Ο ΧΡΟΝΟΣ, Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ (καὶ οἱ δήμιοι τοῦ βίου μας) «Ὅσο ὑπῆρχαν Ἕλληνες, ἔμοιαζε πρωταρχικὴ καὶ αὐτονόητη γι’ αὐτοὺς ἡ ἀναζήτηση τῆς ὑπαρκτικῆς (ὄχι ἁπλῶς συμπεριφορικῆς) ἐλευθερίας: Νὰ ἐλευθερωθεῖ ὁ ἄνθρωπος ἀπὸ τὶς ἀναγκαιότητες ποὺ διέπουν τὴν ὕπαρξή του».

Ὁ χρόνος καὶ ἡ ἐλευθερία

Γράφει ὁ Χρ. Γιανναρᾶς

ἐφημ. «ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ», 28.12.2014

.             Τελευταία Κυριακὴ τοῦ δέκατου τέταρτου χρόνου τῆς τρίτης μετὰ Χριστὸν χιλιετίας. Καὶ ὅπως ὅρισε μὲ ρεαλισμὸ ὁ Ἀριστοτέλης, «γερνᾶνε ὅλα μὲ τὸν χρόνο, δὲν φέρνει νιάτα οὔτε ὀμορφιὰ ὁ χρόνος, εἶναι μόνο αἴτιος φθορᾶς». Τὰ νιάτα ἐλπίζουν, οἱ ὥριμοι μελαγχολοῦν σὲ κάθε συμβατικὴ μέτρηση τοῦ χρόνου. Ὄχι ὁπωσδήποτε ἐπειδὴ ἡ ἡλικία μετράει τὴν ἀπόσταση ἀπὸ τὸν θάνατο. Αὐτός, ἔτσι κι ἀλλιῶς καιροφυλαχτεῖ γιὰ ὅλους στὴν κάθε στιγμὴ –«μόλις γεννιέται ὁ ἄνθρωπος, εἶναι καὶ ὥριμος νὰ πεθάνει». Σὲ ἄλλες ἐποχὲς ὁ πολιτισμὸς (ὁ κοινὸς τρόπος τοῦ βίου) εἶχε ἄξονα τὴν ἐναργῆ συνείδηση τῆς θνητότητας, τὴ «μνήμη θανάτου». Γιατί; Ἐπειδὴ γεννάει πλοτο ζως νάληψη τς εθύνης το χρόνου, εὐθύνης γιὰ τὴν ψηλάφηση «νοήματος» (αἰτίας καὶ σκοποῦ) τῆς ὕπαρξης καὶ τοῦ θανάτου. Σήμερα κοινς τρόπος πολιτισμς εναι μία πανικόβλητη (κα φελέστατη) προτροπάδην φυγ π τ πρόβλημα: ὁ Ἱστορικὸς Ὑλισμός, αὐτάρεσκος παλιμβαρβαρισμός, ἀφελέστατος στὸν πρωτογονισμό του.
.               νάληψη εθύνης πέναντι στ βραχύτητα το βίου κα στν γγύτητα το θανάτου, σως ν σημαίνει τ μόνη δυνατότητα λευθερίας π τν θάνατο. Ὁ θάνατος εναι ναπότρεπτη συνέπεια το «ατιατο» χαρακτήρα τς παρξής μας. Δὲν εἴμαστε οἱ αἴτιοι τῆς ὕπαρξής μας, δὲν ἐπιλέξαμε νὰ ὑπάρχουμε, ἡ αἰτία ποὺ ὑπάρχουμε εἶναι «ἀλλοῦ»: ἔξω ἀπὸ τὴ δική μας βούληση καὶ ἐνεργητικὴ δυνατότητα. Ὅμως ἡ διαχείριση τῆς (ἐρήμην μας) δεδομένης ὕπαρξής μας εἶναι πεδίο τῆς δικῆς μας, τοῦ καθενὸς εὐθύνης, τῆς δικῆς μας ἐλευθερίας.
.               Στ βοσκηματώδη «λογική» τοῦ στορικο λισμο (λογικ –γι ν μν ξεχνιόμαστε– το κ. Σαμαρᾶ, το κ. Τσίπρα κα λοιπν δημίων μας) λευθερία ρίζεται ς δυνατότητα νεμπόδιστων τομικν πιλογν: Εἰκόνα τῆς ἱστορικοϋλιστικῆς ἐλευθερίας εἶναι τὸ σοῦπερ μάρκετ καὶ προϋπόθεσή της ἡ ἐξασφαλισμένη καταναλωτικὴ εὐχέρεια. Ἡ ἐλευθερία ἐκλαμβάνεται σὰν ἀτομικὸ «δικαίωμα» δοτό – μᾶς παραχωρεῖται μὲ νόμους («ἀναγκαστοὺς κατὰ πάντων»). Γι’ αὐτὸ καὶ ἐπιδέχεται διεκδίκηση αὐτὴ ἡ ἐλευθερία: μὲ πορεῖες, καταλήψεις, βανδαλισμούς, ἀπεργίες «κοινωνικοῦ κόστους» (κατ’ εὐφημισμόν, μὲ «λαϊκοὺς ἀγῶνες»).
.               Δὲν ὑποψιάζεται ὁ Ἱστορικὸς Ὑλισμός, μαρξιστικὸς καὶ καπιταλιστικός, μίαν ἄλλη ἐκδοχὴ τῆς ἐλευθερίας, ποὺ ἀφορᾶ στὴν ὕπαρξη καὶ ὄχι στὴ νομικὰ ρυθμιζόμενη συμπεριφορὰ –στοχεύει νὰ ἐλευθερώσει ἀπὸ τὸν θάνατο, ὄχι νὰ ψευτοπαρηγορήσει τὴ θνητότητα. Δὲν εἶναι κενολογία νὰ συζητᾶμε γιὰ ἐλευθερία ἀπὸ τὸν θάνατο; Ἡ μακραίωνη ἐμμονὴ τῶν ἀνθρώπων σὲ αὐτὸν τὸν προβληματισμὸ δὲν μοιάζει νηπιώδης. Ὁ θάνατος εἶναι δεδομένη ἀναγκαιότητα, ὅπως καὶ ἡ χρονικότητα καὶ ἡ φθορά. Ὁ ἄνθρωπος ἔχει ἐπίγνωση-συνείδηση τῆς ὑπαρκτικῆς ἀναγκαιότητας, ἀλλὰ καὶ συνείδηση τοῦ ἐνδεχομένου ὑπαρκτικῆς ἐλευθερίας.
.               σο πρχαν λληνες, μοιαζε πρωταρχικ κα ατονόητη γι’ ατος ναζήτηση τς παρκτικς (χι πλς συμπεριφορικς) λευθερίας: Ν λευθερωθε νθρωπος π τς ναγκαιότητες πο διέπουν τν παρξή του: λογες νστικτώδεις νορμήσεις, παιτήσεις τομοκεντρικς κατασφάλισης κα αθυπαρξίας. Γι’ αὐτὸ καὶ λογάριαζαν οἱ Ἕλληνες πάντοτε ὡς ἄθλημα ἐλευθερίας τὴ σχέση, ὄχι τὴ χρήση, τὴ σχέση, ὄχι τὴ σύμβαση – ἄθλημα ἐλευθερίας ἦταν τὸ κατόρθωμα νὰ συγκροτεῖται «πόλις», νὰ λειτουργεῖ «βίος πολιτικός», νὰ ταυτίζεται τὸ ἀληθεύειν μὲ τὸ κοινωνεῖν.
.               Ὁ Ἱστορικὸς Ὑλισμὸς (κ. Σαμαρᾶς, κ. Τσίπρας καὶ λοιποὶ δήμιοι τοῦ βίου μας – γιὰ νὰ μὴν ξεχνιόμαστε) καταλαβαίνει ὡς πρόβλημα μόνο τὴν ἐφήμερη καὶ ὁπωσδήποτε ἀτελέσφορη συντήρηση τῆς ὕπαρξης, τὴν ὕπαρξη ὡς χρονικότητα, τὸν χρόνο ὡς συνάρτηση τοῦ θανάτου, τὸν θάνατο ὡς κατεξοχὴν ἀναγκαιότητα ποὺ διέπει τὴν αἰτιατὴ φαινομενικότητα. Ὅμως, δίχως τὰ ματογυάλια τοῦ Ἱστορικοῦ Ὑλισμοῦ, ἐμπειρικὰ πιστοποιοῦμε ὅτι ὁ ἄνθρωπος, σὲ ἀντίθεση πρὸς τὰ ἄλογα ὑπαρκτά, ὑπάρχει καὶ γνωρίζεται ὡς σχέση, ὄχι ὡς φύση. Γνωρίζουμε τὸν κάθε ἄνθρωπο, ὄχι ὅταν ἁπλῶς πιστοποιοῦμε τὸ ἄτομο: μίαν ἀδιαφοροποίητη μονάδα τῆς ἀνθρώπινης φυσικῆς ὁμοείδειας (μονάδα ποὺ διαφοροποιεῖται μόνο ἀριθμητικὰ – σὰν ἀριθμὸς Δελτίου Ταυτότητας, Φορολογικοῦ Μητρώου κ.τ.ὅ.). Γνωρίζουμε τν κάθε νθρωπο ς νεργούμενη τερότητα: ὕπαρξη μοναδική, ἀνόμοια, ἀνεπανάληπτη – ἑτερότητα ὄχι ἁπλῶς μορφική, ἀλλὰ ἐνεργούμενη, δηλαδὴ συνεχῶς πραγματούμενη στὴν ἔκφραση (βλέμμα, χαμόγελο, χειρονομία, τόνος φωνῆς, κίνηση σώματος), ὅπως καὶ στὴν ἑτερότητα σκέψης, κρίσης, φαντασίας, ποιητικῆς (δημιουργικῆς) ἐνέργειας.
.               Τὴν ἐνεργούμενη ἑτερότητα-μοναδικότητα κάθε ἀνθρώπου τὴ γνωρίζουμε οἱ ἄνθρωποι χάρη σὲ ἕνα ἐπίσης ἐνέργημα μετοχῆς-μέθεξης στὴ γιγνόμενη ἑτερότητα τοῦ ἄλλου. Ὅσες βιογραφίες τοῦ Μότσαρτ ἢ τοῦ Βὰν Γκὸγκ κι ἂν διαβάσω, μόνο μὲ πληροφοροῦν γιὰ τὴν ἱστορική τους ὕπαρξη, οἱ πληροφορίες δὲν μοῦ «γνωρίζουν» τὴν ὑπαρκτική τους μοναδικότητα. Αὐτὴ τὴν ἀνακαλύπτω μόνο ἐνεργά: μετέχοντας στὰ ἐνεργήματά τους – στὴ μουσικὴ τοῦ Μότσαρτ, στὴ ζωγραφική του Βᾶν Γκόγκ.
.               Ὀνομάζουμε σχέση τὴν ἐνεργητικὴ μετοχὴ-μέθεξη στὴν ἐνεργούμενη ἑτερότητα τοῦ ἄλλου. Κα γνώση πο προσπορίζει σχέση εναι συνάρτηση τς λευθερίας πο κατορθώνουμε π τς ρμέμφυτες ναγκαιότητες πιβολς στν λλον, χρήσης το λλου.  [ΣΧ. «ΧΡ. ΒΙΒΛ.»: ἡ «σχέση», ὅπως παραπλανητικὰ ἀποκαλεῖται σήμερα ἡ ἐρωτική, χύδην καὶ ἀγοραία(!), ἐπιβεβαιώνει ἀκριβῶς αὐτό: Ὅτι δὲν πρόκειται γιὰ σχέση, ἐπειδὴ ΑΚΡΙΒΩΣ δὲν ἐλευθερώνει «π τς ρμέμφυτες ναγκαιότητες πιβολς στν λλον, χρήσης το λλου». Ὁ ἄλλος εἶναι ἁπλῶς ἕνα ἐφήμερο ἐργαλεῖο, ἕνα μέσον ἐξυπηρετήσεως ἄλλων σκοπῶν καὶ ἐπιδιώξεων, ἱκανοποιήσεως ἄλλων δυναστικῶν καὶ βρώμικων ἐπιθυμιῶν.] Ἡ ἐλευθερία ἔχει τὴ δυναμικὴ τῆς ὁλοκληρίας ποὺ ποτὲ δὲν ὁλοκληρώνεται, τῆς τελείωσης ποὺ ποτὲ δὲν τελειοῦται. Στὴ σχέση ἡ ἐλευθερία ἀπὸ τὸν ἐγωκεντρισμὸ ξεκινάει ἀπὸ τὴν ἀνιδιοτέλεια, περνάει στὴν αὐταπάρνηση, κορυφώνεται στὴν ἐρωτικὴ αὐτοπροσφορά. Καὶ αὐτοὶ οἱ «ἐπαναβασμοὶ» ἀντιστοιχοῦν καὶ σὲ πρόοδο στὴ γνώση: ἡ «ὁλοκληρούμενη καὶ οὐδέποτε περατούμενη» πληρότητα τῆς γνώσης εἶναι ὁ ἔρωτας.
.               Μέχρις ἐδῶ μποροῦν ἴσως κάτι νὰ καταλαβαίνουν καὶ οἱ ἐγκλωβισμένοι στὸν πρωτογονισμὸ τοῦ Ἱστορικοῦ Ὑλισμοῦ. Ὅμως τὸ πῶς ἡ ἐλευθερία ἀπὸ τὶς ὑπαρκτικὲς ἀναγκαιότητες τῆς φύσης μπορεῖ νὰ πραγματώνει τὴν ὕπαρξη στὴν ἐρωτικὴ δυναμική της σχέσης, ἐλεύθερη καὶ ἀπὸ τὸν θάνατο, εἶναι ἄλλο, δύσκολο μάθημα. Ἄλλο νὰ κατανοεῖς καὶ ἄλλο νὰ γνωρίζεις τὴν ἐλευθερία.

Advertisements

, , , ,

  1. Σχολιάστε

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google+. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

%d ἱστολόγοι ἔχουν δηλώσει ὅτι αὐτὸ τοὺς ἀρέσει: