Η ΒΑΠΤΙΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ

Ἡ βάπτιση τοῦ Ἰησοῦ καὶ ἡ σημασία της

Ἀπόσπασμα ἀπὸ τὸ βιβλίο τοῦ Γεωργίου Π. Πατρώνου 
«Ἡ ἱστορικὴ πορεία τοῦ Ἰησοῦ»

(ἐκδ. Δόμος, Ἀθῆναι 1997, σ. 241-245)

.          Μετὰ τὴν προσέγγιση τοῦ γεγονότος τῆς γνωριμίας καὶ συνάντησης Ἰησοῦ καὶ Ἰωάννη εἶναι ἀνάγκη γιὰ μία εὐρύτερη διερεύνηση καὶ τῆς βαπτίσεως τοῦ Ἰησοῦ ἀπὸ τὸν Βαπτιστή. Τὸ βάπτισμα τοῦ Ἰωάννη μπορεῖ νὰ θεωρηθεῖ ὡς ἕνα βάπτισμα μετανοίας, γιὰ τὴν οὐσιαστικὴ ἔνταξη κάποιου στὸν πιστὸ λαὸ τοῦ Θεοῦ, τὸν ἀληθινὸ Ἰσραήλ. Μὲ τὸ βάπτισμα πραγματοποιεῖτο ἕνα εἶδος κάθαρσης γιὰ τὴν πραγματικὴ ἐνσωμάτωση στὴν κοινότητα τῶν ἀληθινῶν «τέκνων Ἀβραὰμ» (Ματθ. γ´ 9· Ἰωάν. η´ 33 ἑξ. Ρωμ. δ´ 12). Γι’ αὐτὸ καὶ ἡ πρόσκληση πρὸς μετάνοια πρὶν ἀπὸ τὴν βάπτιση ἀπευθυνόταν ἀπὸ τὸν Ἰωάννη ὄχι μόνο πρὸς τοὺς ἁμαρτωλοὺς ἢ τοὺς προσήλυτους στὴν ἰουδαϊκὴ κοινότητα καὶ πίστη, ἀλλὰ καὶ πρὸς ὅλους ἐκείνους ποὺ ἐπιθυμοῦσαν ν’ ἀνήκουν στοὺς προσδοκῶντες τὴ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ. πρόκειτο γι να βάπτισμα μοναδικό, πο δν τ συναντομε στ ουδαϊκ τελετουργικ τυπικό, κα πο τελετο ποκλειστικ κα μόνο π τν ωάννη στ νερ το ποταμοῦ ορδάνη καὶ στὴν περιοχὴ τῆς ἐρήμου, ὅπου καὶ τὸ κήρυγμα μετανοίας. «Ὀνομάζεται «βάπτισμα μετανοίας εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν» (Μάρκ. α´4).
.      Τὸ βάπτισμα αὐτὸ προϋποθέτει, ἀσφαλῶς, τὴν ἐξομολόγηση τῶν ἁμαρτιῶν καὶ τὴν ὁριστικὴ ἀπόφαση γιὰ οὐσιαστικὴ μεταστροφή, ὄχι μόνο στὴν καθημερινὴ πράξη ἀλλὰ καὶ στὴν καθόλου στάση ἔναντι τῶν μεγάλων προβλημάτων τῆς ζωῆς (βλ. Ματθ. γ´ 6 ἐξ.). Τὸ βάπτισμα ὕδατος τοῦ Ἰωάννη εἶχε καὶ θεωρητικό, συμβολικὸ χαρακτήρα. Συμβόλιζε τὴν ἠθικὴ καθαρότητα καὶ ἁγνότητα τοῦ ἀνθρώπου. Στὴ θεολογικὴ δὲ γλώσσα ἐθεωρεῖτο ἀναγκαῖο καὶ γιὰ τὴν προπαρασκευὴ τοῦ ἀνθρώπου ἐν ὄψει τοῦ ἐσχατολογικοῦ βαπτίσματος. Τ πικείμενο μεσσιανικ βάπτισμα «ν πνεύματι κα πυρ» τς νέας ποχς, ρχεται ς συνέχεια κα προϋποθέτει πάντοτε τ βάπτισμα δατος το ωάννη (Ματθ. γ´ 11- Πράξ. α´ 5· ια´16).

 Ἡ σημασία τῆς βαπτίσεως τοῦ Ἰησοῦ

.         Ἡ βάπτιση τοῦ Ἰησοῦ, τώρα, ἀπὸ τὸν Ἰωάννη θεωρεῖται ὡς ἕνα πολὺ σημαντικὸ καὶ ἰδιαίτερα ἐνδιαφέρον γεγονὸς γιὰ τὴν εὐαγγελικὴ ἱστορία καὶ παράδοση. Εἶναι ἕνα γεγονὸς ποὺ ἐπισημοποιεῖ, θὰ λέγαμε, τὴ δημόσια ἀναγνώριση καὶ ὕψωση τοῦ Ἰησοῦ στὴν μεσσιανικὴ ἰδιότητά του. Καὶ οἱ τέσσερις Εὐαγγελιστὲς περιγράφουν τὸ γεγονὸς αὐτὸ σὲ ἔκταση καὶ μὲ ἰδιαίτερη σπουδὴ καὶ τὸ ἀναφέρουν ὅλοι πρὶν ἀπὸ τὴν δημόσια δράση τοῦ Ἰησοῦ, κατὰ τρόπο πολὺ ἀποκαλυπτικό. Θεωρεῖται δὲ ἰδιαίτερα χαρακτηριστικὴ στὸ σημεῖο αὐτὸ ἡ σύγκλιση ποὺ παρατηρεῖται καὶ στὶς δύο παραδόσεις, τὴ συνοπτικὴ καὶ τὴν ἰωάννεια, γιὰ τὴν παρουσίαση καὶ προβολὴ τοῦ Ἰησοῦ ὡς τοῦ μοναδικοῦ καὶ «ἀγαπητοῦ» Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, ἡ ὁποία γίνεται διὰ μέσου τῆς βαπτίσεως καὶ τῆς θεοφανείας. Εὐγλωττότερος στὴν περιγραφὴ καὶ στὴν ἔκθεση τῶν λεπτομερειῶν τῆς ὅλης σκηνῆς εἶναι ὁ Εὐαγγελιστὴς Ματθαῖος (Ματθ. γ´13-17). Οἱ παρατηρούμενες διαφορὲς στὶς εὐαγγελικὲς αὐτὲς διηγήσεις εἶναι ἐλάχιστες καὶ στρέφονται κυρίως γύρω ἀπὸ τὴν ἐπισήμανση τοῦ χρόνου τῆς ἐμφάνισης τοῦ «πνεύματος τοῦ Θεοῦ ὡσεὶ περιστερὰ» (Ματθ. γ´16) καὶ τῆς ἀκριβοῦς στιγμῆς τῆς ἐπίσημης καθιέρωσης τοῦ Ἰησοῦ στὴ μεσσιανικὴ ἀποστολή του.
.          Κατὰ τὸν Ματθαῖο, ὁ Ἰησοῦς ἔρχεται ἀπὸ τὴν Γαλιλαία στὸν Ἰορδάνη ποταμὸ μὲ μοναδικὸ σκοπὸ τὴν συνάντηση τοῦ Ἰωάννη ὥστε «βαπτισθῆναι ὑπ’ αὐτοῦ». Μὲ τὴν ἐνέργειά του αὐτὴ ὁ Ἰησοῦς θέλει νὰ φανερώσει ἐκτὸς τῶν ἄλλων καὶ ὅτι μὲ δική του προσωπικὴ θέληση καὶ ἀπόφαση ἔρχεται καὶ ὑποτάσσεται στὸ θέλημα τοῦ Πατρὸς καὶ ταπεινὰ μετέχει στὰ ἀνθρώπινα. Ἂν καὶ κατὰ τὴν διαβεβαίωση τοῦ Βαπτιστῆ, ὁ Ἰησοῦς δὲν εἶχε «χρείαν» οὔτε γιὰ βάπτισμα, οὔτε πολὺ περισσότερο γιὰ ἄφεση ἁμαρτιῶν, ἀφοῦ ἦταν ἀναμάρτητος, ἐν τούτοις προσέρχεται «τοῦ βαπτισθῆναι ὑπ’ αὐτοῦ» καὶ τοῦ «πληρῶσαι πᾶσαν δικαιοσύνην» (Ματθ. γ´13-15). Χρονικὰ τὸ γεγονὸς αὐτὸ τῆς βαπτίσεως θὰ πρέπει νὰ ἔγινε κατὰ τὸ μήνα Φεβρουάριο τοῦ ἔτους 28 μ.Χ. καὶ κατ’ ἄλλους ἀρκετὰ ἐνωρίτερα.
.          Ἡ ὅλη περιγραφὴ τῆς συναντήσεως Ἰησοῦ καὶ Ἰωάννη δὲν ἀφήνει περιθώρια γιὰ τὴν δημιουργία τῆς ἐντυπώσεως, ὅτι οἱ δύο ἄνδρες ἦσαν ἐντελῶς ἄγνωστοι μεταξύ τους καὶ ὅτι δὲν θὰ εἶχαν προηγηθεῖ κάποια ἄλλη ἢ πολλὲς ἄλλες συναντήσεις πρὶν ἀπὸ αὐτὴ τῆς βάπτισης. Ἀντίθετα, μάλιστα, μὲ τὴν ἐμφάνιση τοῦ Ἰησοῦ μπροστὰ στὸν Ἰωάννη καὶ στὸ σημεῖο ἀκριβῶς ἐκεῖνο τοῦ ποταμοῦ, ὅπου ἐβάπτιζε τοὺς προσερχόμενους μετανοοῦντες, βλέπουμε τὸν Βαπτιστὴ ν’ ἀντιδρᾶ ἔντονα στὴν θέα τοῦ Ἐρχομένου καὶ στὴν διάθεσή του νὰ δεχθεῖ «βάπτισμα μετανοίας». Ἡ ὅλη σκηνὴ φανερώνει μᾶλλον δύο πολὺ γνώριμους μεταξύ τους ἄνδρες, ποὺ ἐνῶ ὁ ἕνας ἐπιμένει στὸν σκοπὸ τῆς ἄφιξής του, ὁ ἄλλος ἀντιδρᾶ, διότι «γνωρίζει» καλὰ τὸν προσερχόμενο καὶ λέει: «ἐγὼ χρείαν ἔχω ὑπὸ σοῦ βαπτισθῆναι, καὶ σὺ ἔρχῃ πρός με;» (Ματθ. γ´ 14). Ἀλλὰ ὅπως ἀποκαλύπτει ὁ Ἰησοῦς, «οὕτως γὰρ πρέπον ἐστὶν πληρῶσαι πᾶσαν δικαιοσύνην». Ἔτσι ὁ Ἰωάννης πειθαρχεῖ καὶ ὑποτάσσεται στὸ «πρέπον» τῆς θείας Οἰκονομίας καὶ «ἀναγκάζεται» νὰ βαπτίσει τὸ νέο Ραββί, χωρὶς ἀσφαλῶς τὴν διαδικασία τῆς ἐξομολόγησης τῶν ἁμαρτιῶν, ὅπως συνέβαινε μὲ ὅλους τοὺς ἄλλους. Ὁ Ἰησοῦς εἰσέρχεται στὰ νερὰ τοῦ Ἰορδάνη, βαπτίζεται καὶ «ὁ βαπτισθεὶς εὐθὺς ἀνέβη ἀπὸ τοῦ ὕδατος», χωρὶς καμία ἄλλη ἐνέργεια ἢ πράξη (Μτθ. γ´16).
.        Αὐτὸ τὸ «εὐθὺς ἀνέβη» τῆς περίπτωσης τοῦ Ἰησοῦ κατὰ τὸν Ματθαῖο εἶναι ἰδιαίτερα ἐνδεικτικὸ καὶ μοναδικό, γιατί ὅπως ξέρουμε σὲ ὅλες τὶς ἄλλες περιπτώσεις βαπτίσεων παρουσιαζόταν μεγάλη καθυστέρηση καὶ χρονοτριβή, ἀφοῦ εἴχαμε ἐκτεταμένη ἀναφορὰ στὴ ζωὴ τοῦ βαπτιζομένου καὶ σχετικὴ «δημόσια» ἐξομολόγηση. Αὐτὸ τὸ «εὐθὺς ἀνέβη» ὑπογραμμίζεται μὲ ἔμφαση καὶ ἀπὸ τὴν ἰδιαίτερα περιληπτικὴ διήγηση τοῦ ἀρχαιότερου τῶν Εὐαγγελίων, ἐκείνου τοῦ Μάρκου (α´10). Καὶ τοῦτο, γιατὶ ἡ ἐξομολόγηση τῶν ἁμαρτιῶν γινόταν κατὰ τὴν διάρκεια τῆς παραμονῆς τοῦ ὑποψηφίου ἐντὸς τοῦ ὕδατος, εἴτε ἀμέσως μὲ τὴν εἴσοδό του στὸν Ἰορδάνη εἴτε κατὰ τὴν «τελετὴ» τῆς βαπτίσεως. Γιὰ τὸν Ἰησοῦ ὑπογραμμίζεται ἀπὸ ὅλη τὴν εὐαγγελικὴ παράδοση, ὅτι μὲ τὴν εἴσοδό του στὰ νερὰ τοῦ ποταμοῦ «εὐθὺς ἀνέβη ἀπὸ τοῦ ὕδατος» (Ματθ. γ´16) ἢ «εὐθὺς ἀναβαίνων ἐκ τοῦ ὕδατος…» (Ματθ. α´10), γιὰ νὰ γίνει σαφὴς διαστολὴ ἀπὸ ὅλες τὶς ἄλλες βαπτίσεις ποὺ ἔκανε ὁ Ἰωάννης πρὸς «ἅπαντα τὸν λαὸν» (Λουκ. γ´ 21).
.          Βέβαια αὐτὸ δὲν σημαίνει πὼς τὸ βάπτισμα τοῦ Ἰησοῦ δὲν εἶχε καμιὰ σχέση μὲ αὐτὸ ποὺ ἀποκαλοῦμε «ἄφεσιν τῶν ἁμαρτιῶν». Δὲν ἔχουμε πράξη ἐξομολόγησης, γιατί δὲν ἔχουμε προσωπικὲς ἁμαρτίες, ἀλλὰ τὸ βάπτισμα τοῦ Ἰησοῦ ἔχει μεγάλη σχέση μὲ τὴν σωτηρία τοῦ κόσμου καὶ βαθύτατη σημασία γιὰ τὶς ἁμαρτίες τῶν ἀνθρώπων. Ὁ Ἰησοῦς ἦταν ἀναμάρτητος ἀλλ’ ἔγινε «ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ» ποὺ πῆρε ἐπάνω του ὅλες τὶς ἁμαρτίες τῶν ἀνθρώπων (Ἰω. α´ 29· α´ 36). Ἔτσι τὸ βάπτισμα τοῦ Ἰορδάνη «προτυπώνει» καὶ προαναγγέλλει τὸ ἄλλο «βάπτισμα» τοῦ Ἰησοῦ, τὸν θυσιαστικό του θάνατο πάνω στὸν σταυρὸ (Μάρκ. ι´ 38· Λουκ. ιβ´ 50), ὅπου κατ’ οὐσιαστικὸ τρόπο πραγματοποιήθηκε ὄχι μόνο ἡ «ἄφεσις τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν» ἀλλὰ καὶ ἡ λύτρωση τοῦ κόσμου. δημόσια δράση κα ζω το ησο, βλέπουμε τι πλαισιώνεται μεταξ δύο εδν βαπτίσματος, το πρώτου «δατι» κα το δευτέρου «πυρί», δηλαδ μεταξ ταπείνωσης, θυσίας κα μαρτυρίου.

.           Ὁ Ἰωάννης ὁ Βαπτιστὴς παρουσιάζεται ἀπὸ τὶς εὐαγγελικὲς περικοπὲς ὡσὰν νὰ ἐγνώριζε καλὰ τὸν Ἰησοῦ ἀπὸ προηγούμενες συναντήσεις τους, νὰ ἐκτιμοῦσε βαθύτατα τὸν ἄνδρα, καὶ γι’ αὐτὸ κατὰ τὴν στιγμὴ τῆς προσέλευσής του στὸν Ἰορδάνη ἀρνεῖται ἐπίμονα τὴν βάπτισή του. Καὶ μόνο ὅταν ὁ Ἰησοῦς ἐπιμένει καὶ τοῦ ἀποκαλύπτει ὅτι «πρέπον ἐστίν», τότε καὶ μόνο ὑποχωρεῖ καὶ τὸν βαπτίζει. Ὣς ἐδῶ τὰ πράγματα ἐξελίσσονται ἁπλὰ καὶ φυσιολογικὰ περίπου καὶ ὑπογραμμίζεται μὲ ἰδιαίτερη ἔμφαση ἡ βαθύτατη ἐκτίμηση καὶ ὁ ἀλληλοσεβασμὸς ποὺ διέκρινε τὴν σχέση τῶν δύο ἀνδρῶν.
.        Πιθανῶς δὲ νὰ ὑπονοεῖται στὰ κείμενα καὶ κάποιο εἶδος «πρόγνωσης» ποὺ μπορεῖ νὰ εἶχε ὁ Ἰωάννης σχετικὰ μὲ τὸ «ποιὸς ἄραγε νὰ εἶναι αὐτὸς ὁ ἐρχόμενος». Ἀλλὰ τίποτε περισσότερο καὶ τίποτε οὐσιαστικότερο. Ὅλα βρίσκονται ὣς ἐδῶ στὸ ἐπίπεδο τῆς προσωπικῆς καὶ «προφητικῆς» του γνώσης καὶ ἐμπειρίας. Ἡ μεγάλη ἀποκαλυπτικὴ στιγμὴ δὲν ἔχει ἀκόμη φανερωθεῖ. Ἡ ἀποφασιστικὴ παρέμβαση τοῦ Οὐρανοῦ δὲν φάνηκε ἀκόμη νὰ πραγματοποιεῖται γιὰ νὰ ὑποδείξει καὶ νὰ χρίσει τὸν Ἐκλεκτό. Μέσα σ’ αὐτὴ τὴν «ἀναμονὴ» καὶ μόνο μετὰ τὸ τέλος τῆς σύντομης καὶ «τυπικῆς» διαδικασίας τῆς βάπτισης τοῦ Ἰησοῦ, ἔχουμε τὸ «ἄνοιγμα» τοῦ Οὐρανοῦ καὶ τὴν «κάθοδο» τοῦ ἀποκαλυπτικοῦ «σημείου» τῆς θεοφάνειας (Ματθ. γ´ 16· Μάρκ. α´ 10).

 ΠΗΓΗ: pemptousia.gr

Advertisements

, , , ,

  1. Σχολιάστε

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google+. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

%d ἱστολόγοι ἔχουν δηλώσει ὅτι αὐτὸ τοὺς ἀρέσει: