόνες, καὶ τοὺς ὑποσχέθηκε τὸν Κῆπο τοῦ Παραδείσου ἂν πολεμήσουν καὶ «γιὰ τὸν σκοπὸ τοῦ Θεοῦ, σφάξουν καὶ σφαγοῦν».
.             Στὴν ἴδια ὁμιλία του, τῆς 3ης Ὀκτωβρίου τοῦ 1991, προειδοποιεῖ ὅτι παράλληλα μὲ τὴν βαρβαρότητα ποὺ ἐπικρατεῖ στὶς ἴδιες τὶς ἰσλαμικὲς χῶρες ἰδιαίτερα σὲ βάρος τῶν Χριστιανῶν, «οἱ χριστιανοὶ τῆς Εὐρώπης βλέπουν νὰ ἀπειλοῦνται τώρα ἀπὸ τὴν βίαιη ἐπέλαση τῶν ἰσλαμιστῶν ποὺ ὁ ἀριθμός τους συνεχῶς αὐξάνεται»…Γιὰ τὴν ἐπέλαση τῶν ἰσλαμιστῶν στὴν Εὐρώπη δηλώνει τὴν ἀνησυχία του: «Εἶμαι ἀνήσυχος γιὰ τὶς ἐξελίξεις, ἐπειδὴ βλέπω ἀπὸ τὸ ἕνα μέρος τὴν ἀπροθυμία τῶν δυτικῶν νὰ στηρίξουν καὶ νὰ ἀπαιτήσουν τὴ λήψη μέτρων ὑπὲρ τῶν ἀπειλουμένων χριστιανῶν τῆς Ἀνατολῆς καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο τὴν ἀποφασιστικότητα τῶν ἰσλαμιστῶν, ποὺ εἶναι ἕτοιμοι νὰ ἐπιπέσουν ἐπὶ τῆς παραδόσεώς μας γιὰ νὰ ἀλλοιώσουν καὶ τελικὰ νὰ τὴν ἀντικαταστήσουν, ὅπως ἐλπίζουν». Σήμερα, 24 χρόνια μετά, λόγῳ τῆς συμπεριφορᾶς τῶν δυτικῶν κυβερνήσεων, πρακτικὰ δὲν ἔχουν μείνει χριστιανοὶ στὴ Μέση Ἀνατολή, ποὺ βρίσκεται στὸ χάος ἐν μέσῳ ἐρειπίων, καὶ ἑκατομμύρια μουσουλμάνοι ἀναζητοῦν στέγη στὴν Εὐρώπη… Γιὰ τὴν πατρίδα μας ὁ μακαριστὸς Ἀρχιεπίσκοπος σημειώνει, γιὰ τὸ ἴδιο θέμα, τὸ 1991: «Ἡ Ἑλλάδα ποὺ βρίσκεται στὴν πρώτη γραμμὴ τοῦ μετώπου τῆς Εὐρώπης πρὸς τὴν ἰσλαμικὴ Ἀνατολὴ ἔχει κάθε λόγο νὰ προετοιμάζεται, γιὰ νὰ ἀμυνθεῖ ἡ ἴδια ἢ καὶ γιὰ νὰ προστατεύσει τὰ παιδιά της πού, ἀφοῦ ἔζησαν ἐπὶ χρόνια σὲ μουσουλμανικὲς χῶρες, εἶδαν ξαφνικὰ τὰ πάντα νὰ ὑποχωροῦν κάτω ἀπὸ τὰ πόδια τους καὶ τὰ δικαιώματά τους νὰ φυλλοροοῦν καὶ νὰ ἀμφισβητοῦνται». Προετοιμασία δὲν ἔγινε καὶ ἡ Ἑλλάδα, 24 χρόνια μετά, βρέθηκε ἀνέτοιμη νὰ ἀντιμετωπίσει τὸ πρόβλημα.

.             Τὰ θέματα ποὺ κυριαρχοῦν στὴν ἀρθρογραφία τοῦ μακαριστοῦ Ἀρχιεπισκόπου στὴν ἐφημερίδα «Ἐλεύθερος Τύπος» εἶναι ἡ Ἐκκλησία, ἡ Ἑλλάδα καὶ γενικότερα τὸ Γένος καὶ τὸ Ἔθνος σὲ 147, ἡ Παιδεία καὶ ἡ Εὐρώπη.
.             Ἡ ποιμαντικὴ ἀγωνία του καὶ τὸ νυχθημερὸν (κοιμόταν ἐλάχιστες ὧρες) ἔργο του ἦταν γιατί ἔβλεπε τὴν κατηφόρα ποὺ εἶχαν πάρει οἱ Ἕλληνες, τὶς συνέπειες τῆς ὁποίας πληρώνουμε σήμερα καὶ γιὰ πολλὰ ἀκόμη χρόνια. Νουθετοῦσε καὶ προειδοποιοῦσε, ἀλλὰ ἦταν ὡς «φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ».
.             Ἀναφέρω τὸ ἄρθρο του στὴν ἐφημερίδα ΕΤ τῆς 7ης Ἰουλίου 1990, πρὶν ἀπὸ 25 χρόνια. Εἶχε τίτλο: «Ποῦ πᾶμε Συνέλληνες;». Σ’ αὐτὸ σημειώνει: «Λέμε πὼς οἱ κοινωνίες τῆς Δύσεως ὑπέκυψαν στὸν πειρασμὸ τοῦ Μαμμωνᾶ καὶ λατρεύουν τὸ χρῆμα καὶ ἔχασαν τὴν ἐπαφή τους μὲ τὶς ζωοποιὲς καὶ ὑπερούσιες ἀξίες τῆς ζωῆς…Ὅμως εἴμαστε κι ἐμεῖς ἕνας λαὸς ἀλλοτριωμένος, ποὺ ἔχουμε γιὰ θεό μας τὸ χρῆμα, ὅσο τουλάχιστον καὶ οἱ ἄλλοι λαοί, ποὺ θυσιάζουμε ὠμὰ στὸ συμφέρον μας καὶ τὶς ἀξίες καὶ τὶς πίστεις μας…Εἴμαστε ἕνας λαὸς ποὺ μοιάζει νὰ μὴν ἔχει οὔτε ἕρμα, οὔτε δυνάμεις ἀντιστάσεως….Ἡ φοροδιαφυγὴ εἶναι σπὸρ καπατσοσύνης καὶ δέλεαρ ἀθέμιτου πλουτισμοῦ. Ἐφθάσαμε στὸ σημεῖο νὰ εἶναι φτωχὸ τὸ κράτος μας καὶ πάμπλουτοι οἱ πολίτες του. Τουλάχιστον αὐτοὶ ποὺ ἀκοῦνε στὸ ὄνομα τοῦ “ἀετονύχη”….Καὶ βέβαια οὔτε ἀπόδειξη σοῦ δίδουν, οὔτε Ἐφορία πληρώνουν….Ἡ κοινωνία μας εἶναι σὲ βαθιὰ κρίση καὶ οἱ μηχανισμοὶ ἀντίδρασης δὲν λειτουργοῦν. Ἡ νεοελληνικὴ κοινωνία πάσχει, μὲ συνέπεια νὰ πάσχει ὅλο τὸ κοινωνικὸ σῶμα. Σ’ αὐτὸ τὸ περιβάλλον μεγαλώνουν τὰ παιδιά μας καὶ ἔτσι μαθαίνουν καὶ αὐτὰ νὰ ζοῦν». (Σελ. 623-626)
.           Τὸ 1990, στὶς 11 Αὐγούστου, γράφει γιὰ τὴ γραφειοκρατία καὶ τὴ νοοτροπία στὸν πολύπαθο Δημόσιο Τομέα στὸν ΕΤ: «Οἱ δημόσιες ὑπηρεσίες κυριαρχοῦνται ἀπὸ μακαρίους ἀνθρώπους ποὺ ἔχουν συνηθίσει νὰ βλέπουν τὸν πολίτη σὰ ραγιά…Γιὰ μῆνες συντηροῦνται ἐκκρεμότητες ὑποθέσεων ἐξ αἰτίας τῆς ἀσυνέπειας, τῆς ἀφιλοτιμίας καὶ τῆς ἀργοσχολίας τῶν ἁρμοδίων. Ἄσε ποὺ ἡ πειθαρχία ἔχει ἐκλείψει καὶ κανένας προϊστάμενος δὲν τολμᾶ νὰ ἐλέγξει τοὺς παρεκτρεπομένους. Κινδυνεύει νὰ ἐγκληθεῖ ὡς “φασίστας” ποὺ ταλαιπωρεῖ καὶ ἀδικεῖ τὸν ὑπάλληλο. Ἔτσι ὁ καθένας “κοιτάζει τὴ δουλειά του”, δηλαδὴ τὸ συμφέρον του καὶ τὴν ἡσυχία του καὶ “γαῖα πυρὶ μιχθήτω”. Γι’ αὐτὸ καὶ ὅλος ὁ δημόσιος τομέας “πάει κατὰ κρημνῶν”». (Σελ. 631-633).
.               Ὁ μακαριστὸς Ἀρχιεπίσκοπος διαπιστώνει ὅτι ἡ συνολικὴ – ἠθική, κοινωνική, πνευματική, οἰκονομικὴ – κρίση τῆς ἑλληνικῆς κοινωνίας ἔχει τραγικὲς ἐπιπτώσεις στὴν Παιδεία. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος ποὺ ἐλέγχει τὴν κατάσταση, στὴν ὁποία βρίσκεται καὶ   συμβουλεύει νὰ ἀπαλλαγοῦν οἱ Ἕλληνες ἀπὸ τὶς ἰδεολογικὲς ἀγκυλώσεις τους, νὰ ἀρθοῦν στὸ ὕψος τῶν περιστάσεων καὶ νὰ συμβάλουν στὴ δημιουργία Παιδείας ἀντάξιας τῆς Ἱστορίας καὶ τῆς Παράδοσής της.
.             Στὶς 30 Ἰουλίου 1988 γράφει στὸν ΕΤ κείμενο, μὲ τίτλο ποὺ ἀποδίδει τὴν τραγικότητα τῆς κατάστασης στὴν Παιδεία: «Δὲν ἀντέχω ἄλλο, πρέπει νὰ τὸ πῶ: Ἡ Παιδεία πεθαίνει». Καὶ ἐξηγεῖ: «Ἡ εἰσβολὴ τοῦ κομματισμοῦ στὰ σχολεῖα ὑπῆρξε ἀδόκιμη καὶ ὀδυνηρὴ ἐμπειρία, ποὺ μετέτρεψε τὶς ψυχὲς καὶ τὰ πνεύματα τῶν νέων σὲ φορεῖς φανατισμοῦ καὶ ἀντιπαλότητας μέσα σὲ ἕνα χῶρο εὐαίσθητο ἀπὸ τὴ φύση του καὶ ἑνωτικὸ ἀπὸ τὴν σκοπιμότητά του. Ἡ σπονδὴ ἐξ ἄλλου στὰ λεγόμενα “δικαιώματα” τῶν μαθητῶν καὶ τῶν φοιτητῶν, χωρὶς προηγούμενη σαφῆ προετοιμασία των, ὁδήγησε στὴν ἀπαράδεκτη κηδεμόνευση τοῦ σχολικοῦ καὶ πανεπιστημιακοῦ χώρου ἀπὸ τὴν ὀργίλη καὶ ἐμπαθῆ μισαλλοδοξία δυναμικῶν μειοψηφιῶν, ποὺ ἐπὶ χρόνια διαβουκολοῦν καὶ διαφεντεύουν τὴν τύχη καθηγητῶν, δασκάλων καὶ μαθητῶν…». Καὶ ἐπιλέγει: «Ὁ μεγάλος ἀσθενὴς πνέει τὰ λοίσθια… Χρειάζεται νυστέρι…Γιὰ ὅλα αὐτὰ πρέπει νὰ εὐαισθητοποιηθεῖ ὁ λαός. Καὶ ὁ λαὸς δείχνει νὰ ἐνδιαφέρεται μόνο γιὰ τὰ λακτίσματα τοῦ φοὺτ-μπὸλ καὶ τὶς προκλητικὲς ἀγοραπωλησίες τῶν ποδοσφαιριστῶν…». (Σελ. 482-485).
.           Στὶς 3 Σεπτεμβρίου 1988 καὶ στὸ ἄρθρο του στὸν ΕΤ μὲ τίτλο «Ἔτσι ἔπρεπε νὰ εἶναι ἡ Παιδεία μας» ἐπανέρχεται ὁ μακαριστὸς Ἀρχιεπίσκοπος στὸ σοβαρὸ αὐτὸ θέμα. Πρῶτα σημειώνει ὅτι ἡ Ἐκκλησία ἔχει ἀπαράγραπτα δικαιώματα στὴν Παιδεία τοῦ Ἔθνους, γιατί διαθέτει ἕναν ἀνεπανάληπτο Ἅγιο – Διδάχο, τὸν Ἅγιο Κοσμᾶ τὸν Αἰτωλό, ὁ ὁποῖος συνέβαλε ἀποφασιστικὰ στὴν Παιδεία τοῦ Ἔθνους. Καὶ τονίζει: «Τὸ ὅραμα τοῦ πατρο-Κοσμᾶ γιὰ μία Παιδεία γενικὴ γιὰ ὅλους, ἀνθρωποπλαστικὴ καὶ Χριστοκεντρική, εἶναι ἕνα ὅραμα ζωῆς, ποτισμένο μὲ αἷμα, ποὺ ξεθωριάζει στὶς ἡμέρες μας…». (Σελ. 489-492)
.           Γιὰ τὴν τραγικὴ κατάσταση τῆς Παιδείας γράφει στὸν ΕΤ, στὶς 3 Μαρτίου τοῦ 1990, καὶ στὸ τακτικὸ ἀνὰ ἑβδομάδα ἄρθρο του, μὲ τίτλο «Ἀνάμεσά μας εἶναι οἱ νεκροθάφτες τῆς Ἑλλάδος»: «Ἡ Παιδεία ἔχει διαλυθεῖ, ἔπαυσε νὰ εἶναι ἀνθρωποπλαστικὴ καὶ ἀνταγωνιστική, ἔχει ὑποβαθμιστεῖ. Τὰ Πανεπιστήμια πάσχουν ἀπὸ καταλήψεις, τὸ Πολυτεχνεῖο καταστρέφεται, οἱ καθηγητὲς προπηλακίζονται, οἱ φοιτητὲς ἀπεργοῦν, διότι δὲν τοὺς ἀναγνωρίζουν τὸ δικαίωμα τῆς ἀντιγραφῆς…Ἡ γλωσσική μας πενία εἶναι πρωτοφανής. Ἐγίναμε περίγελως μὲ τὴν ἀπαιδευσία μας, τὴν ἀγραμματοσύνη μας καὶ τοὺς βαρβαρισμούς μας…Ἡ ἠθικὴ ζωὴ ἔχει συκοφαντηθεῖ ἀπὸ τοὺς δῆθεν προοδευτικούς, ποὺ εἰρωνεύονται τὴν ἐγκράτεια, τὴ συστολὴ καὶ τὴν αἰδώ….Ἡ κατάσταση εἶναι κρίσιμη. Συνιστᾶ προοίμιο τυραννίας, πρόδρομο ἀνελευθερίας…» (Σελ. 592-595)
.           Σύμπτωμα τῆς κρίσης ποὺ διέρχεται ἡ κοινωνία καὶ τῆς ἀπαράδεκτης κατάστασης τῆς Παιδείας εἶναι καὶ ἡ ποιότητα τῶν σχολικῶν βιβλίων καὶ ἰδιαίτερα αὐτῶν τῆς Ἱστορίας καὶ ὅσων ἐκφράζουν τὸ ἐπίπεδο τοῦ πολιτισμοῦ μας. Στὸ ἄρθρο του στὸν ΕΤ τῆς 9ης Ἰουνίου 1990, μὲ τίτλο «Βγάζουμε τὰ μάτια μας μόνοι μας. Ἀλλὰ ἕως πότε;» γράφει πὼς οἱ Νεοέλληνες εἴμαστε «χαλαστές, γκρεμιστάδες, καὶ ἀνέστιοι» καὶ προσθέτει: «Διερωτῶμαι καὶ ἐρωτῶ τὸ Ὑπουργεῖο Παιδείας: αὐτὰ τὰ βιβλία μὲ αὐτὸ τὸ ὑπονομευτικὸ τῶν θεσμῶν τῆς ἱστορίας καὶ τῶν ἀξιῶν τοῦ πολιτισμοῦ μας περιεχόμενο θὰ διδαχθοῦν πάλι ἀπὸ τὸν Σεπτέμβριο στὰ σχολεῖα μας;…» (Σελ. 615-618). Σημειώνεται ὅτι τὰ περισσότερα ἀπὸ αὐτὰ τὰ βιβλία ἐξακολουθοῦν νὰ χρησιμοποιοῦνται καὶ σήμερα…
.           Τὸ 1995, πρὶν ἀπὸ εἴκοσι χρόνια, ὁ μακαριστὸς Ἀρχιεπίσκοπος στὸ ἄρθρο του στὴν ἐφημερίδα «Τὸ Βῆμα» θίγει τὸ ζήτημα τῆς ὕλης τῶν Θρησκευτικῶν, ποὺ ἐτέθη γιὰ πρώτη φορὰ ἀπὸ τὸν μακαρίτη καθηγητὴ Δημ. Τσάτσο σὲ συνέντευξή του στὴν «Ἐλευθεροτυπία». Ἀπὸ τότε ἐπωάζεται τὸ «αὐγὸ τοῦ φιδιοῦ», ποὺ σήμερα βρίσκεται πάλι στὴν ἐπικαιρότητα. Ὁ καθηγητὴς ζήτησε τότε τὸ μάθημα νὰ καταργηθεῖ ἢ νὰ γίνει προαιρετικὸ ἐπ’ ὠφελείᾳ «περισσότερο χρήσιμων καὶ ἀποδοτικῶν γιὰ τὴ μόρφωση τῶν παιδιῶν μαθημάτων» καὶ ὅτι, ὅπως διδάσκεται, κάνει κακὸ στὰ παιδιά…. Ὁ μακαριστὸς Ἀρχιεπίσκοπος φυσικὰ διαφωνεῖ πλήρως μὲ τὴν πρόταση καὶ τονίζει, μεταξὺ τῶν ἄλλων:
.             «Ὁ ἑλληνικὸς λαὸς ἀποδοκιμάζει τοὺς ἐπιστήμονες ποὺ θέλουν νὰ ὑποτάξουν τὴν πλειοψηφία τοῦ 95% τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, δηλαδὴ ὅσους εἶναι δεδηλωμένοι ὀρθόδοξοι, στὴν ἀξίωση τοῦ 5% τῶν ἀλλοδαπῶν ἢ ἀλλοθρήσκων συμπολιτῶν μας νὰ καταργηθεῖ τὸ μάθημα τῶν Θρησκευτικῶν, μὲ βασικὸ προσανατολισμὸ τὴν ὀρθόδοξη πίστη καὶ ἢ νὰ τὸ ἀποσκορακίσουν τελείως ἢ νὰ τὸ μετατρέψουν σὲ ἀκίνδυνη καὶ ἄχρωμη θρησκειολογία, λὲς καὶ τὰ ἑλληνόπουλα ἐπείγονται νὰ μάθουν τὰ πάντα σὲ σχέση μὲ τὶς θρησκεῖες τοῦ κόσμου, ἐκτὸς βέβαια ἀπὸ τὴν Ὀρθοδοξία ποὺ εἶναι ἡ θρησκεία τους». (Σελ. 741-745)
.           Στὴν πρωτοφανῆ κρίση ἀξιῶν καὶ ἀρχῶν ποὺ διέρχονται οἱ Ἕλληνες ὁ μακαριστὸς Ἀρχιεπίσκοπος ἔβλεπε ὅτι γιὰ τὸ ξεπέρασμά της ἡ ποιμαίνουσα Ἐκκλησία πρέπει νὰ δράσει, ὅπως ἔπραττε πάντα, γιὰ τὴ σωτηρία τοῦ Ἔθνους. Γράφει στὶς 12 Μαρτίου 1988 στὸν ΕΤ: «Ἡ Ἐκκλησία διαθέτει τὴ βιωματικὴ ἐμπειρία τοῦ τρόπου ζωῆς ποὺ προβάλλει. Ἂν δὲν εἴμαστε σὲ θέση νὰ τὴν προσφέρουμε στὸν σύγχρονο ἄνθρωπο, στὸ νέο τῆς ἐποχῆς μας, τότε εἴμαστε ἄξιοι τῆς τύχης μας. Θὰ μᾶς μείνουν οἱ τελετὲς καὶ οἱ πομπώδεις ἐκφράσεις, ποὺ δὲν μιλοῦν στὶς καρδιές. Τὰ λόγια, ποὺ εἶναι πενιχρὰ σὲ οὐσία, μένουν στὸ ράφι καὶ δὲν καρποφοροῦν. Εἶναι ἀνάγκη γιὰ τὴ σωτηρία τῶν ἀνθρώπων καὶ τοῦ τόπου νὰ περάσουμε σύντομα καὶ μὲ δυναμικὴ προοπτικὴ στὴ νέα φάση ζωῆς, ποὺ ὁριοθετεῖται ἀπὸ τὴν ἀνάγκη νὰ δείξουμε στὸν κόσμο τί ἐκπροσωποῦμε καὶ τί αὐτὸ ποὺ ἐκπροσωποῦμε μπορεῖ νὰ τοῦ προσφέρει…Τὸ ἐγχείρημα εἶναι ἐπεῖγον, ἀλλὰ καὶ δύσκολο. Πρέπει νὰ ἀναληφθεῖ, πρὶν εἶναι ἀργά. Τὰ γεγονότα δὲν μᾶς περιμένουν. Καὶ ἡ τύχη τοῦ τόπου μᾶς κρίνεται. Θὰ εἶναι κρίμα νὰ ἀφήσουμε ἀναξιοποίητη μία τόσο σημαντική, δοκιμασμένη καὶ ἀνεξάντλητη δύναμη ποὺ κατέχουμε». (Σελ. 456-459).
.               Γιὰ τὸ πῶς πρέπει νὰ εἶναι ὁ λόγος τῆς Ἐκκλησίας ὁ μακαριστὸς Ἀρχιεπίσκοπος ἔγραψε στὶς 27 Αὐγούστου τοῦ 1988:
.               «Ὁ λόγος τῆς Ἐκκλησίας εἶναι μοναδικός, ὅταν εἶναι ἀκαινοτόμητος, αὐθεντικὸς καὶ ἀναμφίβολος. Δυστυχῶς καὶ αὐτὸς ὁ λόγος στὰ χείλη μερικῶν ἀπὸ ἐμᾶς χάνει τὴ γνησιότητά του καὶ τὴν πειστικότητά του καὶ τὸ κύρος του. Γιατί ἐμεῖς οἱ ἴδιοι συμβιβασμένοι μὲ τὸ ἁμαρτωλὸ κατεστημένο τῶν καιρῶν μας, προσπαθοῦμε νὰ φέρουμε στὰ μέτρα μας καὶ τὸ λόγο τοῦ Θεοῦ, ἐξασφαλίζοντας τὸ ἄλλοθί μας. Ἡ προσπάθεια ἔχει πετύχει, γι’ αὐτὸ καὶ ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ ποὺ συνήθως ἀκούγεται, εἶναι ἄνοστος, ξεκομμένος ἀπὸ τὴν πραγματικότητα, χλιαρὸς καὶ γλυκανάλατος. Ἐνῶ κατ’ ἀλήθειαν εἶναι λόγος “τομώτερος ὑπὲρ πᾶσαν μάχαιραν δίστομον” (Ἑβρ. δ΄12) καὶ ἀποκαλυπτικὸς καὶ ζωντανὸς καὶ καθοδηγητικὸς καὶ πάντα ἐπίκαιρος, ἀληθινὰ προφητικός. Δεινοπαθεῖ λοιπὸν στὰ χέρια μας αὐτὸς ὁ θεϊκὸς λόγος καὶ ἀπογοητεύει τὸ λαό, ποὺ θέλει νὰ τὸν ἀκούσει σὰν ἀπὸ τὸ στόμα τοῦ Χριστοῦ καὶ τῶν ἁγίων, ἀσυμβίβαστο, ἐλεγκτικό, παρηγορητικό, ὁδηγητικό. Ἕνας τέτοιος λόγος χρειάζεται σήμερα, ποὺ τόσοι ἄλλοι «λόγοι» ἔχουν ξεφτίσει….» (Σελ. 486-488).
.             Εἶναι ἐλάχιστα τὰ ἀποσπάσματα καὶ ἀτελὴς ἡ ἐπιλογὴ ἀπὸ τὴ σημαντικότατη καὶ πολὺ πλούσια ἀρθρογραφία τοῦ μακαριστοῦ Ἀρχιεπισκόπου. Ἡ οὐσία εἶναι ὅτι περιγράφει τὴν πραγματικότητα τῶν δεκαετιῶν τοῦ 1980 καὶ 1990, τὶς συνέπειες τῶν ὁποίων βιώνουμε σήμερα. Περιγράφει καὶ ταυτόχρονα ἐλέγχει, παρηγορεῖ, δίνει κουράγιο σὲ ὅσους ἀντιστέκονται στὴν προσκύνηση τοῦ σύγχρονου Βάαλ, ποὺ κατὰ τὸν ποιητὴ καὶ στοχαστὴ Γιῶργο Σαραντάρη εἶναι ὁ ἡδονισμὸς στὶς ποικίλες μορφές του. Ἰδιαίτερα στὴ δεκαετία τοῦ 1980 συνέβησαν συνταρακτικὰ γεγονότα στὴν Ἑλλάδα καὶ στὸν κόσμο. Στὴν Ἑλλάδα ἄρχισε ἡ ἀποδόμηση τῶν ἀξιῶν τῆς κοινωνίας καὶ ἡ ἐπίθεση γιὰ τὴν περιθωριοποίηση ἕως καὶ ἐξουθένωση τῆς Ἐκκλησίας. Στὸν κόσμο ὑπῆρξε ἡ παταγώδης κατάρρευση τοῦ κομμουνιστικοῦ ὁλοκληρωτισμοῦ καὶ ἡ αὐστηρὴ κριτικὴ τῆς Γαλλικῆς Ἐπανάστασης, τῆς ὁποίας τὸ 1989 ἦσαν τὰ 200 χρόνια ἀπὸ τὴν ἔκρηξή της. Ὅλα αὐτὰ τὰ συγκλονιστικὰ γεγονότα ὁ μακαριστὸς Ἀρχιεπίσκοπος δὲν τὰ ἀφήνει ἀσχολίαστα στὴν ἀρθρογραφία του καὶ δίνει σ’ αὐτὰ τὴ δική του πνευματικὴ ἄποψη.
.           Τελειώνω μὲ ἄρθρο τοῦ μακαριστοῦ Ἀρχιεπισκόπου γιὰ τὸν «γραικυλισμὸ» ὁρισμένων Ἑλλήνων, ποὺ τὸ γράφει στὸν ΕΤ τὸ 1988. Τότε δὲν ἐνόχλησε τὸ ἄρθρο. Ἐνόχλησε ἡ ἀναφορά του σὲ «γραικύλους», ὅταν ἦταν Ἀρχιεπίσκοπος. Τὸ ἄρθρο γράφτηκε, ὅταν ἐλέχθη ὅτι συμφωνήθηκε μὲ τὴν Ἄγκυρα νὰ ἀπαλειφθεῖ ἀπὸ τὰ ἐγχειρίδια τῆς Ἱστορίας ποὺ διδάσκεται στὰ σχολεῖα κάθε τί τὸ ἀρνητικὸ γιὰ τὴν γείτονα. Τὴν προπαγάνδα αὐτὴ σὲ βάρος τῆς ἱστορικῆς ἀλήθειας ἔκαμαν πράξη ὁρισμένοι καὶ τὴ συνεχίζουν ἀκόμη καὶ σήμερα. Διερωτᾶται ὁ μακαριστὸς Ἀρχιεπίσκοπος πῶς ὑπῆρξαν Ἕλληνες ποὺ δέχτηκαν νὰ προβοῦν σὲ ἐπέμβαση στὴν Ἱστορία τους καὶ συνεχίζει: «Εἴμαστε ἢ δὲν εἴμαστε ἐπαίσχυντα γραικύλοι;». Καὶ προσθέτει:
.               «Μὲ τέτοια μυαλὰ ἂς μὴν περιμένουμε καλύτερες ἡμέρες. Θὰ μᾶς οἰκτίρουν οἱ φίλοι μας καὶ θὰ μᾶς φτύνουν οἱ ἐχθροί μας. (Σήμ. ὑπογρ. Αὐτὸ ἆραγε δὲν συμβαίνει σήμερα;..). Οἱ λαοὶ ποὺ ἀπαρνοῦνται, “ἀντὶ πινακίου φακῆς” τὰ πρωτοτόκιά τους εἶναι καταδικασμένοι νὰ πεθάνουν. Θὰ ἔλεγα πὼς τέτοιοι λαοὶ εἶναι ἀνάξιοι νὰ ζοῦν. Καὶ ἴσως γι’ αὐτὸ ἔχει ἤδη λεχθεῖ καὶ γραφεῖ πὼς ἔχουμε πεθάνει σὰν ἔθνος. Καὶ δὲν ὑπολείπεται παρὰ ἡ ἔκδοση τῆς σχετικῆς ληξιαρχικῆς πράξεως. Ἀλίμονο! Οἱ νεοέλληνες εἴμαστε ἀνάξιοι τῶν ἐνδόξων προγόνων μας…».
.           Στὸ σημεῖο αὐτὸ τοῦ ἄρθρου ὁ μακαριστὸς Ἀρχιεπίσκοπος σηκώνει τὸ ἐπισκοπικό του ἀνάστημα καὶ διακηρύσσει μὲ ὅλη του τὴ δύναμη: «Ἀλλὰ ὄχι. Ὅσοι θέλουν, ἂς μείνουν “γραικύλοι”. Ἐμεῖς οἱ ἄλλοι θέλουμε νὰ εἴμαστε Ἕλληνες καὶ Ὀρθόδοξοι. Καὶ θὰ φράξουμε τὸ δρόμο στοὺς ἐπίδοξους ἀναθεωρητὲς τῆς ἱστορίας μας. Θὰ ὑψώσουμε τὸ ἀνάστημά μας καὶ θὰ βροντοφωνήσουμε ὅτι ὁ τόπος αὐτὸς εἶναι σπαρμένος μὲ τὰ κόκκαλα τῶν Ἑλλήνων τὰ ἱερὰ καὶ ποτισμένος ἀπὸ τὰ ἀχνίζοντα αἵματα ἑκατομμυρίων ἡρώων καὶ μαρτύρων. Ὅλοι αὐτοὶ οἱ ἀθάνατοί μας κρίνουν τώρα. Καὶ αὔριο θὰ μᾶς κρίνουν καὶ οἱ σήμερα ἀγέννητοι. Καὶ ἐμεῖς δὲν ἀντέχουμε τὸ βλέμμα τους. Δὲν εἶναι βλέμμα παρακλητικό, ἱκετευτικό. Εἶναι ἀμείλικτο, ἐλεγκτικὸ βλέμμα. Βλέμμα κεραυνὸς ποὺ κατακαίει καὶ ὀνειδίζει….Μπροστὰ στὸ βλέμμα αὐτὸ ἐμεῖς δὲν ἔχουμε τὸ θάρρος νὰ σταθοῦμε. Γι’ αὐτὸ καὶ εἴμαστε μικροί, πολὺ μικροὶ γιὰ νὰ δεχθοῦμε τὴν ἀλλοίωση τῆς ἱστορίας μας…. Μήπως εἶναι καιρὸς γιὰ μία πανεθνικὴ ἐπανάσταση, μία ἀφύπνιση τῶν συνειδήσεών μας, μία ἀντίσταση μέχρις ἐσχάτων; Δὲ νομίζετε ὅτι παράγινε τὸ κακό; Καὶ δὲν ἀναλογίζεσθε τὴν εὐθύνη μας ἀπέναντι στοὺς ἀγέννητους, στοὺς νεκρούς;». (Σελ. 469-471)
.          Τὸ κρίσιμο ἐρώτημα τοῦ μακαριστοῦ Ἀρχιεπισκόπου, κρίσιμο γιὰ τὴν ἐπιβίωση τοῦ Ἔθνους μας ἂς τὸ πάρουμε μαζί μας, ἂς προβληματισθοῦμε πάνω σὲ αὐτὸ καὶ ἂς καθορίσουμε τὴν ἀπὸ δῶ καὶ πέρα πορεία μας.

* Ὁμιλία στὸ ξενοδοχεῖο «Κάραβελ», τὴν 15η Νοεμβρίου 2015, κατὰ τὴν παρουσίαση τοῦ Ε´ Τόμου τῶν γραπτῶν κειμένων τοῦ μακαριστοῦ Ἀρχιεπισκόπου Χριστοδούλου.

,

  1. Σχολιάστε

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google+. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

%d ἱστολόγοι ἔχουν δηλώσει ὅτι αὐτὸ τοὺς ἀρέσει: