ΕΠΤΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΡΙΣΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΧΡΕΟΥΣ [Ζ´] (τελευταῖο)

Ἑπτὰ Μύθοι γιὰ τὴν Κρίση τοῦ (Ἑλληνικοῦ) Χρέους

Τοῦ Στέργιου Σκαπέρδα
Καθηγητῆ Οἰκονομικῶν
University of California, Irvine

Ἀρχικὴ ἔκδοση στὴν Ἀγγλική, 28 Ὀκτωβρίου, 2011,

καὶ μετάφραση στὰ Ἑλληνικά.

Μέρος Α´: https://christianvivliografia.wordpress.com/2011/11/14/ἑπτὰ-μύθοι-γιὰ-τὴν-κρίση-χρέους-α´/

Μέρος Β´ : https://christianvivliografia.wordpress.com/2011/11/15/ἑπτὰ-μύθοι-γιὰ-τὴν-κρίση-χρέους-β´/

Μέρος Γ´: https://christianvivliografia.wordpress.com/2011/11/16/ἑπτὰ-μύθοι-γιὰ-τὴν-κρίση-χρέους-γ´/

 Μέρος Δ´: https://christianvivliografia.wordpress.com/2011/11/17/ἑπτὰ-μύθοι-γιὰ-τὴν-κρίση-χρέους-δ´/

 Μέρος Ε´: https://christianvivliografia.wordpress.com/2011/11/18/ἑπτὰ-μύθοι-γιὰ-τὴν-κρίση-χρέους-ε´/

Mέρος ϛ´: https://christianvivliografia.wordpress.com/2011/11/21/ἑπτὰ-μύθοι-γιὰ-τὴν-κρίση-χρέους-ϛ´/

[Ζ´]

Μύθος 7ος:
Στὶς διαπραγματεύσεις της μὲ τὴν τρόικα
ἡ ἑλληνικὴ κυβέρνηση ἔχει πολὺ μικρὴ διαπραγματευτικὴ ἰσχύ.

.        «Ἂν χρωστᾶς στὴν τράπεζα ἑκατὸ χιλιάδες δολάρια, ἀνήκεις στὴν τράπεζα. Ἂν χρωστᾶς στὴν τράπεζα ἑκατὸ ἑκατομμύρια δολάρια, ἡ τράπεζα σοῦ ἀνήκει.» (Ἀμερικάνικη παροιμία) λλάδα χρωστάει ρκετ χρήματα σ ξένους χρηματοπιστωτικος ργανισμούς, στε κι ν κόμη δν τς «νήκουν», τουλάχιστον χει ρκετ διαπραγματευτικ σχύ, γι ν διαπραγματευτε καλύτερους ρους στν πληρωμ τν μολόγων κα ν κάνει πιότερες τς παιτήσεις λιτότητας τς τρόικας. Βέβαια, οἱ γαλλικὲς καὶ οἱ γερμανικὲς τράπεζες ὅπως καὶ ἡ ΕΚΤ ἔχουν τὴν ὑποστήριξη τοῦ γαλλικοῦ καὶ τοῦ γερμανικοῦ κράτους. Ἀλλά, τότε, κτς π τς τραπεζικς πώλειες χει κα τν πειλ μίας «μολυσματικς» ξαπλώσεως στμόλογα τν λλων κρατν καθὼς καὶ μίας ἀβεβαιότητας ποὺ θὰ προέκυπτε μετὰ ἀπὸ μία ἑλληνικὴ στάση πληρωμῶν καὶ θὰ ἀφοροῦσε ὅσους ἔχουν ὑποχρεώσεις σὲ συμβόλαια ἀντισταθμίσεως πιστωτικοῦ κινδύνου (Credit Default Swap CDS). Ὁ φόβος «μολυσματικῆς» ἐξαπλώσεως μαζὶ μὲ τὰ προβλήματα ἀπὸ CDS θὰ πάγωναν τὶς διατραπεζικὲς ἀγορὲς τοῦ Βορείου Ἠμισφαιρίου.
.        Πέρα ἀπὸ τὴν ἀπειλὴ ποὺ θὰ μποροῦσε νὰ χρησιμοποιήσει ἡ Ἑλλάδα γιὰ στάση πληρωμῶν καὶ ἔξοδο ἀπὸ τὴν Εὐρωζώνη, ὑπάρχουν ἄλλοι δύο σημαντικοὶ ὄροι ποὺ βελτιώνουν τὴ διαπραγματευτικὴ θέση καὶ καθιστοῦν μία ἀπειλὴ ἀξιόπιστη. Πρτον, πρέπει νὰ ἔχεις τὴν πίστη πὼς τὰ συμφέροντά σου διαφέρουν ἀπὸ τοῦ ἀντιπάλου σου, καὶ ὁ ἀντίπαλός σου τὸ ξέρει αὐτό. ν σ προσωπικ πιστεύεις τι ο ντιπρόσωποι τς τράπεζας θ σ «σώσουν», πειδ εναι καλόκαρδοι, κόμη κα ν χρωστς στν τράπεζα κατ κατομμύρια δολάρια, εναι κάτι παραπάνω π βέβαιο πς ποτ δν θ σο νήκει. Πάλι ἐσὺ θὰ ἀνήκεις στὴν τράπεζα. Δεύτερον, πρέπει ν προετοιμάσεις τὴν δική σου πλευρ γι τν σχατη πειλ πο διαθέτεις, στε λλη πλευρ ν χει τν δικαιολογημένο φόβο τι θ πραγματοποιήσεις τν πειλή σου. Ἂν δὲν φέρεις τὸν δικηγόρο σου κι ὅποιους ἄλλους εἰδικούς, ὅταν διαπραγματεύεσαι μὲ τὴν τράπεζα καὶ δὲν εἶσαι ἕτοιμος νὰ σηματοδοτήσεις ὅτι εἶσαι ἀποφασισμένος γιὰ χρεωκοπία, πῶς περιμένεις νὰ σὲ πάρει ἡ τράπεζα στὰ σοβαρά;
.        πως ναλύσαμε παραπάνω, λλάδα θ μποροσε ν εχε κηρύξει στάση πληρωμν ποιαδήποτε στιγμ μέσα στ δύο τελευταα χρόνια κα θ μποροσε ατ ν τ εχε χρησιμοποιήσει ς ξιόπιστη πειλ στς διαπραγματεύσεις της μ τν τρόικα. λλ λληνικ κυβέρνηση προφανς δν κπλήρωσε κανέναν π τος δύο σημαντικος ναγκαίους ρους γι πετυχημένη διαπραγμάτευση.
.       Πρῶτον, υἱοθέτησε τὸ πλαίσιο καὶ ἴσως τοὺς στόχους τῆς τρόικας καὶ ἀκόμη καὶ τῆς λαϊκίστικης Bild γιὰ τὴ χώρα καὶ τοὺς Ἕλληνες. Τὰ κυβερνητικὰ στελέχη ἐμφανίστηκαν νὰ γνοον τὴν διαφορ νάμεσα στος στόχους τν τραπεζν, τς τρόικας κα το λαο ποὺ ὑποτίθεται ἐκπροσωποῦσαν αὐτὰ τὰ τελευταῖα δύο χρόνια. Ἴσως νὰ παρασύρθηκαν ἀπὸ τὴ ρητορικὴ περὶ «εὐρωπαϊκῆς ἀλληλεγγύης» καὶ «εἴμαστε ὅλοι μαζὶ σ’ αὐτὴ τὴν προσπάθεια». Τέτοιες διακηρύξεις μπορεῖ νὰ εἶναι χρήσιμες ἀλλὰ δὲν μπορεῖ νὰ τὶς πάρει κανεὶς σοβαρά, ὅταν προετοιμάζει τὴν διαπραγματευτική του θέση.
.        Χωρὶς συνειδητοποίηση τῶν διαφορετικῶν στόχων, δὲν μποροῦν νὰ γίνουν βήματα γιὰ τὴν δημιουργία μίας ἰσχυρῆς ἑλληνικῆς διαπραγματευτικῆς θέσης. Ἀντὶ νὰ δρᾶ κανεὶς ἀνεξάρτητα, γίνεται διανοητικὸς αἰχμάλωτος τῆς ἄλλης πλευρᾶς.
.        Χωρς συνειδητοποίηση τν διισταμένων στόχων, γραφειοκρατικς μηχανισμς δν μποροσε ν κατευθυνθε στν παραγωγ στοιχείων κα πιχειρημάτων πο θ διευκόλυναν τ λληνικ συμφέροντα. Ἂν οἱ εἰδικοὶ τοῦ ΔΝΤ ἤθελαν νὰ ἐφαρμόσουν τὴν τυποποιημένη συνταγή, ποὺ χρησιμοποίησαν σὲ ἄλλες χῶρες, ἡ κυβέρνηση θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχε βρεῖ ἐπιχειρήματα γιὰ τὴ ζημιὰ ποὺ οἱ συγκεκριμένες μεταρρυθμίσεις θὰ προξενοῦσαν στὴν Ἑλλάδα. Παραδείγματα γι’ αὐτὸ θὰ ἀποτελοῦσαν ἡ ζημιὰ ποὺ θὰ προκαλοῦσαν κάποιες ἀλλαγὲς στὴν ἀγορὰ ἐργασίας τοῦ ἰδιωτικοῦ τομέα καὶ τὰ ὑποτιθέμενα 50 δισεκατομμύρια εὐρὼ ποὺ θὰ ἀπέφεραν οἱ ἰδιωτικοποιήσεις.
.        Στν προετοιμασία γι τν σχατη πειλ τς στάσεως πληρωμν κα τς ξόδου π τν Ερωζώνη παιτεται σχηματισμς μιᾶς μάδας εδικν μακρι π τ φτα τς δημοσιότητας κα μ πόλυτη μυστικότητα. Τέτοια προετοιμασία ἐπιβάλλει νὰ ἀναπτυχθοῦν διάφορα σενάρια, νὰ «παιχτοῦν» καὶ νὰ δοκιμαστεῖ ἡ εὐρωστία τῶν διαφορετικῶν προσεγγίσεων. Παραδείγματα τῶν μυριάδων ζητημάτων ποὺ θὰ πρέπει νὰ μελετηθοῦν συμπεριλαμβάνουν τὸ πῶς θὰ ἐφαρμοστοῦν ἀποτελεσματικοὶ κεφαλαιακοὶ ἔλεγχοι σὲ περίπτωση ἐξόδου ἀπὸ τὴν Εὐρωζώνη, τὸ πῶς θὰ γίνουν μετατροπὲς τῶν τραπεζικῶν συστημάτων πληρωμῶν, τὸ πῶς θὰ χορηγηθεῖ ρευστότητα στὴν οἰκονομία.
.        Βέβαια, πρέπει ν πιστεύεις κα διος πς εσαι διατεθειμένος ν πραγματοποιήσεις τν πειλή σου, ἂν ἡ ἄλλη πλευρὰ εἶναι διατεθειμένη νὰ φθάσει στὰ ἄκρα καὶ νὰ δώσεις μὲ τρόπο στὴν ἄλλη πλευρὰ νὰ καταλάβει πὼς ἔχει προετοιμαστεῖ καὶ εἶσαι διατεθειμένος νὰ πᾶς κι ἐσὺ μέχρι τὸ τέλος.
.        Δὲν ὑπάρχουν στοιχεῖα ἢ ἄλλες ἔμμεσες ἐνδείξεις ὅτι τὰ μέλη τῆς κυβερνήσεως ποὺ κατεῖχαν τὶς πιὸ καίριες θέσεις εἴτε πίστευαν στὴν διαπραγμάτευση ἢ εἶχαν κάνει τὶς ἀπαραίτητες προετοιμασίες γιὰ νὰ βελτιώσουν τὴν διαπραγματευτική τους θέση ἀπέναντι στὴν τρόικα.
.        Δὲν πρέπει λοιπὸν νὰ μᾶς προκαλεῖ καμιὰ ἔκπληξη ποὺ ὁ τωρινὸς Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν προκάλεσε δύο φορὲς τὸ γέλιο – τὸν Ἰούνιο καὶ τὸν Σεπτέμβριο – ὅταν προσπάθησε νὰ «διαπραγματευτεῖ» μὲ τὴν τρόικα. Πῶς μποροῦσε νὰ γίνει ἀλλιῶς, ὅταν αὐτὸς καὶ ἡ κυβέρνησή του δὲν ἦταν πρόθυμοι νὰ χρησιμοποιήσουν ἀπειλές, πόσῳ μᾶλλον νὰ πιστέψουν σ’ αὐτές;
.        Ἐκφράζονται ἀπόψεις πὼς ἡ κυβέρνηση χρειάζεται τεχνοκράτες ποὺ θὰ πάρουν τὸ τιμόνι τῆς χώρας καὶ θὰ τὴν βγάλουν ἀπ’ αὐτοὺς τοὺς δύσκολους καιρούς. ν ο μάδες εδικν πο προαναφέρθηκαν χρειάζονται τεχνοκράτες, χρειάζονται πίσης ν καθοδηγηθον π κείνους πο πιστεύουν πς τ συμφέροντα τν λλήνων δν συμπίπτουν μ κενα τς τρόικας κα εναι διατεθειμένοι ν τ περασπιστον.
.        Μερικο πιφυλακτικο παρατηρητς καθς κα κάποιοι ποστηρικτς τς τολμίας τς κυβερνήσεως θέτουν τ ζήτημα τν πιθανν πειλν στν θνικ σφάλεια, ποὺ ἴσως προέλθουν ἀπὸ κάποιες ξένες κυβερνήσεις, ἂν ἡ ἑλληνικὴ κυβέρνηση ἦταν νὰ ἀκολουθήσει μία σκληρὴ γραμμὴ στὶς διαπραγματεύσεις.
.        Ἂς ἐπισημάνουμε πρῶτα ἀπ’ ὅλα πὼς πολὺ πρόσφατα χῶρες ὅπως ἡ Ἰσλανδία καὶ ἡ Οὐγγαρία τήρησαν σκληρὴ στάση ἀπέναντι στὶς ἐπιθυμίες τῆς Μεγάλης Βρετανίας καὶ τῆς Ὀλλανδίας (στὴν περίπτωση τῆς Ἰσλανδίας) καὶ ἐνάντια στὸ ΔΝΤ στὴν περίπτωση τῆς Οὐγγαρίας. Ἡ Μεγάλη Βρετανία καὶ ἡ Ἀγγλία μάλιστα προχώρησαν σὲ ἀνοιχτὲς ἀπειλές, ἂν ἡ Ἰσλανδία δὲν πλήρωνε γιὰ τὶς ζημιὲς ποὺ ὑπέστησαν τράπεζες συγγενεῖς τῶν ἰσλανδικῶν τραπεζῶν σ’ αὐτὲς τὶς δύο χῶρες. Ὁ λαὸς τῆς Ἰσλανδίας, λοιπόν, ἀντίθετα πρὸς τὶς συστάσεις τῆς τρομοκρατημένης πολιτικῆς τους ἡγεσίας, ψήφισαν νὰ μὴν πτοηθοῦν ἀπὸ τὶς ἀπειλές. Κι ὅμως. Τίποτα δὲν συνέβη στὴν Ἰσλανδία. Ἴσα-ἴσα, προετοιμάζεται νὰ ἐνταχθεῖ στὴν ΕΕ. Καὶ οὔτε στὴν Οὐγγαρία συνέβη τίποτα κακό.
.        Ο πειλς στν θνικ σφάλεια τς λλάδας θ προέρχονταν προφανς π τν Τουρκία. Δν εναι σαφς ν Γερμανία κάποια λλη χώρα θ εχε συμφέρον ν δαπανήσει τεράστιους διπλωματικος κα λλους πόρους ν πείσει μίαν λλη χώρα – τν Τουρκία – ν πιτεθε στν λλάδα, ν λλάδα ταν ν κηρύξει στάση πληρωμν κα ν βγε π τν ερωζώνη. Τί θ κέρδιζε π κάτι τέτοιο, διαίτερα φο χει δη συμβε να νεπιθύμητο γεγονς κατόπιν ορτς; πιπλέον, Τουρκία παραεναι πασχολημένη ατν τν καιρ κα εναι ξαιρετικ σαφς τ πς θ βελτίωνε τὴν δική της θέση πιτιθεμένη σ ναν ποτιθέμενο σύμμαχό της.

 Συμπερασματικὰ σχόλια

 .        Εἴτε ἐν γνώσει τους εἴτε ἀγνοώντας το, ἡ ἑλληνικὴ κυβέρνηση καὶ ὁ εὐρείας κυκλοφορίας Τύπος ἐπαναλαμβάνουν τοὺς περισσότερους ἀπὸ τοὺς μύθους ποὺ διατυπώθηκαν καὶ συζητήθηκαν παραπάνω. Τοὺς χρησιμοποιοῦν γιὰ νὰ δικαιολογήσουν τὴν πολιτικὴ ποὺ ἔχουν ἀκολουθήσει μέχρι τώρα καὶ τὰ μέτρα ποὺ σκοπεύουν νὰ ψηφίσουν καὶ νὰ ἐφαρμόσουν στὸ μέλλον.
.        Ο μύθοι διευκολύνουν πίσης τν σχεδν λοκληρωτικ πουσία διαλόγου γι ναλλακτικς προτάσεις στ δρόμο τς τρόικας. Ο βουλευτς πο ψηφίζουν τιδήποτε τος ζητάει τρόικα χρησιμοποιον ς φύλλο συκς να συνδυασμ μύθων κα πουσίας καλοεπεξεργασμένων ναλλακτικν προτάσεων.
.        Ὅλα τὰ κόμματα τῆς ἀντιπολίτευσης στὸ κοινοβούλιο εἶναι ἐπίσης κατὰ ἕνα μέρος ὑπεύθυνα γιὰ αὐτὴ τὴν κατάσταση. Διαμαρτύρονται καὶ ἀντιτίθενται στὶς σημερινὲς πολιτικὲς ἀλλὰ σπάνια ἀμφισβητοῦν τοὺς μύθους μὲ συνεπῆ, ὀργανωμένο καὶ διανοητικὰ ἔντιμο τρόπο. Ἐπιπλέον, δὲν ἔχουν παρουσιάσει πειστικὲς ἐναλλακτικὲς λύσεις ποὺ θὰ μποροῦσαν νὰ πείσουν βουλευτὲς τοῦ ΠΑΣΟΚ νὰ ἀποσχιστοῦν ἢ νὰ δημιουργήσουν τὶς συνθῆκες γιὰ μία συμμαχικὴ κυβέρνηση ποὺ θὰ ἀκολουθοῦσε ἕνα γνήσια διαφορετικὸ δρόμο.
.        Δὲν εἶναι σαφὲς τὸ γιατί οἱ παρανοήσεις γιὰ ἐξαιρετικὰ σημαντικὲς ἀποφάσεις πολιτικῆς μποροῦν καὶ διατηροῦνται μέσα σὲ μία φιλελεύθερη δημοκρατία μὲ ἀρκετὰ ἐλεύθερο Τύπο. Δὲν μπορῶ νὰ ἐξηγήσω πλήρως ἱκανοποιητικὰ αὐτὸ τὸ φαινόμενο ἐδῶ, ἀλλὰ ὁρισμένες μικρὲς παρατηρήσεις ἴσως βοηθήσουν σὲ μία ἀρχικὴ κατανόηση τοῦ προβλήματος.
.        Ἀπὸ τὴν ἔναρξη τῆς κρίσεως, οἱ Ἕλληνες κυβερνητικοὶ ἀξιωματοῦχοι καὶ τὸ μεγαλύτερο μέρος τοῦ Τύπου υἱοθέτησε τὶς παρανοήσεις. Στὴ συνέχεια, ὁ καθένας ποὺ ἐπιχειρηματολογοῦσε ἐναντίον μιᾶς συγκεκριμένης παρανοήσεως εἶχε συνήθως νὰ ἀντιμετωπίσει μία σειρὰ ἐρωτήσεων, οἱ ὁποῖες βασίζονταν σὲ ἄλλες παρανοήσεις, πράγμα ποὺ ἐξασθένιζε τὸ ἀρχικὸ ἐπιχείρημα. Γιὰ παράδειγμα, ὅταν κάποιος ὑποστηρίζει ὅτι ἡ χρεωκοπία δὲν θὰ ἦταν κάτι κακό, ἀντιμετωπίζει μία σειρὰ ἐρωτήσεων γιὰ τὸ πόσο ἀχάριστοι θὰ ἤμασταν ἀπέναντι στοὺς Εὐρωπαίους ἑταίρους μας, οἱ ὁποῖοι προσπαθοῦν νὰ μᾶς «σώσουν»· γιὰ τὸ πῶς ἡ τρόικα ἔχει ἕνα καλὸ σχέδιο τὸ ὁποῖο θὰ ἀπαλλάξει τὴ χώρα ἀπὸ τὴ διαφθορὰ καὶ θὰ τὴν ὁδηγήσει πάλι στὴν εὐημερία· γιὰ τὸ πῶς ἡ χρεωκοπία ὁδηγεῖ ἔξω ἀπὸ τὴν εὐρωζώνη, κάτι ποὺ εἶναι, ἀσφαλῶς, ὅ,τι χειρότερο μπορεῖ νὰ συμβεῖ· καὶ οὕτω καθεξῆς. Δηλαδή, ο μύθοι ναντίον τν ποίων πιχειρηματολόγησα δουλεύουν συνεργικά, λληλοτροφοδοτούμενοι, συμπληρώνοντας νας τν λλον. Ὅταν πιστεύει κάποιος τὸν ἕνα τείνει νὰ πιστεύει καὶ τοὺς ἄλλους. ταν, λοιπόν, κυρίαρχη φήγηση στ μέσα μαζικς νημερώσεως προωθε τος περισσότερους π ατος τος μύθους, εναι δύσκολο γι να πρόσωπο κόμη κα γι μία ργάνωση ν πιχειρηματολογήσει ποτελεσματικ ναντίον τους χωρὶς νὰ ἀναπτύξει τὴ δική του ὁλοκληρωμένη ἀφήγηση ἢ ἀντιπροτάσεις, κάτι ποὺ ἀπαιτεῖ χρόνο.
.        Ἐπιπλέον, ἀκόμη καὶ ὅταν ἡ κυβέρνηση βρίσκεται ὑπὸ ἰσχυρὴ πίεση στὸ ἐξωτερικὸ καὶ στὸ ἐσωτερικό, συνεχίζει νὰ διατηρεῖ τὸν ἔλεγχο τοῦ κρατικοῦ μηχανισμοῦ. Τότε εἶναι ποὺ ἔχει λόγους νὰ ἀσκήσει αὐτὴ τὴν ἐξουσία μὲ τρόπο ποὺ δὲν θὰ ἀσκοῦσε ὑπὸ ὁμαλὲς συνθῆκες. Μπορεῖ νὰ ἐπηρεάσει τοὺς φύλακες τῶν εὐρείας κυκλοφορίας μέσων ἐνημερσεως, καὶ αὐτοὶ μὲ τὴ σειρὰ τους μποροῦν νὰ ἐπηρεάσουν ποιὸς θὰ ἐμφανιστεῖ καὶ μὲ ποιὸν τρόπο θὰ ἐμφανιστεῖ στὴν τηλεόραση καὶ στὶς μεγάλες ἐφημερίδες. Αὐτοὶ ποὺ ἐμφανίζονται τελικὰ στὰ μέσα ἐνημερώσεως καὶ ποὺ θὰ ἦταν κανονικὰ ἐπικριτικοὶ πρέπει νὰ σκεφτοῦν περισσότερο ἀπὸ τὸ κανονικὸ γιὰ τὸ τί θὰ ποῦν καὶ πῶς θὰ τὸ ποῦν, μὲ τρόπο ποὺ δὲν θὰ προσβάλει τὸν τηλεοπτικὸ οἰκοδεσπότη τους. Κάποιοι δημοσιογράφοι, εἰδικοὶ καὶ πανεπιστημιακοὶ μπορεῖ νὰ αὐτολογοκριθοῦν ἢ καὶ νὰ μὴν ἐκφράσουν γνώμη φοβούμενοι ὅτι θὰ γίνουν ἀμφιλεγόμενοι ἢ θὰ προσβάλλουν κάποιους συναδέλφους τους.
.        Ὑπάρχουν ἐνδείξεις, πάντως, πιθανὸν κατὰ ἕνα μέρος ὡς ἀποτέλεσμα τῆς λαϊκῆς πίεσης καὶ τοῦ βάρους τῆς πραγματικότητας, ὅτι ἔχει ἀρχίσει νὰ χαλαρώνει ἡ κυριαρχία τῶν περισσότερων μύθων στὰ εὐρείας κυκλοφορίας μέσα ἐνημερώσεως.
.        Αὐτὸ δίνει τὴ δυνατότητα σὲ παραγκωνισμένους πολιτικοὺς ἢ σὲ αὐτοὺς ποὺ βρίσκονται σὲ δυσμένεια ἢ ἐκτὸς Βουλῆς, σὲ πανεπιστημιακούς, καὶ σὲ ἄλλους μὲ ἐπιρροὴ νὰ σταματήσουν νὰ συναινοῦν στὴν ἐπανάληψη τῶν μύθων καὶ νὰ μιλήσουν, ὅταν ἔχουν μία γνήσια διαφορετικὰ ἄποψη.

Ὁλοκληρώνω μὲ ὁρισμένες βασικὲς συνέπειες γιὰ τὸ μέλλον τῶν ἐπιχειρημάτων ποὺ ἀναπτύχθηκαν κατὰ τῶν ἑπτὰ μύθων:

• Ἡ σημερινὴ πορεία τοῦ χρέους δὲν εἶναι βιώσιμη καὶ ἔτσι ἡ χρεωκοπία εἶναι ἀναπόφευκτη. Θὰ ἀποτελοῦσε ἔκπληξη ἂν ἡ προσωρινὴ συμφωνία τῆς 26ης Ὀκτωβρίου γιὰ τὸ διαφημιζόμενο κούρεμα 50% φέρει σημαντικὴ μείωση στὸ δημόσιο χρέος (βλέπε ὑποσημ. 2 γιὰ τοὺς λόγους). Ἐπιπλέον, ὅπως ἀκριβῶς συνέβη μὲ τὴ συμφωνία τῆς 21ης Ἰουλίου, δὲν εἶναι πιθανὸ ὅτι τελικὰ θὰ συμφωνήσει ἡ μεγάλη πλειοψηφία τῶν κατόχων ὁμολόγων. Εἴτε συμφωνήσουν εἴτε ὄχι, ἡ ἐπίπτωση στὸ ἑλληνικὸ δημόσιο χρέος καὶ στὴ βιωσιμότητά του θὰ εἶναι μικρή. Συνεπῶς, ἡ χώρα θὰ χρειαστεῖ μία πολὺ μεγαλύτερη μείωση στὸ χρέος καὶ αὐτὸ εἶναι ἀπίθανο νὰ γίνει «ἐθελοντικὰ» δεκτὸ ἀπὸ τοὺς κατόχους ὁμολόγων.

συνέχιση τς παρούσας πορείας θ παιτήσει διάκοπη λιτότητα στ ρατ μέλλον χωρς τ δυνατότητα ν φανε κάποιο «φς στ βάθος το τονελ». λες ο σημαντικς δημοσιονομικς ποφάσεις θ ληφθον ξω π τ χώρα. Οἱ νέοι καὶ οἱ προσοντοῦχοι ποὺ μποροῦν νὰ βροῦν δουλειὰ στὸ ἐξωτερικὸ θὰ μεταναστεύσουν, ἀφήνοντας πίσω ἕναν γερασμένο, λιγότερο παραγωγικό, μὲ μεγαλύτερες ἀνάγκες, συρρικνούμενο πληθυσμὸ ὁ ὁποῖος θὰ πρέπει νὰ ἀντέξει ἕνα συντριπτικὸ βάρος ἀπὸ τὸ χρέος.

 • Ἑπομένως, ποχρεωτικ στάση πληρωμν μ πρωτοβουλία τς λλάδας εναι πι ρεαλιστικ ναλλακτικ λύση στς «θελοντικς» λλ ναποτελεσματικς χρεωκοπίες πο κατ καιρος συμφωνονται σ συνόδους κορυφς τς ερωζώνης. Μία τέτοια στάση πληρωμῶν δὲν θὰ εἶχε σχέση μὲ τὶς πλασματικὲς ἑκατοστιαῖες περικοπές, οἱ ὁποῖες μοιάζουν νὰ εἶναι κυρίως πρωτοβουλίες Δημοσίων Σχέσεων ἀπὸ μία ἡγεσία τῆς εὐρωζώνης ποὺ δὲν ἔχει νὰ προσφέρει τίποτα ἄλλο. Θὰ ἐπιτρέψει τὴν ἄμεση παύση πληρωμῶν τόκων καὶ ἔτσι θὰ ἀποφύγει κάποιες περικοπὲς στὸν προϋπολογισμὸ καὶ θὰ περιορίσει τὴν συνεχιζόμενη ὑποχώρηση τοῦ εἰσοδήματος. Θὰ μετατρέψει ἐπίσης τὴν Ἑλλάδα σὲ ἕναν δραστήριο, κεντρικὸ συμμέτοχο στὶς διαπραγματεύσεις γιὰ τὸ χρέος της, ἀντὶ νὰ ἀποτελεῖ ἡ χρεωκοπία ἕνα θέμα ἰδιωτικῆς συζήτησης μεταξύ τῆς Γερμανίδας Καγκελλαρίου καὶ τοῦ Γάλλου Προέδρου.

• Μία τέτοια στάση πληρωμῶν θὰ ἦταν πολὺ δύσκολο νὰ στηριχθεῖ ἐντός της εὐρωζώνης καθὼς ἡ Ἑλλάδα θὰ ἔπρεπε νὰ ἑξαρτιέται ἀπὸ τὴν συνεχιζομένη χρηματοδότηση ἀπὸ τὴν ΕΚΤ γιὰ τὴν ὑποστήριξη τῶν ἑλληνικῶν τραπεζῶν καὶ ἀσφαλιστικῶν ταμείων. Αὐτὸ καὶ ἄλλοι παράγοντες θὰ περιόριζαν πολὺ τὴν διαπραγματευτικὴ δύναμη τῆς Ἑλλάδας νὰ μειώσει τὸ χρέος της, κι ἔτσι πιθανὸν νὰ ἀναιροῦσαν τὰ ὀφέλη ἀπὸ τὴν ὑποχρεωτικὴ στάση πληρωμῶν. Ἀντίθετα, ἔχοντας τὸ δικό της νόμισμα, ἡ χώρα θὰ ἔχει τὴν δυνατότητα νὰ στηρίξει καλύτερα τὶς τράπεζές της καὶ τὰ ταμεῖα, καθὼς καὶ νὰ ἔχει τὰ ἄλλα πλεονεκτήματα, τὰ ὁποῖα συζήτησα.
.         Ἡ στάση πληρωμῶν μὲ πρωτοβουλία τῆς Ἑλλάδας καὶ ἡ ἔξοδος ἀπὸ τὴν εὐρωζώνη θὰ ἀπαιτήσει γρήγορο καὶ ἐκτενῆ προγραμματισμὸ γιὰ τὴν ἀποτελεσματικὴ ἐφαρμογή τους καὶ ἐπίσης πίστη ἐκ μέρους τῆς κυβερνήσεως ὅτι πρόκειται γιὰ τὴν σωστὴ πολιτικὴ ποὺ πρέπει νὰ ἀκολουθήσει ἡ χώρα. Ἡ παροῦσα κυβέρνηση δὲν θὰ μποροῦσε νὰ ἀκολουθήσει τέτοια πολιτική, ἀφοῦ εἶναι ξεκάθαρο ὅτι τὰ μέλη της δὲν ἔχουν τέτοια πεποίθηση ἢ τέτοιο προσανατολισμό. Μία συμμαχικὴ κυβέρνηση ποὺ διαθέτει πλατειὰ ὑποστήριξη καὶ περιλαμβάνει πολιτικὲς προσωπικότητες ἀπὸ τὴ δεξιὰ ἕως τὴν ἀριστερά, καθὼς καὶ προσωπικότητες εὐρείας ἀποδοχῆς, θὰ ἦταν ἡ καταλληλότερη γιὰ νὰ ξετυλίξει τὸ νῆμα μέσα στὸ δύσκολο μονοπάτι ποὺ βρίσκεται ἐμπρός. Μία τέτοια κυβέρνηση θὰ μποροῦσε νὰ κινητοποιήσει τὸν πληθυσμό, ὥστε νὰ δεχτεῖ τὶς θυσίες ποὺ εἶναι ἀπαραίτητες βραχυπρόθεσμα καὶ μεσοπρόθεσμα, μιὰ καὶ θὰ ἦταν σὲ θέση νὰ προσφέρει μία ἐναλλακτικὴ πορεία στὴν ὁποία ἡ κυβέρνηση καὶ ὁ λαὸς θὰ εἶχαν τουλάχιστον ἕνα λέγειν γιὰ τὸ ἀποτέλεσμα. Ὡς δῶρο, θὰ μποροῦσε ἀκόμη καὶ νὰ ἐπιφέρει τὶς θεμελιώδεις ἀλλαγὲς στὴ διακυβέρνηση τὶς ὁποῖες ὅλοι σχεδὸν ζητοῦν στὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ τὶς ὁποῖες δὲν μπορεῖ νὰ προσφέρει τὸ ὑπάρχον, καταρρέον πολιτικὸ σύστημα.

 (1) Εὐχαριστῶ θερμὰ τὸν Παναγιώτη Ἀλεξανδρίδη γιὰ τὴν ἀπόδοση τοῦ κειμένου στὰ Ἑλληνικά. Γιὰ συζητήσεις καὶ σχόλια εὐχαριστῶ τοὺς Jean-Paul Carvalho, Michelle Garfinkel, Γκίκα Χαρδούβελη, David Hewitt, Κώστα Λαπαβίτσα, Θωμὰ Μοῦτο, Gary Richardson, Νικόλα Σαμπάνη καὶ Φάνη Τσουλούχα. Κανένας τους δὲν εἶναι ὑπεύθυνος (καὶ μερικοὶ διαφωνοῦν) μὲ τὶς ἰδέες καὶ ἐπιχειρηματολογίες τοῦ κειμένου.
(2) Ἕνα κούρεμα 50% δὲν θὰ ἔφερνε σημαντικὴ μείωση τοῦ ἑλληνικοῦ δημόσιου χρέους. Ὑπάρχουν δύο ζητήματα μὲ τὴ (ὑπερβολικὴ φιλολογία περὶ κουρεμάτων. Πρῶτον, δὲν ἰσχύουν γιὰ χρέη πρὸς τὴν τρόικα ἢ γιὰ ὁμόλογα ποὺ ἔχει στὴν κατοχή της ἡ ΕΚΤ καὶ ἴσως κάποιοι ἄλλοι δημόσιοι φορεῖς. Ἔτσι, ἕνα κούρεμα 50% αὐτοῦ του μέρους τοῦ χρέους θὰ ἐφαρμοζόταν σὲ ἕνα τμῆμα τοῦ συνολικοῦ χρέους. Δεύτερον, ἕνα κούρεμα 50% τοῦ ἐναπομείναντος χρέους δὲν σημαίνει 50% μείωση τοῦ ἀρχικοῦ κεφαλαίου [ἀρχικοῦ ποσοῦ τοῦ δανείου] (ἂν καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ ἦταν ἔτσι ἂν ἐπρόκειτο γιὰ μία καθαρὴ μείωση τῆς λογιστικῆς ἀξίας τοῦ χρέους [write-down]). Ἀντὶ γι’ αὐτό, ἔχουμε νὰ κάνουμε μὲ ἕνα συνδυασμὸ ἐπιμήκυνσης τῶν ὁμολόγων (π.χ., διπλασιασμὸ ἀπὸ τὰ 15 στὰ 30 χρόνια)  μέσῳ  ἔκδοσης νέων ὁμολόγων μὲ χαμηλότερο ἐπιτόκιο καὶ μία ἴσως μικρὴ μείωση τοῦ ἀρχικοῦ κεφαλαίου. Ὅποτε, τὸ «ἐκτιμώμενο» κούρεμα ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸ προεξοφλητικὸ ἐπιτόκιο καὶ ὅσο ψηλότερο εἶναι αὐτό, τόσο πιὸ μικροσκοπικὴ εἶναι ἡ Παροῦσα Ἀξία τῶν πληρωμῶν ποὺ τὰ ὁμόλογα θὰ φέρουν στὸ μέλλον καὶ ὡς ἐκ τούτου τόσο μεγαλύτερο τὸ ἐννοούμενο ἢ ἐκτιμώμενο «κούρεμα» σήμερα. Στὴ συμφωνία τῆς 21ης Ἰουλίου, γιὰ παράδειγμα, χρησιμοποιήθηκε προεξοφλητικὸ ἐπιτόκιο 9% γιὰ νὰ φτάσουν στὸ ὑποτιθέμενο κούρεμα τοῦ 21%, ἐνῶ ἕνα πιὸ συνηθισμένο προεξοφλητικὸ ἐπιτόκιο (σὰν αὐτὰ ποὺ ἰσχύουν στὴν ἀγορὰ) θὰ ἔβγαζε σὲ ἕνα περίπου 10% τοῦ χρέους πρὸς ἰδιῶτες. Ἄρα, δὲν μποροῦμε νὰ ὑπολογίσουμε ἀκριβῶς τὴν πραγματικὴ μείωση τοῦ χρέους ἂν δὲν γνωρίζουμε ἀκριβῶς ποιὸ μέρος τοῦ χρέους ἑξαιρεῖται ἀπὸ τὶς διαπραγματεύσεις, τοὺς ἀκριβεῖς ὅρους μὲ τοὺς ὁποίους τὰ παλαιὰ ὁμόλογα ἀνταλλάσσονται μὲ νέα καὶ τὸ προεξοφλητικὸ ἐπιτόκιο ποὺ χρησιμοποιεῖται στοὺς ὑπολογισμούς.
(3) Ἄν, ὅπως τὸν παλιὸ καιρό, ὁ δανειστὴς μποροῦσε νὰ διεκδικήσει ὅλα τὰ περιουσιακὰ στοιχεῖα ἑνὸς δανειολήπτη ἢ ἀκόμη καὶ νὰ τὸν καταστήσει δουλοπάροικό του ὥστε νὰ ἐξασφαλίσει πλήρη ἀποπληρωμή, τότε ὁ δανειστὴς δὲν θὰ εἶχε κίνητρο νὰ παρέχει δάνεια μὲ ὑψηλὲς πιθανότητες ἀποπληρωμῆς καὶ θὰ χρησιμοποιοῦσε τὸν δανεισμὸ κυρίως ὡς μία μορφὴ ἀπόκτησης τῶν περιουσιακῶν στοιχείων τοῦ δανειολήπτη, συμπεριλαμβανομένης πιθανὸν καὶ τῆς ἐργασίας του.
(4) Γιὰ μία πιὸ ἐκτεταμένη ἀνάλυση γιὰ τὰ ἀναμενόμενα κέρδη καὶ ὀφέλη ὅλων τῶν ἐμπλεκομένων, συμπεριλαμβανομένων τῶν πολιτῶν τῶν ἄλλων χωρῶν τῆς Εὐρωζώνης, βλ. Σκαπέρδας (2011).
(5) Ἀρχικά, αὐτὴ ἡ ἐγχώρια ἀγορὰ ὁμολόγων θὰ εἶχε προέλθει ἀπὸ ὑπάρχοντα περιουσιακὰ στοιχεῖα, κυρίως ἀπὸ τραπεζικὰ ἀποθέματα. Γιὰ νὰ συνεχιστεῖ αὐτὴ ἡ πρακτικὴ γιὰ τὰ ἑπόμενα χρόνια θὰ ἔπρεπε νὰ γίνει μία σημαντικὴ αὔξηση τῶν ἀποταμιευτικῶν ἐπιτοκίων στὴν Ἑλλάδα. Ἡ ἀγορὰ τῶν κυβερνητικῶν ὁμολόγων θὰ εἶχε μειώσει τὰ ἀποθέματα τῶν ἑλληνικῶν τραπεζῶν οἱ ὁποῖες μὲ τὴ σειρά τους θὰ προκαλοῦσαν ἕναν συνδυασμὸ ἀπομόχλευσης (: μείωσης τῶν ξένων σὲ σχέση μὲ τὰ ἴδια κεφάλαια) καὶ χρηματοδότησης ἀπὸ τὴν ΕΚΤ ἢ  μέσῳ  τῆς Τράπεζας τῆς Ἑλλάδας χρησιμοποιώντας τὸν μηχανισμὸ ἔκτακτης παροχῆς ρευστότητας (ELA). Ἡ μείωση τῶν τραπεζικῶν ἀποθεμάτων ἔχει γίνει ἔτσι κι ἀλλιῶς χωρὶς αὐτὸ τὸ πρώιμο σενάριο στάσης πληρωμῶν.
(6)Κατσίμη καὶ Μοῦτος (2010) παρέχουν μία ἐπισκόπηση τῆς ἐγχώριας πολιτικῆς οἰκονομίας τῆς Ἑλλάδας πρὶν καὶ μετὰ τὴν υἱοθέτηση τοῦ εὐρώ.
(7) Οἱ ἑπόμενες τρεῖς παράγραφοι στηρίζονται ἐν μέρει στὸ Σκαπέρδας (2011
(8)Βλ. Research on Money and Finance (2010, Fig. 14, 27
(9) Βλ. Ahamed, 2009, γιὰ μία συζήτηση περὶ τῆς ἐπίπονης καὶ ἐπίμονης προσπάθειας τῆς Μεγάλης Βρετανίας νὰ ἐπιστρέψει στὸν Χρυσὸ Κανόνα μὲ τιμὲς συναλλάγματος ποὺ ἴσχυαν πρὶν ἀπὸ τὸν Πρῶτο Παγκόσμιο Πόλεμο.
(10) Ὅπως ἀναπτύχθηκε ἀπὸ τὸν Rodrik (2011) καὶ ἐξειδικεύτηκε γιὰ τὴν Εὐρωζώνη ἀπὸ τὸν O’Rourke (2011), ὑπάρχει ἕνα θεμελιῶδες «τρίλημμα» ἀνάμεσα στὴ δημοκρατία, τὴν ἐθνικὴ αὐτοδιάθεση καὶ τὴν οἰκονομικὴ παγκοσμιοποίηση. Δὲν μπορεῖς νὰ ἔχεις καὶ τὰ τρία ταυτόχρονα. Ὄντας μέλος τῆς Εὐρωζώνης (παράδειγμα οἰκονομικῆς παγκοσμιοποίησης), κανονικὰ ἐκχωρεῖς ἕνα μέρος τῆς ἐθνικῆς αὐτοδιάθεσης, ἀλλὰ στὴν περίπτωση τῆς Ἑλλάδας ἀκόμη καὶ ἡ δημοκρατία ἔχει διαβρωθεῖ σημαντικὰ ἐφ’ ὅσον ὅλες οἱ σοβαρὲς ἀποφάσεις ποὺ ὑπαγορεύονται ἀπὸ τὴν τρόικα ψηφίζονται παρὰ τὴν ἰσχυρὴ λαϊκὴ ἀντίθεση καὶ ἀναμφίβολα στὴν περίπτωση τῶν σημαντικῶν ψηφοφοριῶν χωρὶς τὴν πλειοψηφία τῶν 2/3 ποὺ ἀπαιτοῦνται ἀπὸ τὸ Σύνταγμα.

 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ

Ahamed, Liaquat (2009), Lords of Finance: The Bankers Who Broke the World, Penguin Press, New York.

Feldstein, Martin (2011) “Vaclav Klaus and the Euro,” March, NBER. http://www.nber.org/feldstein/essaysinhonorofVaclavKlaus.pdf

International Monetary Fund (IMF) (2011), Greece: Third Review Under the Stand-By Arrangement, Country Report No. 11/68, March.

Katsimi, Margarita and Moutos, Thomas (2010), “EMU and the Greek Crisis,” European Journal of Political Economy, December, 26(4), 568-576.

Lewis, Michael (2011), “It’s the Economy, Dummkopf!,” Vanity Fair, September.

http://www.vanityfair.com/business/features/2011/09/europe-201109

OECD (2011), Government at a Glance, OECD Publishing. http://www.oecd-ilibrary.org/governance/government-at-a-glance-2011_gov_glance-2011-en

O’Rourke, Kevin H. (2011), “A Tale of Two Trilemmas,” Trinity College Dublin, March.

 Research on Money and Finance (2010), “Eurozone Crisis: Begar Thyself and ThyNeighbour,” C.Lapavitsas, A. Kaltenbrunner, D. Lindo, J. Michell, J.P.Painceira, E. Pires, J. Powell, A. Stenfors, N. Teles, Occasional Report 1, March. http://www.researchonmoneyandfinance.org

Rodrik, Dani (2011), The Globalization Paradox: Democracy and the Future of the World Economy, W.W.Norton, New York.

UBS, (2011), “Euro break-up – the consequences,” UBS Investment Research, Global Economic Perspectives, September.

Skaperdas, Stergios, “Policymaking in the Eurozone and the Core vs. Periphery Problem,” CESifo Forum, 2/2011, 12-18 – downloadable in: http://www.cesifogroup.de/portal/page/portal/ifoHome/bpubl/b2journal/30publforum/_publforum?item_link=forumindex2-11.htm

 ΠΗΓΗ: kostasxan.blogspot.com

, , , , , , , ,

  1. Σχολιάστε

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

%d ἱστολόγοι ἔχουν δηλώσει ὅτι αὐτὸ τοὺς ἀρέσει: