ΕΘΝΕΓΕΡΤΗΣ Ο ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ; -2

ΕΘΝΕΓΕΡΤΗΣ Ο ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ;
ΕΘΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΠΟΨΗ
[Β´]

Ὑπὸ τοῦ Καθ. Δρ. Ἀλεξίου Π. Παναγόπουλου

Μέρος Α´: ΕΘΝΕΓΕΡΤΗΣ Ο ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ; -1

Εἰδικὸ μέρος.

.                 Ὁ Αἰτωλὸς ὑπῆρξε μοναδικὸς καὶ ἀναντικατάστατος διδάσκαλος, φωτιστὴς τοῦ Γένους, ἐθνομάρτυρας καὶ ἅγιος τῆς Ἐκκλησίας. Καμιὰ μὰ καμιὰ προσωπικότητα τῶν χρόνων τῆς σκλαβιᾶς καὶ τῆς δουλείας δὲν ἔχει ἀπασχολήσει τόσο πολὺ τόσο τὴν ἐπιστήμη, ὅσο καὶ τὴ λογοτεχνία, ὅσο αὐτὸς ὁ μεγάλος πατριώτης λόγιος Πατροκοσμᾶς Ἁγιορείτης. Ἀνήκει στὶς φωτισμένες μορφές, ποὺ προετοίμασαν τὸ Γένος γιὰ τὴν παλιγγενεσία του καὶ τὴν ἐθνεργεσία του. Τὸ Γένος μας πράγματι δὲν ἦταν κάποιοι ἀγράμματοι καὶ γυμνοὶ σκλάβοι, ὅπως μᾶς ἔχουν χαρακτηρίσει καὶ σήμερα κάποιες σκοτεινὲς ἀντίχριστες δυνάμεις. Ἡ ἐμφάνισή του συνέπεσε στὸν 18ο αἰώνα ὅπου συντελεῖται ἡ ἀνασυγκρότηση τοῦ ἑλληνισμοῦ σὲ ὅλους τοὺς τομεῖς.
.             Τὸ Μέγα Δένδρο ὀνομάζει τόπο καταγωγῆς του καὶ ὁ πρῶτος βιογράφος καὶ σύγχρονός του ὁ Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης. Ὁ Κοσμᾶς γεννήθηκε τὸ 1714 στὸ Μεγάλο Δένδρο τῆς Αἰτωλίας καὶ τὸ βαπτιστικό του ὄνομα ἦταν Κώνστας. Στὴν ἡλικία τῶν 8 ἐτῶν στάλθηκε στὸ ἱεροδιδασκαλεῖο τοῦ Λύτσικα στὴν Σιγδίτσα τῆς ἐπαρχίας Παρνασσίδος καὶ στὴ μονὴ Ἁγίας Παρασκευῆς στὰ Βραγγιανὰ τῶν ἱστορικῶν Ἀγράφων. Δίδαξε ὡς «ὑποδιδάσκαλος» στὴ Λομποτινὰ Ναυπακτίας καὶ σὲ ἄλλα χωριά. Ἐπιθυμώντας νὰ λάβει μίαν ἀνώτερη παιδεία πῆγε στὴν Ἀθωνιάδα Σχολή. Πῆγε γύρω στὸ 1750, ὅπου εἶχε δασκάλους τὸν Παν. Παλαμᾶ, τὸν Εὐγένιο Βούλγαρη καὶ τὸν Νικόλαο Τζαρτζούλη. Γνωστοὶ μαθητὲς τῆς Ἀθωνιάδας Ἀκαδημίας ὑπῆρξαν οἱ συμμαθητὲς τοῦ ἁγίου Κοσμᾶ Αἰτωλοῦ, ὅπως ὁ Ἄνθιμος ὁ Ὀλυμπιώτης, ὁ Ὅσιος Ἀθανάσιος Πάριος, ὁ Δαμασκηνὸς Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης, ὁ Παΐσιος Καυσοκαλυβίτης, ὁ Ἅγιος Ἀθανάσιος ὁ Κουλακιώτης, ὁ κτήτορας τῆς μονῆς τοῦ Μεγάλου Δένδρου, στὴν Πάρο ὁ ὅσιος Κύριλλος Παπαδόπουλος, ὁ λόγιος Ρήγας Φεραῖος, καθὼς καὶ ὁ πρῶτος σχολάρχης τῆς θεολογικῆς σχολῆς τῆς Χάλκης Κωνσταντῖνος Τυπάλδος, μετέπειτα μητροπολίτης Σταυρούπολης. Ὄχι τυχαία, πρῶτος σχολάρχης τῆς Ἀθωνιάδας διορίζεται ὁ λόγιος ἱεροδιάκονος Νεόφυτος Καυσοκαλυβίτης ἐξ Ἑβραίων ἐκ Πατρῶν. Ὁ Κοσμᾶς στὸ Ἅγιο Ὄρος ἐπιδόθηκε στὴν ἄσκηση καὶ τὴ μελέτη τῶν ἐκκλησιαστικῶν πατέρων καὶ συγγραφέων. «Μελετώντας τὸ ἅγιον καὶ ἱερὸν Εὐαγγέλιον -ἔλεγε στὸ κήρυγμά του- εὗρον μέσα πολλὰ καὶ διάφορα νοήματα, τὰ ὁποῖα εἶναι ὅλα μαργαριτάρια, διαμάντια, θησαυρός, πλοῦτος, χαρά, εὐφροσύνη, ζωὴ αἰώνιος».
.                 Ἀπὸ τὶς ὁμιλίες του φαίνεται καθαρὰ ἡ βαθιὰ ἐκκλησιαστικὴ γνώση καὶ ἡ ἐπαρκὴς γενικότερη «θύραθεν» παιδεία. Γνώριζε καλὰ Ἑλληνικά, ἔμαθε ξένες γλῶσσες: «Ἑβραϊκά, Τουρκικά, Φράγκικα». Δείχνει ἄνεση στὴ χρήση καὶ τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς γραμματείας. Μετὰ τὴ φοίτησή του στὴν Ἀθωνιάδα καὶ «κατ᾽ ἰδίαν», λέγει: «ἔφθειρα τὴν ζωήν μου εὶς τὴν σπουδὴν σαράντα-πενήντα χρόνους… τὰ βάθη τῆς σοφίας ἠρεύνησα» – θὰ ὁμολογήσει ὁ ἴδιος. Φλεγόταν ἀπὸ τὸν πόθο νὰ βοηθήσει τὸ ὑπόδουλο σκλάβο Γένος, ὅπως λέγει: «Ἀκούοντας καὶ ἐγώ, ἀδελφοί μου -θὰ πεῖ ἀργότερα- τοῦτον τὸν γλυκύτατον λόγον, ὅπου λέγει ὁ Χριστός μας, νὰ φροντίζωμεν καὶ διὰ τοὺς ἀδελφούς μας, μ᾽ ἔτρωγεν ἐκεῖνος ὁ λόγος μέσα εὶς τὴν καρδίαν τόσους χρόνους, ὡσὰν τὸ σκουλήκι, ὅπου τρώγει τὸ ξύλον.. Ὅθεν ἄφησα τὴν ἰδικήν μου προκοπήν, τὸ ἰδικόν μου καλόν, καὶ ἐβγῆκα νὰ περιπατῶ ἀπὸ τόπον εἰς τόπον καὶ διδάσκω τοὺς ἀδελφούς μου». Θὰ συμπληρώσει τὴν ἀρχὴ τῆς αὐτοθυσίας: «Ἐπειδὴ τὸ Γένος μας ἐπεσεν εἰς ἀμάθειαν, εἶπα: Ἂς χάση ὁ Χριστὸς ἐμένα, ἕνα πρόβατον, καὶ ἂς κερδίση τὰ ἄλλα. Ἴσως ἡ εὐσπλαγχνία τοῦ Θεοῦ καὶ ἡ εὐχή σας σώση καὶ ἐμένα».
.                 Περὶ τὸ 1760 πῆγε στὴν Κωνσταντινούπολη καὶ ἔλαβε τὴν ἄδεια καὶ εὐλογία Οἰκουμενικοῦ πατριάρχη Σωφρονίου Β´, γιὰ νὰ ἀρχίσει τὸ ἐθνικὸ καὶ ἱεραποστολικό του ἔργο γιὰ μία περίπου εἰκοσαετία καὶ τὸ ἐπισφράγισε μὲ τὸ μαρτύριό του ὡς γνήσιος διδάσκαλος. Ὁ Κοσμᾶς πραγματοποίησε τέσσερεις ἢ τρεῖς περιοδεῖες ἀφύπνισης τοῦ Γένους. Οἱ πορεῖες του δὲν μποροῦν νὰ ὁριστοῦν μὲ ἀκρίβεια. Διάφορες παραδόσεις καὶ ἐπιστολές του βεβαιώνουν ὅτι περιόδευσε τὰ μέρη τῆς Κωνσταντινούπολης, τὴ Θράκη, τὸ Ἅγιον Ὄρος, τὴ Στερεὰ Ἑλλάδα, τὴν Ἀχαΐα, τὴ Θεσσαλία, τὴ Μακεδονία, τὴν Ἤπειρο, τὰ νησιὰ τοῦ Αἰγαίου καὶ Ἰονίου, τμήματα τῆς σημερινῆς Σερβίας, τοῦ Μαυροβουνίου καὶ τῶν Σκοπίων, καθὼς καὶ τὴ Βόρειο Ἤπειρο, δηλ. ὅπου ὑπῆρχε σὲ ὅλα αὐτὰ τὰ μέρη ἑλληνικὴ γλώσσα ἤθη καὶ ἔθιμα. Μιλοῦσε σὲ πόλεις, χωριά, σὲ ὀρεινὲς καὶ ἀπομονωμένες περιοχές, ἀψηφώντας μόχθο καὶ κινδύνους. Δὲν ἔλειψαν καὶ οἱ ἀντιδράσεις.
.                 Οἱ πλούσιοι καὶ κάθε εἴδους δυνατοὶ φοβοῦντο ἢ προκαλοῦντο μὲ τὸν λόγο του νὰ δώσουν «τὸ ἄδικον ὀπίσω», πολλοὶ καὶ ἀπὸ τοὺς κοτζαμπάσηδες, μὲ τὸ λόγο τοῦ Αἰτωλοῦ γιὰ δικαιοσύνη, ἐπίσης καὶ οἱ Ἐνετοί, μὲ τὸ ἑπτανησιακὸ ἀρχοντολόγι καὶ οἱ ἔμποροι Ἑβραῖοι. Μὲ ἐνέργειές του ζήτησε τὴν παύση τοῦ παζαριοῦ τὴν ἡμέρα τῆς Κυριακῆς καὶ ἡ μεταφορά του στὸ Σάββατο. Ἡ ἐπιβουλὴ τῶν Ἑβραίων ἐναντίον τοy ἔγινε ὁ μεγαλύτερος κίνδυνος: «Νὰ τὸν παρακαλέσετε (τὸν Χριστὸ) -ἔλεγε- νὰ μὲ φυλάγη ἀπὸ τὶς παγίδες τοῦ Διαβόλου καὶ μάλιστα τῶν Ἑβραίων, ὅπου ἐξοδιάζουν χιλιάδες πουγγιὰ διὰ νὰ μὲ θανατώσουν». Τὸν συκοφάντησαν ὅτι δῆθεν ἦταν ὄργανο τοῦ πολιτικοῦ ἐπεκτατισμοῦ τῶν Ρώσων καὶ τοῦ Ρωσικοῦ κόμματος στὴν Ἑλλάδα καὶ ὅτι δῆθεν ἐνεργοῦσε ὑποκινώντας ἐπαναστάσεις κατὰ τῶν Ὀθωμανῶν (θὰ θυμηθοῦμε ἀνάλογη συκοφαντία εἰπώθηκε κάποια χρόνια ἀργότερα γιὰ τὸν Φλαμιάτο καὶ Παπουλάκο). Κι ἐνῶ ὁ Πατροκοσμᾶς κήρυττε στὸ χωριὸ Κολικόντασι τοῦ Βερατίου, συνελήφθη μὲ ἐντολὴ τοῦ Κοὺρτ πασᾶ, στὶς 23 Αὐγούστου 1779, καὶ τὴν ἑπομένη δίχως ἔνδικα μέσα, παράνομα καὶ ἀναπολόγητος κρεμάστηκε ἀπὸ δέντρο στὶς ὄχθες τοῦ ποταμοῦ Ἄψος. Δίχως δίκη, δίχως νόμιμη διαδικασία, ἐρήμην καταδικαστικὴ ἐνέργεια. Τὸ σῶμα του γυμνώθηκε καὶ ρίχτηκε στὸν ποταμό, ἀπ’ ὅπου τὸ ἀνέσυρε ὕστερα ἀπὸ τρεῖς ἡμέρες ὁ ἐφημέριος του χωριοῦ καὶ τὸ ἔθαψε στὸν ναό του.

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ: ΕΘΝΕΓΕΡΤΗΣ Ο ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ; -3

, , ,

  1. Σχολιάστε

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

%d ἱστολόγοι ἔχουν δηλώσει ὅτι αὐτὸ τοὺς ἀρέσει: