ΑΓΕΥΣΤΗ ΝΤΟΜΑΤΑ: ΤΟ ΤΙΜΗΜΑ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΤΗΣ ΕΥΚΟΛΙΑΣ

γευστη ντομάτα:
Τ
τίμημα τς κουλτούρας το «εκολα κα
γρήγορα»
Τάνια Γεωργιοπούλου

Πῶς οἱ βελτιώσεις τῆς ντομάτας «σκότωσαν» τὸ γονίδιο τῆς νοστιμιᾶς
Νέα ἔρευνα ἀμερικανικοῦ πανεπιστημίου

ΕΙΣ. ΣΧ. «ΧΡ. ΒΙΒΛΙΟΓΡ.»: Ἡ περίπτωση τῆς ντομάτας εἶναι χαρακτηριστική: Ἡ γεύση της ὑποβαθμίσθηκε στὸν βωμὸ τῆς «ἐπιστημονικῆς προόδου καὶ ἀναπτύξεως». Στὴν τελετὴ ἐνάρξεως (πρὸ διημέρου) τῶν Ὀλυμπιακῶν ἀγώνων τοῦ Λονδίνου τὸ ὑπερκατόρθωμα αὐτὸ τοῦ ἀνθρώπου συμβολίσθηκε μὲ τὸν πλέον ἐπίσημα κυνικὸ τρόπο: Ξερριζώθηκαν τὰ δένδρα (πρέπει νὰ ἔνιωσαν τεράστια ἱκανοποίηση γιὰ τὴν σκηνοθετική τους ἀτιμία) γιὰ νὰ φυτρώσουν στὴν θέση τους οἱ βιομηχανικὲς τσιμινιέρες.
.              
που βάζει ὁ ἄνθρωπος τὸ χεράκι του χωρὶς ΛΟΓΟ, ΜΕΤΡΟ καὶ ΤΑΠΕΙΝΩΣΗ ἐπέρχεται ὁ ὄλεθρος. Φαντασθεῖτε τί ἔχει νὰ γίνει ἂν ἡ μεταφραστικὴ ἀντίληψη ἀντικαταστήσει τὰ λειτουργικὰ κείμενα τῆς Ἐκκλησίας μὲ μεταφρασμένα! Φαντασθεῖτε τί ὡραία “γεύση”, τί “νοστιμιά” θὰ ἔχουν! Σὰν μεταλλαγμένες ντομάτες!

.                  «Οἱ ντομάτες δὲν εἶναι ὅπως παλιά. Δὲν ἔχουν πιὰ καθόλου γεύση». Δὲν εἶναι ἁπλῶς «γκρίνια», ἀλλὰ πραγματικότητα: οἱ γευστες ντομάτες εναι νθρώπινο «πίτευγμα». Στ βωμ τς ξωτερικς μφάνισης, τς καλλιεργητικς εκολίας κα τν παιτήσεων τοῦ μπορίου, οἱ πιστήμονες, πο βελτιώνουν τς ποικιλίες, θυσίασαν τ γεύση το κηπευτικο, ὅπως ἀποκαλύπτει ἔρευνα ποὺ δημοσιεύτηκε στὸ ἐπιστημονικὸ περιοδικὸ Science. «Ἀναπτύσσοντας γιὰ δεκαετίες καρποὺς μὲ πανομοιότυπη ἐμφάνιση καὶ χρῶμα, τοὺς κλέψαμε τὸ γονίδιο ποὺ εὐθύνεται γιὰ τὴν περιεκτικότητά τους σὲ σάκχαρα».
.                  Τὸ δημοφιλὲς λαχανικὸ -μόνο στὶς ΗΠΑ συγκομίζονται περίπου 15 ἑκατομμύρια κιλὰ ντομάτες κάθε χρόνο- ὑπῆρξε ἐδῶ καὶ δεκαετίες ἕνας ἀπὸ τοὺς βασικοὺς στόχους τῶν βελτιωτῶν. Προσπάθησαν -καὶ κατάφεραν μὲ συνεχεῖς διασταυρώσεις ποικιλιῶν- νὰ φτάσουν σὲ φυτὰ ποὺ παράγουν ντομάτες, οἱ ὁποῖες ἔχουν μόνο τὰ ἐπιθυμητὰ χαρακτηριστικά: ὁμοιόμορφο μέγεθος, ἔντονο κόκκινο χρῶμα καὶ μεγάλο χρόνο διατήρησης μετὰ τὴν συγκομιδή. Κάπου στὸν δρόμο, ὅμως, ἔχασαν… τὸ βασικὸ συστατικὸ τῆς δημοφιλίας τῆς ντομάτας: τὴν ἀσύγκριτη γεύση της.
.                  Στὸ πλαίσιο ἔρευνας γιὰ τὸ γονίδιο ποὺ κρύβεται πίσω ἀπὸ τὴν ἀλλαγὴ χρώματος, δηλαδὴ τὴν ὡρίμαση τῆς ντομάτας, οἱ ἐπιστήμονες τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Καλιφόρνια Davis βρέθηκαν μπροστὰ στὴν ἀποκάλυψη. Τὸ συγκεκριμένο γονίδιο στὶς περισσότερες ἀπὸ τὶς καλλιεργούμενες ποικιλίες ἢ ὑβρίδια τοῦ φυτοῦ εἶχε μεταλλαχθεῖ, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ μὴ δίνει τὸν ἀναμενόμενο φαινότυπο, δηλαδὴ τὸ χαρακτηριστικὸ μὲ τὴν ἐκδήλωση τοῦ ὁποίου κανονικὰ σχετιζόταν. Ἔτσι, οἱ ντομάτες, πρὶν ὡριμάσουν, δὲν γίνονται σκοῦρες πράσινες, ἀλλὰ παίρνουν αὐτὸ τὸ «λαχανὶ» πράσινο χρῶμα ποὺ ὅλοι πλέον γνωρίζουμε.
.                  «Ἡ συγκεκριμένη μετάλλαξη ἦταν ἔκπληξη γιὰ ἐμᾶς», λέει ὁ James J. Giovannoni, ἕνας ἀπὸ τοὺς ἐρευνητὲς τῆς ὁμάδας. «Ἡ μετάλλαξη ἔγινε τυχαία», ἀναφέρει ἡ κ. Καλλιόπη Παπαδοπούλου, ἐπ. καθηγήτρια Βιοτεχνολογίας Φυτῶν στὸ Πανεπιστήμιο τῆς Θεσσαλίας, ὡστόσο ἐξηγεῖ ὅτι εἶναι πολὺ πιθανὸ νὰ προέκυψε γιατί οἱ βελτιωτὲς ἐπὶ πολλὰ χρόνια ἐπέλεγαν τὰ ἴδια χαρακτηριστικά, ἄρα τὰ ἴδια γονίδια. Οἱ καταναλωτὲς θέλουν τὶς ντομάτες κατακόκκινες καὶ ὄχι μὲ κίτρινα «στίγματα» κοντὰ στὸ βλαστό, ὅπως ἦταν οἱ παλιές. Ἐπίσης, οἱ παραγωγοί, ποὺ κόβουν τὶς ντομάτες πράσινες καὶ αὐτὲς ὡριμάζουν στὸ… δρόμο, προτιμοῦσαν ποικιλίες στὶς ὁποῖες νὰ ὡριμάζουν ταυτόχρονα καὶ ὁμοιόμορφα ὅλοι οἱ καρποί, γιατί ἔτσι ἡ συγκομιδὴ γινόταν πιὸ εὔκολα. Αὐτὰ λοιπὸν ἦταν τὰ βασικὰ ἐπιθυμητὰ χαρακτηριστικὰ καὶ ἐπὶ δεκαετίες ἐπιλέγονταν τὰ γονίδια ποὺ τὰ «ἐκπροσωποῦσαν».
.                  Ἡ Ann Powell, ἐπικεφαλῆς τῶν ἐρευνητῶν στὸ Πανεπιστήμιο τῆς Καλιφόρνια, δοκίμασε νὰ βάλει γονίδια ἄγριων ποικιλιῶν στὴν ντομάτα, τὴν ὁποία χρησιμοποίησε σὰν φυτικὸ πειραματόζωο, ὅπως λέει. Πρὸς μεγάλη της ἔκπληξη, ὁ καρπός, πρὶν γίνει κόκκινος, ἀποκτοῦσε ἕνα βαθὺ πράσινο χρῶμα, ποὺ ἐμοίαζε μὲ αὐτὸ τῆς πιπεριᾶς. «Ἄρχισα νὰ ἀναρωτιέμαι γιατί οἱ ντομάτες “ἐνδιαφέρονται” νὰ γίνουν πράσινες», λέει ἡ ἐπιστήμονας στοὺς New York Times, γνωρίζοντας πὼς τὰ φυτὰ δὲν κάνουν τίποτε ἄχρηστο (ἀκόμη κι ἂν ἐμεῖς δὲν μποροῦμε νὰ κατανοήσουμε πλήρως τὴ λειτουργία τους). Τὸ πράσινο χρῶμα ὀφειλόταν στοὺς χλωροπλάστες, οἱ ὁποῖοι, μὲ τὴν σειρά τους, συμμετέχουν στὴν φωτοσύνθεση ποὺ ὁδηγεῖ στὴν δημιουργία τῶν σακχάρων, τὸ φαγητὸ τῶν φυτῶν, ἀλλὰ καὶ ὁ λόγος ποὺ ἔχουν ὡραία γεύση γιὰ ἐμᾶς οἱ καρποί. Ἐπίσης, οἱ χλωροπλάστες εὐθύνονται γιὰ τὴν ἀνάπτυξη τοῦ λυκοπενίου, τῆς οὐσίας ποὺ δίνει κόκκινο χρῶμα καὶ ἄρωμα στὴν ντομάτα καὶ προσφέρει σ’ ἐμᾶς ἀντιοξειδωτικὴ προστασία.
.                  Μὲ τὴν μετάλλαξη, λοιπόν, τοῦ συγκεκριμένου γονιδίου, τοῦ SIGLK2, οἱ ντομάτες ἔχασαν τὸ βαθὺ πράσινο χρῶμα ποὺ εἶχαν πρὶν ἀπὸ τὴν ὡρίμανση καὶ μαζὶ μεγάλο μέρος τῆς γεύσης τους, ἀφοῦ στὸν καρπὸ δὲν ἀναπτύσσονται πλέον πολλὰ σάκχαρα καὶ καροτενοειδῆ (ὅπως τὸ λυκοπένιο).
.                  «Οἱ ἐπιλογὲς ποὺ κάναμε ὅσον ἀφορᾶ στὴν βελτίωση τῆς ντομάτας ἦταν σαφῶς ὑποχώρηση στὴν ποιότητα. Οἱ “σύγχρονες” ντομάτες εἶναι ἀνθεκτικὲς σὲ ἀσθένειες, μποροῦν νὰ ταξιδεύουν σὲ ὅλο τὸν κόσμο χωρὶς νὰ σαπίζουν καὶ ἔχουν ὄμορφη ὄψη, ὅμως εἶναι ἄγευστες καὶ δὲν ἔχουν τὴν χαρακτηριστικὴ μυρωδιά», λέει ἡ κ. Παπαδοπούλου.

Μπορεῖ νὰ ἐπιστρέψει ἡ νοστιμιά;

.                  Τὸ γονίδιο τῆς νοστιμιᾶς τῆς ντομάτας μπορεῖ νὰ ἐπανέλθει; Καὶ ἂν ναί, μήπως ἡ ὅλη ἱστορία προσφέρει ἄλλοθι στὴ γενετικὴ μηχανική, στὴ βιομηχανία τῶν μεταλλαγμένων, πού, ὡς σωτήρας, θὰ ἔρθει νὰ προσθέσει τὸ πολύτιμο γονίδιο γεύσης ποὺ χάθηκε γρήγορα καὶ εὔκολα;
.                  Ἡ κ. Παπαδοπούλου ἀπαντᾶ πὼς κάτι τέτοιο δὲν εἶναι καθόλου ἀπαραίτητο. «Ἐφ᾽ ὅσον τὸ γονίδιο ὑπάρχει σὲ παλαιὲς ποικιλίες, ἀπὸ ὅπου ἄλλωστε τὸ πῆραν καὶ οἱ ἐρευνητές, μποροῦμε νὰ τὸ ἐπαναφέρουμε μέσῳ τῆς γενετικῆς βελτίωσης, ὅπως κάναμε τόσα χρόνια. Αὐτὴ ἄλλωστε εἶναι καὶ ἡ σημασία τῆς προστασίας τῆς βιοποικιλότητας καὶ ἡ ἀνάγκη διατήρησης ὀργανωμένης τράπεζας γενετικοῦ ὑλικοῦ. Σήμερα, ὅμως, μὲ τὴν συνεισφορὰ ἀκριβῶς τῆς βιοτεχνολογίας φυτῶν, αὐτὸ μπορεῖ νὰ γίνει στοχευμένα καὶ ὄχι μὲ τυχαῖο τρόπο». Τὸ ποιὰ μέθοδος θὰ ἐπιλεγεῖ τελικὰ εἶναι, φυσικά, ἄλλη συζήτηση.
.                  Μήπως ὅμως ἐπανέλθουν, μαζὶ μὲ τὴν γεύση, καὶ κάποια ἀπὸ τὰ ἀνεπιθύμητα στὸ ἐμπόριο χαρακτηριστικά; «Αὐτὸ δὲν μποροῦμε νὰ τὸ γνωρίζουμε, ἂν δὲν γίνουν πειράματα καὶ καλλιέργειες σὲ φυσικὲς συνθῆκες. Γιατί μπορεῖ τὰ γονίδια νὰ παίζουν μεγάλο ρόλο ἀλλὰ καὶ οἱ συνθῆκες, ὅπως τὸ κλίμα, τὸ ἔδαφος, οἱ μέθοδοι καλλιέργειας, εἶναι ἐξαιρετικὰ καθοριστικὲς γιὰ τὴν ποιότητα τοῦ τελικοῦ προϊόντος», ἐπισημαίνει.

ΠHΓΗ: alopsis.gr (ἀπὸ «Κ» Καθημερινῆς 29.07.2012)

, , ,

  1. Σχολιάστε

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

%d ἱστολόγοι ἔχουν δηλώσει ὅτι αὐτὸ τοὺς ἀρέσει: