ΗΡΩΕΣ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΣΑΛΟΤΗΤΟΣ [Ε´]

Ἥρωες τῆς ἁγίας σαλότητος [Ε´]

Ἀπόσπασμα ἀπὸ τὸ βιβλίο

Εἰρήνης Γκοραΐνωφ: «Οἱ διὰ Χριστὸν Σαλοί»

(μετάφρ. ἐκ τοῦ γαλλικοῦ Μ. Λαγουροῦ-Κουμπέτσου, Ἀθ. Σ. Λαγουρός)
ἐκδ. «ΤΗΝΟΣ»,
β´ἔκδ., Ἀθῆναι 1995, σελ. 34-52

Στοιχειοθεσία «ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ»

Α´ Μέρος: https://christianvivliografia.wordpress.com/2011/07/21/ἥρωες-τῆς-ἁγίας-σαλότητος/
Β´ Μέρος: https://christianvivliografia.wordpress.com/2011/07/23/ἥρωες-τῆς-ἁγίας-σαλότητος-β´/
Γ´ Μέρος: https://christianvivliografia.wordpress.com/2011/07/25/ἥρωες-τῆς-ἁγίας-σαλότητος-γ´/
Δ´ Μέρος: https://christianvivliografia.wordpress.com/2011/07/27/ἥρωες-τῆς-ἁγίας-σαλότητος-δ´/

.     Γιὰ τὸν ἅγ. Ἀνδρέα τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ἄλλο διὰ Χριστὸν σαλὸ λατρεμένο στὸν Βορρᾶ, δὲν διαθέτομε τὶς ἴδιες ἱστορικὲς βεβαιότητες ἀφορῶσες εἴτε στὴν χρονολογία γεννήσεώς του εἴτε σ’ αὐτὴν τοῦ θανάτου του. Ἡ καταγωγὴ του πολὺ περισσότερο δὲν εἶναι καθαρή: οἱ μὲν τὸν ἔλεγαν Σκύθη, οἱ δὲ τὸν θέλουν Σλάβο. Ἡ προσωπικότητα ἀκόμα τοῦ βιογράφου του ἐγείρει ἀμφιβολίες. Καλεῖται Νικηφόρος, ἱερεὺς χάριτι Θεοῦ τῆς μεγάλης Ἐκκλησίας τῆς Βασιλευούσης τῶν πόλεων, ἐπονομαζομένης Ἁγίας Σοφίας, καὶ φέρεται πὼς ἔχει γράψει τὸν ἔνδοξο βίο τοῦ σεβαστοῦ Ἀνδρέου, ὅπως τὸν παρατήρησε μὲ τὰ ἴδια του τὰ μάτια καὶ ὅπως τὸν γνώρισε ἀπὸ τὰ λεγόμενα τοῦ ἐνδόξου ἐπισκόπου Ἐπιφανίου. Παραδίδει ὡς ἡμέρα τελευτῆς τοῦ Ἁγίου τὴν 28 Μαΐου, συγχρόνως ὑπόσχεται νὰ ἀναφέρει τὸ ἔτος, λέγοντας μόνον πὼς ὁ μεγάλος βυζαντινὸς κύριος, τοῦ ὁποίου ὑπῆρξε δοῦλος, ζοῦσε ἐπὶ αὐτοκράτορος Λέοντος τοῦ Μεγάλου (457-474) καὶ πὼς ὁ Δανιὴλ ὁ Στυλίτης († 489) ἦταν σύγχρονός του˙ κάτι ποὺ φέρνει ἀντίρρηση στὸν ἰσχυρισμό, πὼς ὁ Ἀνδρέας, ἀφ’ ὅτου «τρελάθηκε», ἄρχισε νὰ «παιδιαρίζει» μιμούμενος τὸν Συμεὼν τὸν Σαλό, ὁ ὁποῖος εἶχε πεθάνει, ὅπως γνωρίζομε, στὰ τέλη τοῦ 6ου αἰ. Ἡ εἰσβολὴ ξένου λεξιλογίου στὴν γλώσσα, ἡ συχνὴ ἀναφορὰ τῶν «σαρακηνῶν» καὶ «ἀγαρηνῶν», οἱ ὁποῖοι κατὰ τὸν 5ο ἀκόμη αἰώνα δὲν ἐνοχλοῦσαν τὴν εἰρήνη τῶν κατοίκων τῆς Πόλεως, καθὼς καὶ ἡ καθυστερημένη ἀναγνώριση τῆς ἁγιότητος τοῦ Ἀνδρέα ἔκαναν τοὺς Βολλανδιστές, καὶ τοὺς Ἕλληνες νὰ πιστεύουν, πὼς ὁ νεαρὸς Ἀνδρέας, «τῷ γένει Σκύθης», εἶχε ἀγοραστεῖ ὡς σκλάβος ἀπὸ ἕνα μεγάλο βυζαντινὸ κύριο ὀνόματι Θεογνωστό, πρωτοσπαθάριο τοῦ Λέοντος τοῦ Στ΄ τοῦ Σοφοῦ (886-911) καὶ ὄχι τοῦ Λέοντος τοῦ Μεγάλου˙ ὑπῆρξε «πρωτονοτάριος» τοῦ κυρίου του, ὕστερα μοναχὸς καὶ ἐκοιμήθη στὰ 946, 66 χρονῶν μετὰ ἀπὸ τριάντα χρόνια ἁγίας τρέλας.
.      Ἡ βιογραφία, δὲν πρέπει νὰ τὸ ξεχνᾶμε, κυρίως ὅταν πρόκειται γιὰ τοὺς διὰ Χριστὸν σαλούς, εἶναι ἕνα ἰδιαίτερο λογοτεχνικὸ εἶδος. Θὰ ἔχομε τὴν εὐκαιρία νὰ ξαναμιλήσομε γι’ αὐτό. Ὁ Ρῶσος ἱστορικὸς Γκολουμπίνσκυ τὸ καταλάβαινε καλά, ὅταν στὰ τέλη τοῦ 19ου αἰ. ἔγραφε χωρὶς νὰ συγκινεῖται: «Ὁ ἅγιος Ἀνδρέας ζοῦσε στοὺς χρόνους τοῦ αὐτοκράτορος Λέοντος τοῦ Μεγάλου (457-474) ἢ ἀργότερα, δὲν ξέρομε πότε ἀκριβῶς». Οἱ ἀναχρονισμοὶ καὶ οἱ ἀντιδράσεις, τὶς ὁποῖες ἀναφέραμε, θὰ μποροῦσα νὰ ἐξηγηθοῦν μὲ μιὰ κρατοῦσα μέθοδο, κατὰ τὴν ὁποία ἕνα χειρόγραφο θὰ ἀντιγραφεῖ, θὰ ἀναδιασκευασθεῖ καὶ θὰ ξαναστολισθεῖ ἕνα ἢ δυὸ αἰῶνες ἀργότερα. Δὲν ἐνδιαφέρει τόσο ἡ ἱστορικὴ προσωπικότητα ἑνὸς μακαρίου τὸν βιογράφο του, ὅσο ἡ εἰκόνα ποὺ αὐτὸς παρουσιάζει, θέμα θαυμασμοῦ καὶ ἅμιλλας στὸν 5ο ὅπως καὶ στὸν 6ο αἰώνα. Οἱ ἱστορικὲς ἀσάφειες δὲν βλάπτουν ποτέ, στοὺς Ὀρθόδοξους, τὴν πρὸς τὸν ἅγιο εὐλάβεια τοῦ λαοῦ. Γιὰ τοὺς Ρώσους, ὁ Ἀνδρέας ὁ Κωνσταντινουπολίτης εἶναι ὁ πρῶτος σαλὸς ποὺ ἐπικαλεῖται τὴν μητρικὴ στοργὴ τῆς Θεοτόκου. Στὴν Σκέπη της ὀφείλει ὁ Ἀνδρέας τὴν ἀγάπη ποὺ τοῦ προσφέρουν.
.     Ὁ ναὸς τῶν Βλαχερνῶν στὴν Κωνσταντινούπολη, ὁ ὁποῖος βρισκόταν στὰ βορειοανατολικὰ τῆς πόλεως, ἦταν αὐτὸς ποὺ ὁ μακάριος προτιμοῦσε. Χτίστηκε στὰ μέσα τοῦ 5ου αἰῶνος ἀπὸ τὴν αὐτοκράτειρα Πουλχερία, ἀδελφὴ τοῦ Θεοδοσίου τοῦ Νέου (Μικροῦ). Ὅταν ὁ αὐτοκράτωρ Λέων ὁ Μέγας ἦρθε ἀπὸ τὰ Ἱεροσόλυμα, ἐναπέθεσε ἐκεῖ τὴν ἄρραφη ἐσθήτα τῆς Παρθένου Μαρίας. Κάθε Σάββατο ἐτελεῖτο ἐκεῖ ἀγρυπνία. Συνοδευόμενος ἀπὸ τὸν φίλο του, τὸν νεαρὸ εὐγενὴ Ἐπιφάνιο, στὸν ὁποῖον καὶ εἶχε προείπει πὼς θὰ γινόταν πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως, παρευρισκόταν ὁ Ἀνδρέας, ὅταν, γύρω στὶς τρεῖς το πρωί, ἡ Παναγία συμπαραστατουμένη δεξιὰ καὶ ἀριστερὰ ἀπὸ τὸν ἅγιο Ἰωάννη τὸν Πρόδρομο καὶ συγγενή της καὶ τὸν ἅγιο Ἰωάννη τὸν Θεολόγο, τὸν θετὸ υἱό της, διέσχισε τὸν νάρθηκα ἀκολουθούμενη ἀπὸ πλῆθος ψαλλόντων ἁγίων. Ὁ Ἀνδρέας γύρισε πρὸς τὸν Ἐπιφάνιο: «Βλέπεις τὴν Δέσποινά μας, τὴν Παντάνασσα», τὸν ρώτησε. – «Ναί, πάτερ μου, τὴν βλέπω».
.     Ἡ Θεοτόκος γονάτισε μπροστὰ στὴν Ὡραία Πύλη καὶ προσευχήθηκε γιὰ πολὺ «ποτίζοντας τὸ θεῖο Πρόσωπό της μὲ δάκρυα». Προχωρώντας ἐν συνεχείᾳ πρὸς τὸ θυσιαστήριο προσευχήθηκε πάλι γιὰ τὸν λαό. Τέλος, γυρνώντας πρὸς τοὺς πιστοὺς ἔβγαλε τὸ μαφόριό της ποὺ σκέπαζε τὸ κεφάλι της καὶ τὸ ἅπλωσε πάνω ἀπὸ τὸ ἐκκλησίασμα. Ἄστραφτε σὰν ἀστραπὴ καὶ δὲν χάθηκε παρὰ πολλὲς ὧρες ἀργότερα, ἀφ’ ὅτου ἔφυγε ἡ Παναγία.
.     Ἡ Κωνσταντινούπολη, κατὰ μία διαδεδομένη στὴν Ρωσία παράδοση, ἐπολιορκεῖτο τότε ἀπὸ τοὺς ἀπίστους, ἴσως Σλάβους. Ἡ κατάσταση ἦταν σοβαρή. Ἀλλὰ ἐνδυναμωμένοι ἀπὸ τὴν ἐμφάνιση αὐτή, ποὺ ἔγινε γνωστὴ ἀπ’ ἄκρου εἰς ἄκρον τῆς πόλεως, οἱ Ἕλληνες ξαναπῆραν κουράγιο καὶ ἀπέκρουσαν τοὺς πολεμίους. Μία ἑορτὴ καθιερώθηκε εἰς ἀνάμνησιν τοῦ γεγονότος.

«Ἡ παρθένος σήμερον στὸν ναὸ παραμένει
καὶ ἀόρατη προσεύχεται γιὰ μᾶς μὲ τοὺς ἁγίους.
Οἱ ἄγγελοι καὶ οἱ ἐπίσκοποι προσκυνοῦν
οἱ ἀπόστολοι καὶ οἱ προφῆτες ἀγάλλονται
γιὰ μᾶς παρακαλεῖ ἡ Παναγία τὸν Αἰώνιο».

ψάλλει ἡ Ἐκκλησία. Σχεδὸν ξεχασμένη* στὴν Ἑλλάδα ἡ γιορτὴ αὐτὴ ἐπιτελεῖται εὐλαβῶς τὴν 1η Ὀκτωβρίου ἀπὸ τοὺς Ρώσους ὀρθοδόξους. Συγκαταλέγεται ἀνάμεσα στὶς πιὸ λαοφιλεῖς. Ὀνομάζεται ἑορτὴ τῆς Ἁγίας Σκέπης.

 

, , , , , , ,

  1. Σχολιάστε

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

%d ἱστολόγοι ἔχουν δηλώσει ὅτι αὐτὸ τοὺς ἀρέσει: