ΣΩΤΗΡΙΑ ΚΑΙ ΘΑΝΑΤΟΣ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ («Ὁ θάνατος τῆς ψυχῆς [ἁμαρτία, ἀπουσία τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ἄγνοια τοῦ Θεοῦ] ἔχει συνέπειες στὸ σῶμα καὶ σὲ ὅλη τὴν ζωή. Γι’ αὐτὸ ὁ ἁμαρτωλὸς ζῆ μὲ τὸ ἄγχος, τὴν ἀνασφάλεια, τὸν φόβο καὶ τὴν νευρικότητα».)

Σωτηρία κα θάνατος τς ψυχς 

Ἀπὸ τὸ βιβλίο
τοῦ Ἀρχιμ. Ἱεροθέου Βλάχου
(νῦν Μητρ. Ναυπάκτου)
«Ὀσμὴ Γνώσεως»
κδόσεις «Τέρτιος»,
Κατερίνη 1985, σελ. 165-168

 «Τί γὰρ ὠφελήσει ἄνθρωπον ἐὰν κερδήσῃ τὸν κόσμον ὅλον
καὶ ζημιωθῇ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ;»
.
 (Μάρκ. η´ 36 )

.          Οἱ λόγοι τοῦ Χριστοῦ ἔχουν ἀποκαλυπτικὸ χαρακτήρα καὶ καθολικὴ ἰσχύ. Αὐτὸ σημαίνει ὅτι εἶναι ἀποκάλυψι τοῦ θελήματος τοῦ Θεοῦ, ποὺ ἦταν ἀδύνατο νὰ ἀνακαλύψη ὁ ἄνθρωπος καὶ ἰσχύουν γιὰ κάθε ἄνθρωπο ὁπουδήποτε καὶ ὁποτεδήποτε κι ἂν ζῆ. Ἔτσι τὰ Εὐαγγέλια, ποὺ διαβάζονται κατὰ τὴν διάρκεια τῆς θείας Λειτουργίας, δὲν εἶναι μία ἁπλὴ ἱστορικὴ ἀνάμνησι τῶν λόγων τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ μυστηριακὴ ἀκρόασι τοῦ Ἴδιου τοῦ Χριστοῦ. Οἱ ἅγιοι αἰσθάνονται τὴν Χάρι τοῦ Θεοῦ, ποὺ ὑπάρχει στὸ Εὐαγγέλιο καὶ ἐξέρχεται κατὰ τὴν ἀνάγνωσί Του.
.          Μὲ αὐτὸ τὸ πρίσμα πρέπει νὰ βλέπουμε κάθε εὐαγγελικὴ περικοπὴ καὶ ἔτσι πρέπει νὰ δοῦμε καὶ τὴν σημερινή. Θὰ ἐξετάσουμε σήμερα ποιὰ εἶναι ἡ ἔννοια τῆς λέξεως «ψυχὴ» καὶ τί εἶναι σωτηρία καὶ θάνατος τῆς ψυχῆς.

 Δύο ἔννοιες τῆς ψυχῆς

.          Στὸ σημερινὸ κείμενο, ὅπως καὶ σὲ ὅλη τὴν Ἁγία Γραφή, παρατηροῦμε ὅτι ὑπάρχουν δύο σημασίες τῆς λέξεως «ψυχή». Τὴν μία φορὰ μὲ τὴν λέξι ψυχὴ παρουσιάζεται ἡ «ἀληθινὴ ζωὴ τοῦ πνεύματος», «τὸ πνευματικὸ συστατικὸ τῆς ὑπάρξεώς μας» καὶ τὴν ἄλλη φορὰ χρησιμοποιεῖται μὲ τὴν βιβλικὴ ἔννοια τῆς ζωῆς. Ἄλλοτε δηλ. σημαίνει τὴν ψυχὴ καὶ ἄλλοτε τὴν ζωή. Αὐτὴ ἡ διπλὴ σημασία τῆς ψυχῆς φαίνεται στὴν σημερινὴ εὐαγγελικὴ περικοπὴ καθαρά: «Ὅποιος θέλει νὰ σώσει τὴν ψυχή του (τὴν ζωή του) αὐτὸς θὰ τὴν χάση. Κι ὅποιος θὰ χάση τὴν ζωή του ἐξ αἰτίας μου καὶ τοῦ Εὐαγγελίου αὐτὸς θὰ τὴν σώση. Τί θὰ ὠφελήση τὸν ἄνθρωπο, ἂν κερδίση ὅλο τὸν κόσμο καὶ χάση τὴν ψυχή του; Καὶ τί ἀντάλλαγμα θὰ δώση ὁ ἄνθρωπος γιὰ τὴν ψυχή του;». Αὐτὴ ἡ διπλῆ ἔννοια τῆς λέξεως «ψυχὴ» δείχνει ἕνα ἐσωτερικὸ σύνδεσμο μεταξὺ τῆς ψυχῆς καὶ τῆς ζωῆς. Κατὰ τοὺς ἁγίους Πατέρας τὸ κατ’ εἰκόνα τοῦ ἀνθρώπου ἀναφέρεται στὴν ψυχή, ποὺ εἶναι «λογικὴ καὶ νοερὰ» ἢ ἀκόμα ἀναφέρεται στὶς δυνάμεις τῆς ψυχῆς, ἰδιαίτερα στὸν νοῦ καὶ στὸν λόγο, ποὺ σχετίζονται περισσότερο μὲ τὸ κατ’ εἰκόνα τοῦ Θεοῦ.
.          Ἀλλὰ ἡ ψυχὴ συνδέεται στενὰ μὲ τὸ σῶμα. Ὅπως ὁ Θεὸς εἶναι πανταχοῦ παρὼν σὲ ὅλη τὴν κτίσι, ἔτσι καὶ ἡ ψυχὴ βρίσκεται σὲ ὅλο τὸ σῶμα. Καὶ ὅπως ὁ Θεὸς διὰ τοῦ Πνεύματός Του συνέχει καὶ ζωοποιεῖ τὸν κόσμο, ἔτσι καὶ ἡ ψυχὴ συνέχει καὶ ζωοποιεῖ τὸ συνημμένο σῶμα. Ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς διδάσκει ὅτι τὸ κατ’ εἰκόνα τοῦ ἀνθρώπου εἶναι ἰσχυρότερο ἀπὸ τὸ κατ’ εἰκόνα τῶν ἀγγέλων, γιατί ζωοποιεῖ σῶμα. Γι’ αὐτὸ ὁ ἱερὸς ὑμνογράφος, βλέποντας τὸν ἄνθρωπο νεκρό, ψάλλει: «Θρηνῶ καὶ ὀδύρομαι, ὅταν ἐννοήσω τὸν θάνατον, καὶ ἴδω ἐν τοῖς τάφοις κειμένην τὴν κατ’ εἰκόνα Θεοῦ, πλασθεῖσαν ἡμῖν ὡραιότητα, ἄμορφον, ἄδοξον, μὴ ἔχουσαν εἶδος».
.          Ἔτσι ἡ ψυχή, ἀφοῦ συνδέεται μὲ τὸ σῶμα, ποὺ εἶναι μέρος τῶν αἰσθητῶν, συνδέεται μὲ τὴν ζωὴ τοῦ ἀνθρώπου καὶ μὲ ὁλόκληρη τὴν φύσι. Γι’ αὐτὸ ἡ Χάρι τοῦ Θεοῦ, ποὺ ἔρχεται στὴν ψυχή, μεταβιβάζεται ἔπειτα στὸ σῶμα καὶ μεταμορφώνει τὸ σῶμα, τὴν ζωὴ τοῦ ἀνθρώπου καὶ τὴν φύσι.
.          Ἡ Χάρι τοῦ Θεοῦ μεταβιβάζεται καὶ στὴν ἄλογο δημιουργία. Οἱ ὑλισταὶ κατηγοροῦν τὸν Χριστιανισμὸ ὅτι ἀσχολεῖται μὲ τὴν ψυχὴ καὶ τὴν μεταθανάτιο ζωὴ καὶ ἀδιαφορεῖ γιὰ τὴν παροῦσα ζωή. Αὐτὴ εἶναι ψευδέστατη κατηγορία, σύμφωνα μὲ αὐτὰ ποὺ ἀναφέραμε. Ὁ Χριστιανισμὸς καὶ ἐννοοῦμε κυρίως τὴν Ὀρθοδοξία, βλέπει τὸν ἄνθρωπο στὴν ὁλότητά του, ὡς ἀποτελούμενον ἀπὸ ψυχὴ καὶ σῶμα. Ἐπίσης δὲν χωρίζει στεγανὰ τὴν παροῦσα ζωὴ ἀπὸ τὴν μέλλουσα. Στὴν Ὀρθόδοξη διδασκαλία γίνεται συνεχὴς λόγος γιὰ τὸν στενὸ σύνδεσμο ποὺ ὑπάρχει μεταξὺ τῆς ἱστορίας καὶ τῆς ἐσχατολογίας. Ὁ Χριστιανισμὸς βιώνει στὸ μεταμορφωμένο παρὸν τὸ σωτηριῶδες παρελθὸν καὶ τὸ εὐφρόσυνο μέλλον. Ξεπερνᾶ τὸν χρόνο, ἀφοῦ χρωματίζεται καὶ μεταμορφώνεται ἀπὸ τὴν αἰωνιότητα.

 Σωτηρία τῆς ψυχῆς

.          Ἡ σωτηρία τῆς ψυχῆς δὲν συνίσταται στὴν ἀπαλλαγὴ τῆς ψυχῆς ἀπὸ τὸ σῶμα καὶ στὴν φυγή της ἀπὸ τὴν ζωή. Ἡ θεωρία κατὰ τὴν ὁποία πρέπει κατὰ τὴν πορεία τῆς σωτηρίας νὰ φύγη ἡ ψυχὴ ἀπὸ τὸ σῶμα, «τὸ ἔξω τὸν νοῦν τοῦ σώματος ποιεῖν… δαιμόνων εὕρημα καὶ παίδευμα» (ἅγιος Γρηγόριος Παλαμᾶς). Ἡ σωτηρία τῆς ψυχῆς ἀκόμη δὲν συνίσταται σὲ μία μεταφυσικὴ ἔκστασι καὶ σὲ ἕνα διανοητικὸ στοχασμό, ἀλλὰ στὴν μεταμόρφωσι ὅλης τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως μέσα στὸ παρὸν μὲ τὴν βοήθεια τῆς θείας χάριτος.
.          Σωτηρία τῆς ψυχῆς εἶναι ἡ ἀποδέσμευσι τοῦ ἀνθρώπου ἀπὸ τὴν τυραννία ποὺ ἐξασκεῖ ὁ διάβολος, ἡ ἁμαρτία καὶ ὁ θάνατος. Εἶναι ἡ πορεία ἀπὸ τὸ κατ’ εἰκόνα στὸ καθ’ ὁμοίωσιν μὲ τὴν θέωσι. Γι’ αὐτὸ ὅταν λέμε σωτηρία τῆς ψυχῆς (ὅλου τοῦ ἀνθρώπου) δὲν ἐννοοῦμε μία ἀφηρημένη λύτρωσι ποὺ ἐπιδιώκουν ὅλα τὰ φιλοσοφικὰ καὶ θρησκευτικὰ ἀνθρώπινα συστήματα, οὔτε μία τελείωσι μὲ τὴν ἔννοια, ποὺ συνήθως δίνει ὁ κόσμος, ἀλλὰ τὴν θέωσι ὅλου του ἀνθρώπου, τὴν ἕνωσί του μὲ τὸν Θεό, τὴν ἀπόκτησι τῆς θεοποιοῦ ἐνεργείας τοῦ Θεοῦ.
.          Σωτηρία λοιπὸν εἶναι ἡ ἀναχαίτισι καὶ ἡ ἀπελευθέρωσι ἀπὸ τὴν ἁμαρτία καὶ τὰ ἀποτελέσματά της (τὴν φθορὰ κλπ.) καὶ συγχρόνως ἡ ἀναγέννησι, ἡ μεταμόρφωσι καὶ ἡ ἕνωσι μὲ τὸν Θεό. Αὐτὸ ὅμως δὲν μπορεῖ μόνος του νὰ τὸ ἐπιτύχη ὁ ἄνθρωπος, παρὰ μόνον μὲ τὴν δύναμι καὶ τὴν ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ. Καὶ αὐτὴν τὴν βαθειὰ σημασία ἔχει ἡ ἐνανθρώπησι τοῦ Χριστοῦ. Ὁ Θεὸς ἔγινε ἄνθρωπος, γιὰ νὰ κάνη τὸν ἄνθρωπο Θεό. Ἔτσι ἔξω ἀπὸ τὸν Θεάνθρωπο δὲν ὑπάρχει πραγματικὸς ἄνθρωπος. Διὰ τοῦ Θεανθρώπου ἐξαγιάζεται ὁ νοῦς, τὸ σῶμα καὶ ἡ ζωή. Ὅλα παίρνουν ἕνα ἄλλο σωτηριῶδες νόημα καὶ μία ἄλλη ἀξία.

 Θάνατος τῆς ψυχῆς

.          Ὁ θάνατος τῆς ψυχῆς εἶναι ἡ πραγματικὴ ζημία τῆς ψυχῆς καὶ τῆς ζωῆς. Θὰ δοῦμε στὴν συνέχεια τρεῖς καταστάσεις θανάτου ψυχῆς, ποὺ ἔχουν ὅμως σχέσι μεταξύ τους. Πρῶτον, ζημία τῆς ψυχῆς εἶναι ἡ ἁμαρτία. Ἡ ἁμαρτία κατὰ τὴν πατερικὴ διδασκαλία δὲν ἔχει ἁπλὴ νομικὴ καὶ ἠθικὴ ἔννοια, ἀλλὰ ὀντολογική. Δηλ. ἡ ἁμαρτία εἶναι ἡ ἀπομάκρυνσι τοῦ ἀνθρώπου ἀπὸ τὸν Θεό, ἡ ἀπώλεια τῆς θείας Χάριτος: «Ἁμαρτία θάνατός ἐστι τῆς ἀθανάτου». Δεύτερον. Συνέπεια τῆς ἁμαρτίας εἶναι ἡ ἀπουσία τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. «Ὅποιον λόγο ἔχει ἡ λογικὴ ψυχὴ πρὸς τὸ σῶμα τὸν ἴδιο λόγο ἔχει τὸ Ἅγιο Πνεῦμα πρὸς τὴν λογικὴν ψυχὴν» (ἄγ. Μάξιμος). Ὅπως τὸ σῶμα παραμένει νεκρὸ χωρὶς τὴν ψυχή, ἔτσι καὶ ἡ ψυχὴ παραμένει νεκρὰ χωρὶς τὸ Ἅγιο Πνεῦμα. Ὅταν τὸ Τρίτο Πρόσωπο τῆς Ἁγίας Τριάδος ἀποφοιτᾶ ἀπὸ τὸν ἄνθρωπο, τότε ἡ ψυχὴ χάνει τὴν μακαρία ζωὴ «οὐκ εἰς τὸ μὴ ὂν ἀναλυομένη, ἀλλὰ θανάτου παντὸς χαλεπωτέραν βιοῦσα ζωὴν» (Ἰσίδωρος ὁ Πηλουσιώτης). Τρίτον. Συνέπεια τῶν προηγουμένων εἶναι ἡ ἄγνοια τοῦ Θεοῦ ποὺ εἶναι ἡ πραγματικὴ ζημία τῆς ψυχῆς. «Θεοῦ ἄγνοια, θάνατός ἐστι ψυχῆς» (Μ. Βασίλειος). Καὶ αὐτὴ ἡ ἄγνοια ὑπάρχει στοὺς ἀβαπτίστους, στοὺς ἀδιδάκτους καὶ στοὺς ἀμετανοήτους ἁμαρτωλούς. Ὁ θάνατος τῆς ψυχῆς (ἁμαρτία, ἀπουσία τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ἄγνοια τοῦ Θεοῦ) ἔχει συνέπειες στὸ σῶμα καὶ σὲ ὅλη τὴν ζωή. Γι’ αὐτὸ ὁ ἁμαρτωλὸς ζῆ μὲ τὸ ἄγχος, τὴν ἀνασφάλεια, τὸν φόβο καὶ τὴν νευρικότητα. Δὲν ἔχει μεταφυσικὸ ἀγκυροβόλημα. Στερεῖται τῆς Ζωῆς.
.          Ἡ Ἐκκλησία εἶναι ἡ πνευματικὴ ἐλεημοσύνη ὅλης τῆς ἀνθρωπότητος, γιατί προσφέρει ὑγεία στὴν ψυχή, στὸ σῶμα καὶ στὴν ζωή, γιατί μεταμορφώνει τὴν ψυχὴ καὶ τὸ σῶμα, γιατί γεμίζει τὸ παρὸν ἀπὸ τὸ ἔνδοξο μέλλον, γιατί καταργεῖ τὸν χρόνο. Οἱ ἄπιστοι δὲν μποροῦν νὰ τὸ καταλάβουν. Οἱ πιστοὶ ὅμως τὸ βιώνουν. Μὲ τὸν Χριστὸ ὅλα εἶναι γεμᾶτα ζωή.

, , , ,

  1. Σχολιάστε

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

%d ἱστολόγοι ἔχουν δηλώσει ὅτι αὐτὸ τοὺς ἀρέσει: