ΕΜΒΑΘΥΝΣΙΣ ΕΙΣ ΤΗΝ ΠΑΡΑΒΟΛΗΝ ΤΟΥ ΑΣΩΤΟΥ (Ἰω. Κορναράκη, καθηγ.)

Ψυχολογικ μβάθυνσις εἰς τν παραβολὴν το Ἀσώτου

ωάννης Κορναράκης,
ὁμ. καθ. Παν. Ἀθηνῶν

[Α´]

.           Ἡ παραβολὴ τοῦ Ἀσώτου ἐκτιμᾶται ἰδιαιτέρως ὑπὸ τοῦ πληρώματος ἐν γένει τῆς Ἐκκλησίας. Ἡ εὐσπλαγχνία καὶ ἡ ἀπεριόριστος ἀγάπη τοῦ οὐρανίου Πατρὸς πρὸς τὸν ἁμαρτωλὸν ἄνθρωπον, ἡ τονιζομένη μεγαλειωδῶς εἰς τὴν ὅλην εὐαγγελικὴν περικοπήν, προκαλεῖ ἔντονον αἴσθησιν εἰς τὰς ψυχὰς τῶν πιστῶν. Λόγῳ δὲ τῆς τοιαύτης ἐντυπώσεως, τὴν ὁποίαν ἡ παραβολὴ τοῦ Ἀσώτου δημιουργεῖ, ἐξισοῦται αὕτη, ὡς γνωστόν, πολλάκις πλήρως πρὸς τὸ λοιπὸν περιεχόμενον τῆς Ἁγίας Γραφῆς. Οὕτως ἀναγνωρίζεται ὅτι ἡ παραβολὴ αὕτη εἶναι μεστὴ σωτηριολογικῶν νοημάτων καὶ ὅτι ἐν αὐτῇ εὕρηται συμπεπυκνωμένη ἡ ὅλη χριστιανικὴ διδασκαλία περὶ τῆς σωτηρίας τοῦ ἀνθρώπου διὰ τῆς ἐν Χριστῷ Θείας Ἀποκαλύψεως.
.          Ἀλλ᾽ ἐπίσης καὶ ἐκ τῆς ἐπόψεως τῶν ψυχολογικῶν διαδικασιῶν ἡ παραβολὴ τοῦ Ἀσώτου ἀποτελεῖ ἀσφαλῶς ἀνεξάντλητον μεταλλεῖον. Ἐπὶ τῇ βάσει οἱασδήποτε ψυχολογικῆς θεωρίας, ἀντιμετωπιζούσης τὴν ψυχικὴν ὑπόστασιν μετὰ τῆς ὀφειλομένης εἰς αὐτὴν ἀξιοπρεπείας καὶ ἂν ἐρευνήση τις τὸ κείμενον τῆς παραβολῆς ταύτης, θὰ ἐπισημάνη πλοῦτον καὶ ποικιλίαν ψυχικῶν διαδικασιῶν, δι᾽ ὧν διαφωτίζεται πως τὸ σχῆμα τῆς πτώσεως τοῦ ἀνθρώπου εἰς τὴν ἁμαρτίαν καὶ τῆς ἐπιστροφῆς αὐτοῦ εἰς τὸν Θεόν. Τὸ θέμα δηλονότι ἢ τὸ πρόβλημα, τὸ ὁποῖον ἡ παραβολὴ ἀπεικονίζει, εἶναι πάντοτε πνευματικόν. Τὸ γενικὸν σχῆμα τῆς συμπεριφορᾶς τοῦ Ἀσώτου υἱοῦ ἀλλὰ καὶ τοῦ πρεσβυτέρου ἀφορᾶ εἰς τὴν πνευματικὴν ὑπόστασιν καὶ ζωὴν αὐτῶν.
.          Ἐν τούτοις ὅμως εἰς τὴν πορείαν τῆς ὅλης περικοπῆς διαφαίνεται εἰς κεντρικὰς γραμμὰς τὸ ψυχολογικὸν σχῆμα τῆς πτώσεως τοῦ ἀνθρώπου εἰς τὴν ἁμαρτίαν καὶ τῆς ἀφυπνίσεως καὶ ἐπιστροφῆς αὐτοῦ εἰς τὴν ἀγκάλην τοῦ οὐρανίου Πατρός. Διὰ τοῦτο καὶ ἐκ τῆς ψυχολογικῆς ἐπόψεως ἡ σημασία τῆς παραβολῆς εἶναι ἑξαιρετικῶς μεγάλη. Τὰ κύρια δὲ σημεῖα τοῦ ἐν λόγῳ σχήματος θὰ ἠδύναντο νὰ καθορισθοῦν ὡς ἑξῆς:

Α´ Η ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ (ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ) ΧΕΙΡΑΦΕΤΗΣΙΣ
ΕΚ ΤΗΣ ΠΑΤΡΙΚΗΣ ΑΥΘΕΝΤΙΑΣ

.          «Πάτερ, δός μοι τὸ ἐπιβάλλον μέρος τῆς οὐσίας» (στχ. 12). Ὁ νεώτερος υἱὸς προβάλλει τὸ αἴτημα τῆς χειραφετήσεως ἐκ τῆς πατρικῆς αὐθεντίας διὰ τῆς λήψεως τῶν περιουσιακῶν στοιχείων, τὰ ὁποία κληρονομικῷ δικαίῳ ἀνήκουν εἰς αὐτόν. Ἀλλ᾽ ἐνταύθα πρόκειται περὶ ψυχολογικῆς (καὶ πνευματικῆς) ἀποδεσμεύσεως καὶ χειραφετήσεως, ἡ ὁποία, κατὰ τὴν ἀντίληψιν τοῦ νεωτέρου υἱοῦ, θὰ παράσχη εἰς αὐτὸν τὴν δυνατότητα τῆς ἀνεξαρτησίας καὶ δὴ τῆς ψυχολογικῆς αὐτοτελείας τῆς προσωπικότητος αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο, ἀφοῦ ὁ πατὴρ «διεῖλεν αὐτοῖς τὸν βίον» καὶ «μετ᾽ οὐ πολλὰς ἡμέρας», «συναγαγὼν ἅπαντα ὁ νεώτερος υἱὸς ἀπεδήμησεν εἰς χώραν μακρὰν» (στχ. 12-13). Τὸ πρόβλημα τῆς ψυχολογικῆς χειραφετήσεως ἀπὸ τῶν παραδεδομένων ἢ καθιερωμένων αὐθεντιῶν ἀντιμετωπίζεται συχνάκις ἐντός της περιοχῆς τῆς Κοινωνικῆς Ψυχολογίας (τῆς ψυχολογίας τῆς οἰκογενείας) καὶ τῆς Ψυχοθεραπείας. Εἶναι δὲ γεγονός, μὴ δυνάμενον νὰ ἀμφισβητηθεῖ ὑπό τινος, ὅτι ἡ ψυχαναλυτικὴ μέθοδος σκοπεῖ συνήθως εἰς τὴν ψυχολογικὴν αὐτοτέλειαν τῆς προσωπικότητος.
.          Ἐξ ἄλλου ὁ Jung ὑπεγράμμισε ζωηρῶς τὴν ψυχολογικὴν σχέσιν τοῦ υἱοῦ πρὸς τὴν μητέρα, ἡ ὁποία ἀπεικονίζει τὴν ψυχολογικὴν σχέσιν τοῦ ἀτόμου πρὸς τὸ ἀσυνείδητον αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ «μητρικὸν ἔδαφος», ἐκ τοῦ ὁποίου ἡ συνειδητὴ προσωπικότης γεννᾶται. Ἀλλ᾽ ἀκριβῶς τὸ ψυχολογικὸν νόημα τῆς περικοπῆς ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου εἶναι, ὅτι ἡ ἀπόλυτος ψυχολογικὴ καὶ πνευματικὴ αὐτοτέλεια εἶναι οὐτοπία. Διότι πιδίωξις τς χειραφετήσεως κ μίας «ρχετυπικς» αθεντίας, ς εναι πατήρ, δν παρέχει ες τ τομον δημιουργικν ναγεννητικν λευθερίαν λλ ψυχολογικν (κα πνευματικν) μόνωσιν.

Β´.  Η ΑΠΟΞΕΝΩΣΙΣ ΚΑΙ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΙΣ
ΕΚ ΤΗΣ ΙΔΙΑΣ ΑΤΟΜΙΚΟΤΗΤΟΣ

.          Ὁ νεώτερος υἱὸς δὲν ἀπομακρύνεται μόνον ἐκ τῆς πατρικῆς αὐθεντίας ἀλλὰ καὶ τοῦ πατρικοῦ οἴκου, τ.ε. τοῦ «οἰκείου» περιβάλλοντος αὐτοῦ. Δν πρόκειται λοιπν μόνον περ «ποδεσμεύσεως» λλ κα περ «φυγς». Τὸ αἴτημα τῆς ψυχολογικῆς (καὶ πνευματικῆς) αὐτοτέλειας φαινομενικῶς μόνον θεωρεῖται ὡς εὔλογον. Κατ βάθος ποτελε συνείδητον διαδικασίαν φυγς κ τς περιοχς τς διας τομικότητος.
.          Ὑπὸ τὸν ὄρον αὐτὸν ἡ ἁμαρτία δὲν νοεῖται ἁπλῶς ὡς μία πράξις ἀλλὰ κυρίως ὡς χωρισμὸς ἀπὸ τοῦ Θεοῦ, ὡς «πτῶσις» εἰς ψυχικὴν καὶ πνευματικὴν κατάστασιν κατωτέραν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν συνιστᾶ ἡ μετὰ τοῦ Θεοῦ πατρὸς σχέσις καὶ κοινωνία. Ἐν τὴ περιπτώσει δὲ ταύτη ἡ ἁμαρτία δὲν εἶναι ἐν ἁπλοῦν σχῆμα ὠρισμένης διαδικασίας ἀλλὰ ψυχολογικῶς ἐν πλῆρες δράμα.
.          Ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος «ἀποδημεῖ εἰς χώραν μακρὰν» ἀκολουθεῖ ἐξωστρεφικὴν πορείαν, ἡ ὁποία δὲν ἐξασφαλίζει εἰς αὐτὸν «ἐλευθερίαν» ἢ «αὐτοτέλειαν» ἀλλὰ δραματικὰς ἐσωτερικὰς περιπετείας. φυγ μακρν αυτο ποτελε ψευδαισθησίαν χειραφετήσεως κα ποδεσμεύσεως, ποία κφράζει παρξιακς τ δραματικν γεγονς τς μαρτίας. Τὸ γεγονὸς τοῦτο εἶναι πράγματι «πτῶσις» πλήρης δραματικῶν ἐξελίξεων εἰς τὴν κατάστασιν τῆς ψυχικῆς καὶ πνευματικῆς ἀποδιοργανώσεως.
.          Ἀλλ᾽ ἡ δραματικὴ αὕτη ἐξέλιξις τῆς ἁμαρτίας βιοῦται κυρίως ψυχολογικῶς ὡς ἀποξένωσις ἐκ τῆς ἰδίας ἀτομικότητος. Διότι ὁ ἐνεργῶν διὰ τῆς φυγῆς τὴν ἀποικοδομὴν τῆς ἰδίας ψυχικῆς συγκροτήσεως δὲν δύναται νὰ τελεῖ ἐν ἐσωτερικῷ συνδέσμῳ μετὰ τοῦ βάθους τῆς ἀτομικότητος αὐτοῦ. Τοῦτο δὲ εἶναι ἀσφαλῶς τὸ μέγεθος τοῦ ψυχολογικοῦ δράματος, τὸ ὁποῖον ἡ ἁμαρτία γεννᾶ.

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ

,

  1. Σχολιάστε

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

%d ἱστολόγοι ἔχουν δηλώσει ὅτι αὐτὸ τοὺς ἀρέσει: