ΟΙ ΘΕΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΛΗΘΕΙΕΣ ΤΗΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ [Α´] (Μητρ. Ναυπάκτου Ἱεροθέου)

Ἡ Μεταμόρφωση τοῦ Χριστοῦ [Α´]
Tοῦ Μητροπoλίτου  Ναυπάκτου Ἰεροθέου
(Ἀπὸ τὸ βιβλίο:“Οἱ Δεσποτικὲς Ἑορτές”, Κεφ. Α7,
Ἐκδόσεις Ἱ. Μονῆς Γενεθλίου τῆς Θεοτόκου)

α) Ὑπάρχουν πολλὰ γεγονότα μεταμορφώσεως 
β) Τί σημαίνει μεταμόρφωση 
γ) Τὸ ὄρος Θαβὼρ καὶ οἱ δύο ἥλιοι 
δ) Τὸ φῶς τοῦ Χριστοῦ εἶναι ἡ δόξα τῆς θεότητος 
ε) Ἡ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ 
ϛ) Ὁ Χριστὸς ἔδειξε τὸ πρωτότυπο τῆς δημιουργίας τοῦ ἀνθρώπου 
ζ) Ἄκτιστο καὶ κτιστὸ φῶς 
η) Ἄκτιστο φῶς, περιγραπτὸ στὸ σῶμα τοῦ Χριστοῦ, ὑπέρφωτος γνόφος 
θ) Ἡ φανέρωση τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ 
ι) Ὁ Μωϋσῆς καὶ ὁ Ἠλίας στὸ Θαβώρ 
ια) Γιατί ἐμφανίσθηκαν οἱ δύο αὐτοὶ Προφήτες 
ιβ) Οἱ τρεῖς Μαθητὲς στὸ Θαβώρ 
ιγ) Ὁ Χριστός, Κέντρο τῆς Παλαιᾶς καὶ Καινῆς Διαθήκης 
ιδ) Τὸ σῶμα τοῦ Χριστοῦ εἶναι ὁμόθεο 
ιε) Διαφορετικὴ μετοχὴ στὴν δόξα τοῦ Θεοὺ 
ιϛ) Τί εἶναι ἡ Ἐκκλησία καὶ ποιὸς ὁ σκοπὸς της 
ιζ) Προσωπικὴ μέθεξη τῆς θεώσεως

.       Ἡ Μεταμόρφωση τοῦ Χριστοῦ ἐπάνω στὸ ὄρος Θαβὼρ ἔγινε λίγο πρὸ τοῦ Πάθους Του, καὶ συγκεκριμένα σαράντα μέρες πρν πάθη κα σταυρωθ. Ἄλλωστε, ὁ σκοπς τς Μεταμορφώσεως ταν ν στηριχθον ο Μαθητς στν πίστη τι ατς εναι Υἱὸς το Θεο κα ν μ κλονισθον γι σα θ βλεπαν τς μέρες κενες. Στὰ τροπάρια τῆς Ἐκκλησίας φαίνεται αὐτὴ ἡ ἀλήθεια. Σὲ ἕνα ψάλλουμε: “Πρὸ τοῦ τιμίου σταυροῦ σου καὶ τοῦ πάθους, λαβὼν οὓς προέκρινας τῶν ἱερῶν μαθητῶν πρὸς τὸ Θαβώριον Δέσποτα, ἀνῆλθες ὄρος”. Καὶ στὸ Κοντάκιο τῆς ἑορτῆς λέγεται: “…ἵνα ὅταν σὲ ἴδωσιν σταυρούμενον τὸ μὲν πάθος νοήσωσιν ἑκούσιον τῷ δὲ κόσμω κηρύξωσιν ὅτι σὺ ὑπάρχεις ἀληθῶς τοῦ Πατρὸς τὸ ἀπαύγασμα”.
.       Ἑπομένως, κανονικὰ ἡ Μεταμόρφωση τοῦ Χριστοῦ ἔπρεπε νὰ ἑορτάζεται τὸν μήνα Μάρτιο, ἀνάλογα μὲ τὸ πότε ἑορτάζεται κάθε χρόνο τὸ Πάσχα. Ἐπειδή, ὅμως, ὁ χρόνος αὐτὸς συμπίπτει μὲ τὴν περίοδο τῆς Τεσσαρακοστῆς καὶ δὲν θὰ μποροῦσε νὰ ἑορτασθῆ πανηγυρικά, γι᾽ αὐτὸ ἡ ἑορτὴ μεταφέρθηκε τὴν 6η Αὐγούστου. Ἡ ἡμερομηνία αὐτὴ δὲν εἶναι τυχαία, ἀφοῦ προηγεῖται σαράντα ἡμέρες ἀπὸ τὴν ἑορτὴ τῆς Ὑψώσεως τοῦ Τιμίου Σταυροῦ (14 Σεπτεμβρίου), ἡ ὁποία εἶναι σὰν τὴν Μ. Παρασκευή.
.       Τὰ γεγονότα τῆς ἑορτῆς διασώζονται καὶ ἀπὸ τοὺς τρεῖς λεγομένους συνοπτικοὺς Εὐαγγελιστές, γιατί ἡ Μεταμόρφωση ἀποτελεῖ κεντρικὸ γεγονὸς στὴν ζωὴ τοῦ Χριστοῦ καὶ περικλείει πολλὰ θεολογικὰ μηνύματα. (Μάτθ. ιζ᾽ 1-8, Μάρκ. θ᾽ 2-8, Λουκ. θ᾽ 28-36).

 Α᾽. Ὑπάρχουν πολλὰ γεγονότα μεταμορφώσεως

.      Ἡ Μεταμόρφωση τοῦ Χριστοῦ ἀποτελεῖ ἕνα κορυφαῖο γεγονὸς στὴν ζωὴ τῶν Μαθητῶν, ποὺ ἔχει σχέση μὲ τὴν Πεντηκοστή, ἀφοῦ πρόκειται γιὰ μεγάλη ἐμπειρία τοῦ Θεοῦ. Βέβαια, ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ τῆς Μεταμορφώσεως καὶ τῆς Πεντηκοστῆς, ἀπὸ τὴν ἄποψη ὅτι οἱ Μαθητὲς κατὰ τὴν Μεταμόρφωση δὲν ἦταν ἀκόμη μέλη τοῦ θεωθέντος Σώματος τοῦ Χριστοῦ, ὅπως ἔγιναν τὴν ἡμέρα τῆς Πεντηκοστῆς.
.       Ὡστόσο, ὑπάρχουν καὶ ἄλλα γεγονότα στὴν ζωὴ τοῦ Χριστοῦ ποὺ συνιστοῦν μία μεταμόρφωση, ἀφοῦ οἱ Μαθητὲς ἀξιώθηκαν νὰ δοῦν μερικὲς ἀκτίνες τῆς θεότητος τοῦ Χριστοῦ. Θὰ παρατεθοῦν δύο ἀπὸ αὐτὰ τὰ γεγονότα.
.       Πρώτη ἦταν ἡ κλήση τῶν δύο Μαθητῶν, στοὺς ὁποίους ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Βαπτιστὴς ὑπέδειξε τὸν Χριστό. Οἱ Μαθητὲς μόλις ἄκουσαν τὸν Τίμιο Πρόδρομο νὰ λέγη: “ἴδε ὁ ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ”, τὸν ἀκολούθησαν. Καὶ τότε “στραφεὶς ὁ Ἰησοῦς καὶ θεασάμενος αὐτοὺς ἀκολουθοῦντας”, τοὺς ρώτησε τί ζητοῦν. Στὴν ἐρώτησή τους, ποῦ μένει, τοὺς κάλεσε νὰ ἔλθουν κοντά Του. Καὶ σημειώνει ὁ ἱερὸς Εὐαγγελιστής: “ἦλθον οὖν καὶ εἶδον ποῦ μένει, καὶ παρ᾽ αὐτῷ ἔμειναν τὴν ἡμέραν ἐκείνην” (Ἰω. α´, 35-39). Τὸ ὅτι ὁ Χριστὸς ἔστρεψε τὸ πρόσωπό Του καὶ τοὺς εἶδε, σημαίνει ὅτι ἀποκάλυψε τὴν δόξα τοῦ προσώπου Του σὲ ἕνα μικρὸ βαθμό, πράγμα ποὺ τοὺς παρακίνησε νὰ θέλουν νὰ μείνουν μαζί Του. Ἡ οἰκία τοῦ Χριστοῦ εἶναι τὸ φῶς, ἀφοῦ ὡς Θεὸς “φῶς οἰκῶν ἀπρόσιτον”, καὶ τὸ ὅτι ἔμειναν ἐκείνη τὴν ἡμέρα στὴν οἰκία σημαίνει ὅτι οἱ Μαθητὲς ἔμειναν μία ὁλόκληρη μέρα στὴν θεωρία τοῦ ἀκτίστου Φωτός.
.      Ἔτσι καταλαβαίνουμε ὅτι κλήση τν Μαθητν δν ταν μία πλ πρόσκληση στν ποία νταποκρίθηκαν, πειδ εχαν μεγάλο ζλο, λλ ταν καρπς θεωρίας κα ποκαλύψεως. Καὶ δείχνει, ὅπως λέγει ὁ ἱερὸς Θεοφύλακτος, ὅτι σὲ αὐτοὺς ποὺ ἀκολουθοῦν τὸν Χριστό, Ἐκεῖνος δείχνει τὸ πρόσωπό Του, τὴν δόξα τοῦ προσώπου Του, γιατί ἂν δὲν ἀκολουθήση κανεὶς διὰ τῆς πράξεως τὸν Χριστό, δὲν μπορεῖ νὰ φθάση στὴν θεωρία, ἀφοῦ ὁ “μὴ καθάρας ἑαυτόν, καὶ διὰ τῆς καθάρσεως ἀκολουθήσας, πῶς ἐν γνώσει φωτισθήσεται;”.
.      Δεύτερη περίπτωση εἶναι ἡ κλήση τῶν Μαθητῶν μεταξὺ τῶν ὁποίων συγκαταλεγόταν καὶ ὁ Ἀπόστολος Πέτρος. Τοὺς συνάντησε ὁ Χριστὸς μετὰ τὴν ἀποτυχημένη ἁλιεία καὶ τοὺς διέταξε νὰ ρίξουν ξανὰ τὰ δίκτυα στὴν λίμνη. Ὅταν παρὰ πᾶσαν προσδοκία συνέλαβαν πολλὰ ψάρια, ὁ Σίμων Πέτρος ἔπεσε στὰ πόδια τοῦ Χριστοῦ καὶ εἶπε: “ἔξελθε ἀπ᾽ ἐμοῦ, ὅτι ἀνὴρ ἁμαρτωλὸς εἰμί, Κύριε”. Καὶ δικαιολογεῖ ὁ Εὐαγγελιστὴς Λουκᾶς: “Θάμβος γὰρ περιέσχεν αὐτὸν καὶ πάντας τοὺς σὺν αὐτῷ ἐπὶ τῇ ἄγρᾳ τῶν ἰχθύων ᾗ συνέλαβον” (Λουκ. ε´ 1-11). Ἡ αἴσθηση τοῦ Ἀποστόλου Πέτρου, ὅτι ἦταν ἁμαρτωλός, ἦταν καρπὸς καὶ ἀποτέλεσμα τοῦ θάμβους, καὶ τῆς ἐκστάσεως, στὴν ὁποία περιῆλθε μὲ τὸ θαῦμα. Πρόκειται γι τν μπειρία τς δόξης το Θεο, τν ασθηση τς παρουσίας το Υο κα Λόγου το Θεο, λλ κα τς δικς του καθαρσίας, τς μαρτωλότητος. Ατ τ γεγονός, ν συγκριθ μ παράλληλα ποκαλυπτικ γεγονότα τς Παλαις κα Καινς Διαθήκης, δείχνει τι δν εναι να θάμβος πο προέρχεται π ξωτερικ γεγονότα, λλ π ποκάλυψη τς δόξης το Θεο.

 Β´ Τί σημαίνει «μεταμόρφωση»

.      Ἡ λέξη μεταμόρφωση δηλώνει τὴν ἀλλαγὴ τῆς μορφῆς. Δηλαδὴ σὲ μία συγκεκριμένη στιγμὴ ὁ Χριστὸς ἀποκάλυψε αὐτὸ ποὺ κρυπτόταν, φανέρωσε τὴν δόξα τῆς θεότητος, μὲ τὴν ὁποία ἦταν ἑνωμένη ἡ ἀνθρώπινη φύση ἀπὸ τὴν στιγμὴ τῆς συλλήψεως στὴν κοιλία τῆς Θεοτόκου. Ὁ Χριστὸς μὲ τὴν μεγάλη Του φιλανθρωπία κάλυπτε αὐτὸ ποὺ εἶχε πάντοτε, ὥστε νὰ μὴ “καοῦν” οἱ Μαθητές, λόγῳ τῆς ἀκαταλληλότητός τους, ἐπειδὴ δὲν εἶχαν ἀκόμη προετοιμασθῆ.
.      Ὁ Χριστὸς ἐκείνη τὴν ὥρα μεταμορφώθηκε, “οὒχ ὃ οὐκ ἦν προσλαβόμενος, οὐδὲ εἰς ὅπερ οὐκ ἦν μεταβαλόμενος, ἀλλ᾽ ὅπερ ἦν τοῖς οἰκείοις μαθηταῖς ἐκφαινόμενος” (ἅγ. Ἰωάννης Δαμασκηνός). Αὐτὸ σημαίνει ὅτι ὁ Χριστὸς δὲν προσέλαβε κάτι ποὺ δὲν εἶχε, οὔτε μεταβλήθηκε σὲ κάτι ποὺ δὲν ἦταν, ἀλλὰ φανέρωσε στοὺς Μαθητάς Του αὐτὸ ποὺ ἦταν. Οὐσιαστικά, ὅταν κάνουμε λόγο γιὰ Μεταμόρφωση, ἐννοοῦμε ὅτι ἔδειξε τὴν δόξα τῆς θεότητός Του, ποὺ τὴν κρατοῦσε ἀφανῆ στὸ φαινόμενο σῶμα, ἐπειδὴ οἱ ἄνθρωποι δὲν μποροῦσαν νὰ τὴν ἀντικρύσουν.
.       Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος θὰ πῆ ὅτι ὁ Χριστὸς δὲν ἔδειξε ὁλόκληρη τὴν θεότητα, ἀλλὰ μία μικρὴ ἐνέργειά της. Καὶ αὐτὸ τὸ ἔκανε ἀφ᾽ ἑνὸς μὲν γιὰ νὰ πληροφορήση γιὰ τὸ ποιὰ εἶναι ἡ θεϊκὴ δόξα τῆς Βασιλείας, ἀφ᾽ ἑτέρου δὲ ἀπὸ φιλανθρωπία, ὥστε νὰ μὴ χάσουν καὶ τὴν ζωή τους ἀκόμη, βλέποντας ὁλόκληρη τὴν δόξα τῆς θεότητος. Γι᾽ αὐτό, τ μυστήριο τς Μεταμορφώσεως εναι κα ποκάλυψη τς Βασιλείας, λλ κα κφραση τς γάπης κα τς φιλανθρωπίας το Θεο.
.       Γίνεται λόγος στὰ λειτουργικὰ κείμενα ὅτι κατὰ τὴν Μεταμόρφωση ὁ Χριστὸς θεούργησε τὴν ἀνθρώπινη φύση ποὺ προσέλαβε. Αὐτό, ὅμως, λέγεται μὲ μία ὁρισμένη ἔννοια καὶ δὲν σημαίνει ὅτι τότε μόνο θεουργήθηκε ἡ ἀνθρώπινη φύση. Κατὰ τὸν ἅγιο Ἰωάννη τὸν Δαμασκηνὸ ἡ ἀνθρώπινη φύση θεουργήθηκε, δηλαδὴ θεώθηκε, ἀπὸ τὴν ὑποστατικὴ ἕνωση καὶ κοινωνία μὲ τὸν Θεὸ Λόγο, ποὺ ἔγινε ἀπὸ τὴν στιγμὴ τῆς συλλήψεώς Του στὴν κοιλία τῆς Θεοτόκου, τὴν ἡμέρα τοῦ Εὐαγγελισμοῦ. Τότε, ἡ θεότητα θέωσε τὴν ἀνθρώπινη φύση, ἐνῶ ἡ ἀνθρώπινη φύση θεώθηκε (ἅγ. Γρηγόριος Θεολόγος). Κατ τν Μεταμόρφωση το Χριστο φανερώθηκε στος Μαθητς ατ θεουργηθεσα νθρώπινη φύση π τν πρόσληψή της π τν Θε Λόγο. Προηγουμένως ἦταν ἄγνωστη, τώρα ἔγινε φανερά. Μὲ αὐτὴν τὴν ἔννοια γίνεται λόγος σὲ μερικὰ τροπάρια γιὰ θεουργία τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως κατὰ τὴν Μεταμόρφωση.
.       Αὐτὸ ἀκριβῶς τὸ γεγονὸς μᾶς ὁδηγεῖ στὴν ἄποψη ὅτι στ Θαβρ δν χουμε μόνο Μεταμόρφωση, ποκάλυψη το Χριστο, ἀφοῦ πραγματικὰ τότε ἔδειξε μερικὲς ἀκτίνες τῆς θεότητός Του, λλ κα μεταμόρφωση τν Μαθητν. Ο Μαθητς ξιώθηκαν ν δον τν θεουργία τς νθρωπίνης φύσεως το Χριστο, κριβς γιατί μεταμορφώθηκαν ατο ο διοι. Οἱ Πατέρες κάνουν λόγο γιὰ ἐναλλαγὴ τῶν Μαθητῶν. νηλλάγησαν ον κα οτω τν ναλλαγν εδον (ἅγ. Γρηγόριος Παλαμᾶς). Αὐτὸ σημαίνει ὅτι ὑπάρχει ἐναλλαγή, Μεταμόρφωση τοῦ Χριστοῦ, ἀλλὰ αὐτὸ ἔγινε γνωστό, γιατί ὑπῆρξε καὶ ἐναλλαγή, μεταμόρφωση τῶν Μαθητῶν.
.       Ἡ μεταμόρφωση τῶν Μαθητῶν ἔγινε σὲ ὅλη τους τὴν ψυχοσωματικὴ ὕπαρξη. Οἱ Μαθητὲς δὲν εἶδαν τὸ θεῖο φῶς μόνο μὲ τὸν νοῦ τους, ποὺ εἶναι ὁ ὀφθαλμὸς τῆς ψυχῆς, ἀλλὰ καὶ μὲ αὐτὲς τὶς σωματικὲς αἰσθήσεις, οἱ ὁποῖες ὅμως προηγουμένως δυναμώθηκαν ἀπὸ τὴν ἄκτιστη ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ καὶ μεταμορφώθηκαν, γιὰ νὰ τὸ δοῦν. Οἱ σωματικοὶ ὀφθαλμοὶ εἶναι τυφλοὶ ὡς πρὸς τὸ φῶς τοῦ Θεοῦ, ἐπειδὴ οἱ ὀφθαλμοὶ τοῦ ἀνθρώπου εἶναι κτιστοὶ καὶ δὲν μποροῦν νὰ δοῦν τὸ ἄκτιστο Φῶς. Γι᾽ αὐτὸ καὶ ἀλλοιώθηκαν ἀπὸ τὴν ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ καὶ ἀξιώθηκαν νὰ δοῦν τὴν δόξα τοῦ Θεοῦ (ἅγ. Γρηγόριος Παλαμᾶς).

Γ´ Τὸ ὄρος Θαβὼρ καὶ οἱ δύο ἥλιοι

.       Γιὰ νὰ δείξη ὁ Χριστὸς τὴν δόξα τῆς θεότητός Του, ἀνέβηκε στὸ ὄρος Θαβώρ. Θὰ μποροῦσε αὐτὸ νὰ γίνη καὶ σὲ μία πεδιάδα, σὲ ἕνα ἀπόμακρο μέρος. Γιατί ὅμως προτιμήθηκε τὸ ὄρος;
.       Στὴν παλαιὰ ἐποχὴ συνηθιζόταν ὅλα τὰ μεγάλα γεγονότα νὰ γίνωνται σὲ ὑψηλότερο μέρος, σὲ ὑψηλὰ καὶ χαμηλὰ βουνά, ὅπως ἀκριβῶς ἔκαναν καὶ οἱ εἰδωλολάτρες ποὺ πάνω στὰ βουνὰ τελοῦσαν τὶς θυσίες τους. Ὁ Χριστὸς δείχνει τὸ μεγαλεῖο της δόξης Του ἐπάνω στὸ ὄρος Θαβώρ, ἀφοῦ ἡ φανέρωση τῆς θεουργίας τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως εἶναι τὸ μεγαλύτερο γεγονὸς μέσα στὴν ἱστορία τῆς ἀνθρωπότητος.
.       Ἔπειτα, ὅπως εἶπε ὁ Χριστός, ἦλθε γιὰ νὰ ἀναζητήση τὸ πλανώμενο πρόβατο, τὸ ὁποῖο χάθηκε στὰ βουνά. Ἑπομένως, ὁ Χριστὸς ἀνῆλθε στὸ ὄρος γιὰ νὰ δείξη ὅτι Αὐτὸς βρῆκε τὸ πλανηθὲν πρόβατο καὶ τὸ ἐλευθέρωσε ἀπὸ τὴν ἁμαρτία καὶ τὸν διάβολο, ὅτι αὐτὸς εἶναι ὁ πραγματικὸς ποιμὴν τῶν ἀνθρώπων (ἅγ. Γρηγόριος Θεολόγος).
.       νάβαση κόμη στ ὄρος δείχνει ὅτι, ὅσοι θέλουν νὰ δοῦν τὴν δόξα τῆς θεότητος στὴν ἀνθρώπινη φύση τοῦ Λόγου, θὰ πρέπει νὰ ἐξέλθουν ἀπὸ τὴν χθαμαλότητα, νὰ ἀφήσουν τὰ χαμηλὰ καὶ νὰ ἀνεβοῦν ψηλά, δηλαδὴ ν καθαρισθον π λα τ γεώδη πο τος κρατον δεμένους στν γ.
.       Ἡ Μεταμόρφωση τοῦ Χριστοῦ ἔγινε κατὰ τὴν διάρκεια τῆς ἡμέρας, ὁπότε οἱ Μαθητὲς εἶδαν δύο ἡλίους τὸν αἰσθητὸ καὶ τὸν νοητό. Σὲ ἕνα τροπάριό του ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνὸς γράφει: “Ὑπεκρύβη ἀκτῖσι θεότητος αἰσθητὸς ἥλιος ὡς ἐν ὄρει Θαβωρίῳ εἶδε σε μεταμορφούμενον, Ἰησοῦ μου”. Δηλαδή, ὁ αἰσθητὸς ἥλιος κρύφτηκε καὶ ἀφανίστηκε ἀπὸ τὶς ἀκτίνες τῆς θεότητος τοῦ Χριστοῦ. Ἴσως στὴν ἀρχὴ ἔβλεπαν δύο φῶτα, τὸ κτιστὸ καὶ τὸ ἄκτιστο, ὅπως λέγουν οἱ ἅγιοι ποὺ ἔχουν τέτοιες ἐμπειρίες, ἀλλὰ ὅταν εἶδαν μεγαλύτερη ἐνέργεια τῆς θεότητος, τότε χάθηκε τελείως ὁ αἰσθητὸς ἥλιος. Ὁ ἅγιος Ἰσαὰκ ὁ Σῦρος λέγει ὅτι οἱ Μαθητὲς στὸ Θαβὼρ ἔβλεπαν δύο ἡλίους “ἕνα ἐν τῷ οὐρανῷ κατὰ τὸ ἔθος, καὶ ἕνα παρὰ τὸ ἔθος”.
.      Ὁ ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης λέγει ὅτι στὸ ὄρος Θαβώρ, κατὰ τὸν καιρὸ τῆς Μεταμορφώσεως τοῦ Χριστοῦ γινε μέγα κα φοβερ θέαμα. Πρτον, γιατί νέτειλαν δύο λιοι, πράγμα τ ποο δν γνώρισε ποτ κτίση. Δὲν πρόκειται γιὰ τὸν ἕνα ἥλιο ποὺ φαίνεται πρὶν τὴν ἀνατολὴ τοῦ ἡλίου, τὸν λεγόμενο παρήλιο, τὸ εἴδωλο τοῦ ἡλίου, καὶ στὴν συνέχεια ἐμφανίζεται ὁ πραγματικὸς ἥλιος, ἀλλὰ γιὰ δύο ἡλίους, καὶ μάλιστα κατὰ τὴν μεσημβρία. Δεύτερον, εναι φοβερ θέαμα, γιατί νας εναι ασθητς λιος κα νέτειλε π τος ορανος κα λλος νοητός, πο νέτειλε π τν γ. Αὐτὸς ὁ δεύτερος ἥλιος ἦταν ἀσυγκρίτως ἀνώτερος ἀπὸ τὸν αἰσθητὸ ἥλιο, ποὺ ἀνέτειλε ἀπὸ τοὺς οὐρανούς. Καὶ ὅπως μὲ τὴν ἀνατολὴ τοῦ αἰσθητοῦ ἡλίου ἐξαφανίζονται ὅλα τὰ ἀστέρια τοῦ οὐρανοῦ, ἔτσι καὶ μὲ τὴν ἀνατολὴ τοῦ ἡλίου τῆς δικαιοσύνης ἐξαφανίστηκαν καὶ οἱ ἀκτίνες τοῦ αἰσθητοῦ ἡλίου.
.       Βέβαια, τὴν δόξα τοῦ νοητοῦ ἡλίου δὲν εἶδαν ὅλοι οἱ ἄνθρωποι στὴν γῆ ἐκείνη τὴν στιγμή, παρὰ μόνο οἱ τρεῖς Μαθητὲς καὶ οἱ Προφῆτες, ποὺ ἐμφανίστηκαν. Ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς λέγει ὅτι τὸν αἰσθητὸ ἥλιο ποὺ ἀνατέλλει τὸν βλέπουν ὅλοι ὅσοι κατοικοῦν στὴν γῆ, ἐκτὸς βέβαια, ἂν κανεὶς εἶναι τυφλός, ἐνῶ τὸν νοητὸ ἥλιο τῆς δικαιοσύνης τὸν βλέπουν ὅσοι εἶναι κατάλληλοι καὶ ἑτοιμασμένοι. Καὶ ἀναλύοντας αὐτὴν τὴν σκέψη του λέγει ὅτι τὸν αἰσθητὸ ἥλιο, ἐπειδὴ εἶναι ἄψυχος, ἄλογος καὶ δὲν ἔχει βούληση, τὸν βλέπουν ὅλοι οἱ ἄνθρωποι, ἐνῶ ὁ νοητὸς ἥλιος δὲν ἔχει μόνον φύση καὶ φυσικὴ λαμπρότητα καὶ δόξα, ἀλλὰ καὶ θέληση κατάλληλη, καὶ γι᾽ αὐτὸ ἐμφανίζεται σὲ ὅσους αὐτὸς θέλει καὶ ἐὰν καὶ ὅσο καιρὸ θέλει. Ἑπομένως, τὸ νοητὸ καὶ ἄκτιστο φῶς τὸ βλέπουν ὅσοι ἀξιώνονται ἀπὸ τὸν Θεὸ αὐτῆς τῆς ἐμπειρίας, ἀφοῦ ὁ Θεὸς ἀποκαλύπτει τὸν Ἑαυτό Του σὲ ὅσους θέλει, καὶ αὐτὴ ἡ ἀποκάλυψη εἶναι ἀνάλογη μὲ τὴν πνευματικὴ κατάσταση τῶν ἀνθρώπων ποὺ ἀξιώνονται τῆς ἀποκαλυπτικῆς ἐμπειρίας.

Δ´ Τὸ φῶς τοῦ Χριστοῦ εἶναι ἡ δόξα τῆς θεότητος

.       Τονίσαμε προηγουμένως ὅτι τὸ φῶς αὐτὸ ποὺ εἶδαν οἱ Μαθητὲς ἐπάνω στὸ ὄρος Θαβὼρ δὲν ἦταν μία κτιστὴ πραγματικότητα, ἀλλὰ τὸ φῶς τῆς θεότητος. Ἀκόμη, δὲν ἦταν μία κεκρυμμένη τρίτη φύση στὸν Χριστό, ἀλλὰ ἡ θεότης ποὺ θεούργησε τὴν ἀνθρώπινη φύση. Ὁ Χριστός, δηλαδή, εἶχε δύο φύσεις, τὴν θεία καὶ τὴν ἀνθρώπινη, ἑνωμένες στὴν ὑπόστασή Του ἀτρέπτως, ἀσυγχύτως, ἀχωρίστως, ἀναλλοιώτως, ἀδιαιρέτως. Ο Μαθητς ξιώθηκαν ν δον ατν τν δόξα τς θεότητος στν νθρώπινη φύση το Λόγου.
.       Εἶναι βασικὴ διδασκαλία τῆς Ἐκκλησίας ὅτι κάθε οὐσία ἔχει καὶ τὴν ἐνέργειά της. Ἐὰν ἡ οὐσία εἶναι ἄκτιστη καὶ ἡ ἐνέργειά της εἶναι ἄκτιστη, ἐὰν ἡ οὐσία εἶναι κτιστὴ καὶ ἡ ἐνέργειά της εἶναι κτιστή. Ἐπίσης, ὅπως λέγει ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός, ἄλλο εἶναι ἡ οὐσία ἢ φύση, ἄλλο εἶναι ἡ ἐνέργεια, ἄλλο εἶναι ὁ ἐνεργῶν, καὶ ἄλλο εἶναι τὸ ἐνέργημα, τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐνεργείας. Ἡ ἐνέργεια εἶναι ἡ δόξα τῆς οὐσίας, ἀλλὰ ὁ ἐνεργῶν εἶναι τὸ πρόσωπο. Αὐτὸ σημαίνει ὅτι τὰ Πρόσωπα τῆς Ἁγίας Τριάδος ἔχουν κοινὴ φύση καὶ ἐνέργεια. Ἐμεῖς οἱ ἄνθρωποι, ὅπως διδάσκουν οἱ Πατέρες, δὲν βλέπουμε, οὔτε μετέχουμε τῆς φύσεως τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ τῆς ἐνεργείας Του. Ἑπομένως, ο Μαθητς στ Θαβρ δν εδαν τν φύση το Θεο, λλ τν νέργειά Του στν νθρώπινη φύση το Λόγου.
.       Τ φς στ ὄρος Θαβρ ταν δόξα τς θεότητος. Κατὰ τὸν ἅγιο Ἰωάννη τὸν Δαμασκηνό, ἡ λέξη θεότητα δηλώνει τὴν φύση τοῦ Θεοῦ καὶ τὴν ἐνέργειά Του, ἐνῶ ἡ λέξη Θεὸς δηλώνει τὸ πρόσωπο, τὴν ὑπόσταση. Δὲν μποροῦμε νὰ ἀποκαλέσουμε θεότητα μόνο τὸν Πατέρα ἢ μόνο τὸν Υἱὸ ἢ μόνο τὸ Ἅγιον Πνεῦμα. Μποροῦμε νὰ λέμε ὁ Θεὸς Πατήρ, ὁ Θεὸς Λόγος, τὸ Θεῖον Πνεῦμα, ποτὲ ὅμως ἡ θεότητα τοῦ Πατρός, σὰν νὰ εἶναι κάτι ξεχωριστὸ ἀπὸ τὴν θεότητα τοῦ Υἱοῦ καὶ τὴν θεότητα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος.
.       Ἡ λέξη θεότητα, ἐπειδὴ δηλώνει τὴν φύση, μπορεῖ νὰ ἀποδοθῆ καὶ στὴν ἐνέργεια, γι᾽ αὐτὸ μποροῦμε νὰ κάνουμε λόγο γιὰ “ὑπερκειμένη θεότητα”, ποὺ δηλώνει τὴν φύση, ἡ ὁποία εἶναι παντελῶς ἀμέθεκτη, καὶ “ὑφειμένη θεότητα”, ποὺ δηλώνει τὴν ἐνέργεια, ποὺ εἶναι μεθεκτὴ ἀπὸ τὸν ἄνθρωπο. Πάντως ἡ θεότητα εἶναι μία καὶ στὶς τρεῖς ὑποστάσεις (ἅγ. Γρηγόριος Παλαμᾶς).
.       Ἡ λέξη θεότητα εἶναι πολυσήμαντη καὶ δείχνει διάφορες θεολογικὲς ἀλήθειες. Ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς δίνει μερικὲς ἑρμηνευτικὲς ἀναλύσεις ποὺ δηλώνουν τὴν ἐτυμολογία καὶ τὴν προέλευση τῆς λέξεως αὐτῆς. Λέγεται θεότητα “ἀπὸ τοῦ θεῖν καὶ φθάνον πανταχόθεν”, καὶ δηλώνει τὴν ἁπανταχοῦ παρουσία τοῦ Θεοῦ. Προέρχεται ἀκόμη ἡ λέξη ἀπὸ τὸ “ἀποθέοντα καὶ διαφεύγοντα πανταχόθεν”, καὶ δηλώνει τὸ μηδαμοῦ εἶναι, κατὰ τὴν οὐσία καὶ φύση. Λέγεται θεότητα, “ἀπὸ τοῦ αἴθειν, τουτέστιν καίειν τε καὶ ἀναλίσκειν πᾶσαν μοχθηρίαν” καὶ δηλώνει τὴν λαμπρότητα τοῦ Θεοῦ, τὴν ἐνέργειά Του, ποὺ κατακαίει κάθε ἁμαρτωλό. Ἡ λέξη αὐτὴ μπορεῖ νὰ προέρχεται καὶ ἀπὸ τὸ θεᾶσθαι, καὶ δηλώνει ὅτι ὁ Θεὸς βλέπει καὶ γινώσκει τὰ πάντα καὶ πρὶν ἀπὸ τὴν γέννησή τους. Δηλώνει ἀκόμη τὸ προνοεῖν τοῦ Θεοῦ, γιατί συνδέεται μὲ τὸ “ἐφορᾶν καὶ θεᾶσθαι”. Ἐπὶ πλέον λέγεται θεότητα ἀπὸ τὸ θεοποιοῦν. Ὅλες αὐτὲς οἱ ἐτυμολογικὲς ἑρμηνεῖες δείχνουν τὶς ποικίλες ἐνέργειες τοῦ Θεοῦ, ἤτοι τὴν προνοητική, τὴν φωτιστικὴ καὶ θεοποιὸ ἐνέργειά Του, καθὼς ἐπίσης δείχνουν καὶ τὸ ἀμέθεκτο τοῦ Θεοῦ, ὅταν ἡ θεότητα ἀποδίδεται στὴν οὐσία ἢ φύση.
.       Ἡ ὁλοκληρωμένη θεολογικὴ φράση γύρω ἀπὸ τὸ θέμα αὐτὸ εἶναι ὅτι ο Μαθητς πάνω στ Θαβρ δν εδαν τν φύση, λλ τν κτιστη νέργεια το Τριαδικο Θεο στν νθρώπινη φύση το Λόγου.

 Ε´ Ἡ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ

.       Ἡ Μεταμόρφωση τοῦ Χριστοῦ στὸ θαβώριο ὄρος ἔγινε ὕστερα ἀπὸ μία διακήρυξη τοῦ Χριστοῦ. “Ἀμὴν λέγω ὑμῖν, εἰσί τινες τῶν ὧδε ἐστηκότων, οἵτινες οὐ μὴ γεύσωνται θανάτου ἕως ἂν ἴδωσιν τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ ἐληλυθυῖαν ἐν δυνάμει” (Μάρκ. θ´ 1). Καὶ ἀμέσως ὁ Εὐαγγελιστὴς περιγράφει τὸ γεγονὸς τῆς Μεταμορφώσεως ποὺ συνέβη μετὰ ἀπὸ ἕξι ἡμέρες, ἀφοῦ, ὅπως βλέπουμε στὰ Εὐαγγέλια, δὲν παρενεβλήθη κανένα ἄλλο γεγονός, οὔτε διδασκαλία οὔτε θαῦμα. Αὐτὸ σημαίνει ὅτι τὶς ἡμέρες αὐτὲς ποὺ παρενεβλήθησαν μεταξὺ τοῦ λόγου τοῦ Χριστοῦ καὶ τῆς Μεταμορφώσεώς Του τὶς πέρασαν μὲ σιωπή.
.       Λέγονται πολλὰ γιὰ τὸ τί εἶναι ἡ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ. Ἄλλοι ταυτίζουν τὴν Βασιλεία τοῦ Θεοῦ μὲ μία ἐγκόσμια ἐπικράτηση τοῦ θελήματος τοῦ Θεοῦ, ἄλλοι μὲ τὴν μέλλουσα μακαριότητα τῶν δικαίων. Ὅμως, σύνδεση τς Βασιλείας το Θεο μ τν Μεταμόρφωση το Χριστο δηλώνει τι Βασιλεία το Θεο εναι θέα τς κτίστου Χάριτος κα δόξης το Τριαδικο Θεο στν νθρώπινη φύση το Λόγου, κα βέβαια εναι θέωση το νθρώπου.
.       Στὸ σημεῖο αὐτὸ κάνει ὑπέροχες παρατηρήσεις ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς. Διδάσκει ὅτι ἡ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ συνδέεται στενὰ μὲ τὸν βασιλέα, ποὺ εἶναι ὁ Θεός, ὁ Χριστός. Στὸν Χριστὸ ἑνώθηκε ἡ θεία μὲ τὴν ἀνθρώπινη φύση. Ἡ δόξα τῆς θεότητος θεούργησε καὶ ἐλάμπρυνε τὴν ἀνθρώπινη φύση. Γι᾽ αὐτό, ὅπου βρισκόταν ὁ Χριστὸς ἐκεῖ ὑπῆρχε καὶ ἡ Βασιλεία. Δὲν νοεῖται βασιλεὺς χωρὶς βασιλεία, οὔτε βασιλεία χωρὶς βασιλέα. Ἔτσι, βασιλεία τοῦ Θεοῦ χωρὶς τὸν Βασιλέα Χριστὸ δὲν μπορεῖ νὰ νοηθῆ.
.       Ὁ Χριστὸς στὸν λόγο αὐτὸν συνδέει τὴν βασιλεία μὲ τὴν ὅραση, “ἕως ἂν ἴδωσι τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ”. Πρόκειται γιὰ τὴν ὅραση τοῦ ἀκτίστου φωτός. Τὸ “ἐληλυθυῖαν” δὲν σημαίνει ὅτι ἡ Βασιλεία ἔρχεται ἀπὸ κάπου ἀλλοῦ, ἀλλὰ δηλώνει τὸ “φανεροῦσθαι”, ἀφοῦ ὅπου εἶναι ὁ Χριστὸς ἐκεῖ ὑπάρχει ἡ Βασιλεία, γιατί δὲν πρόκειται γιὰ τοπικὴ ἔλευση, ἀλλὰ γιὰ φανέρωση. Καὶ αὐτὴ ἡ φανέρωση-ἀποκάλυψη γίνεται μὲ τὴν ἐνέργεια τοῦ Παναγίου Πνεύματος. Αὐτὸ δηλώνει τὸ “ἐν δυνάμει”. Ὁ ἄνθρωπος εἶναι ἀδύνατος νὰ δῆ τὴν δόξα τοῦ Θεοῦ, ἂν οἱ ψυχοσωματικές του αἰσθήσεις δὲν δυναμωθοῦν ἀπὸ τὴν ἄκτιστη ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ.
.       Ἡ Ἐκκλησία καὶ ἡ θεία Εὐχαριστία μποροῦν νὰ ὀνομασθοῦν Βασιλεία τοῦ Θεοῦ, ἂν ὅσοι ζοῦν μέσα σὲ αὐτὴν φθάνουν στὴν θέα τῆς ἀκτίστου δόξης τοῦ Θεοῦ, ποὺ εἶναι ἡ πραγματικὴ Βασιλεία. Ἐὰν μιλομε γι τν κκλησία κα τν Βασιλεία το Θεο κα δν τ συνδέουμε μ τν θεοπτία, τν ραση το κτίστου φωτός, τότε σφάλλουμε θεολογικά. Ἄλλωστε, τὰ μυστήρια τῆς Ἐκκλησίας φανερώνουν καὶ ὁδηγοῦν τὸν ἄνθρωπο στὴν Βασιλεία τοῦ Θεοῦ, ἀκριβῶς γιατί συνδέονται πολὺ στενὰ μὲ τὴν καθαρτική, φωτιστικὴ καὶ θεοποιὸ ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ.

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ

ΠΗΓΗ: www.pelagia.org
syndesmosklchi.blogspot.com

, , , ,

  1. Σχολιάστε

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

%d ἱστολόγοι ἔχουν δηλώσει ὅτι αὐτὸ τοὺς ἀρέσει: