Η ΣΙΩΠΗ ΣΤΟΝ ΘΟΡΥΒΟ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΜΑΣ

Η ΣΙΩΠΗ ΣΤΟΝ ΘΟΡΥΒΟ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΜΑΣ

.           Ὁ πολιτισμὸς τῶν νεωτέρων χρόνων ἔχει σαφῶς ἐξωστρεφῆ χαρακτήρα. Ἐκεῖνο ποὺ πάντοτε προέχει εἶναι ἡ τεχνολογία, ἡ ἐπιστημονικὴ φυσικὴ ἔρευνα, οἱ θετικὲς ἐπιστῆμες, ἂν καὶ δὲν εἶναι πιὰ λίγες οἱ φωνὲς ποὺ τονίζουν καὶ τὸ ἀντίθετο. Αἰτία γιὰ τὴν προτεραιότητα αὐτὴ εἶναι ἡ ἔξαρση τοῦ ὑλικοῦ στοιχείου καὶ ἡ παραθεώρηση κατὰ συνέπεια τοῦ πνευματικοῦ παράγοντα, τῆς ψυχῆς τοῦ ἀνθρώπου. Γι’ αὐτὸ καὶ πολὺ σωστὰ ἔχει χαρακτηριστεῖ ὁ πολιτισμὸς αὐτὸς ὡς πολιτισμὸς  ἀπώλειας τῆς καρδιᾶς.
.           Ἡ τραγικὴ αὐτὴ γιὰ τὸν ἄνθρωπο κατάσταση ὀφείλεται στὴν ἀπομάκρυνσή του ἀπὸ τὸν Θεό. Ὅσο ὁ ἄνθρωπος ἀπομακρύνεται ἀπὸ Αὐτόν, τόσο ἀδυνατεῖ καὶ νὰ Τὸν ἀκούσει. Ὁ Θεὸς  λαλεῖ εἰς τὴν καρδίαν, μὰ ὁ σύγχρονος ἀποστασιοποιημένος ἀπὸ Αὐτὸν ἄνθρωπος ποὺ ἔχει χάσει τὴν ἐπαφή του μὲ τὴν  καρδιά του, δηλαδὴ μὲ τὸν ἐσωτερικό του κόσμο, δὲν μπορεῖ νὰ συλλάβει τὴ φωνή Του. Ἄλλες φωνὲς ἀκούγονται μέσα του, κι αὐτὲς εἶναι τοῦ κόσμου, τῶν αἰσθήσεων, τῶν παθῶν του. Γι᾽ αὐτὸ καὶ χαρακτηριστικὸ τοῦ πολιτισμοῦ αὐτοῦ εἶναι ὁ θόρυβος, ὄχι μόνον ὁ ἐξωτερικὸς καὶ ὑλικός, μὰ δυστυχῶς, πολὺ χειρότερα, ὁ ἐσωτερικός. Περισσότερο λοιπὸν ἀπὸ κάθε ἄλλη φορὰ ἐκεῖνο ποὺ ἔχει ἀνάγκη κατ᾽ ἐξοχὴν ὁ σημερινὸς ἄνθρωπος εἶναι ἡ ἡσυχία καὶ ἡ σιωπή. Ἡσυχία καὶ σιωπὴ μὲ τὴ διπλή τους διάσταση: τὴν ἐσωτερική, κυρίως αὐτήν, καὶ τὴν ἐξωτερική.
.           Μὲ αὐτὰ θὰ μπορέσει νὰ ἐπαναφέρει τὸν νοῦ του ἀπὸ τὴν ἐξωτερικὴ διάχυση στὸν ἐσωτερικό του κόσμο καὶ μέσῳ αὐτοῦ στὸν Θεό.  «Ὁ νοῦς ποὺ δὲν διασκορπίζεται καὶ δὲν διαχέεται στὰ ἐξωτερικὰ μέσῳ τῶν αἰσθήσεων, ἐπανέρχεται στὸν ἑαυτό του καὶ διὰ τοῦ ἑαυτοῦ του ὁδηγεῖται στὴν ἔννοια τοῦ Θεοῦ», μᾶς λέει θεόπνευστα ὁ Μ. Βασίλειος («Νοῦς μὴ σκεδαννύμενος μηδὲ διὰ τῶν αἰσθήσεων ἐπὶ τὰ ἔξω διαχεόμενος εἰς ἑαυτὸν ἐπάνεισι καὶ δι᾽ ἑαυτοῦ εἰς τὴν τοῦ Θεοῦ ἔννοιαν διαβαίνει»). Ἔτσι ὁ ἄνθρωπος ἐπανευρίσκει τὸ φυσικό του κέντρο, τὴν αἰτία καὶ τὸν σκοπὸ τῆς ὕπαρξής του: τὸν Θεό, καὶ ἰσορροπεῖ στὴ ζωή του, ἀποκτώντας νόημα ζωῆς. Καὶ βεβαίως βρίσκοντας τὸν Θεὸ βρίσκει ταυτοχρόνως  καὶ τὸν ἴδιο του τὸν ἑαυτό, ὅπως καὶ τὸν συνάνθρωπό του. Διότι ὡς γνωστὸν ἡ σχέση μὲ τὸν Θεὸ ποὺ εἶναι Ἀγάπη, ὁδηγεῖ σὲ ἄνοιγμα τῆς ὕπαρξης καὶ πρὸς τὸν ἑαυτὸ καὶ πρὸς τὸν συνάνθρωπο.
.           Εἶναι λοιπὸν αὐτονόητο ὅτι αὐτὴ ἡ ἡσυχία καὶ σωπή, ὡς μέθοδος ἐπαναφορᾶς τοῦ νοῦ στὸν ἐσωτερικὸ κόσμο, συνυπάρχει μὲ τὴν κοινωνικότητα, τὴ δράση καὶ τὴν ἐνεργητικότητα μέσα στὸν κόσμο. Δράση καὶ ἡσυχία, ἐξωστρέφεια καὶ ἐσωστρέφεια δὲν εἶναι ἀντιμαχόμενες καταστάσεις, ἀλλὰ ἀλληλοσυμπληρούμενες πρὸς ἐξισορρόπηση τοῦ ἀνθρώπου. Οὔτε λοιπὸν μόνο ἐσωστρέφεια οὔτε μόνον ἐξωστρέφεια, ἀλλὰ τὸ  συναμφότερον. Ἡ θεολογικὴ θεμελίωση τῆς ἀλήθειας αὐτῆς βρίσκεται, θὰ λέγαμε, στὴν πίστη τῆς Ἐκκλησίας περὶ τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ. Ὁ Θεός μας εἶναι οὐσία καὶ ἐνέργεια. Ἔχει δηλαδὴ – ὅσο εἶναι δυνατὸν αὐτὸ νὰ ἐκφραστεῖ ἁπλὰ – τὴ δυνατότητα νὰ ζεῖ μέσα (οὐσία) καὶ ἔξω ἀπὸ τὸν ἑαυτὸ Τοῦ (ἐνέργεια). Καὶ στὶς δύο περιπτώσεις εἶναι ὁ ἴδιος Θεός. Ὁ ἄνθρωπος λοιπὸν πλασμένος  κάτ? εἰκόνα Θεοῦ? ἔχει κι αὐτὸς τὴ διπλὴ αὐτὴ διάσταση: τὴν ἔσω καὶ τὴν ἔξω. Ποῦ σημαίνει: δὲν μπορῶ νὰ ζήσω χωρὶς αὐτοσυγκέντρωση, χωρὶς προσευχή, χωρὶς κλείσιμο τοῦ ἑαυτοῦ μου στὸ  ταμεῖον τῆς καρδιᾶς μου, μὰ οὔτε καὶ πάλι μπορῶ νὰ ζήσω χωρὶς σχέση μὲ τὸν συνάνθρωπο, χωρὶς ἀγάπη καὶ βοήθεια τοῦ ἄλλου. Ἡ περίπτωση τῶν ἀναχωρητῶν δὲν καταργεῖ τὴν ἀλήθεια: κι ἐκεῖνοι βρίσκονται σὲ σχέση μὲ τὸν κόσμο ἐσωτερικὰ προσευχόμενοι γι᾽ αὐτόν.
.           Ὥστε ὁ πολιτισμός μας, καθαρὰ ἐξωστρεφής, ἀπειλεῖ τὸν ἄνθρωπο μὲ ἀνισορροπία. Κι αὐτὸ δὲν εἶναι μόνον ἀπειλή, ἀλλὰ διαρκὲς βίωμα στὴν ἐποχή μας. Χρειάζεται λοιπὸν ἡ σιωπὴ καὶ ἡ ἡσυχία μέσα στὸν θόρυβο τῆς ζωῆς μας. Ἡ ἡσυχία εἶναι ὅρος ποὺ ἐκφράζει σύνολη τὴν ἀσκητικὴ ζωὴ τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας καὶ εἶναι φορτισμένος μὲ βάρος θεολογικοῦ ἀγώνα πολλῶν χρόνων. Δὲν μποροῦμε λοιπὸν νὰ ποῦμε πολλὰ πράγματα γι᾽ αὐτήν. Θὰ σημειώσουμε μόνο λίγα γιὰ τὴ σιωπή, ποὺ εἶναι ἐπὶ μέρους στοιχεῖο τῆς ἡσυχίας.
.           Ἡ σιωπὴ εἶναι μέσο βοηθητικὸ τῆς στροφῆς τοῦ ἀνθρώπου πρὸς τὸν Θεό. Μιλᾶμε λοιπὸν γιὰ μία σιωπὴ ποὺ δὲν ἐξαντλεῖται στὰ χείλη καὶ στὸ στόμα, ἀλλὰ προχωρεῖ στοὺς λογισμοὺς ποὺ εἶναι ἀντίθετοι στὸν Θεό. Σταματῶ νὰ μιλῶ, γιὰ νὰ μπορέσω νὰ μιλήσω περισσότερο μὲ τὸν Θεό.  Ὁ φίλος τῆς σιωπῆς προσεγγίζει τὸν Θεὸ καὶ συνομιλώντας μυστικὰ μαζί Του φωτίζεται ἀπὸ Αὐτόν (Ἰωάννης τῆς Κλίμακος). Γι᾽ αὐτὸ καὶ ὅσο αὐξάνει ἡ ἀγάπη γι᾽ Αὐτόν, τόσο μειώνεται ἡ ἀγάπη γιὰ τὰ λόγια καὶ τὶς συχνὲς συναντήσεις μὲ τοὺς ἀνθρώπους.  «Ἐκεῖνος ποὺ ἐδοκίμασε τὴν ὀσμὴ τοῦ ὑψίστου καὶ θείου πυρός, ἀποφεύγει τὴ συνάντηση τῶν ἀνθρώπων, ὅπως ἡ μέλισσα τὸν καπνό», ξαναλέει ὁ μέγας Ἰωάννης τῆς Κλίμακος, ἐνῶ χαρακτηρίζει αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὴ σιωπὴ ὡς  “ἐν γνώσει” σιωπή. Σιωπὴ δηλαδὴ ποὺ ἀσκεῖται μὲ ἐπίγνωση καὶ διάκριση. Αὐτὴ ἡ σιωπὴ εἶναι πρόξενος χαρισμάτων. Καὶ τοῦτο γιατί ὑπάρχει καὶ ἄλλο εἶδος σιωπῆς –πέρα βεβαίως αὐτῆς ποὺ ὀφείλεται σὲ φυσικοὺς λόγους– ποὺ καταδικάζεται ἀπὸ τὸν Θεό: ἡ σιωπὴ ποὺ εἶναι καρπὸς πικρίας καὶ ἐγωισμοῦ. Ὄχι λοιπὸν ὁποιαδήποτε σιωπή, ἀλλὰ ἡ σύμφωνη μὲ τὸν Θεὸ ἐπαινεῖται καὶ ἐπιδοκιμάζεται. Αὐτὴ ποὺ ἀσκεῖται γιὰ χάρη τοῦ Θεοῦ.

.           Ἕνας ἀδελφός, μᾶς λέγει τὸ Γεροντικό,  ρώτησε τὸν ἀββᾶ Ποιμένα λέγοντας: Τί εἶναι καλύτερο, νὰ μιλήσει κανεὶς ἢ νὰ σιωπήσει; Τοῦ λέγει ὁ γέρων: Ὅποιος μιλᾶ γιὰ χάρη τοῦ Θεοῦ καλὰ κάνει. Κι ὅποιος σιωπᾶ γιὰ χάρη τοῦ Θεοῦ πάλι καλὰ κάνει.
.           Ὑπάρχουν λοιπὸν περιπτώσεις ποὺ σιωπ εναι μέσα στν μιλία κα μιλία μέσα στ σιωπή.  Ὑπάρχουν ἄνθρωποι, λέει καὶ πάλι ὁ ἀββὰς Ποιμήν,  ποὺ δὲν μιλοῦν καθόλου καὶ ὅμως εἶναι φλύαροι. Καὶ ἄλλοι ποὺ μιλοῦν ὅλη τὴν ἡμέρα καὶ ὅμως στὴν πραγματικότητα σιωποῦν. Γιατί ὅ,τι λένε εἶναι γιὰ ὠφέλεια.
.           Ἡ σιωπὴ αὐτὴ κάνει τὸν ἄνθρωπο νὰ ξεφύγει ἀπὸ δύο ἐφάμαρτες καταστάσεις: τὴν πολυλογία καὶ τὴν ἀργολογία. Διότι  «ἐκ πολυλογίας οὐκ ἐκφεύξεται ἁμαρτία», κατὰ τὴν Ἁγία Γραφή, ἐνῶ ὁ ἴδιος ὁ Κύριος ἀπὸ τὴν ἄλλη τόνισε ὅτι καὶ γιὰ τὸν παραμικρότερο ἀργὸ λόγο, θὰ δώσουμε λόγο κατὰ τὴν ἡμέρα τῆς Κρίσεως.  «Ἐκ τῶν λόγων σου δικαιωθήση καὶ ἐκ τῶν λόγων σου καταδικασθήση» (Ματθ. ιβ´ 37). Κάποιος μάλιστα μεγάλος ἀσκητικὸς διδάσκαλος τόνιζε διαρκῶς ὅτι, ἂν ὁ ἄνθρωπος θυμόταν αὐτὰ τὰ λόγια τοῦ Χριστοῦ περὶ ἀργολογίας, θὰ προτιμοῦσε πάντοτε νὰ σιωπᾶ. Σ᾽ αὐτὸ τὸ πλαίσιο κατανοοῦμε καὶ τὸν ἀγώνα πολλῶν ἁγίων γιὰ ἀπόλυτη σιωπή, ὅπως τοῦ ἁγίου Ἀγάθωνα ποὺ ἐπὶ τρία χρόνια εἶχε βότσαλο στὸ στόμα του, γιὰ νὰ συνηθίσει νὰ μὴ μιλᾶ.
.           Ἐκεῖνος ποὺ συνοπτικὰ ἀναφέρει τὴν ὠφέλεια τῆς διακριτικῆς σιωπῆς εἶναι ὁ προαναφερθεὶς ἅγιος Ἰωάννης τῆς Κλίμακος. Σημειώνει συγκεκριμένα:  Ἡ σιωπὴ ποὺ ἀσκεῖται μὲ ἐπίγνωση καὶ διάκριση εἶναι μητέρα τῆς προσευχῆς, ἐπιστροφὴ ἀπὸ τὴν αἰχμαλωσία, διαφύλαξη τοῦ θείου πυρός, ἐπιστάτης τῶν λογισμῶν, σκοπὸς ποὺ παρατηρεῖ τοὺς ἐχθρούς, δέσμευση τοῦ πένθους, φίλη τῶν δακρύων, καλλιεργητὴς τῆς μνήμης τοῦ θανάτου, ζωγράφος τῆς αἰώνιας κόλασης, ἐπίμονος ἐξεταστὴς τῆς Κρίσεως, σύζυγος τῆς ἡσυχίας, ἀντίπαλος τῆς ἀγάπης νὰ κάνει τὸν διδάσκαλο, αὔξηση τῆς πνευματικῆς γνώσεως, δημιουργὸς θείων θεωρημάτων, μυστικὴ πνευματικὴ πρόοδος, κρυφὴ πνευματικὴ ἀνάβαση.

.           Πρέπει λοιπὸν νὰ μάθουμε καὶ νὰ σιωπᾶμε. Νὰ ἐλέγχουμε δηλαδὴ τὰ λόγιά μας, μὰ κατ᾽ ἐξοχὴν τὶς σκέψεις μας. Κι αὐτό, ὅπως εἴπαμε, γιὰ τὴν πρόοδό μας στὴ σχέση μας μὲ τὸν Θεό. Εἶναι μία ἄσκηση ποὺ ὁδηγεῖ στὴν τελειότητα, ἀφοῦ  «εἴ τις ἐν λόγῳ οὐ πταίει, οὗτος τέλειος ἀνήρ, δυνατὸς χαλιναγωγῆσαι καὶ ὅλον τὸ σῶμα» (Ἰακ. γ´ 2).

ΠΗΓΗ: «ΑΚΟΛΟΥΘΕΙΝ»

, , ,

  1. Σχολιάστε

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

%d ἱστολόγοι ἔχουν δηλώσει ὅτι αὐτὸ τοὺς ἀρέσει: