«ΜΑΡΤΥΡΙΟΝ» ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΒΑΠΤΙΣΤΗΡΙΟ ΦΕΡΝΟΥΝ ΣΤΟ ΦΩΣ ΟΙ ΤΟΥΡΚΟΙ ΣΤΗΝ ΝΙΚΑΙΑ ΤΗΣ ΒΙΘΥΝΙΑΣ (Μία ἀπὸ τὶς σημαντικότερες ἀνακαλύψεις γιὰ τὸν χριστιανισμό)

«ΜΑΡΤΥΡΙΟΝ» ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΒΑΠΤΙΣΤΗΡΙΟ
ΦΕΡΝΟΥΝ ΣΤΟ ΦΩΣ ΟΙ ΤΟΥΡΚΟΙ ΣΤΗΝ ΝΙΚΑΙΑ ΤΗΣ ΒΙΘΥΝΙΑΣ 

  ΝΙΚΟΣ ΧΕΙΛΑΔΑΚΗΣ
Δημοσιογράφος-Συγγραφέας-Τουρκολόγος

 Iznik.1 Iznik.                Μία ἀπὸ τὶς σημαντικότερες ἀνακαλύψεις γιὰ τὸν χριστιανισμὸ γενικότερα  καὶ εἰδικὰ γιὰ τὸν χριστιανισμὸ τῆς Μικρᾶς Ἀσίας λένε πὼς ἀνακάλυψαν  οἱ Τοῦρκοι στὴν ἱστορικὴ πόλη τῆς Νικαίας, ὅπου, ὅπως εἶναι γνωστό, ἔγινε ἡ δεύτερη καὶ ἡ ἕβδομη οἰκουμενικὲς σύνοδοι. Ἡ ἀνακάλυψη αὐτὴ ἀφορᾶ στὸν ἱστορικὸ ἑλληνορθόδοξο ναὸ τῆς Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου, στὰ ἐρείπια τοῦ ὁποίου καὶ μετὰ ἀπὸ ἐντατικὲς ἀνασκαφὲς ἀνακαλύφθηκε ἕνα ἱστορικὸ βαπτιστήριο μὲ ἁγίασμα. Τὸ πιὸ σημαντικὸ ὅμως εὔρημα, ὅπως ἀναφέρεται, ποὺ ἔχει ἐκπλήξει καὶ τοὺς Τούρκους εἶναι τὸ μαυσωλεῖο τοῦ μαρτυρίου, τὸ «Μαρτύριο» ποὺ βρισκόταν μέσα στὸν ναό. Νὰ σημειωθεῖ καὶ γι᾽ αὐτὸ ἡ ἀνακάλυψη αὐτὴ ἀποκτᾶ ξεχωριστὴ ἱστορικὴ σημασία, ὅτι πολὺ λίγα παρόμοια «Μαρτύρια» μὲ βαφτιστήρια σώζονται σήμερα ὅπως αὐτὸ  τοῦ Παναγίου Τάφου στὰ Ἱεροσόλυμα στὴν ροτόντα τοῦ ἁγίου Στεφάνου στὴν Ρώμη καὶ στὸν ναὸ τοῦ ἁγίου Δημητρίου στὴν Θεσσαλονίκη.  Τὰ «Μαρτύρια» αὐτὰ εἶχαν μεγάλη σημασία, καθὼς ἦταν οἱ τάφοι τῶν  μαρτύρων τῆς πίστεως. Εἶχαν πολὺ μεγάλη ἀξία γιὰ τὴν χριστιανικὴ τέχνη καὶ ἦταν καὶ ὑπέργεια, ὅπως τὰ γνωστὰ χριστιανικὰ μαυσωλεῖα συνήθως ὑπὸ μορφὴ ροτόντας καὶ ὑπόγεια ὅπως αὐτὸ τῆς Νίκαιας. Ἀπὸ τὰ μέσα τοῦ 4ου  αἰώνα, ὅταν ἄρχισε ἢ μετακομιδὴ τῶν ἱερῶν λειψάνων στὶς πόλεις καὶ ὁ  τεμαχισμὸς αὐτῶν ἄρχισαν νὰ ἀνεγείρονται καὶ μεγάλοι ναοὶ πρὸς τιμὴν  τῶν μαρτύρων, ἐνῶ τὰ ἱερὰ λείψανα τοποθετοῦνταν στὸ ἱερὸ βῆμα καὶ πιὸ  συχνὰ κάτω ἀπὸ τὸ θυσιαστήριο. Βραδύτερα ἐπικράτησε ἡ συνήθεια τὸ θυσιαστήριο νὰ ἐξαγιάζεται διὰ τῶν ἱερῶν λειψάνων, ὅπως ἀναφέρει καὶ  ἡ Ἀποκάλυψη τοῦ Ἰωάννου, «ὑποκάτω τοῦ θυσιαστηρίου αἱ ψυχαὶ τῶν  ἐσφαγμένων διὰ τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ καὶ διὰ τὴν μαρτυρίαν». «Μαρτύρια» ὑπῆρχαν καὶ σὰν αὐτοτελεῖς ναοὶ ἀλλὰ καὶ ἐντειχισμένα μέσα σὲ μεγάλους  ναούς, ὅπου εἶχαν ἀνακομισθεῖ ἱερὰ λείψανα μαρτύρων.
.                Σύμφωνα μὲ τὶς δηλώσεις τοῦ Τούρκου καθηγητῆ τῆς ἀρχαιολογίας τοῦ  πανεπιστημίου τοῦ Uludag, Mustafa Sahin, τὸ ἱστορικὸ αὐτὸ μνημεῖο τοῦ «Μαρτυρίου», ποὺ ἔχει ξεχωριστὴ σημασία γιὰ τὴν χριστιανικὴ θρησκεία,  ἀνάγεται στὸν ἕκτο αἰώνα καὶ μέχρι σήμερα βρισκόταν καλὰ κρυμμένο  κάτω ἀπὸ τὰ ἐρείπια τοῦ ἱεροῦ ναοῦ τῆς Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου τῆς  Νικαίας. Ὁ ναὸς αὐτός, ποὺ θεωρεῖται ἀπὸ τὰ πρῶτα δείγματα σταυροειδοῦς  μετὰ τρούλου, ἐδῶ καὶ λίγο καιρὸ ἔχει γίνει τὸ ἐπίκεντρο μεγάλης  ἔρευνας καὶ ἀνασκαφῶν ἀπὸ εἰδικοὺς Τούρκους ἐπιστήμονες, οἱ ὁποῖοι  κατανοώντας τὴν μεγάλη ἱστορικὴ ἀλλὰ καὶ θρησκευτική του σημασία,  (!!!), προχώρησαν στὰ ἔργα αὐτά, ποὺ ἔφεραν στὸ φῶς δύο μεγάλες  ἀποκαλύψεις. Ὅπως μεταδίδει τουρκικὸ πρακτορεῖο εἰδήσεων, DHA, κατὰ  τὴν διάρκεια τῶν ἐρευνῶν ἀνακαλύφθηκε μία ἐσωτερικὴ σκάλα μὲ ἕνδεκα  σκαλοπάτια ποὺ ὁδηγοῦσε σὲ ἕνα χῶρο ὅπου βρισκόταν τὸ ἱστορικὸ  ἁγίασμα καὶ τὸ βαπτιστήριο. Περίπου 40 μέτρα πιὸ πέρα καὶ μέσα στὸν  περίβολο τοῦ ἱστορικοῦ ναοῦ τῆς Κοιμήσεως, ποὺ σήμερα φαντάζει σὰν ἕνα ἐρείπιο, ἀνακαλύφθηκε ὁ χῶρος, ποὺ ἦταν τὸ ἱερὸ μαυσωλεῖο τοῦ «Μαρτυρίου», δηλαδὴ ὁ τόπος ποὺ ἦταν ἀφιερωμένος στοὺς μάρτυρες τοῦ  χριστιανισμοῦ μὲ τὰ ἱερὰ λείψανα, ἕνα εἰδικὸ σημεῖο μὲ μεγάλη  θρησκευτικὴ ἀξία εἰδικὰ γιὰ τὴν πρώτη χριστιανικὴ περίοδο. Παράλληλα  οἱ ἀνασκαφὲς ἔφεραν στὸ φῶς καὶ τὸ μέρος ὅπου πιστεύεται πὼς ἔχει ταφεῖ  ὁ γνωστὸς αὐτοκράτορας τῆς Νίκαιας, Θεόδωρος Λάσκαρης, ὁ ἀνανεωτὴς τῆς  Ἀνατολικῆς Ρωμαϊκῆς Αὐτοκρατορίας σὲ μία πολὺ δύσκολη περίοδο μὲ τὴν  τότε κατάληψη καὶ βεβήλωση τῆς Πόλης ἀπὸ τοὺς σταυροφόρους. Ὁ τάφος  αὐτὸς βρισκόταν ἀκριβῶς δίπλα στὴν ἱστορικὴ ἐκκλησία τῆς Κοιμήσεως  τῆς Θεοτόκου τῆς Νικαίας. Οἱ ἔρευνες ὅμως συνεχίστηκαν καὶ ἔφεραν στὸ  φῶς καὶ κάποια θαυμαστὰ ψηφιδωτὰ τῆς πρώτης χριστιανικῆς περιόδου μεγάλης θρησκευτικῆς ἀλλὰ καὶ ἀρχαιολογικῆς ἀξίας. Οἱ Τοῦρκοι ἀναφέρουν ὅτι τὰ ψηφιδωτὰ αὐτὰ ἦταν ἕνα μεγάλο δῶρο τοῦ ἴδιου τοῦ  πρώτου αὐτοκράτορα τῆς Ἀνατολικῆς Ρωμαϊκῆς Αὐτοκρατορίας, δηλαδὴ τοῦ ἁγίου Κωνσταντίνου πρὸς τὸν πατριάρχη Νικηφόρο καὶ ἀπεικονίζουν σκηνὲς  ἀπὸ τὴν Κοίμηση τῆς Θεοτόκου, στὴν ὁποία ἦταν ἀφιερωμένος καὶ ὁ ναός.
.                Ὅπως ἀναφέρεται, οἱ ἔρευνες καὶ οἱ ἀνασκαφὲς θὰ συνεχιστοῦν μέχρι νὰ  φέρουν στὸ φῶς ὅλο τὸ περίγραμμα τοῦ ἱστορικοῦ καὶ συνάμα ἱεροῦ αὐτοῦ  χώρου καὶ τοῦ μαυσωλείου τοῦ «Μαρτυρίου». Ἀπὸ τοὺς Τούρκους  πιστεύεται ὅτι ἡ ἀνακάλυψη αὐτὴ θὰ δώσει μεγάλη ἱστορικὴ ἀξία στὴν  περιοχὴ τῆς Νικαίας, Iznik στὰ τουρκικά, καὶ στὸν ἱερὸ ναὸ τῆς  Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου, ἐνῶ θὰ στρέψει τὸ ἐνδιαφέρον πολλῶν ἐρευνητῶν  καθὼς καὶ πολλῶν προσκυνητῶν γιὰ νὰ ἔρθουν καὶ νὰ δοῦν τὸ μεγάλης  θρησκευτικῆς ἀξίας αὐτὸ εὕρημα, καθὼς καὶ νὰ προσκυνήσουν τὸ ἱερὸ  ἁγίασμα καὶ τὸ βαπτιστήριο τοῦ ναοῦ. Χαρακτηριστικὸ τῆς μεγάλης  σημασίας ποὺ δίνουν εἶναι ὅτι ἀνέφεραν πὼς τὰ εὐρήματα τῆς Νικαίας  εἶναι γιὰ τὸν χριστιανισμὸ πιὸ σημαντικὰ καὶ ἀπὸ τὸν ὑποτιθέμενο ναὸ  Κοιμήσεως τῆς Παναγίας ποὺ βρίσκεται στὴν Ἔφεσο καὶ κάθε χρόνο  προσελκύει χιλιάδες τουρίστες. Σὲ ὅλα αὐτὰ βέβαια μεγάλη ἐντύπωση  προκαλεῖ τὸ γεγονὸς τοῦ ὑπερτονισμοῦ τῆς ἱερότητας τοῦ χώρου ἀπὸ τοὺς  Τούρκους, ὄντας «μουσουλμάνοι», καθὼς καὶ τὴν ἔμφασή τους σὲ μία  ἀγωνία νὰ φέρουν στὸ φῶς ὅλα αὐτά, τὰ ὁποῖα κάποτε οἱ ἴδιοι μὲ  ξεχωριστὸ φανατισμὸ εἶχαν καταστρέψει.
.                Γιὰ τὴν ἱστορία ὁ ναὸς τῆς Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου στὴ Νίκαια τῆς  Βιθυνίας ἀνήκει στὸν τύπο τοῦ σταυροειδοῦς μὲ τροῦλο, ὁ ὁποῖος σὲ  μεγάλο βαθμὸ ἀποτελεῖ μεταβατικὸ στάδιο ἀνάμεσα στὴν ἰουστινιάνεια  βασιλικὴ μὲ τροῦλο καὶ στοὺς χαρακτηριστικοὺς βυζαντινοὺς τύπους τοῦ  σταυροειδοῦς ἐγγεγραμμένου καὶ τοῦ ὀκταγωνικοῦ ναοῦ. Ἀποτελεῖ,  ἑπομένως, βασικὸ σταθμὸ στὴ γενικὴ ἐξέλιξη τῆς βυζαντινῆς  ἐκκλησιαστικῆς ἀρχιτεκτονικῆς, ἡ ὁποία, προσπαθώντας νὰ ἐκφράσει μὲ  λειτουργικὸ τρόπο τὶς ἀλλαγὲς στὴν ἀντίληψη γιὰ τὸν λατρευτικὸ χῶρο  καὶ γιὰ τὸν τρόπο ποὺ πρέπει νὰ τελεῖται ἡ λατρεία ἀρχίζει ἀρκετὰ  νωρὶς νὰ ἐγκαταλείπει τὸν τύπο τοῦ ἐπιμήκους λατρευτικοῦ κτηρίου, (βασιλικῆς), ποὺ εἶχε ἐπικρατήσει σὲ ὅλη τὴ Μεσόγειο κατὰ τοὺς πρώτους  χριστιανικοὺς χρόνους σὰν ὁ κυρίαρχος τύπος τοῦ βασικοῦ λατρευτικοῦ  κτηρίου. Σήμερα ὁ ναὸς καὶ πρὶν ἀρχίσουν οἱ ἔρευνες καὶ οἱ ἀνασκαφὲς  ἦταν ἕνα ἐρείπιο. Χτισμένος στὴ νοτιοανατολικὴ πλευρὰ τῆς πόλης  σωζόταν ἕως τὸ Σεπτέμβριο τοῦ 1920, ὅταν λόγῳ τῶν γεγονότων του  Μικρασιατικοῦ Πολέμου, συλήθηκε καὶ κάηκε κατὰ τὴ διάρκεια τουρκικῶν  βανδαλισμῶν. Τὸ 1922 ὁ ναὸς καταστράφηκε σχεδὸν ὁλοκληρωτικά.  Διασώθηκαν μόνο τὸ δάπεδο καὶ τὰ κατώτερα τμήματα τῶν τοίχων καὶ τῶν  μαρμάρινων πεσσῶν. Πρὶν ὅμως ἀπὸ αὐτὸ τὸ γεγονὸς ὁ ναὸς εἶχε τὴν τύχη  νὰ μελετηθεῖ συστηματικά, νὰ ἀποτυπωθεῖ καὶ νὰ φωτογραφηθεῖ λεπτομερῶς  ἀπὸ δύο ἐρευνητές, τὸ Γερμανὸ Otto Wulff καὶ τὸ Ρῶσο Theodor Schmit,  οἱ ὁποῖοι ἀπέδωσαν τὸ 1903 ὁ πρῶτος καὶ τὸ 1927 ὁ δεύτερος, τὰ  ἀποτελέσματα τῶν ἐρευνῶν τους στὴν ἐπιστημονικὴ κοινότητα, (ἡ ἔρευνα  τοῦ Schmit εἶχε γίνει τὸ 1912, μὲ φωτογραφίες καὶ σχέδια τοῦ N.K.  Kluge). Ἤδη πρὶν ἀπὸ αὐτούς, μὲ τὸ μνημεῖο καὶ τὰ πολύτιμα ψηφιδωτά  του εἶχαν ἀσχοληθεῖ, ἂν καὶ λιγότερο συστηματικά, δύο γνωστοὶ καὶ  σημαντικοὶ μελετητὲς τῆς βυζαντινῆς ἀρχαιολογίας καὶ τέχνης: ὁ Josef  Strzygowski, (1892) καὶ ὁ Charles Diehl, (1892). Πολὺ ἀργότερα, τὸ  1955, διενεργήθηκε μιὰ πρώτη μερικὴ ἀνασκαφὴ στὸ χῶρο, ἡ ὁποία  ἀποκάλυψε ὁρισμένα ὑπολείμματα ὅπως δάπεδο, τοιχοδομία καὶ κάποια  γλυπτὰ τμήματα.

 ΠΗΓΗ: romioi.com   

, ,

  1. Σχολιάστε

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

%d ἱστολόγοι ἔχουν δηλώσει ὅτι αὐτὸ τοὺς ἀρέσει: