Ο ΑΓΙΟΣ ΜΑΡΚΟΣ Ο ΕΥΓΕΝΙΚΟΣ -2 «Ὁ μονομάχος τῆς Ὀρθοδοξίας»»

Ο ΑΓΙΟΣ ΜΑΡΚΟΣ Ο ΕΥΓΕΝΙΚΟΣ (1392 – 1444)
Ὁ ἀναδειχθεὶς σὲ φλογερὸ ὑπέρμαχο
καὶ ἀκράδαντο στύλο τῆς ἀμωμήτου ὀρθοδόξου πίστεως

θεόπνευστος καὶ πανευκλεὴς ἱεράρχης τῆς Ἐφέσου
[Β´]

Γράφει ὁ Ἀριστείδης Γ. Θεοδωρόπουλος
Ἐκπαιδευτικὸς

Μέρος Α´ : Ο ΑΓΙΟΣ ΜΑΡΚΟΣ Ο ΕΥΓΕΝΙΚΟΣ (1392 – 1444) Ὁ ἀναδειχθεὶς σὲ φλογερὸ ὑπέρμαχο καὶ ἀκράδαντο στύλο τῆς ἀμωμήτου ὀρθοδόξου πίστεως θεόπνευστος καὶ πανευκλεὴς ἱεράρχης τῆς Ἐφέσου

.           Κάτω ἀπὸ τὴν ὁλοένα καὶ αὐξανόμενη πίεση τῆς ὀθωμανικῆς ἀπειλῆς καὶ πληροφορούμενος ὁ αὐτοκράτορας Ἰωάννης Η´ Παλαιολόγος ὅτι οἱ ἡγεμόνες τῆς Δύσεως σκέπτονταν νὰ ἀντισταθοῦν ἐναντίον τῶν Τούρκων, οἱ ὁποῖοι προχωροῦσαν πρὸς τὴν Οὐγγαρία καὶ τὴν Πολωνία, ἀποφάσισε νὰ μεταβεῖ στὴν Ἰταλία γιὰ νὰ συναντήσει τὸν Πάπα Εὐγένιο Δ΄, ἐλπίζοντας ὅτι θὰ λάβει βοήθεια κατὰ τῶν Τούρκων. Στὴ δύσκολη καὶ ἀγωνιώδη αὐτὴ στιγμὴ γιὰ τὸ μέλλον τῆς Βυζαντινῆς Αὐτοκρατορίας ἐπικρατοῦσαν δύο ἀντιδιαμετρικὰ ἀντίθετες γνῶμες. Ὑπῆρχαν αὐτοὶ ποὺ ὑποστήριζαν τὴν ἕνωση τῶν δύο Ἐκκλησιῶν, ἡ ὁποία θὰ σηματοδοτοῦσε τὴν ὑποταγὴ τῶν Ὀρθοδόξων στὸν Πάπα, γεγονὸς ποὺ θὰ πρόδιδε τὰ δόγματα τῆς ἀμωμήτου ὀρθοδόξου πίστεως. Ὑπῆρχαν ὅμως καὶ ἐκεῖνοι ποὺ ἀναλογιζόμενοι τοὺς θρησκευτικοὺς κινδύνους τῆς ἑνώσεως, εἶχαν ἀποφασίσει νὰ ἀντισταθοῦν σθεναρὰ προτιμώντας τὴν ὑποταγὴ στὸν βάρβαρο κατακτητὴ παρὰ τὴν πνευματικὴ ὑποδούλωση κάτω ἀπὸ τὸν ἐκκλησιαστικὸ ζυγὸ τοῦ Πάπα. Μάλιστα ὑποστήριζαν ὅτι ὁ λαὸς θὰ μποροῦσε νὰ ἀγωνισθεῖ καὶ νὰ ἀποτινάξει τὴν τουρκικὴ σκλαβιά, ἐὰν εἶχε κρατήσει ἀνόθευτη καὶ ζωντανὴ τὴν ὀρθόδοξη χριστιανική του πίστη καὶ παράδοση.
.           Σ’ αὐτὴ τὴν ταραχώδη καὶ ἐπικίνδυνη περίοδο γιὰ τὴν πορεία τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας καὶ τοῦ Γένους τῶν Ἑλλήνων ἀνέλαβε ὁ φλογερὸς Μητροπολίτης τῆς Ἐφέσου, Ἅγιος Μάρκος ὁ Εὐγενικός, νὰ σηκώσει στοὺς ὤμους του, ὡς ἄλλος Ἄτλας, τὸν ἀνεκτίμητο θησαυρὸ τῆς πατροπαραδότου πίστεως τῶν Ὀρθοδόξων καὶ τὴν πάντιμη κιβωτὸ τῶν ἱερῶν παραδόσεων, ὥστε νὰ ἀναδειχθεῖ ἡ δόξα καὶ τὸ καύχημα τῆς Ἀνατολικῆς Ἐκκλησίας, ὁ στυλοβάτης καὶ ὁ πρόμαχος τῆς Ὀρθοδόξου διδασκαλίας. Κατὰ τὴ διάρκεια τῶν ἐργασιῶν τῆς Συνόδου τῆς Φερράρας ὁ Ἅγιος Μάρκος παρουσιάσθηκε διαλλακτικὸς στὶς προθέσεις του, ἀφοῦ εἰσηγήθηκε στοὺς Λατίνους νὰ ἀποβάλουν «τὸ τραχὺ καὶ ἀνένδοτον», ἐπεσήμαινε δὲ τὴν ἀνάγκη νὰ ὑπάρξει εἰρήνη καὶ ἀγάπη, ὥστε νὰ ἀρθεῖ τὸ σχίσμα, ἀφοῦ πρῶτα ἀναγνωσθοῦν οἱ ὅροι τῶν Οἰκουμενικῶν Συνόδων. Στὴν πραγματικότητα ὁ Ἅγιος Μάρκος ἐπιθυμοῦσε τὴν ἐπανένωση τῶν δύο Ἐκκλησιῶν, ἀλλὰ χωρὶς τὴν ὑποχώρηση τῶν Ὀρθοδόξων σὲ θεμελιώδη δογματικὰ ζητήματα, ἡ ὁποία θὰ ὁδηγοῦσε στὴν παπικὴ ὑποδούλωση. Ἀξιομνημόνευτοι εἶναι οἱ τέσσερις ἀντιρρητικοὶ λόγοι ποὺ ἐκφώνησε ὁ σοφὸς καὶ ἀγωνιστὴς ἱεράρχης τῆς Ἐφέσου, ἀναφορικὰ μὲ τὴ διδασκαλία τῶν Παπικῶν γιὰ τὸ καθαρτήριο πῦρ. Εἶναι ἐνδεικτικὸ ὅτι οἱ λόγοι αὐτοὶ μὲ τὸ κρυστάλλινο ὀρθόδοξο περιεχόμενό τους ἔδωσαν τὶς κατάλληλες ἀπαντήσεις στὰ ἐπιχειρήματα τῶν Λατίνων. Μάλιστα ἡ πειστικὴ ἐπιχειρηματολογία τοῦ Ἁγίου ποὺ ἀποστόμωσε στὴν κυριολεξία τοὺς ἀντιπάλους του, οἱ ὁποῖοι προσπαθοῦσαν νὰ τὸν περιπλέξουν σὲ ἄσκοπες καὶ ἄσχετες συζητήσεις, σὲ συνδυασμὸ καὶ μὲ τὴ σοφία, τὴν ἀρετή, τὴ σωφροσύνη, τὸ γενναῖο φρόνημα, τὴν ἐπιμονή του στὴν ἀλήθεια καὶ τὴν ἀκράδαντη πίστη του στὸν Θεὸ καὶ τὸν σωτήριο Λόγο Του, τὸν ἔφεραν ἀντιμέτωπο ἀκόμη καὶ μὲ τὸν Μητροπολίτη Νικαίας Βησσαρίωνα, ὁ ὁποῖος ὑποκινούμενος ἀπὸ φθόνο, ἄφησε τὸν Ἅγιο Μάρκο νὰ ἀγωνισθεῖ μόνος του.
.           Ὅταν ὅμως ἦρθε ὁ λόγος στὴ Σύνοδο τῆς Φερράρας γιὰ τὸ ἐπίμαχο θέμα τοῦ Filioque, ὁ Ἅγιος ἀπαίτησε νὰ ἀναγνωσθοῦν οἱ ὅροι τῶν Οἰκουμενικῶν Συνόδων, γιὰ νὰ λάμψει ἡ ἀλήθεια καὶ νὰ ἀποδειχθεῖ ἡ πλάνη τῶν ἀντιπάλων. Παρὰ τὴν ἄρνηση τῶν Λατίνων, ὑποχρεώθηκαν τελικὰ νὰ ἀναγνωσθοῦν οἱ ἀποφάσεις τῶν Οἰκουμενικῶν Συνόδων, διότι σὲ ἀντίθετη περίπτωση οἱ συζητήσεις θὰ διακόπτονταν ἀμέσως. Μετὰ τὴν ἀνάγνωση οἱ παρευρισκόμενοι Λατίνοι κληρικοὶ καὶ λαϊκοὶ ὁμολόγησαν ὅτι ποτὲ στὸ παρελθὸν δὲν εἶχαν ἀκούσει αὐτὲς τὶς διδασκαλίες καὶ ὅτι οἱ Γραικοὶ κρατοῦσαν τὴν ἀληθινὴ πίστη καὶ ἀκολουθοῦσαν τὰ ὀρθὰ δόγματα. Βλέποντας οἱ αὐλικοὶ τοῦ Πάπα ὅτι ἡ διδασκαλία τους κινδυνεύει νὰ χαρακτηριστεῖ ψεύτικη, ἀκόμη καὶ ἀπὸ Λατίνους μοναχοὺς καὶ κληρικούς, ἄρχισαν νὰ τοὺς ἀπειλοῦν καὶ νὰ τοὺς διατάζουν νὰ σιωπήσουν ἀμέσως, ἐνῶ τοὺς χαρακτήρισαν ἀπαίδευτους καὶ ἀγράμματους τῆς θεολογίας. Ὅμως οἱ Λατίνοι ἄρχισαν νὰ μηχανεύονται καὶ δόλιους τρόπους γιὰ νὰ κατορθώσουν νὰ μὴν ἐπικρατήσουν οἱ θεολογικὲς ἀπόψεις τοῦ Ἁγίου Μάρκου τοῦ Εὐγενικοῦ, αὐτοῦ τοῦ θεοσόφου ρήτορος καὶ φωτισμένου διδασκάλου τῆς Ἐκκλησίας μας. Ἔτσι ἐνῶ μέχρι ἐκείνη τὴ στιγμὴ ὅλοι οἱ ὀρθόδοξοι ἱερεῖς καὶ ἐπίσκοποι ἦταν στὸ πλευρὸ τοῦ Ἁγίου, τοῦ θαρραλέου αὐτοῦ ἀγωνιστοῦ καὶ φλογεροῦ προασπιστοῦ τῆς ὀρθοδόξου πίστεως, ἄρχισαν σιγὰ σιγὰ νὰ διασπῶνται καὶ νὰ λιποτακτοῦν, ἄλλος γιὰ νὰ γίνει καρδινάλιος τοῦ Πάπα, ἄλλος ἀπὸ φθόνο, ἐνῶ πολλοὶ πρόδωσαν τὰ δόγματα τῆς ἀμωμήτου ὀρθοδόξου πίστεως, ἀφοῦ δὲν ἄντεξαν τὶς κακοπάθειες καὶ τὶς στερήσεις ποὺ ἐπιβλήθηκαν ἀπὸ τοὺς Παπικοὺς γιὰ νὰ τοὺς ἀναγκάσουν νὰ ὑποχωρήσουν στὶς θέσεις τους. Ἔτσι ὁ Ἅγιος Μάρκος ὁ Εὐγενικὸς βρέθηκε μόνος του, ἐγκαταλελειμμένος ἀπὸ ὅλους, νὰ ἀγωνίζεται στὸ στάδιο τῆς προασπίσεως τῶν ὀρθῶν δογμάτων τῆς πίστεώς μας. Μάλιστα γιὰ νὰ ἐνισχύσουν τὶς θέσεις τους οἱ Λατίνοι, ἄρχισαν νὰ ἐφαρμόζουν τὴ γνωστὴ τακτικὴ τῶν ψιθύρων, τῶν ψευδῶν εἰδήσεων καὶ τῶν ἐκβιασμῶν, ἔφτασαν δὲ στὸ σημεῖο νὰ διανείμουν στὴ Φερράρα ἑκατοντάδες φυλλάδια, τὰ ὁποῖα περιεῖχαν 54 αἱρετικὲς δοξασίες τῶν Ὀρθοδόξων!!!
.           Ἡ κατάσταση εἶχε ἤδη ἀρχίσει νὰ γίνεται ἰδιαίτερα ἐπικίνδυνη μὲ ἀπρόβλεπτες διαστάσεις, ἀφοῦ οἱ Γραικοὶ εἶχαν ὑποστεῖ μακροχρόνιες στερήσεις καὶ κακοπάθειες, ἐνῶ εἶχε δοθεῖ αὐστηρὸ αὐτοκρατορικὸ πρόσταγμα νὰ μὴν ἐπιτραπεῖ σὲ κανέναν ποὺ δὲν ἔχει διαβατήριο ἀπὸ τὸν αὐτοκράτορα νὰ φύγει ἀπὸ τὴν Κωνσταντινούπολη. Ὅμως κάποιοι κληρικοὶ πιεζόμενοι ἀπὸ τὶς στερήσεις, βρῆκαν τὸν τρόπο καὶ ἀπέδρασαν ἀπὸ τὴν Κωνσταντινούπολη. Μόλις ὁ αὐτοκράτορας πληροφορήθηκε αὐτὸ τὸ γεγονός, φοβήθηκε μήπως ὑπάρξουν καὶ ἄλλοι ποὺ θὰ διαφύγουν. Γι’ αὐτὸ καὶ συσκέφθηκε μὲ τὸν Πάπα καὶ ἀποφάσισε νὰ μεταφέρει τὴ Σύνοδο στὴ Φλωρεντία, γιὰ νὰ συζητηθεῖ ἡ οὐσία τοῦ ἐπίμαχου θέματος τοῦ Filioque, δηλαδὴ ὄχι ἐὰν ἔπρεπε ἢ ὄχι νὰ γίνει προσθήκη στὸ Σύμβολο τῆς Πίστεως, ἀλλὰ ἐὰν τὸ Ἅγιο Πνεῦμα ἐκπορεύεται καὶ ἀπὸ τὸν Υἱὸ ἢ ὄχι. Ὁ Ἅγιος Μάρκος συνέχισε μὲ τὸ ἴδιο ἀγωνιστικὸ φρόνημα καὶ μὲ τὸν ἴδιο ἔνθεο ζῆλο τὸν προασπιστικό του ἀγώνα, ἀφοῦ μὲ σαφήνεια καὶ πειστικότητα ἀπέδειξε ὅτι τὸ Ἅγιο Πνεῦμα δὲν ἐκπορεύεται ἀπὸ τὸν Υἱό, ἀλλὰ μόνο ἀπὸ τὸν Πατέρα. Ὅμως ὁ αὐτοκράτορας προσπαθοῦσε νὰ βρεῖ τρόπο γιὰ νὰ ὑπογραφεῖ ἡ ἕνωση μαζὶ μὲ τὸν Πατριάρχη καὶ τοὺς Λατίνους, οἱ ὁποῖοι ἐπέμεναν στὶς αἱρετικές τους δοξασίες, ἐνῶ ὁ Πάπας ἐπιχείρησε μὲ νέους ἐκβιασμοὺς καὶ στερήσεις νὰ ἐπιτύχει τὴν ἕνωση. Οἱ πιέσεις ἄρχισαν νὰ γίνονται ἀφόρητες, ἀφοῦ ὁ αὐτοκράτορας ἐπεδίωκε τὴν ἕνωση. Ὅμως ὁ Ἅγιος Μάρκος ἔμεινε σταθερὸς στὶς θέσεις του καὶ δὲν εἶχε τὴν πρόθεση νὰ προδώσει τὴν πίστη του. Ἡ ἐπιμονή του αὐτὴ προκάλεσε τὸ μένος τῶν λατινοφρόνων Ὀρθοδόξων, οἱ ὁποῖοι μάλιστα τὸν ἔβρισαν καὶ τὸν ἀποκάλεσαν δαιμονισμένο.
.           Βλέποντας ὁ ἀγωνιστὴς καὶ θαρραλέος ἱεράρχης τῆς Ἐφέσου ὅτι ὅλοι ἦταν ἕτοιμοι νὰ προδώσουν τὴν πίστη τους, χωρὶς νὰ χάσει τὴν ψυχραιμία του, σταμάτησε νὰ μιλάει. Τὸ γεγονὸς αὐτὸ ἔδωσε τὴν εὐκαιρία στὸν αὐτοκράτορα νὰ μιλάει γιὰ τὰ ἐπερχόμενα δεινὰ ποὺ θὰ ὑποστοῦν, ἐὰν δὲν ὑπογράψουν τὴν ἕνωση. Ἔτσι μ’ αὐτὸ τὸ ἐπιχείρημα πείσθηκαν ὅλοι καὶ ὑπέκυψαν. Ὁ μόνος ποὺ δὲν εἶχε συμμορφωθεῖ ἀκόμη ἦταν ὁ θερμότατος ζηλωτὴς τῶν εὐσεβῶν δογμάτων, Ἅγιος Μάρκος ὁ Εὐγενικός, ὁ ὁποῖος ἀπεκάλεσε τοὺς Παπικοὺς «αἱρετικούς», γεγονὸς ποὺ προκάλεσε τὴ λυσσαλέα ἀντίδραση τῶν Μητροπολιτῶν Μυτιλήνης καὶ Λακεδαιμονίας. Ὁ αὐτοκράτορας ἐπιθυμώντας διακαῶς τὴν ἕνωση, ἀνήγγειλε στὸν Πάπα ὅτι οἱ Ἀνατολικοὶ δέχονται τὴν πίστη τῶν Δυτικῶν καὶ μποροῦν ἀνεμπόδιστα νὰ προχωρήσουν στὴν ἕνωση. Ἀλλὰ ὁ Πάπας ἐπεδίωκε καὶ τὴν ἀποδοχὴ καὶ ἄλλων δογματικῶν καὶ λειτουργικῶν θεμάτων, ὅπως τὰ ἄζυμα στὴ Θεία Λειτουργία, τὸ δόγμα γιὰ τὸ καθαρτήριο πῦρ, τὴ μοναρχία τοῦ Πάπα, καθὼς καὶ τὴ διαγραφὴ ἀπὸ τὴ Θεία Λειτουργία τῶν ἐπικλήσεων τοῦ ἱερέως γιὰ τὴ μεταβολὴ τοῦ ἄρτου καὶ τοῦ οἴνου ὡς περιττές, ὑποστηρίζοντας ὅτι τὰ μυστήρια τελειώνουν μὲ τὴν ἐκφορὰ τῶν λόγων τοῦ Κυρίου. Οἱ νέες ἀπαιτήσεις τοῦ Πάπα προκάλεσαν ἀναταραχὴ στὸν αὐτοκράτορα καὶ τὸν Πατριάρχη, διότι φοβοῦνταν ὅτι θὰ προκαλοῦσαν μεγάλες ἀντιδράσεις. Σ’ αὐτὴ τὴν κρίσιμη στιγμὴ παρακάλεσαν τὸν Ἅγιο Μάρκο νὰ γράψει γιὰ τὸ ζήτημα τῆς θείας μεταβολῆς τῶν Τιμίων Δώρων. Τότε ὁ θεόσοφος αὐτὸς διδάσκαλος καὶ φλογερὸς ἀγωνιστὴς τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ ἀπέδειξε μέσα ἀπὸ τὰ γραφόμενά του ὅτι ἔτσι παρεδόθηκε ἀπὸ τοὺς Ἁγίους νὰ ἁγιάζονται τὰ Τίμια Δῶρα. Οἱ θέσεις αὐτὲς τοῦ Ἁγίου Μάρκου προκάλεσαν γιὰ ἄλλη μία φορὰ τὴν ἄρνηση τῶν Παπικῶν, γεγονὸς ποὺ ἔκανε τὸν αὐτοκράτορα νὰ ἀγανακτήσει καὶ νὰ ὁμολογήσει ὅτι οἱ Λατίνοι ὄχι μόνο δὲν γνωρίζουν τὴν ἀλήθεια, ἀλλὰ δὲν ἐπιθυμοῦν καὶ νὰ τὴ μάθουν. Βλέποντας ὁ αὐτοκράτορας ὅτι πλέον δὲν ὑπάρχει κανένας τρόπος προσέγγισης μεταξὺ τῶν Ὀρθοδόξων καὶ τῶν Παπικῶν, ἀποφάσισε νὰ ὑπογραφεῖ τὸ διάταγμα τῆς πολυπόθητης ἕνωσης στὶς 6 Ἰουλίου 1439.
.           Τὴν ψευδοένωση τῶν δύο Ἐκκλησιῶν ὑπέγραψαν ὅλοι, ἀκόμη καὶ αὐτοὶ ποὺ ἐπέδειξαν πρωτύτερα ζῆλο καὶ τόλμη καὶ στὶς γνωμοδοσίες δὲν δέχθηκαν τὸ «ἐκ τοῦ Υἱοῦ», ὅπως οἱ Μητροπολίτες Ἀγχιάλου, Μονεμβασίας καὶ Τραπεζοῦντος. Ὁ μόνος ποὺ δὲν ὑπέγραψε ἦταν ὁ Ἅγιος Μάρκος ὁ Εὐγενικός, ὁ ὁποῖος δήλωσε στὸν αὐτοκράτορα ὅτι καὶ ἐὰν ἀκόμη κινδυνεύσει ἡ ζωή του, δὲν πρόκειται νὰ ὑπογράψει. Ἀκόμη καὶ οἱ ἡγούμενοι τῶν μοναστηριῶν ὑποχρεώθηκαν ἀπὸ τὸν αὐτοκράτορα νὰ ὑπογράψουν τὴν ψευδοένωση. Ὅταν ὁ Πάπας πῆρε στὰ χέρια του τὸν ὅρο καὶ εἶδε ὅλες τὶς ὑπογραφές, ὑπέγραψε καὶ ἐκεῖνος. Μόλις ὅμως πληροφορήθηκε ὅτι ὁ Ἅγιος Μάρκος δὲν εἶχε ὑπογράψει, εἶπε: «Μάρκος οὐχ ὑπέγραψεν, λοιπόν, ἐποιήσαμεν οὐδέν», δηλαδὴ ἐφ᾽ ὅσον δὲν ὑπέγραψε ὁ Ἐπίσκοπος Ἐφέσου, δὲν καταφέραμε τίποτα! Ἡ φράση αὐτὴ τοῦ Πάπα ἐπέδειξε τὴν ἥττα του, ἀφοῦ ὁμολόγησε περίτρανα τὴν ἀνωτερότητα τοῦ φλογεροῦ ἱεράρχου τῆς Ἐφέσου, ὁ ὁποῖος ἀναδείχθηκε ὁ ἰσχυρὸς ἀνατροπέας τῆς παπικῆς ἀλαζονείας καὶ τῆς πολύμοχθης ψευδοενώσεως. Ὁ Πάπας ζήτησε τὴν τιμωρία τοῦ Ἁγίου, ἀλλὰ ὁ αὐτοκράτορας δὲν τὸ ἔπραξε. Ὁδηγήθηκε ὅμως ἐνώπιον τοῦ Προκαθημένου τῆς Παπικῆς Ἐκκλησίας γιὰ νὰ αἰτιολογήσει τὴ στάση του. Ὁ Ἅγιος ἔμεινε ὅμως καὶ πάλι ἀμετακίνητος στὶς ἀπόψεις του, παρόλο ποὺ δέχθηκε ἐκβιασμοὺς καὶ ἀπειλές. Ἐπιπλέον ὁμολόγησε μὲ παρρησία τὴν ἀκράδαντη πίστη του στὴν ἀκραιφνῆ δόξα τῆς Ἐκκλησίας, λέγοντας χαρακτηριστικά: «αἱ Σύνοδοι κατεδίκαζον τοὺς μὴ πειθομένους τῇ Ἐκκλησίᾳ, ἐγὼ δὲ τηρῶ ἐμαυτὸν εἰς τὴν ἀκραιφνῆ δόξαν Αὐτῆς· εἰ τοίνυν ταύτης ἀντιποιοῦμαι καὶ ἐξ αὐτῆς παρεκκλίναι οὐ βούλομαι, πῶς ἂν καθαιρεθείην δίκην ἣν οἱ αἱρετικοὶ κατεδικάζοντο;».
.           Μετὰ ἀπὸ αὐτὴ τὴ θαρραλέα ὁμολογία πίστεως ὁ αὐτοκράτορας μετέφερε τὸν Ἅγιο στὴν Βενετία καὶ ἀπὸ ἐκεῖ τὸν ἐπιβίβασε στὸ προσωπικό του πλοῖο καὶ μὲ ἀσφάλεια, ἀλλὰ καὶ μὲ ἐξαιρετικὴ τιμὴ καὶ ἀγάπη τὸν ὁδήγησε στὴν πατρίδα του, τὴν Κωνσταντινούπολη, ὅπου ἔφτασε τὴν 1η Φεβρουαρίου 1440. Μόλις ἔφτασε ὁ Ἅγιος Μάρκος στὴ Βασιλεύουσα, τοῦ ἐπεφύλαξε ὁ λαὸς ἐνθουσιώδη ὑποδοχή, ἀποκαλώντας τον «ἅγιο», ὅπως χαρακτηριστικὰ ἀναφέρει ἀκόμη καὶ ὁ ὑβριστής του, ὁ γραικολατίνος Ἐπίσκοπος Μεθώνης Ἰωσήφ: «Ὁ Ἐφέσου εἶδε τὸ πλῆθος δοξάζον αὐτὸν ὡς μὴ ὑπογράψαντα καὶ προσεκύνουν αὐτῷ οἱ ὄχλοι καθάπερ Μωυσεῖ καὶ Ἀαρὼν καὶ ἐφήμουν αὐτὸν καὶ ἅγιον ἀπεκάλουν» (P.G.159, 992C). Ἦταν μάλιστα τόσο μεγάλη ἡ πνευματικὴ ἀπήχησή του στὸν λαὸ τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ὥστε ὁ αὐτοκράτορας πρότεινε στὸν Μάρκο τὸ ὑψηλὸ ἀξίωμα τοῦ Πατριάρχου, ἀλλὰ ὁ Ἅγιος ἀρνήθηκε ἐπίμονα, κατονομάζοντας αὐτοὺς ποὺ εἶχαν ὑπογράψει τὴν ἕνωση «Χριστεμπόρους» καὶ «Χριστοκαπήλους». Ἔτσι στὸν πατριαρχικὸ θρόνο τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἀνέβηκε ὁ λατινόφρων Μητροπολίτης Κυζίκου Μητροφάνης, ὁ ὁποῖος πίεζε τὸν αὐτοκράτορα νὰ ἀσκήσει βία σ’ αὐτοὺς ποὺ δὲν εἶχαν ὑπογράψει τὴν ἕνωση. Γι’ αὐτὸ καὶ στὶς 4 Μαΐου 1440 ὁ Ἅγιος Μάρκος ἔφυγε κρυφὰ ἀπὸ τὴν Κωνσταντινούπολη καὶ μετέβη στὴν Προῦσα. Ἀπὸ ἐκεῖ πῆγε στὴν Ἔφεσο ποὺ βρισκόταν ὑπὸ τὴν κατοχὴ τῶν Τούρκων. Στὴν ἐπαρχία τῆς Ἐφέσου δίδαξε τὸν σωτήριο λόγο τοῦ Θεοῦ στὸν λαό, ἀλλὰ ἀναγκάσθηκε πιεζόμενος ἀπὸ τοὺς Τούρκους καὶ τοὺς Ἑνωτικοὺς νὰ ἐπιβιβασθεῖ σὲ πλοῖο μὲ προορισμὸ τὸ Ἅγιον Ὄρος, ὅπου ἀποφάσισε νὰ περάσει τὸ ὑπόλοιπο τῆς ζωῆς του. Ὅταν ὅμως τὸ πλοῖο προσάραξε στὴ Λῆμνο, συνελήφθη κατ’ ἐντολὴν τοῦ αὐτοκράτορα καὶ φυλακίσθηκε γιὰ δύο χρόνια. Ἀπὸ τὴ Λῆμνο ἀπέστειλε τὴν περίφημη ἐγκύκλιο ἐπιστολή του «πρὸς τοὺς ἁπανταχοῦ τῆς Γῆς καὶ τῶν νήσων εὐρισκομένους Ὀρθοδόξους Χριστιανούς», στὴν ὁποία ἐξασκεῖ δριμύτατη κριτικὴ στοὺς Ὀρθοδόξους ποὺ ἀποδέχθηκαν τὴν ἕνωση, ἐνῶ χαρακτηρίζει τοὺς Λατίνους καινοτόμους, λέγοντας γι’ αὐτούς: «ὡς αἱρετικοὺς αὐτοὺς ἀπεστράφημεν, καὶ διὰ τοῦτο ἐχωρίσθημεν», τοὺς δὲ ἑνωτικοὺς χαρακτηρίζει «ψευδαποστόλους καὶ δολίους ἐργάτες». Ἡ πνευματικὴ παρουσία καὶ ἐπιρροὴ τοῦ Ἁγίου Μάρκου τοῦ Εὐγενικοῦ ἦταν τόσο καταλυτική, ὥστε τὸ 1443 συγκλήθηκε Σύνοδος στὰ Ἱεροσόλυμα ἀπὸ τοὺς Πατριάρχες Ἱεροσολύμων, Ἀντιοχείας καὶ Ἀλεξανδρείας, ἡ ὁποία κατεδίκασε τὴ Σύνοδο τῆς Φλωρεντίας ὡς «ληστρικὴ καὶ μιαρὰ» καὶ καθαίρεσε τὸν λατινόφρονα Πατριάρχη Μητροφάνη.
.           Μετὰ τὴν ἀποφυλάκισή του ὁ Ἅγιος Μάρκος ἐπέστρεψε στὴν Κωνσταντινούπολη καὶ συγκεκριμένα στὴν ἱερὰ μονὴ τοῦ Ἁγίου Γεωργίου τῶν Μαγγάνων, ὅπου ὁ πιστὸς λαὸς τὸν ὑποδέχθηκε μὲ τιμὲς ὡς ἅγιο καὶ ὁμολογητή. Ἀπὸ τὴ μονὴ τῆς μετανοίας του ὁ Ἅγιος Μάρκος ξεκίνησε καὶ πάλι τὸν ἀγώνα του ὑπὲρ τῆς Ὀρθοδοξίας καὶ κατὰ τῶν ἑνωτικῶν, οἱ ὁποῖοι πρόδωσαν τὴν ἀμώμητο ἡμῶν πίστη. Κάποια στιγμὴ προαισθανόμενος τὸ τέλος τῆς ἐπίγειας πορείας του, ἀνέθεσε στὸν Γεώργιο Σχολάριο (τὸν μετέπειτα Πατριάρχη Γεννάδιο) τὴ φροντίδα γιὰ τὴν προφύλαξη τῆς Ὀρθοδοξίας, καθὼς καὶ τὴν ἀρχηγία γιὰ τὴ συνέχιση τοῦ ἀνθενωτικοῦ ἀγῶνος, ἐνῶ ἐνουθέτησε τοὺς παρευρισκόμενους νὰ κρατήσουν ὀρθὴ τὴν πίστη τοὺς μέχρι καὶ τὴν τελευταία τους πνοή. Ὕστερα ἀπὸ τὶς κακουχίες ποὺ πέρασε στὴ ζωή του καὶ ταλαιπωρημένος ἀπὸ τὴν ἀσθένειά του, παρέδωσε τὴν ἁγία του ψυχὴ στὸν ἀθλοθέτη Κύριο στὶς 23 Ἰουνίου 1444 καὶ σὲ ἡλικία 52 ἐτῶν. Ἐνταφιάσθηκε στὴ μονὴ τῆς μετανοίας του, ὅπου εἶχε περιβληθεῖ τὸ μοναχικὸ σχῆμα, καὶ μόλις λίγα χρόνια μετὰ τὴν κοίμησή του τιμήθηκε ὡς ἅγιος ἀπὸ τοὺς Ὀρθοδόξους. Ἡ μνήμη του καθιερώθηκε νὰ τιμᾶται καὶ νὰ γεραίρεται στὶς 19 Ἰανουαρίου, ἡμέρα ἀνακομιδῆς τοῦ ἱεροῦ λειψάνου του, μὲ συνοδικὴ πράξη τὸ ἔτος 1456 ἀπὸ τὸν Πατριάρχη Γεννάδιο Σχολάριο. Ἡ πρώτη ἀκολουθία πρὸς τιμὴν τοῦ Ἁγίου ἐποιήθη ἀπὸ τὸν ἀδελφό του, τὸν Ἰωάννη, ἐνῶ ἀκολουθία ποὺ ἐξυμνεῖ τοὺς ἀγῶνες του μὲ ἐγκωμιαστικοὺς λόγους συνέθεσαν ὁ Μοναχὸς Γεράσιμος ὁ Μικραγιαννανίτης, ἀλλὰ καὶ ὁ Ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης, ὁ ὁποῖος τὸν χαρακτηρίζει «μονομάχο τς ρθοδοξίας» πο πάλεψε μ τν Παπισμ τς Δύσεως κα τν νίκησε.
.           Ἀξιοσημείωτο εἶναι τὸ γεγονὸς ὅτι ὁ ἀοίδιμος Ἀρχιεπίσκοπος Ἀθηνῶν καὶ πάσης Ἑλλάδος κυρὸς Χρυσόστομος Β´ (Χατζησταύρου) († 9 Ιουνίου 1968) ἀποφάσισε τὴν ἵδρυση ἐνορίας ἐπ’ ὀνόματι τοῦ Ἁγίου Μάρκου τοῦ Εὐγενικοῦ στὴν περιοχὴ Θυμαράκια τῶν Κάτω Πατησίων Ἀθηνῶν, κατόπιν αἰτήματος τῶν κατοίκων τῆς περιοχῆς, προκειμένου νὰ καλυφθοῦν οἱ λατρευτικές τους ἀνάγκες, ἀλλὰ καὶ γιὰ νὰ ἀντιμετωπισθεῖ τὸ ὀξὺ πρόβλημα τῆς Οὐνίας, λόγῳ καὶ τῆς ὕπαρξης τοῦ ναοῦ τῶν Οὐνιτῶν ἐπ’ ὀνόματι τῆς Ἁγίας Τριάδος ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Ἀχαρνῶν. Ὁ πρῶτος ναὸς τοῦ Ἁγίου Μάρκου τοῦ Εὐγενικοῦ στὴν περιοχὴ τῶν Κάτω Πατησίων θεμελιώθηκε τὴν 1η Ἰανουαρίου 1967, ἐνῶ ὁ σημερινὸς τρισυπόστατος ἐνοριακὸς ναὸς τοῦ Ἁγίου θεμελιώθηκε στὶς 22 Ἰουνίου 1981, τὰ δὲ θυρανοίξιά του τελέσθηκαν ὑπὸ τοῦ Θεοφιλεστάτου Ἐπισκόπου Διαυλείας (νῦν Μητροπολίτου Διδυμοτείχου καὶ Ὀρεστιάδος) κ. Δαμασκηνοῦ στὶς 22 Δεκεμβρίου 1997. Ἐνοριακὸς ναὸς ἐπ’ ὀνόματι τοῦ Ἁγίου Μάρκου τοῦ Εὐγενικοῦ ὑπάρχει καὶ στὸ χωριὸ Κρυόβρυση Ἑορδαίας Κοζάνης (ὁ ναὸς ὑπάγεται ἐκκλησιαστικῶς στὴν Ἱερὰ Μητρόπολη Φλωρίνης, Πρεσπῶν καὶ Ἐορδαίας καὶ ἀφιερώθηκε στὸν ἀγωνιστὴ ἱεράρχη τῆς Ἐφέσου ἀπὸ τὸν ἀοίδιμο Μητροπολίτη Φλωρίνης κυρὸ Αὐγουστίνο). Ἐπίσης στὸν Ἅγιο Μάρκο τὸν Εὐγενικὸ εἶναι ἀφιερωμένοι ὁ εὑρισκόμενος ναὸς στὴν κατακόμβη τοῦ νεόδμητου περικαλλοῦς Ἱεροῦ Ναοῦ τοῦ Ἁγίου Φωτίου τοῦ Μεγάλου Θεσσαλονίκης, ὁ ὁποῖος θεμελιώθηκε στὶς 27 Σεπτεμβρίου 1997 καὶ ἐγκαινιάσθηκε στὶς 17 Μαΐου 2009, καθὼς καὶ γραφικὸ παρεκκλήσιο σὲ ὄμορφη τοποθεσία τοῦ παραθαλάσσιου χωριοῦ Σκάλα Κεφαλληνίας, τοῦ ὁποίου τὰ θυρανοίξια τελέσθηκαν στὶς 31 Ἰουλίου 2012 ὑπὸ τοῦ Ἀρχιμανδρίτου –Ἱεροκήρυκος τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Κεφαλληνίας π. Φωτίου Γαβριελάτου.

 .           Ὁ Ἅγιος Μάρκος ὁ Εὐγενικὸς ἀποτελεῖ γιὰ τὴ σημερινὴ ἐποχὴ τῆς ἰδεολογικῆς συγχύσεως πρότυπο καὶ σύμβολο ἀρετῆς, σωφροσύνης καὶ ἀκλόνητης πίστεως στὰ δόγματα τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, ἀφοῦ ὅπως χαρακτηριστικὰ τόνιζε: «Οὐ χωρεῖ συγκατάβασις εἰς τὰ τῆς πίστεως», δηλαδὴ στὰ ζητήματα πίστεως δὲν χωρεῖ συμβιβασμός. Ἄλλωστε καὶ ὁ πιστὸς μαθητὴς τοῦ Ἁγίου, ὁ Γεώργιος Σχολάριος, ὁ καὶ μετέπειτα Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Γεννάδιος, ἀναφέρει γιὰ τὸν ὑπέρμαχο καὶ στυλοβάτη τῆς ὀρθοδόξου πίστεως τὰ ἀκόλουθα: «Τόσον μόνον ἔχω νὰ εἴπω περὶ τῆς καθαρότητος τοῦ πατρὸς ὅτι, ὄτε ἦτο νεώτερος καὶ πρὶν νὰ ἐκλέξη τὴν νέκρωσιν ὑπὲρ Χριστοῦ, ἦτο σωφρονέστερος καὶ ἀπὸ τοὺς ἀσκητάς, οἱ ὁποῖοι κατοικοῦν εἰς τὰς ἐρήμους, καὶ ὅταν ἀπέρριψεν ὅλα διὰ τὸν Χριστὸν καὶ ἔκυψε κάτω ἀπὸ τὸν ζυγὸν τῆς ὑποταγῆς, δὲν διέψευσε τὰς πρὸς τὸν Χριστὸν ὑποσχέσεις, οὔτε ἀνεμίχθη εἰς τοὺς κοσμικοὺς θορύβους, παρασυρθεὶς ὑπὸ τῆς προσκαίρου δόξης, ἀλλὰ μέχρι τῆς τελευτῆς του διετήρησε σταθερῶς τὴν θέρμην τῆς εἰς Χριστὸν ἀγάπης, κατοικῶν μὲν τὴν πόλιν, ἀλλὰ παραμείνας ἄπολις, διότι δὲν προσηλώθη εἰς κανὲν πράγμα ἀπὸ ὅσα ὑπάρχουν εἰς αὐτήν».

Βιβλιογραφία
· Ἅγιος Μάρκος ὁ Εὐγενικός, Ἐκδόσεις Δ.Π. Νέστωρ, χ.χ.
· Βασιλοπούλου Χαραλάμπους Δ., Ἀρχιμανδρίτου, Ὁ Ἅγιος Μάρκος ὁ Εὐγενικός, Ἐκδόσεις «Ὀρθοδόξου Τύπου», Ἔκδοση 8η , Ἀθῆναι 2011.
Παναγοπούλου Δημητρίου, Εἷς Ἔναντι Μυρίων – Ὁ Ἅγιος Μάρκος ὁ Εὐγενικὸς καὶ οἱ ἀγῶνες του, Ἀθῆναι χ.χ.

ΠΗΓΗ: syndesmosklchi.blogspot.gr

,

  1. Σχολιάστε

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

%d ἱστολόγοι ἔχουν δηλώσει ὅτι αὐτὸ τοὺς ἀρέσει: