ΟΤΑΝ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΤΕΒΑΙΝΕΙ ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Ὅταν ἡ πολιτικὴ κατεβαίνει στὸ πανεπιστήμιο

Τοῦ Δημήτρη Νατσιοῦ
Δασκάλου

«Τὴν τύχη του κάθε λαὸς
τὴν κάνει μοναχός του
καὶ ὅσα τοῦ φταίει ἡ κούτρα του
δὲν τοῦ τὰ κάνει ὁ ἐχθρός του»

.        Στὸ βιβλίο τοῦ Πολυχρόνη Ἐνεπεκίδη «Ἡ Δόξα καὶ ὁ Διχασμός», στὴ σελίδα 373, περιέχεται μία παράγραφος, ἡ ὁποία διατηρεῖ τὴν ἐπικαιρότητά της. Τὴν μεταφέρω: «Γενικῶς εἶναι περίεργη ἡ πολιτεία τῶν καθηγητῶν τοῦ ἀθηναϊκοῦ πανεπιστημίου, ποὺ κατῆλθαν κατὰ καιροὺς εἰς τὴν πολιτικήν. Τὰς περισσότερας φορὰς ὑπέστη ὁ ἑλληνικὸς λαὸς τὴν πολιτική των δραστηριοτήτα, ὡς τὴν ἐκδίκησιν τοῦ πανεπιστημίου ἀπέναντι τοῦ Κράτους, διὰ τὸ μηδαμινὸν ποσοστὸν τοῦ προϋπολογισμοῦ, τὸ διδόμενον πρὸς τὸ ἀνώτατον ἵδρυμα. Εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ Σπυρίδωνος Λάμπρου ὑπάρχει τουλάχιστον τὸ δικαιολογητικὸν ὅτι δὲν εἶναι ὁ καθηγητὴς ποὺ κατῆλθε εἰς τὴν πολιτικήν, ἀλλὰ ἡ πολιτικὴ κατῆλθε καὶ κατέληξεν εἰς τὸν Λάμπρον».
.          Ἴσως εἶναι σκληρὸς καὶ ἄδικος ὁ λόγος τοῦ Ἐνεπεκίδη κατὰ τοῦ Λάμπρου… ἀλλὰ φιλτάτη ἡ ἀλήθεια. Ὁ Λάμπρος ἦταν λαμπρὸς ἱστορικὸς καὶ μεσαιωνοδίφης, δεινὸς ἐρευνητής, διεθνοῦς κύρους πανεπιστημιακός, ὅμως ἐνεπλάκη μὲ τὴν πολιτικὴ σὲ μία ταραγμένη ἐποχή. Στὶς 27 Σεπτεμβρίου τοῦ 1916, προσκληθεὶς ἀπὸ τὸν βασιλιὰ Κωνσταντῖνο, ἀνέλαβε τὴν πρωθυπουργία, παραμένοντας στὴν ἀρχὴ μέχρι τὴν 21η Ἀπριλίου τοῦ 1917. Ἐν μέσῳ, δηλαδή, Ἐθνικοῦ Διχασμοῦ. Μετὰ τὴν ἀπομάκρυνση τοῦ Κωνσταντίνου καὶ τὴν ἐγκατάσταση τοῦ Βενιζέλου, ὁ Λάμπρος εἰσήχθη σὲ δίκη ἐνώπιον τοῦ εἰδικοῦ δικαστηρίου καὶ ἡ περιουσία του δημεύτηκε (σ.σ.: Τότε δικάζονταν καὶ καταδικάζονταν καὶ πρωθυπουργοί. Ἐνίοτε λειτουργοῦσε καὶ τὸ ἐκτελεστικὸ ἀπόσπασμα. «Οἱ παλαιοί», γράφει ἕνα εὐφυὲς στιχούργημα, «ἐπὶ σταυρῶν κρεμοῦσαν τοὺς κακούργους, καὶ οἱ νέοι σήμερον κρεμοῦν σταυροὺς ἐπὶ κακούργων». Οἱ λυμεῶνες παρασημοφοροῦνται κιόλας ἢ τοὺς ἐπιβάλλεται ἡ ἐπαχθὴς ποινὴ τῆς ἀτιμωρησίας καὶ τῆς ἀπολαύσεως τῶν κλοπιμαίων. Ἐξορίστηκε ὁ δύσμοιρος Λάμπρος στὴν Ὕδρα καὶ κατόπιν στὴν Σκόπελο. Λόγῳ κακουχιῶν ἀρρώστησε καὶ πέθανε τὸν Ἰούλιο τοῦ 1919.
.          Τέλος πάντων, ὁ ἀείμνηστος ἱστορικὸς ὑπῆρξε θύμα τῆς ἐποχῆς του, διατήρησε ὅμως τὴν ὑστεροφημία του. Τὸ ἔργο του παραμένει κτῆμα ἐς ἀεί. Στὴν περίπτωσή του ἐπιβεβαιώνεται ὁ ἀνοξείδωτος, λαϊκός, παροιμιακὸς λόγος πὼς «ὅταν μαλώνουν τὰ βουβάλια (Κωνσταντῖνος-Βενιζέλος) τὴν πληρώνουν τὰ βατράχια». Αὐτὰ τῷ καιρῷ ἐκείνῳ. Τῷ καιρἐτούτῳ, τῶν δημοπιθήκων καὶ τῶν «κοπροκρατῶν τοῦ μέλλοντός μας» (Ἐλύτης), ἀρκετοὶ πανεπιστημιακοί, οἰηματίες καὶ κενόσπουδοι, «κατῆλθαν» στὴν πολιτικὴ συμπαρασύροντάς την «εἰς τὰ κατώτατα τῆς γῆς». Σημίτης, ὁ ἐπονομαζόμενος καὶ «ἀρχιερέας τῆς διαπλοκῆς», Λοβέρδος καὶ Βενιζέλος, ἀμφότεροι συνταγματολόγοι, ποὺ κουρελιάζουν τὸ Σύνταγμα, Παυλόπουλος-«Πάκης», Ἀλογοσκούφης, Χριστοφιλοπούλου-αὐτὄνομα πρέπει νἀλλάξει ὑπουργεῖο– εἶναι κάποιοι ποὺ ἀπαρνήθηκαν τὴν πανεπιστημιακὴ ἕδρα καὶ «τρύπωσαν» στὸν «χρυσοφόρο θερισμό», ὅπως ὀνομάζει ὁ Πλούταρχος, τὴν πολιτική. Βεβαίως καὶ ὁ νῦν δοτὸς πρωθυπουργός, Παπαδῆμος, πανεπιστημιακὸς ἦταν, στὰ Χάρβαρντ καὶ λοιπὰ ἐκκολαπτήρια ἐξουσιαστῶν. Γιὰ νὰ γίνεις πρωθυπουργὸς τῆς Ἑλλάδας πρέπει νὰ φοιτήσεις σἀμερικανικὸ πανεπιστήμιο. Σπεύδουν, στὴν Ἀμερικὴ οἱ πορφυρογέννητοι γόνοι τῶν οἰκογενειῶν, τῶν τριῶν, καὶ μᾶς γυρίζουν «Γραικύλοι τῆς σήμερον». (Πόσα χρόνια ἔχει νὰ δεῖ ἡ πατρίδα μας πρωθυπουργὸ ποὺ δὲν «προσκύνησε» σὲ ἀλλόφυλο πανεπιστήμιο; Ἀκόμη καὶ οἱ «ἀριστερόφρονες» πολιτικοί, τὰ βλαστάρια τους, σὲ «καπιταλιστικὰ» σπουδαστήρια, τἐσωκλείουν. Ὡς γνωστόν, τὰ συνθήματα περὶ δημοκρατικότητας, ἴσων μορφωτικῶν εὐκαιριῶν ἰσοτιμίας, ἰσοπολιτείας καὶ ἰσομοιρίας, ἰσχύουν γιὰ τὰ παιδιά μας. Τὰ δικά τους «βοσκοῦν» σὲ κολέγια καὶ πανεπιστήμια «ταξικῶν ἐχθρῶν»). Ἴσως ὁ τομέας ποὺ ἐπλήγη ριζικότερα καὶ βαναυσότερα ἦταν ἡ δύσμοιρη καὶ δύστυχη παιδεία. Θὰ περίμενε κανείς, ἐφ’ ὅσον πολλοὶ «διανοούμενοι» πανεπιστημιακοὶ μετεῖχαν στὶς κυβερνήσεις τῶν τελευταίων ἐτῶν, ὅτι ἡ Παιδεία θὰ ξεχώριζε κατά τι. Εἰς μάτην.
.          «Δύστυχη Ἑλλάδα νά ᾽ταν οἱ ξένοι μονάχα· μὰ καὶ οἱ Ἕλληνες; Καὶ καλὰ οἱ Ἕλληνες γενικά· μὰ καὶ οἱ πιὸ κοντινοί μας, οἱ «διανοούμενοι»; Νὰ βλέπουν τὸν τόπο τους μὲ συγκατάβαση, σὰ μία ὁποιαδήποτε μικρὴ χώρα τῆς Μέσης Ἀνατολῆς; Ἐπειδὴ τὰ Πανεπιστήμια δὲν ἔχουν συγχρονισμένα ἐργαστήρια, γιὰ νὰ μὴν πῶ: κι ἐπειδὴ τὰ οὐρητήρια δὲν διαθέτουν ἠλεκτρονικὸ μάτι;». Σπουδαῖα τὰ λόγια τοῦ Ἐλύτη ἀπὸ «τὸ χρονικὸ μιᾶς δεκαετίας» (1974).
.          Ἔχει γραφεῖ καὶ εἶναι ἀλήθεια ὅτι τὴν δεκαετία τοῦ ’60 περίπου, μέχρι τὴν Δικτατορία, ἡ Ἑλλάδα εἶχε ἀπὸ τὰ καλύτερα πανεπιστήμια τοῦ κόσμου, μὲ ἔξοχους, διεθνοῦς κύρους καθηγητές. Ὑπῆρχε ὅμως καὶ φωτισμένη ἡγεσία. Παπανοῦτσος, Γεωργούλης, οἱ ὁποῖοι διετέλεσαν γενικοὶ γραμματεῖς τοῦ ὑπουργείου Παιδείας, εἶναι δύο μόνο ὀνόματα ποὺ πραγματικὰ κόσμησαν τὸν δημόσιο βίο. Μιλᾶμε γιὰ ὄντως πνευματικὰ ἀναστήματα.
.          Θέλω νὰ παραπέμψω σ’ ἕνα κείμενο τῆς τότε ἐποχῆς. Τὸ φθινόπωρο τοῦ 1962, κατὰ τὴν ἐπίσημη ἔναρξη συνεδρίου τῆς Διδασκαλικῆς Ὁμοσπονδίας Ἑλλάδος (ΔΟΕ) ὁμιλητὴς εἶναι καὶ ὁ Γεώργιος Παπανδρέου. Τὴν βρῆκα στὸ παλιὸ περιοδικὸ «Νέο Σχολεῖο», τοῦ ὁποίου διευθυντὴς ἦταν ὁ Χάρης Πάτσης. Εἶναι ὡραία ὁμιλία, ἀνθρώπου καλλιεργημένου. (Παρακολουθεῖ κανείς, διαβάζοντας τὸ κείμενο καὶ συγκρίνοντάς το μὲ τὰ ἀερογεμῆ λόγια τοῦ Ἀνδρέα καὶ τὶς παντομίμες καὶ χειρονομίες του, τραυλίζοντος στὴ σκέψη καὶ τὴ γλώσσα, Γιωργάκη, τὸν προϊόντα ἐκφυλισμὸ καὶ διασυρμὸ τῆς οἰκογένειας τῶν πρωθυπουργῶν. Στὸν Ἐλευθέριο Βενιζέλο, ἡ διαδοχὴ σταμάτησε στὸν υἱό, Σοφοκλῆ. Στοὺς Παναδρέου προχώρησε, πρὸς δυστυχία τῆς πατρίδας, ὣς τὸν «ὑπομείονα» ἐγγονό). Στὸ κείμενο αὐτὸ ὁ «Γέρος» ἀναφέρεται γενικὰ στὴν Παιδεία, στὸν δάσκαλο (τὸ ὁποῖο πρέπει νὰ διακρίνει τὸ αἴσθημα τῆς ἀποστολῆς) καὶ στὰ ἰδεώδη τῆς Παιδείας. Ἀποσπῶ τὸ ἐπιλογικὸ σημεῖο τοῦ λόγου, γιὰ τὰ ἰδεώδη. Κι ἂν ἀκόμη δὲν τὰ πίστευε αὐτὰ ὁ ἄνθρωπος, εἶναι σημαντικὰ καὶ ἐπίκαιρα.
.          «Ποῖα εἶναι τὰ ἰδεώδη; Ἀναγράφεται ἀπὸ μωροὺς ἀνθρώπους, συνήθως, ὅτι θὰ πρέπει ἡ Παιδεία νὰ ἀναζητήση νέα ἰδεώδη, διότι εἰσήλθομεν εἰς μίαν νέαν τεχνικὴν περίοδον. Αὐτὴ εἶναι ἡ μωρία τῆς δοκησισοφίας. Καθ’ ὅλους τοὺς αἰῶνας ἡ τεχνικὴ μετέβαλεν σχῆμα καὶ ἀποδόσεις. Καὶ θὰ ἐξακολουθῆ νὰ συμβαίνη πάντοτε εἰς τὸ μέλλον. Ἀλλὰ ἐνῶ ἡ τεχνικὴ μεταβάλλεται, ὁ ἄνθρωπος μένει ἀμετάβλητος. Αὐτὸ τὸ θαῦμα τοῦ Θεοῦ, τῆς φύσεως, τῆς μοίρας, ὁ Ἄνθρωπος. Ἡ γέννησις, ὁ θάνατος, ἡ ψυχή, τὸ πνεῦμα ἡ συνείδησις, τὸ θαῦμα. Αὐτὸ μένει ἀμετάβλητον. Τὰ ἰδεώδη ἀφοροῦν τὸν ἄνθρωπον καὶ διότι ὁ ἄνθρωπος ὡς φύσις θεία, ἢ ὡς φύσις ἀνθρωπίνη, εἶναι αἰώνιος. Ἔχει πάντοτε ἐπίσης ἀμετάβλητα ἰδεώδη. Τἰδεώδη εἶναι πάντοτε ἐπίκαιρα, διότι εἶναι αἰώνια. Ποῖα εἶναι τὰ ἰδεώδη εἰς τὰ ὁποῖα ἔφθασε τὸ ἐπίπεδον τοῦ ἀνθρωπίνου πολιτισμοῦ; Εἶναι ἀκριβῶς ὅπως προσδιορίζεται καὶ εἰς τὸ Σύνταγμά μας. Τἰδεώδη του Ἑλληνοχριστιανικοῦ πολιτισμοῦ. Ἀλλὰ ποῖα συγκεκριμένως;
.          Καὶ εἰς αὐτὸ ἐπικρατεῖ μεγάλη σύγχυσις. Ἰδεώδη τοῦ Ἑλληνικοῦ πολιτισμοῦ εἶναι ἡ Ἐλευθερία καὶ ἡ Δικαιοσύνη. Εἶναι ἡ Δημοκρατία.
.          Ποῖα εἶναι τὰ ἰδεώδη του Χριστιανικοῦ πολιτισμοῦ; Ἡ Ἀγάπη καὶ ἡ Θυσία. Ἡ σύνθεσις τῶν δύο ἰδανικῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ καὶ τοῦ Χριστιανικοῦ πολιτισμοῦ, ἡ Ἐλευθερία καὶ ἡ Δικαιοσύνη, ἡ Ἀγάπη καὶ ἡ Θυσία εἶναι τὰ πάγια ἀνθρώπινα ἰδεώδη, τὰ ὁποῖα δὲν μεταβάλλονται μὲ ὁσασδήποτε μεταμορφώσεις τῆς τεχνικῆς, διότι εἶναι ἔκφρασις τῆς φύσεως τοῦ ἀνθρώπου.
.          κάστη γενεἑπομένως σφάλλεται, ἐὰν νομίζη ὅτι ἐπιδίδεται εἰς τὴν ἀνεύρεσιν ἰδανικῶν. Τἰδανικὰ εἶναι δεδομένα. Καἀποστολὴ τῆς γενεᾶς εἶναι νὰ πλησιάση τὴν πραγματοποίησιν τῶν ἰδανικῶν. Αὐτὴ εἶναι ἀποστολή της. Αὐτὴ εἶναι ἡ μεγάλη ἀποστολὴ καὶ ἡ εὐθύνη ἡ δική σας ὡς ὁδηγῶν καὶ τῆς νέας γενεᾶς καὶ τοῦ λαοῦ. Τότε μόνο θὰ ἔχετε ἐκπληρώσει τὴν ἀποστολήν σας. Ἐὰν κατεχόμενοι ἀπὸ τὸ ἀποστολικὸν πάθος, ἀπὸ τὸ ὁποῖον γνωρίζω ὅτι θέλετε νὰ κατέχεσθε, διότι βεβαίως δὲν εἶναι ἐπάγγελμα, εἶναι ἀποστολὴ τὸ ἔργον σας. Ἐὰν καταληφθῆτε ἀπὸ τὸ πάθος τῆς Ἰδέας καὶ αἰσθανθῆτε ὅτι εἰς τὸν κύκλον τῆς ἰδικῆς σας ἐπιρροῆς ἡ ἀκτινοβολία σας ἀσκεῖται διὰ τὴν καλλιέργειαν, διὰ τὴν ἔμπνευσιν, διὰ τὴν ἐπιβεβαίωσιν, διὰ τὴν νίκην τῆς ἐλευθερίας, τῆς δικαιοσύνης, τῆς ἀγάπης καὶ τῆς θυσίας, τότε θὰ ἔχετε ἐπιτελέσει τὴν ἀποστολήν σας. Αὐτὴν τὴν ἀποστολὴν θέλω ἐπίσης νὰ σᾶς ἐμπιστευθῶ. Γενῆτε ἀπόστολοι τῆς ἐλευθερίας, τῆς δικαιοσύνης, τῆς ἀγάπης καὶ τῆς θυσίας. Θὰ γίνετε τότε ἄξιοι τῆς Ἑλλάδος».
.          Τουλάχιστον ἦταν μία ἐποχὴ ποὺ γιὰ νὰ μιλήσει κάποιος εἰς βάρος τῆς πατρίδας μας, ἔπρεπε νὰ πλύνει τὸ στόμα του. Σήμερα μόνο κάτι σαπρόφυτα, ντρέπονται γιὰ τὴν μάνα, γενέθλια γῆ…

Δημήτρης Νατσιὸς
Δάσκαλος Κιλκὶς

, , , , ,

  1. Σχολιάστε

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

%d ἱστολόγοι ἔχουν δηλώσει ὅτι αὐτὸ τοὺς ἀρέσει: