ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ (Κυρ. Β´ Λουκ.)

Τ νόημα τς δικαιοσύνης 

Ἀπὸ τὸ βιβλίο
τοῦ Ἀρχιμ. Ἱεροθέου Βλάχου
(νῦν Μητρ. Ναυπάκτου)
«Ὀσμὴ Γνώσεως»
κδόσεις «Τέρτιος»,
Κατερίνη 1985, σελ. 174-177

 «καὶ ἐὰν ἀγαθοποιεῖτε τοὺς ἀγαθοποιοῦντας ὑμᾶς
ποία ὑμῖν χάρις ἐστίν;»
.
 (Λουκ. ϛ´ 33)

.          Ἂν ὑπάρχη κάτι ποὺ χαρακτηρίζει ὅλους τοὺς ἀνθρώπους τῆς σημερινῆς ἐποχῆς εἶναι ἡ ἀναζήτησι τῆς δικαιοσύνης. Ὅλοι διψοῦν καὶ φωνάζουν γιὰ τὴν ἐπικράτησί της, γιατὶ νομίζουν πὼς ἔτσι θὰ ἐπικρατήση ἡ εἰρήνη καὶ ἡ ἀγάπη πάνω στὴν γῆ. Ἡ δικαιοσύνη, ποὺ συνδέεται μὲ τὴν ἰσότητα, εἶναι ἡ προσδοκία ὅλων τῶν ἀνθρώπων, καὶ ὅλων τῶν συστημάτων. Κάτω ὅμως ἀπὸ τὴν δικαιοσύνη ἐννοοῦν πολλὰ πράγματα ἢ μᾶλλον ἡ δικαιοσύνη ἑρμηνεύεται ποικιλοτρόπως ἀπὸ κάθε ἄνθρωπο.

 .          Γι’ αὐτὸ λαμβάνοντας ἀφορμὴ ἀπὸ τὴν σημερινὴ περικοπὴ θὰ τολμήσουμε νὰ διατυπώσουμε μὲ συντομία μερικὲς σκέψεις γύρω ἀπὸ τὴν δικαιοσύνη καὶ πῶς τὴν ἐννοεῖ ὁ Χριστιανισμός. Ἐπιδιώκουμε μὲ αὐτὸ νὰ συναντηθοῦμε λίγο μὲ τὸν σημερινὸ ἄνθρωπο.

Ἡ ἀγάπη εἶναι ὑπέρβασι τῆς δικαιοσύνης

.          Ὁ Κύριος εἶπε: «καθὼς θέλετε ἵνα ποιῶσιν ὑμῖν οἱ ἄνθρωποι καὶ ὑμεῖς ποιεῖτε αὐτοῖς ὁμοίως», δηλ. «καθὼς θέλετε νὰ σᾶς φέρωνται οἱ ἄνθρωποι ἔτσι νὰ τοὺς φέρεστε καὶ σεῖς». Ἡ ἀπόδοσι τῶν ἴσων εἶναι ἡ ἀρχὴ τῆς δικαιοσύνης. Ἐὰν θέλω νὰ μὲ ἀγαποῦν, πρέπει καὶ ἐγὼ νὰ ἀγαπῶ. Ἐὰν δὲν θέλω νὰ μὲ ἀδικοῦν, οὔτε καὶ ἐγὼ πρέπει νὰ ἀδικῶ. Αὐτὴν τὴν ἀρχὴ τὴν συναντοῦμε καὶ στὴν πρὸ Χριστοῦ ἐποχή.
.          Ὁ Κύριος ὅμως δεν περιορίζεται σ’ αὐτό, ἀλλὰ προχωρεῖ καὶ βαθύτερα, τονίζοντας τὴν μεγάλη σημασία τῆς ἀγάπης, δηλ. ἡ ἀγάπη ὑπερβαίνει τὴν ἀνθρωπίνη δικαιοσύνη, ἀφοῦ μὲ τὴν ἐνέργειά της φθάνουμε στὸ νὰ ἀγαποῦμε καὶ τοὺς ἐχθρούς. Τὸ νὰ μισοῦμε αὐτὸν ποὺ μᾶς ἀγαπᾶ, εἶναι παρὰ φύσιν καταστάσι. Τὸ νὰ ἀγαποῦμε αὐτόν ποὺ μᾶς ἀγαπᾶ εἶναι φυσικὴ ζωή. Ἀλλὰ τὸ νὰ ἀγαποῦμε αὐτόν ποὺ μᾶς ἐχθρεύεται καὶ καταδιώκει, αὐτὸ εἶναι ὑπὲρ φύσιν ζωὴ καὶ σ’ αὐτὴν τὴν ζωὴ μᾶς ὁδηγεῖ ὁ Χριστός
.          Συγκεκριμένα ὁ Κύριος λέγει:  «κι ἂν ἀγαπᾶτε ἐκείνους ποὺ σᾶς ἀγαποῦν τί τάχα σπουδαῖο κάνετε; Κι οἱ κακοὶ τὸ ἴδιο κάνουν». Καὶ στὴν συνέχεια μᾶς τονίζει ὅτι πρέπει νὰ μοιάζουμε στὸν Πατέρα μας, τὸν Θεό, ποὺ εἶναι οἰκτίρμων καὶ ἀγαπᾶ ὅλοὺς τοὺς ἀνθρώπους: «Ἀγαπᾶτε τοὺς ἐχθροὺς ὑμῶν καὶ ἀγαθοποιεῖτε…»
.           Ἔτσι λοιπὸν ἡ ἀγάπη εἶναι ὑπέρβασι τῆς ἀνθρωπίνης δικαιοσύνης. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπικρατήση ἡ δικαιοσύνη στὸν κόσμο, ὅπως συνήθως ἐμεῖς τὴν ἐννοοῦμε, χωρὶς ὅμως τὴν ἀγάπη καὶ τὴν εἰρήνη; Διότι ἡ ἀπόδοσι τῆς δικαιοσύνης εἶναι ἀπόδοσι στὸν ἄλλον τῆς εὐθύνης τῆς ἐνοχῆς του. Ἡ ἀγάπη ὅμως μοιράζεται τὴν ἐνοχὴ ἢ ἀκόμη καλύτερα ἀναλαμβάνει ἐπάνω της τὴν ἐνοχὴ τῶν ἀνθρώπων. Αὐτὸ ἔκανε ὁ Χριστός. Ἐὰν ἤθελε νὰ ἀποδώση δικαιοσύνη μὲ τὴν νομικὴ ἀντίληψι, τότε ἔπρεπε ὅλοι νὰ πεθάνουμε για τὶς ἁμαρτίες μας. Αὐτὸς ὅμως ἀπὸ ἀγάπη πῆρε ἐπάνω Του τὴν δική μας ἐνοχὴ καὶ πέθανε γιὰ μᾶς. Ἔτσι ὑπερέβη τὴν δικαιοσύνη.

Δικαιοσύνη καὶ φιλανθρωπία

.          Ἡ προηγουμένη σκέψι μᾶς ὁδηγεῖ σὲ κάτι ἄλλο πιὸ βαθύ. Ἡ πραγματικὴ δικαιοσύνη ταυτίζεται μὲ τὴν ἀγάπη καὶ τὴν φιλανθρωπία καὶ δὲν νοεῖται χωρὶς καὶ πέρα ἀπὸ αὐτήν. Ὁ Νικόλαος Καβάσιλας, ἔνας θεολόγος τοῦ 14ου αἰῶνος, στα ἔργα του ταυτίζει τὴν δικαιοσύνη τοῦ Θεοῦ μὲ τὴν φιλανθρωπία Του. Οἱ δύο αὐτοὶ ὅροι (δικαιοσύνη καὶ φιλανθρωπία) συνδέονται στενὰ μεταξύ τους. Σὲ ἕνα σημεῖο λέγει χαρακτηριστικά: «δικαιοσύνην λέγοντες (ἐννοοῦμεν) τὴν ἐνθεωρουμένην τοῖς μυστηρίοις σοφίαν τοῦ Θεοῦ καὶ φιλανθρωπίαν…». Καὶ ἀλλοῦ: «ἡ τοῦ Θεοῦ περὶ τὸ γένος ἐσχάτη φιλανθρωπία καὶ ἀγαθότης ἥτις ἐστὶν ἡ θεία ἀρετὴ καὶ δικαιοσύνη».
.          Οἱ ἅγιοι Πατέρες τονίζουν ὅτι ὁ Θεὸς δεν εἶναι δίκαιος μὲ τὴν συνηθισμένη ἔννοια τοῦ ὅρου. Συγκεκριμένα ὁ ἅγιος Ἰσαὰκ λέγει: «Μὴ ἀποκαλέσης τὸν Θεὸν δίκαιο, γιατὶ ἡ δικαοσύνη Του δὲν γνωρίζεται μὲ τὰ κριτήριά σου. Ποῦ βρίσκεται ἡ δικαιοσύνη τοῦ Θεοῦ; Στὸ ὅτι ἤμαστε ἁμαρτωλοὶ κι ὁ Χριστὸς πέθανε γιὰ μᾶς;» Ὁ Τριαδικὸς Θεὸς ἔπλασε τὸν κόσμο ἀπὸ ἀγάπη καὶ φιλανθρωπία. Ὅταν μετὰ τὴν παράβάσι εἰσῆλθε στὸν ἄνθρωπο καὶ στὴν φύσι ἡ φθορά, τότε ὁ Τριαδικὸς Θεὸς μὲ ἀγάπη ἀνέπλασε ξανὰ καὶ ἀναγέννησε τὸν ἄνθρωπο καὶ τὸν κόσμο. Ἔτσι ἡ πραγματικὴ ἔννοια τῆς δικαιοσύνης εἶναι νὰ εἴμαστε οἰκτίρμονες καὶ ἐλεήμονες, νὰ ἀναλαμβάνουμε τὴν εὐθύνη γιὰ κάθε κακὸ ποὺ ὑπάρχει στὸν κόσμο, νὰ ἀγαπᾶμε τοὺς ἀνθρώπους καὶ αὐτοὺς ἀκόμη ποὺ μᾶς ἔκαναν κακό.

Δικαιοσύνη καὶ ἐλευθερία

.          Μία ἅλλη πλευρὰ τοῦ θέματος τῆς δικαιοσύνης εἶναι ὁ συνδεσμός της μὲ τὴν ἐλευθερία. Ὁ συνδυασμὸς δικαιοσύνης καὶ ἐλευθερίας εἶναι ἀπαραίτητος για τὴν διαφύλαξι τοῦ πραγματικοῦ νοήματος τῆς δικαιοσύνης καὶ τῆς ἐλευθερίας. Σὲ ὅλα τὰ σύγχρονα πολιτικὰ καὶ κοινωνικὰ συστήματα βλέπουμε τὴν διατάραξι αὐτῆς τῆς ἰσορροπίας καὶ τοῦ συνδυασμοῦ. Ἄλλα συστήματα τονίζουν πολὺ τὴν ἐλευθερία τοῦ προσώπου καὶ ἐν ὀνόματι αὐτοῦ τοῦ τονισμοῦ ἀφήνουν τὸ προσωπο ἐλεύθερο νὰ καταργεῖ τὴν δικαιοσύνη τοῦ συνόλου καὶ ἄλλα συστήματα ἐν ὀνόματι τῆς δικαιοσύνης τοῦ συνόλου, τοῦ κράτους, καταργοῦν τελείως τὴν ἐλευθερία τοῦ προσώπου καὶ τὸ μεταβάλλουν σὲ ἕνα ἔμψυχο ἐργαλεῖο.
.          Στὴν πνευματικὴ ζωὴ βιώνουμε αὐτὸν τὸν ὑπέροχο συνδυασμό. Τὸ ἦθος τοῦ Ὀρθοδόξου Χριστιανοῦ εἶναι Ἁγιοτριαδικό. Ὁ τρόπος ζωῆς τῆς Ἁγίας Τριάδος γίνεται τρόπος ζωῆς τοῦ κάθε Χριστιανοῦ. Ὁ ἄνθρωπος μὲ τὴν Χάρι τοῦ Θεοῦ ἐλευθερώνεται ἀπὸ τὴν τυραννία τῶν παθῶν του (μίσους, φιλοκτημοσύνης, φιλοδοξίας κλπ.) καὶ ἀμέσως ἀποδίδει δικαιοσύνη καὶ ἀγάπη, σέβεται τὸν ἄλλο. Ὁ ἅγιος εἶναι πολὺ εὐαίσθητος στὰ θέματα τῆς δικαιοσύνης. Δὲν παρασύρεται εὔκολα ἀπὸ τὶς γνῶμες τῶν ἄλλων καὶ δὲν διατυπώνει αὐθαίρετες κρίσεις. Γνωρίζει τὸ λάθος κάθε ἀνθρώπου καὶ μὲ τὴν ἀγάπη διορθώνει τὴν κατάστασι.

Ἡ δικαιοσύνη εἶναι Πρόσωπο

.          Πρέπει ἀκόμη νὰ σημειωθῆ ὅτι ἡ δικαιοσύνη, ὅπως καὶ ὄλες οἱ ἀρετές, δὲν εἶναι ἀφηρημένες ἔννοιες καὶ ἀνυπόστατες ἀξίες, ἀλλὰ ἐνυπόστατες. Φυσικὰ ὅταν λέμε ἐνυπόστατες, δὲν ἐννοοῦμε αὐθύπαρκτες, ἀλλὰ ὅτι συνδέονται μὲ τὸ Προσωπο τοῦ Χριστοῦ. Πολλὰ σύγχρονα ἀνθρώπινα συστήματα σκέπτονται πολὺ ἐπιπόλαια για τὴν δικαιοσύνη. Τὴν ἐννοοῦν σὰν μία ἴση κατανομὴ τῶν ἀγαθῶν καὶ ἴσως ἀνάλογα μὲ τὶς φυσικὲς ἱκανότητες τοῦ ἀνθρώπου. Ἡ δικαιοσύνη ὅμως, ὅπως καὶ ὄλες οἱ ἄλλες ἀρετὲς (ἀλήθεια, εἰρήνη κλπ.) δὲν εἶναι Τί (πρᾶγμα) ἀλλὰ Τὶς (Πρόσωπο). Εἶναι ὁ Ἴδιος ὁ Χριστός. Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος, ὁμιλώντας γιὰ τὸν Χριστὸ λέγει: «ὃς ἐγεννήθη σοφία ἡμῖν ἀπὸ Θεοῦ, δικαιοσύνη τε καὶ ἁγιασμός» (Α´ Κορινθ. α´ 30). Ἡ ἀναζήτησι τῆς δικαιοσύνης, σὰν μιᾶς ἀνυποστάτης ἀρχῆς, εἶναι ἀφηρημένη κατάστασι καὶ καθαρὰ οὐτοπία. Ἔξω ἀπὸ τὸν Χριστὸ δὲν ὑπάρχει δικαιοσύνη, οὔτε καμμιὰ ἄλλη ἀρετή.
.          Συνοπτικὰ καὶ συμπερασματικὰ μποροῦμε νὰ ποῦμε ὅτι ἡ δικαιοσύνη χωρὶς τὴν ἀγάπη εἶναι ἡ μεγαλύτερη ἀδικία, τὸ μεγαλύτερο ἔγκλημα. Μία κοινωνία ποὺ ἔχει δικαιοσύνη, ἀλλὰ δεν ἔχει ἀγάπη, εἶναι κόλασι. Ἐπίσης ἡ δικαιοσύνη χωρὶς τὴν ἐλευθερία τοῦ προσώπου εἶναι καθαρὰ τυραννία. Καὶ ἡ δικαιοσύνη, ὅταν ἀποδεσμεύεται ἀπὸ τὸ Προσωπο τοῦ Χριστοῦ εἶναι ἀφηρημένη κατάστασι καὶ εἶναι πλάνη νὰ μιλοῦμε γι’ αὐτήν. Ἐὰν θέλουμε νὰ εἴμαστε δίκαιοι, καὶ ἐὰν θέλουμε νὰ ἐπικρατήση στον κόσμο ἡ δικαιοσύνη, πρέπει νὰ ἐφαρμόσουμε τὴν ἐντολὴ τοῦ Χριστοῦ «ἀγαπᾶτε τοὺς ἐχθροὺς ὑμῶν».

, ,

  1. Σχολιάστε

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

%d ἱστολόγοι ἔχουν δηλώσει ὅτι αὐτὸ τοὺς ἀρέσει: