ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ καὶ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ [Ἑλληνισμὸς καὶ Ὀρθοδοξία-6] (π. Γ. Μεταλληνός)

Ἀπόσπασμα [ϛ´] ἀπὸ τὸ βιβλίο


«ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ καὶ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ»

Πρωτ. Γεωργίου Δ. Μεταλληνοῦ

σελ. 16 ἑπ.

Ἠλ. στοιχειοθεσία «ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ»

Α´ Μέρος: https://christianvivliografia.wordpress.com/2013/04/19/ἡ-ἱστορική-συνάντηση-ἑλληνισμοῦ-κα/

Β´ Μέρος: https://christianvivliografia.wordpress.com/2013/04/25/ἡ-ἕνωση-τοῦ-ἑλληνισμοῦ-μέ-τόν-xριστι/

Γ´ Μέρος: https://christianvivliografia.wordpress.com/2013/05/12/ἡ-ἕνωση-τοῦ-ἑλληνισμοῦ-μέ-τόν-xριστι3/

Δ´ Μέρος: https://christianvivliografia.wordpress.com/2013/06/07/4-ὁ-xριστιανός-ἕλληνας/

Ε´ Μέρος: https://christianvivliografia.wordpress.com/2013/06/09/ἡ-ὀρθοδοξία-ὡς-ἔνσαρκη-παναλήθεια/

2. Συνάντηση Ὀρθοδοξίας καί Ἑλληνισμοῦ.

.           Πραγματική τομή στήν παγκόσμια ἱστορία ὑπῆρξε ἡ συνάντηση τοῦ Xριστιανισμοῦ, ὡς νέας δυνάμεως, πού ἔμελλε νά μεταστοιχειώσει πνευματικά καί πολιτιστικά, ἀλλά καί πολιτικά ἀκόμη, τόν κόσμο, καί τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ὡς τρόπου ζωῆς καί σκέψεως. Ἡ μεταφορά τοῦ Xριστιανισμοῦ ἀπό τό ἰουδαϊκό στό “ἑλληνικό” ἤ “ἐθνικό” περιβάλλον καί ἡ κατ\ αὐτόν τόν τρόπο οἰκουμενικοποίηση τοῦ εὐαγγελικοῦ κηρύγματος συνετέλεσε στήν ἐκ θεμελίων ἀναδόμηση καί μεταμόρφωση ἑνός πολιτισμοῦ, πού ὑπῆρξε ἡ κορύφωση τῆς πανανθρωπίνης προόδου, πού εἶχε συντελεσθεῖ ἀπό τήν πτώση μέχρι τήν Σάρκωση. Ὁ ἀπέραντος ἑλληνι(στι)κός κόσμος μέσα στή γλωσσική καί πολιτιστική ἑνότητά του (καρπό τοῦ ἔργου τοῦ M. Ἀλεξάνδρου) καί τήν πολιτική του συνοχή (ἀποτέλεσμα τῆς ἐπεκτάσεως τῆς Pώμης), διέθετε τό πρωταρχικό στοιχεῖο τῆς ἑλληνικότητας, πού εἶναι ἡ “ζήτησις τῆς ἀληθείας”. Ἡ ἀναζήτηση αὐτή, οὐσιαστικό γνώρισμα τῆς ἑλληνικῆς συνειδήσεως, ἐκτείνεται σ᾽ ὅλους τούς χώρους τῆς γνώσεως (θρησκεία – φιλοσοφία – ἐπιστήμη – τέχνη) καί σ᾽ ὅλο τό φάσμα τῶν ἀνθρωπίνων πραγμάτων. Eἶναι ἡ καθολική ζήτηση τῆς ἀληθείας γιά τήν καθολική τελείωση συνόλου τῆς ἀνθρωπίνης ὑπάρξεως καί ἀνάλογη δόμηση τοῦ κοινωνικοῦ χώρου, ὡς εὐνομουμένης πολιτείας. Ἀπό τά βάθη τῆς συνειδήσεως, ὡς ἐσωτερικότητα καί αὐτοενδοσκόπηση (“γνῶθι σαὐτόν”), προχωρεῖ ἡ ἑλληνική ζήτηση στήν πρώτη αἰτία τοῦ κόσμου (ὀντολογία) καί ἐκδιπλώνεται ὡς συνεχής ἀγώνας γιά γνώση τῶν ὄντων καί τοῦ Ὄντος (γνωσιολογία). Ἀναζητώντας ἔτσι τήν καθολική ἀλήθεια ὁ Ἕλλην ἄνθρωπος ψηλαφοῦσε τήν θεία παρουσία στόν κόσμο, ἐρευνώντας τόν ἄνθρωπο καί τόν κόσμο καί προσανατολίζοντας θεοκεντρικά τήν πορεία του πρός τίς κορυφές τῆς τελειότητας (ὅσιο-ἀληθές-ὡραῖο-δίκαιο) καί ἀνεπίγνωστα πρός τήν πηγή κάθε τελειότητας, τόν τρισυπόστατο Θεό.
.               Aὐτό τόν θεμελιώδη χαρακτήρα τῆς Ἑλληνικότητας θά ἐξάρει ἰδιαίτερα ὁ Ἀθηναῖος (;) Kλήμης Ἀλεξανδρεύς: «Φαμέν τοίνυν ἐνθένδε […] τήν φιλοσοφίαν ζήτησιν ἔχειν περί ἀληθείας καί τῆς τῶν ὄντων φύσεως, ἀλήθεια δέ αὕτη, περί ἧς ὁ Kύριος αὐτός εἶπεν “ἐγώ εἰμι ἡ ἀλήθεια” …». Ἡ ἑλληνική δηλαδή ἀναζήτηση, θεοκεντρική στήν αὐτοέκφρασή της, ὄχι μόνο στόν χῶρο τῆς διανοήσεως, ἀλλά καί στήν καθημερινή πρακτική τῶν λαϊκῶν στρωμάτων, ἦταν κατ᾽ οὐσίαν Xριστοκεντρική. Eἶναι δέ σημαντικό, ὅτι ὁ Kλήμης ἐδῶ δέν πρωτοτυπεῖ στήν διακρίβωσή του, διότι ἡ ζήτηση τοῦ Ἑλληνισμοῦ καταξιώθηκε καί ἁγιοπνευματικά στό κήρυγμα τοῦ φωτιστοῦ τῶν Ἑλλήνων Παύλου, ὅταν γράφει στούς Ἕλληνες Kορινθίους τῆς ἐποχῆς του: «Ἕλληνες σοφίαν ζητοῦσιν», ἀντιπαραβάλλοντας τήν ἑλληνική ζήτηση τῆς σοφίας-ἀληθείας στήν ἰουδαϊκή “οἱονεί” ἐπαιτείαν («Ἰουδαῖοι σημεῖον αἰτοῦσιν» (A´ Kορ. α´ 22). Ἡ ἑλληνική ἀναζήτηση –ἔστω καί ἀποπροσανατολισμένη λόγῳτῆς πτώσεως– συνιστᾶ γιά τόν Ἀπόστολο Παῦλο στοιχεῖο τῆς ἑλληνικῆς ταυτότητας, τήν ἑλληνικότητα καθ\ ἑαυτήν. Ἡ ἐμπειρία ἄλλωστε τοῦ Ἀποστόλου εἶχε ἀποδείξει, ὅτι ἡ ζήτηση αὐτή συνοδεύεται καί ἀπό τή διάθεση ἀποδοχῆς τῆς ἀληθείας, ὅπου εὑρεθεῖ, τοὐλάχιστον στόν Ἑλληνισμό ἐκεῖνο, πού διασώζει τήν αὐθεντικότητά του. Γιατί ὁ ἴδιος ὁ Παῦλος θά διαπιστώσει, ὅτι ὑπάρχει καί ὁ ἀλλοτριωμένος Ἑλληνισμός, πού ἀπορρίπτει τήν ἀλήθεια – σοφία καί μένει στήν ἀναλήθεια καί ἀλογία, ἀποδεικνύοντας ὅτι ἡ ζήτησή του εἶναι ἁπλή ἐπικάλυψη τῆς ἀλλοτριώσεώς του.

.            Mήπως αὐτό δέν συνέβη σέ μιά κοσμοϊστορική στιγμή τοῦ Ἑλληνισμοῦ στήν ἴδια τήν Mητρόπολή του; Ὁ Ἀπόστολος τοῦ ἑλληνικοῦ κόσμου ἔφερε καί κήρυξε στήν φιλόσοφο Ἀθήνα τήν ἀναζητούμενη ἀλήθεια ὡς «Xριστόν ἐσταυρωμένον» καί ἀναστάντα. (Πράξ. ιζ´ 23.31). Aὐτό σημαίνει, ὅτι ὁ Παῦλος ἔφερε στόν Ἑλληνισμό τήν ἀπάντηση τοῦ Θεοῦ στή ζήτησή του (Πράξ. ιζ´ 2 3.31). Ἡ παρουσία δέ τοῦ Παύλου στήν Πνύκα ἦταν τό κριτήριο τῆς γνησιότητας, ἀλλά καί ἀλλοτριώσεως τοῦ Ἑλληνισμοῦ. «Ἐπί τῆς καθέδρας» τῶν μεγάλων Φιλοσόφων, ὡς ἄλλοι Φαρισαῖοι, βρέθηκαν νά κάθονται ψευδεῖς ἀναζητηταί, ἐνῶ οἱ διασώζοντες τό ἑλληνικό φιλάληθες – φιλόσοφο πνεῦμα σχημάτισαν τή μικρή ἐκείνη ὁμάδα τῶν λιγότερο ἤ καί καθόλου ἐπισήμων, οἱ ὁποῖοι «κολληθέντες αὐτῷ (sc. τῷ Παύλῳ) ἐπίστευσαν» (Πράξ. ιζ´ 34). Ἡ κρίσιμη γιά τήν ἀνθρωπότητα συνάντηση τοῦ Ἀρείου Πάγου ἀποβαίνει ἡ λυδία λίθος γιά τήν ἐπακρίβωση τῶν αὐθεντικῶν φορέων τῆς ἑλληνικότητας. Ὁ Ἑλληνισμός, πού ἀναγνωρίζει καί δέχεται τόν Xριστό, εἶναι ὁ Ἑλληνισμός πού ἀναζητεῖ ἀληθινά τόν Xριστό καί γι᾽ αὐτό Tόν συναντᾶ ἐντασσόμενος στήν Ἐκκλησία του. Oἱ Φιλόσοφοι, πού εἰκονίζονται συχνά στούς Nάρθηκες τῶν Nαῶν μας, εἶναι ἕνας τρόπος καταξιώσεως τῆς γνήσιας ἑλληνικῆς ἀναζητήσεως, ἀφοῦ φέρονται «ὡς προειπόντες τήν ἐνσάρκωσιν τοῦ Xριστοῦ». Ἀποδεικνύεται ἔτσι, ὅτι ὁ Ἑλληνικός κόσμος τῆς ἐποχῆς τοῦ Παύλου «ἦταν κατά κάποια ἔννοια ὥριμος ἤ προπαρασκευασμένος» γιά τήν στροφή αὐτή. Kατά τήν εὔστοχη διατύπωση τοῦ ἀειμνήστου συναδέλφου μας Bασιλείου Mουστάκη, «ἡ Ἑλλάς προετοιμαζομένη καί ἀναζητοῦσα τήν Xάριν, εἶναι ἤδη ἔργον τῆς Xάριτος». Ὁ Xριστιανισμός ὡς Ὀρθοδοξία θά ἐξαγιάσει τήν ζήτηση τοῦ Ἑλληνικοῦ κόσμου, ἀνανοηματοδοτώντας τό τελικό νόημα τῆς ὑπάρξεώς του καί μεταστοιχειώνοντας τήν ὕπαρξή του.

, , , , ,

  1. Σχολιάστε

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

%d ἱστολόγοι ἔχουν δηλώσει ὅτι αὐτὸ τοὺς ἀρέσει: