ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΥΠΑΚΟΗΣ

Tὸ νόημα τς πακος  

Ἀπὸ τὸ βιβλίο
τοῦ Ἀρχιμ. Ἱεροθέου Βλάχου
(νῦν Μητρ. Ναυπάκτου)
«Ὀσμὴ Γνώσεως»
κδόσεις «Τέρτιος»,
Κατερίνη 1985, σελ. 111-115

 «οἱ δὲ εὐθέως ἀφέντες τὸ πλοῖον καὶ τὸν πατέρα αὐτῶν
ἠκολούθησαν αὐτῷ». 

(Ματθ. δ´ 22)

.         Στὸ σημερινὸ Εὐαγγέλιο βλέπουμε τὴν κλῆσι τῶν τεσσάρων μαθητῶν στὸ Ἀποστολικὸ ἀξίωμα. Οὐσιαστικὰ πρόκειται γιὰ τὴν δεύτερη κλῆσι. Ἡ πρώτη κλῆσι ἢ μᾶλλον συνάντησι περιγράφεται ἀπὸ τὸν εὐαγγελιστὴ Ἰωάννη. Οἱ τέσσερις μαθηταὶ Πέτρος, Ἀνδρέας, Ἰάκωβος καὶ Ἰωάννης στὴν κλῆσι τοῦ Χριστοῦ, νὰ Τὸν ἀκολουθήσουν, ὑπήκουσαν ἀμέσως. Ἀφοῦ ἐγκατέλειψαν τὰ πάντα ἔγιναν μαθηταὶ τοῦ Χριστοῦ. Μετὰ τὴν ἀποταγὴ ἦρθε ἡ ὑποταγή. Τὸ θέμα τῆς ὑπακοῆς ποὺ μᾶς δίνουν τὴν ἀφορμὴ νὰ θίξουμε σήμερα οἱ τέσσερεις μαθηταὶ εἶναι ἕνα ἀπὸ τὰ πιὸ σύγχρονα προβλήματα τοῦ ἀνθρώπου καὶ συγχρόνως ἀπὸ τὰ πιὸ οὐσιαστικὰ καὶ λεπτὰ θέματα τῆς ὀρθοδόξου πνευματικῆς ζωῆς.

Ἡ ὑπακοὴ σημεῖο ἀντιλεγόμενο

.        Μιὰ ἀπὸ τὶς πιὸ ἀκατανόητες ἀλήθειες τῆς Ὀρθοδοξίας γιὰ τὸν σύγχρονο ἄνθρωπο εἶναι ἡ διδασκαλία περὶ τῆς ὑπακοῆς. Ὁ Κύριος τὴν θέτει σὰν ἀπαραίτητο ὅρο σωτηρίας καὶ τελειότητος. Δι’ αὐτῆς ἐπιτυγχάνεται ἡ οὐσιαστικὴ κοινωνία τοῦ ἀνθρώπου μὲ τὸν Θεό.
.        Ὁ σύγχρονος ὅμως ἄνθρωπος δὲν μπορεῖ νὰ καταλάβη τὴν ἀξία της. Τὴν θεωρεῖ καταστρεπτικὴ γιὰ τὴν προσωπικότητα. Αὐτὸ συμβαίνει, γιατί ἔχει θεοποιήσει τὴν λογικὴ καὶ νομίζει πὼς ἔχει μεγάλη ἀξία. Ὅταν κανεὶς ζῆ τὴν λογοκρατία καὶ τὴν ἀτομοκρατία, τότε εἶναι ἐντελῶς ἀνήμπορος νὰ κατανοήση τὴν μεγάλη ἀξία τῆς ὑπακοῆς.
.       Μελετώντας τὴν σύγχρονη ζωὴ μποροῦμε νὰ διαπιστώσουμε ἄνετα ὅτι συνέβη στὴν ἐποχή μας μιὰ τρομερὴ ἀλλαγή, ποὺ ἐπηρεάζει ὅλους τοὺς τομεῖς τῆς ἀνθρωπίνης ζωῆς. Σήμερα ὑφίσταται μία μεγάλη κρίσι πατρότητος. Ἀμφισβητεῖται κάθε αὐθεντία, ἀφοῦ ἔχει ὑψωθῆ σὰν αὐθεντία τὸ ἴδιο τὸ ἐγώ. Ἐπεκτεινομένη αὐτὴ ἡ νοοτροπία καὶ στὴν θρησκευτικὴ ζωὴ ἐξαφανίζει κάθε κοινωνία τοῦ ἀνθρώπου μὲ τὸν Θεό. Ἡ ἀμφισβήτησι τῆς πατρότητος φθάνει μέχρι καὶ τὴν πατροκτονία. Αὐτὸ τὸ φαινόμενο κατὰ φυσικὸ τρόπο δημιουργεῖ μιὰ νευρωτικὴ κατάστασι, μιὰ σχιζοφρένεια.
.       Νὰ γιατί, ὅταν διαβάσει ἕνας σύγχρονος ἄνθρωπος τὴν περίπτωσι τῆς κλήσεως τῶν τεσσάρων μαθητῶν καὶ τὴν ἀπάρνησι τῶν πάντων, γιὰ νὰ ἀκολουθήσουν τὸν Χριστό, τοῦ φαίνεται ἀκατανόητο. Νὰ γιατί ἡ Ὀρθοδοξία αἰσθάνεται σήμερα μεγάλη δυσκολία νὰ ἀποκαλύψη τὸν ἑαυτό της στοὺς ἐκκοσμικευμένους σύγχρονους ἀνθρώπους, διότι δὲν εἶναι συνηθισμένοι νὰ ἀκοῦνε, πολὺ περισσότερο δὲν εἶναι συνηθισμένοι νὰ ἐφαρμόζουν τὸν λόγο τοῦ ἄλλου. Εἶναι ἀλήθεια ὅτι πολλοὶ σύγχρονοι νέοι εἶναι ἱκανοὶ νὰ ἀρνηθοῦν τὰ πάντα, ὄχι ὅμως γιὰ νὰ ἀκολουθήσουν καὶ νὰ ὑπακούσουν στὸν Χριστό, ἀλλὰ γιὰ νὰ ὑπακούσουν στὸν ἑαυτό τους καὶ νὰ ἱκανοποιήσουν ὅλα τὰ θελήματά τους.

Ἡ ἀξία τῆς ὑπακοῆς

.       Ἡ ὑπακοὴ εἶναι ἀπαραίτητο στοιχεῖο τοῦ ὀρθοδόξου ἤθους. Πρῶτα-πρῶτα ἡ ὑπακοὴ ζωοποιεῖ τὸν ἄνθρωπο. Οἱ ἅγιοι Πατέρες ἔχουν ἐξηγήσει αὐτὴν τὴν μεγάλη ἀξία τῆς ὑπακοῆς. Ὅπως μὲ τὴν παρακοὴ τοῦ Ἀδὰμ ἡ ψυχὴ διαιρέθηκε καὶ πέθανε, ἔτσι μὲ τὴν ὑπακοὴ στὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ ἑνοποιεῖται καὶ ζωοποιεῖται. Ὁ Κύριος εἶπε: «τὰ ρήματα ἃ ἐγὼ λαλῶ ὑμῖν πνεῦμά ἐστι καὶ ζωὴ ἐστὶ» (Ἰωάν. ϛ´ 6). Ἔτσι «παρακοὴ θάνατος, ὑπακοὴ ζωή». Ὁ Ἀδὰμ μὲ τὴν παρακοὴ ἔφερε τὸν θάνατο καὶ σ’ ὅλη τὴν φύσι. Καὶ ὁ δεύτερος Ἀδὰμ (ὁ Χριστὸς) μὲ τὴν ὑπακοὴ στὸν Πατέρα Τοῦ γέμισε τὸν κόσμο μὲ ζωή.
.       Ἔπειτα μὲ τὴν ὑπακοὴ ἀναπτύσσεται ἡ ἀληθινὴ κοινωνικότης. Μὲ τὴν ὑπακοὴ στὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ δεχόμαστε τὴν ζωὴ μέσα μας. Ὁ Χριστιανὸς ἀρχίζει τὴν πνευματική του ζωὴ μὲ ὑπακοὴ στὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ. Δι’ αὐτοῦ μεταμορφώνεται, παύει νὰ ζεῖ σὰν ἄτομο καὶ γίνεται πρόσωπο, ὁπότε φλέγεται ἀπὸ ἀγάπη γιὰ ὅλο τὸν κόσμο. Ἔτσι φθάνει στὸ σημεῖο νὰ ζῆ σὰν πρόσωπο, νὰ αἰσθάνεται στενὴ σχέσι μὲ τὰ ἄλλα πρόσωπα καὶ νὰ βιώνει τὴν καθολικὴ εὐθύνη. Εἰσέρχεται μὲ ἀγάπη καὶ ἀπὸ ἀγάπη στὴν ὑπόστασι τοῦ ἄλλου καὶ προσφέρει μὲ τρόπο μυστικὸ καὶ ἀποτελεσματικὸ τὴν σωτηρία.
.        Ἡ ὑπακοὴ μᾶς δίδει λοιπὸν τὴν δυνατότητα νὰ ἀποκτήσουμε τὴν ἐμπειρία τῆς ἀλληλοπεριχωρήσεως τῶν προσώπων καὶ νὰ ἀποκτήσουμε τὸ πλήρωμα τῆς ζωῆς.
.       Τέλος ἡ ὑπακοὴ μᾶς καθαρίζει ἀπὸ τὰ πάθη ποὺ μαστίζουν τὴν ψυχή μας. Εἶναι παρατηρημένο ὅτι ὅποιος κάνει ὑπακοὴ ἔχει λιγότερα πάθη, ἀφοῦ ἀπαλλάσσεται ἀπὸ τὴν ἐγωκεντρικότητα.

Ἔκταση ὑπακοῆς

.       Μιλώντας ὅμως γιὰ ὑπακοὴ δὲν ἐννοοῦμε μιὰ ἀφηρημένη κατάστασι, ἀλλὰ μιὰ συγκεκριμένη. Δὲν ἐννοοῦμε μιὰ παθητικὴ ἀκινησία, ἀλλὰ μιὰ διαρκῆ θετικὴ κίνησι. Ἡ παθητικὴ καὶ ἀφηρημένη κατάσταση δημιουργεῖ περισσότερα προβλήματα. Ἔτσι ὅταν λέμε ὑπακοὴ ἐννοοῦμε πρωτίστως τὴν τήρησι τῶν ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ. Ἡ πνευματικὴ ζωή, ἡ θεολογία, ἔξω ἀπὸ τὴν τήρησι τῶν ἐντολῶν εἶναι μία δαιμονικὴ κατάστασι. Ἐπειδὴ ὅμως ἐμεῖς, ὡς ἀκάθαρτοι καὶ ἐμπαθεῖς, δὲν μποροῦμε νὰ διακρίνουμε τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ, ποὺ πρέπει νὰ ἐφαρμόσουμε σὲ κάθε δεδομένη περίστασι, γι’ αὐτὸ χρειάζεται ὑπακοὴ στὸν πνευματικὸ πατέρα. Διότι ὁ λόγος τοῦ πνευματικοῦ πατρός, ὅταν δὲν ἀντιβαίνη τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ, εἶναι ἡ περίληψι τῶν ἐντολῶν τοῦ Χριστοῦ.
.       Ἡ ὑπακοὴ ὅμως στὸν πνευματικὸ πατέρα δὲν εἶναι ἕνα ἁπλὸ πράγμα. Ἔχει πολλὲς πλευρὲς καὶ προεκτάσεις. Δὲν εἶναι ἁπλῶς ἡ ὑπακοὴ στὸν πνευματικό μας πατέρα, ἀλλὰ συγχρόνως ὑπακοὴ στὴν Παράδοση τῆς Ἐκκλησίας, στὸν Ἐπίσκοπο καὶ στὴν κανονικὴ δομὴ τῆς Ἐκκλησίας. Παράδοσι εἶναι ἡ ἀδιάλειπτη ἐνέργεια τοῦ Παναγίου Πνεύματος στὴν Ἐκκλησία. Αὐτὸ τὸ Ἅγιον Πνεῦμα ἁγιάζει τοὺς ἀνθρώπους, χειροτονεῖ τοὺς Ἐπισκόπους καὶ φωτίζει τοὺς Πατέρας νὰ θεσπίζουν κανόνας γιὰ τὴν καλὴ λειτουργία τοῦ Σώματος τοῦ Χριστοῦ. Ὑπάρχει στενὴ σχέσι μεταξὺ τῶν ἁγίων, τοῦ Ἐπισκόπου καὶ τοῦ θυσιαστηρίου. Καὶ δὲν νοεῖται ἕνα ἀπὸ αὐτὰ χωρὶς τὴν ὕπαρξι τῶν ἄλλων.
.       Ἔτσι ἡ ὑπακοὴ σὲ ἕνα, ἔστω θεούμενο, πνευματικὸ πατέρα δὲν εἶναι ἀληθινή, ὅταν παραθεωρῆται ὅλη ἡ ἐκκλησιαστικὴ δομή. Καὶ ὁ θεούμενος πνευματικὸς πατέρας δὲν συνιστᾶ αὐτὸ τὸ εἶδος τῆς ὑπακοῆς, γιατί γνωρίζει καλὰ ὅτι ἡ Πνευματολογία δὲν καταργεῖ τὴν Ἐκκλησιολογία. Τὸ θέμα εἶναι μεγάλο καὶ δὲν ἔχουμε χῶρο νὰ τὸ ἀναπτύξουμε ἐπαρκῶς. Μόνον τοῦτο πρέπει νὰ ποῦμε: ὅτι ὅταν ἡ πνευματικότητα ἀποσπᾶται ἀπὸ τὴν ἐκκλησιολογία, ὅταν ἕνας πνευματικὸς ἐνεργεῖ ἀνεξάρτητα ἀπὸ τὴν ὅλη ἐκκλησιαστικὴ δομή, ἔστω χάριν τῆς σωτηρίας τῆς ψυχῆς, ἐκτὸς ἂν ὑπάρχη σοβαρὸς λόγος, τότε μᾶλλον ὑποθάλπτεται μία ἀτομικὴ εὐσέβεια, ποὺ δὲν καταλήγει στὴν σωτηρία, γιατί δὲν ἀναφέρεται στὸ καθολικὸ ἦθος.
.       Σήμερα γίνεται διαρκῶς λόγος γιὰ τὴν ὡριμότητα τοῦ ἀνθρώπου. Ἀπὸ πολλοὺς διατυπώνεται ἡ ἄποψι ὅτι ὁ ἄνθρωπος μὲ τὶς γνώσεις ἔχει φτάσει σὲ ὑψηλὰ ἐπίπεδα τελειότητος καὶ ὡριμότητος. Ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία πρέπει νὰ τονίζη τὴν ἀλήθεια ὅτι ὁ ἄνθρωπος ἔξω ἀπὸ τὸν Χριστὸ εἶναι ἀνώριμος. Ἡ πνευματικὴ ὡριμότης, δηλ. ἡ διαρκὴς τελειότης, γίνεται ὄχι μὲ τὶς γνώσεις, ἀλλὰ μὲ τὴν ὑπακοὴ στὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ. Ἡ τελεία ὑπακοὴ εἶναι ἕνας ἑκούσιος θάνατος. Μέσα ἀπὸ τὸν θάνατο ξεπηγάζει ἡ ἀνάστασι καὶ ἡ ζωή. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐμπειρία τῆς Ἐκκλησίας. Αὐτὸ μᾶς διδάσκουν οἱ ἅγιοι Ἀπόστολοι. Σ’ αὐτὸ μᾶς προτρέπουν ὅλοι οἱ ἅγιοι. Ἡ ὑπακοὴ θὰ μᾶς ἑνοποιήση καὶ ζωοποιήση.

, , ,

  1. Σχολιάστε

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

%d ἱστολόγοι ἔχουν δηλώσει ὅτι αὐτὸ τοὺς ἀρέσει: