ΕΘΝΕΓΕΡΤΗΣ Ο ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ; -1

ΕΘΝΕΓΕΡΤΗΣ Ο ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ;
ΕΘΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΠΟΨΗ*
[Α´]

Ὑπὸ τοῦ Καθ. Δρ. Ἀλεξίου Π. Παναγόπουλου

 .             Εἰσαγωγικά.
.             Ὁ λόγιος Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλὸς γιὰ τὴν ἐποχή του ἦταν ἀρκετὰ μορφωμένος, ἀπὸ τὸ τῆς Ἀθωνιάδας ἀνώτερο ἐκπαιδευτικὸ ἵδρυμα στὸν ἑλλαδικὸ χῶρο, ὅσο καὶ στὴν Κωνσταντινούπολη ἀργότερα. Εἶναι ἕνας ἀφυπνιστὴς τοῦ Γένους, εἶναι ὀρθόδοξος χριστιανὸς ποὺ συνέβαλε στὴν ἀφύπνιση τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Σπουδάζοντας καὶ μαθαίνοντας γράμματα ἀποκλειστικὰ σὲ ἐκκλησιαστικὰ μορφωτικὰ ἱδρύματα ὅπως τὴν Ἀθωνιάδα, τὴν Πατριαρχικὴ Σχολὴ Κωνσταντινούπολης κ.α. Παρὰ τὰ ἐπιχειρήματα δυτικῶν καὶ γενικὰ ὀπαδῶν τοῦ ὀρθολογισμοῦ τῆς ἑσπερίας γιὰ τὴν μὴ «ἑλληνικὴ» παιδεία τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας καὶ τοὺς θεσμούς, ποὺ αὐτὴ εἶχε τὴν ἐποχὴ ἐκείνη, ἡ παρουσία του ἀπὸ μόνη της τὰ ἀνατρέπει. Μετὰ τὴν ἀποφοίτησή του ἀπὸ τὴν Ἀθωνιάδα πῆγε στὴν μονὴ τοῦ Φιλοθέου, ὅπου ἐκάρη μοναχός με τὸ ὄνομα Κοσμᾶς. Ὅμως ὁ μοναχικὸς βίος δὲν μποροῦσε νὰ ἡσυχάσει τὸ ἐθνικὸ καὶ πατριωτικό του φρόνημα τόσο γιὰ τὴν ἀφύπνιση τοῦ Γένους καὶ τὴν πολυπόθητη Λευτεριὰ ὅσο καὶ τὴν ἐληνορθόδοξη παιδεία, γι’ αὐτὸ καὶ δὲν ἀπέφυγε νὰ δράσει καὶ νὰ θυσιαστεῖ γιὰ τὸ ὄφελος τῆς πατρίδας.
.                 Πῆγε στὴν Κωνσταντινούπολη, ὅπου συναντήθηκε μὲ τὸν λόγιο ἀδελφό του τὸν Χρύσανθο, διδάσκαλο τῆς Πατριαρχικῆς Σχολῆς. Μὲ τὶς συστάσεις, ποὺ τοῦ ἔκανε, γνωρίστηκε μὲ πολλοὺς ἀρχιερεῖς, ἀκόμα καὶ μὲ τὸν πατριάρχη Σεραφείμ, ὥστε μὲ την ἔγγραφη ἄδεια τοῦ Πατριαρχείου νὰ ἀρχίσει τὸ ἐθνικὸ καὶ ἱεραποστολικό του ἔργο (ὅπως πάλαι ποτὲ τὰ δύο ἀδέλφια ὁ Κύριλλος καὶ ὁ Μεθόδιος οἱ διαφωτιστὲς τῶν Σλάβων), σήμερα ὁ Αἰτωλὸς μέσῳ τοῦ εὐαγγελικοῦ κηρύγματος, ἤδη ἀπὸ τὸ 1760 ἀπὸ τὴν πρωτεύουσα Πόλη. Κατόπιν περιηγήθηκε τὰ νησιὰ τοῦ Αἰγαίου Πελάγους, τὴ Μακεδονία, Ἤπειρο, Θεσσαλία, Στερεὰ Ἑλλάδα, Ἰόνια Νησιὰ καὶ Αἰτωλία ἀφυπνίζοντας τὴν συνείδηση στὸ σκλαβωμένο μας Γένος. Ταξίδευσε μέχρι τὴν βόρεια Ἤπειρο καὶ ἐπισκέφθηκε περιοχὲς τοῦ σημερινοῦ Μαυροβουνίου καὶ τῶν σημερινῶν Σκοπίων, ὅπου στὴν εὐρύτερη ζώνη τῶν Βαλκανίων καὶ κυρίως τῶν Δυτικῶν Βαλκανίων, ζοῦσαν ἑλληνικοὶ πληθυσμοί. Οἱ ὁμιλίες του δημιούργησαν ἐντύπωση, γιατί χρησιμοποιοῦσε ὄχι μόνο τὴ δημοτικὴ γλώσσα, τὴν κατανοητὴ στὸν ἀγράμματο φτωχό, βασανισμένο καὶ ταλαιπωρημένο Ἕλληνα Ραγιά, ἀλλὰ γιατί μιλοῦσε στὴν καρδιά του. Ὁ λαὸς παρακολουθοῦσε τὶς ὁμιλίες του σὲ χωριά, κωμοπόλεις, πόλεις ἐνῶ δίδασκε μὲ ἀσυνήθιστη εὐγλωττία, εὐλάβεια καὶ ἀγάπη πρὸς τὴν παιδεία τοῦ Γένους. Σὲ μιὰ ἐπιστολή του στὶς 2 Μαρτίου 1779 πρὸς τον λόγιο ἀδελφό του Χρύσανθο, ποὺ τότε ἦταν Σχολάρχης Νάξου, μαθαίνουμε ὅτι ταξίδεψε σὲ 30 ἐπαρχίες, ἵδρυσε 10 ἑλληνικὰ σχολεῖα καὶ 200 δημοτικά.  Στὸ τέλος τῆς ἐπιστολῆς του γράφει: «Δέκα χιλιάδες Χριστιανοὶ μὲ ἀγαπῶσι καὶ ἕνας μὲ μισεῖ. Χίλιοι Τοῦρκοι μὲ ἀγαπῶσι καὶ ἕνας ὄχι τόσο. Χιλιάδες ἑβραῖοι θέλουσι τὸν θάνατό μου καὶ ἕνας ὄχι. ,αψοθ´ Μαρτίου β΄. Ὁ σὸς ἀδελφὸς Κοσμᾶς Ἱερομόναχος». Ἀρκετοί Τοῦρκοι σέβονταν τὸν Αἰτωλὸ καὶ ἄκουαν μὲ προσοχὴ τὶς συμβουλές του. Στὰ μέρη, ποὺ δίδασκε, κάρφωναν ἕνα ξύλινο σταυρὸ γιὰ νὰ ἀποδεικνύουν ὅτι πέρασε καὶ ἀπὸ ἐκεῖ. Τὸν ἀκολουθοῦσαν καὶ ἁπλοὶ ἱερεῖς τῆς ὑπαίθρου οἱ ὁποῖοι μετὰ διασκορπίστηκαν στὰ χωριά τους κηρύττοντας καὶ ἀναγιγνώσκοντας τοὺς λόγους του ἢ καταγράφοντας αὐτούς, ἐνίοτε ὅπως τοὺς ἄκουσαν ἢ ὅπως τοὺς κατάλαβαν ἢ ὅπως τοὺς θυμήθηκαν.
.                 Μέσα στὸ τότε προστατευτικὸ πλαίσιο τῆς Ἐθναρχούσας Ἐκκλησίας τὸ Γένος μας διατήρησε τὴν ἀκεραιότητά του καὶ τὸν σκληρό του πυρήνα, μπόρεσε μὲ διαφόρους τρόπους μὲ τὰ κρυφὰ σχολειά, μὲ τὸ χορὸ τοῦ Ζαλόγου, μὲ τὸ Κούγκι, μὲ τὸν Ἀθανάσιο Διάκο, μὲ τὸν Παπαφλέσσα καὶ μὲ τὸ Μακρυγιάννη ἀργότερα, κ.α. ἥρωες, μπόρεσε νὰ ἐπιβιώσει στοὺς ἰδιαίτερα δύσκολους τόσο τοῦ 16ου καὶ 17ου καὶ ἀργότερα τοὺς ἄλλους αἰῶνες ἕως τὴν ἐξέγερση. Οἱ ὁμιλίες του ἦταν θεραπευτήριο ἀλλὰ καὶ ἐλεγκτήριο, ποὺ ἴσως κάκιζε κάποιους ἄδικους ἄρχοντες τῶν κοινοτήτων γιὰ τὶς τυχὸν αὐθαιρεσίες τους. Στὴν Κεφαλονιὰ οἱ ἄρχοντες ζήτησαν ἀπὸ τὸν ξένο  διοικητὴ  τὴν ἀπέλασή του, ἡ ὁποία ὄμως ματαιώθηκε μετὰ ἀπὸ ξεσηκωμὸ τοῦ ἁπλοῦ λαοῦ. Ὅταν μετέβη στὴν Ζάκυνθο, τὸν συνόδευσαν 10 πλοῖα κατάμεστα ἀπὸ Κεφαλλονίτες. Ὅμως κι ἐκεῖ οἱ ἄρχοντες τοῦ ἀπαγόρευσαν να ἀποβιβασθεῖ, γιατί φοβήθηκαν τὰ λεγόμενά του. Γνωρίζουμε ὅτι τότε στὰ Ἰόνια ἡ Ἑνετοκρατία καὶ ἡ Ἁγγλοκρατία εἶχε τὸν πολιτικὸ ἔλεγχο τῶν νησιῶν. Πάλι πῆγε στὴν Κεφαλλονιὰ καὶ μετὰ ἀπὸ ἀρκετὸ καιρὸ στὴν νῆσο Κέρκυρα, ὅπου καὶ τοῦ ἔγινε μεγάλη ὑποδοχή. Ἡ συρροὴ τῶν ἀκροατῶν του ἦταν ἐνθουσιώδης, τόσο ἀπὸ τὰ Ἰόνια νησιά, ὅσο κι ἀπὸ τὴν Ἤπειρο καὶ ἀλλοῦ. Ἔτσι ἀναγκάσθηκε ἀπὸ τὸν διοικητὴ τοῦ νησιοῦ, ποὺ παρακινήθηκε ἀπὸ προύχοντες, νὰ ἐγκαταλείψει τὸ νησὶ καὶ νὰ περάσει ἀπέναντι στὴν Ἤπειρο καὶ στὴν Ἀλβανία. Ἐκεῖ οἰ πλούσιοι ἔμποροι Ἑβραῖοι τῆς Ἠπείρου κατηγόρησαν τὸν Αἰτωλὸ ὡς φιλοπόλεμο. Ἡ Τουρκικὴ διοίκηση τὸ πίστεψε. Τὸν συκοφάντησαν ὡς δῆθεν ὀργανωτὴ ἐπαναστάσεως. Κλήθηκε στὸ  Βεράτιο τῆς Ἀλβανίας, γιὰ νὰ ἀπολογηθεῖ γιὰ ἀνυπόστατες καὶ συκοφαντικὲς κατηγορίες. Ὅταν τὸν ἄκουσε ὁ διοικητής, ἀντὶ νὰ τὸν καταδικάσει, τοῦ ἔδωσε μικρὸ θρόνο ὅπου θὰ ἀνέβαινε ὁμιλώντας. Ἐδῶ οἰ πλούσιοι ἔμποροι Ἑβραῖοι με ἄλλο μέσο ζήτησαν νὰ καταδικασθεῖ. Μίλησαν σὲ ἕναν μουσουλμάνο εἰσπράκτορα φόρων, ὁ ὁποῖος ἀνάφερε στὸν διοικητὴ ὅτι τοῦ λιγόστευαν οἱ φόροι. Συκοφαντώντας τον ὅτι δῆθεν ὁ κόσμος παρακολουθεῖ τὴν διδασκαλία τοῦ Αἰτωλοῦ, ἀντὶ νὰ ἀσχολεῖται μὲ τὴν ἐργασία καὶ γεωργία. Ὁ διοικητὴς διέταξε ἁπλὰ νὰ τὸν σταματήσουν. Ἀλλὰ ὁ φοροεισπράκτορας παρερμήνευσε ἔντεχνα τὴν διαταγὴ τοῦ διοικητῆ καὶ ἐνέργησε κρυφά, ὥστε νὰ θανατωθεῖ.
.               Τὴν μνήμη τοῦ Κοσμᾶ Αἰτωλοῦ σέβονταν καὶ οἱ Μουσουλμάνοι. Μέχρι καὶ ὁ διαβόητος Ἀλὴ – Πασὰς τῶν Ἰωαννίνων ἔκτισε μὲ δικά του ἔξοδα ἐκκλησία στὸ χωριὸ Καλκουτάση τοῦ Βερατίου, ὅπου κρέμασαν τὸν Ἅγιο Κοσμᾶ. Ἀναγνωρίστηκε ὡς Ἅγιος μὲ ἀπόφαση τῆς Ἐκκλησίας. Τότε ζήτησε ὁ Ἀλὴς νὰ τοῦ ἑτοιμάσουν ἀργυρὴ κεφαλὴ τοῦ Ἁγίου. Ὅταν τὴν ἔφεραν μπροστὰ στὸν Ἀλή, αὐτός, λέει ἡ παράδοση, ὅτι τότε ἔψαυσε 3 φορὲς τὰ γένια του σὲ σημεῖο σεβασμοῦ. Ἐπειδὴ οἱ παρόντες μουσουλμάνοι δυσανασχέτησαν, τοὺς εἶπε ὁ Πασάς: «φέρετέ μου ἕνα μουσουλμάνο σὰν αὐτὸν τὸν χριστιανὸ νὰ τοῦ φιλήσω καὶ τὰ πόδια».

*ΟΜΙΛΙΑ ποὺ ἐξεφωνήθη στὸν Δῆμο Δύμης γιὰ τὰ 300 ἔτη ἀπὸ τὴν γέννηση τοῦ Ἁγίου Κοσμᾶ Αἰτωλοῦ
(dimosdymaion.eu/2014/12/13/ημερίδα-για-τα-300-χρόνια-από-τη-γέννηση-τ-2)

ΣYNEXIZETAI: ΕΘΝΕΓΕΡΤΗΣ Ο ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ; -2

, , ,

  1. Σχολιάστε

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

%d ἱστολόγοι ἔχουν δηλώσει ὅτι αὐτὸ τοὺς ἀρέσει: