Ο ΘΕΟΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΦΗΡΗΜΕΝΗ ΕΝΝΟΙΑ

Ὁ Θεὸς δὲν εἶναι ἀφηρημένη ἔννοια

Γράφει ὁ π. Βασίλειος Καλλιακμάνης

ἐφημ. «ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ», 31.03.13

α) Ἡ Β´ Κυριακὴ τῆς ἁγίας καὶ Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς εἶναι ἀφιερωμένη στὸν Ἅγιο Γρηγόριο Παλαμᾶ (14ος αἰώνας). Τὸ ἔργο του, ποὺ στηρίζεται στὴν προγενέστερη χριστιανικὴ παράδοση, ἔγινε συνοδικῶς ἀποδεκτὸ ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία, ποὺ τὸν κατέταξε στὴ χορεία τῶν μεγάλων διδασκάλων της. Ὁπότε, μετὰ τὴν Κυριακὴ τῆς Ὀρθοδοξίας τιμᾶται ὁ κατ᾽ ἐξοχὴν διδάσκαλος τῆς ὀρθόδοξης πίστης, ποὺ λάμπρυνε τὴν Ἐκκλησία καὶ συνδέθηκε στενὰ μὲ τὴν ἱστορία τῆς Θεσσαλονίκης.

β) Ὁ Θεός, γιὰ τὸν Ἅγιο Γρηγόριο, δὲν εἶναι ἀφηρημένη ἔννοια ἢ φιλοσοφικὴ ἰδέα, ἀλλὰ πρόσωπο ζῶν ποὺ καλεῖ σὲ κοινωνία τὸν ἄνθρωπο. Στοὺς προφῆτες καὶ πατριάρχες τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης παρουσιαζόταν ὡς Μεγάλης βουλῆς Ἄγγελος ἢ «ἐν εἴδει ἀνθρώπου», ἀλλὰ στὴν περίοδο τῆς Καινῆς Διαθήκης ὁ Θεὸς «κατ’ οὐσίαν γέγονεν ἀληθῶς ἄνθρωπος». Ἔτσι, κάθε βαπτισμένος χριστιανὸς κατὰ τὸ μέτρο τῆς δεκτικότητάς του μπορεῖ νὰ γνωρίζει τὸν Θεὸ στὸ πρόσωπο τοῦ ἐνανθρωπήσαντος Υἱοῦ καὶ Λόγου, ποὺ μετέχεται διὰ τῶν μυστηρίων.

γ) Ἀκολουθώντας τοὺς παλαιοὺς Πατέρες ὁ Ἅγιος Γρηγόριος διακρίνει στὸν Θεὸ τὴν ἀπρόσιτη καὶ ἀκατάληπτη θεία οὐσία ἀπὸ τὶς ἄκτιστες μεθεκτὲς θεῖες ἐνέργειες. Στὴν προνοητικὴ καὶ δημιουργικὴ ἐνέργεια μετέχουν ὅλα τὰ ὄντα, ἐνῶ στὴ ζωοποιὸ ἐνέργεια τὰ ζωντανὰ καὶ στὴ σοφοποιὸ τὰ λογικά. Ὁ Θεὸς κάνει τὰ πάντα γιὰ νὰ θεώσει τὸν ἄνθρωπο. Ἡ ἄσκηση, ἡ νηστεία καὶ ἡ προσευχὴ ἀποτελοῦν θετικὴ ἀπάντηση στὴ θεία πρόσκληση καὶ συμβάλλουν στὴν ἄνθηση τῆς χάρης τοῦ ἁγίου Βαπτίσματος καὶ τῶν δωρεῶν τοῦ ἁγίου Χρίσματος. Μὲ τὴ Χάρη ἀποκαλύπτεται ἡ «ἐντὸς ἠμῶν βασιλεία» (Λουκ. ιζ´ 21) καὶ ὁ «κρυπτὸς τῆς καρδίας ἄνθρωπος» (Α´ Πέτρ. γ´4).

δ) Ὁ ἀγώνας γιὰ τὴν κάθαρση ἀπὸ τὰ πάθη, τὴ μεταστοιχείωσή τους σὲ ἀρετὲς καὶ τὴν πνευματικὴ μεθηλικίωση διεξάγεται κυρίως στὴν καρδιὰ τοῦ χριστιανοῦ. Ἡ καρδιὰ εἶναι «τὸ ταμεῖον τῶν λογισμῶν καὶ τὸ πρῶτο σαρκικὸ ὄργανο τοῦ λογιστικοῦ» κατὰ τὸν Ἅγιο Γρηγόριο. Ὁπότε ἡ πνευματικὴ ἐγρήγορση καὶ ἡ μετάνοια, ἡ διόρθωση καὶ ἡ προσοχὴ συνδέονται μὲ τὸν «θρόνο τῆς χάριτος», τὴν καθαρὴ καρδιά.

ε) Ἡ θεία χάρη «φωτίζει πάντα ἄνθρωπον ἐρχόμενον εἰς τὸν κόσμον» (Ἰωάν. α´ 9) καὶ ὄχι μόνο ὅσους ἔχουν φθάσει σὲ ἀνώτερα στάδια πνευματικῆς τελείωσης. Ἀρχικὰ συνδράμει νὰ ἀναγνωριστεῖ ἡ ἁμαρτία καὶ ἡ τραγικὴ κατάσταση τῆς πτώσης. Κατόπιν ὡς λεπτὴ φλόγα θείου φωτὸς φέρει σὲ αὐτογνωσία καὶ ἀποκαλύπτει τὸ ἐσωτερικὸ σκότος. Σταδιακὰ ὅμως ὁ χριστιανὸς φωτίζεται καὶ ἐν «τῷ φωτὶ τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ» ἀποκτᾶ τὴν εἰρήνη τῶν λογισμῶν, ἀναπνέει τὴν ἐλευθερία τοῦ Πνεύματος καὶ γίνεται υἱὸς Θεοῦ κατὰ χάριν.

Ϛ) Ἡ στροφὴ πρὸς τὸν «ἔσω ἄνθρωπο» δὲν καλλιεργεῖ τὴν ἀτομικὴ σωτηρία, ὅπως νομίζουν ὁρισμένοι, ἀλλὰ παρέχει τὴν εὐκαιρία φιλάδελφου ἀνοίγματος πρὸς τὸν πλησίον. Τὸ ἄνοιγμα αὐτὸ δημιουργεῖ τὶς προϋποθέσεις ὑγιοῦς κοινωνικότητας χωρὶς ἐμπάθεια. Σὲ κάθε περίπτωση ὁ χριστιανὸς δὲν σώζεται μόνος του. Σώζεται μὲ τοὺς συνανθρώπους του καὶ διὰ τῶν συνανθρώπων τοῦ ἐντός της Ἐκκλησίας. Ἀντίθετα ὁ σύγχρονος ἄνθρωπος θέλει νὰ σωθεῖ χωρὶς τὸν Θεὸ καὶ τοὺς συνανθρώπους του. Γι’ αὐτὸ διακρίνεται γιὰ τὴ μεγάλη ἐξωστρέφεια, τὴν ὑπέρμετρη κινητικότητα καὶ τὴν ἔντονη δραστηριότητα. Ἄγευστος τῆς ἐσωτερικῆς ἡσυχίας στρέφεται στὴν ἐπιφανειακὴ κριτικὴ τῶν πάντων, τὴν αὐτοδικαίωση καὶ τὴν αὐτοκαταστροφή.

ζ) Ἀλλὰ καὶ στὸν ἐκκλησιαστικὸ χῶρο προβάλλεται ὁ κοινωνικὸς χαρακτήρας τῆς ἐν Χριστῷ ζωῆς καὶ μᾶλλον λησμονεῖται ἡ μυστηριακή, ἡσυχαστική, ἀσκητικὴ καὶ νηπτική της διάσταση. Ὅμως, ὁποιαδήποτε κοινωνικὴ προσφορὰ γιὰ νὰ εἶναι ἐπιτυχὴς προϋποθέτει ἐσωτερικὴ ἡσυχία, καθαρὴ καρδιὰ καὶ φωτισμένο νοῦ. Ἀνάλογα αἰσθητήρια ἀπαιτοῦνται γιὰ νὰ βλέπει κάποιος στὸ κάλλος τῆς κτίσεως τὸ δημιουργικὸ χέρι τοῦ Θεοῦ καὶ νὰ ἀναφωνεῖ, «ὡς ἐμεγαλύνθη τὰ ἔργα σου Κύριε, πάντα ἐν σοφίᾳ ἐποίησας» (Ψαλμ. ΡΓ´ 24).

, , ,

  1. Σχολιάστε

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

%d ἱστολόγοι ἔχουν δηλώσει ὅτι αὐτὸ τοὺς ἀρέσει: