«ΕΝ ΕΜΟΙ»: ΕΜΠΡΟΘΕΤΟΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΟΖΩΗΣ

ΣΧΟΛΙΟ «ΧΡ. ΒΙΒΛΙΟΓΡ»: Ἡ σημερινὴ (τῶν Ἁγίων Πάντων) εὐαγγελικὴ περικοπὴ περὶ τῆς Ὁμολογίας τοῦ Χριστοῦ, κρύβει μιὰ «ἔκπληξη», τὴν ὁποία ἀποκαλύπτει ὁ θεολογικώτατος νοῦς τοῦ ἐν ἁγίοις πατρὸς ἡμῶν Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ. Ἐπισημαίνει λοιπὸν ὁ ἅγιος ὅτι ὁ Χριστὸς δὲν λέει «ὃς ἂν ὁμολογήσῃ ΕΜΕ», («ὅποιος μὲ ὁμολογήσει», ὅπως πρόχειρα “μεταφράζεται”), ἀλλὰ «ὃς ἂν ὁμολογήσῃ ΕΝ ΕΜΟΙ». Ἀμέσως γίνεται ἀντιληπτὴ ἡ μεγάλη θεολογικὴ διαφορὰ ἀνάμεσα στὶς δύο διατυπώσεις.
.      Τὴν ἀνωτέρω ἐπισήμανση τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου χρησιμοποιεῖ ὁ κ. Φ. Σχοινᾶς στὴν Εἰσήγησή του στὴν Ἡμερίδα (καὶ στὸν ἐκδοθέντα Τόμο, σελ. 75-77) «ΓΛΩΣΣΑ καὶ ΛΑΤΡΕΙΑ-νοησιαρχία ἢ μέθεξη;» (τοῦ Ἱ. Ναοῦ Ἁγ. Παρασκευῆς Ἀττικῆς) ΚΑΤΑ τῆς ἀντικαταστάσεως τῶν λειτουργικῶν κειμένων ἀπὸ μεταφρασμένα. Τὸ κατωτέρω σχετικὸ ἀπόσπασμα ἀναρτᾶται γιὰ τοὺς καλοπροαιρέτους συζητητές, ποὺ θέλουν καὶ μποροῦν νὰ ἀνταλλάσσουν πολιτισμένη ἐπιχειρηματολογία. Αὐτὸ τὸ ὑπογραμμίζει μετ᾽ ἐμφάσεως ἡ «ΧΡ. ΒΙΒΛΙΟΓΡ.», διότι ἂν κρίνει κανένας ἀπὸ τελευταίως ἐκδοθὲν βιβλίο -τὸ ὁποῖο ἐμμέσως πλὴν σαφῶς, μὲ τεχνηέντως ἀντεστραμμένο τίτλο, προσπαθεῖ νὰ προσκομίσει ἐπιχειρήματα ὑπὲρ τῶν “μεταφράσεων” καὶ τῆς “κατανοήσεως”- φαίνεται νὰ ἔχει παγιωθεῖ σὲ ὁρισμένους “μεταφραστικοὺς” κύκλους μιὰ ἀγκυλωμένη ἀντίληψη τύπου «οὐ μὲ πείσεις κἂν μὲ πείσῃς», ἕνας αὐτιστικὸς μονόλογος, ὁ ὁποῖος πεισματικὰ ἀποκρούει κάθε ἔννοια στοιχειώδους συζητήσεως. Ἀλλὰ ἐπ᾽ αὐτοῦ θὰ ἐπανέλθομε.

.       Ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς ἐπισημαίνει ὅτι ὁ Χριστός εἶπε «ὃς ἂν ὁμολογήσῃ ἐν ἐμοί» καί ὄχι ἁπλῶς “ἐμέ”. Τοῦτο δηλοῖ ὅτι ὁ ὁμολογῶν θεαρέστως τόν Χριστόν, τόν ὁμολογεῖ τελῶν ἐν βαθυτάτῳ συνδέσμῳ μετ᾽ Αὐτοῦ μέ τήν χάρη καί τήν βοήθειά Του. Ὁμοίως ὁ Χριστός λέγει «ὁμολογήσω κἀγώ ἐν αὐτῷ» καί ὄχι ἁπλῶς “αὐτόν” δεικνύοντας τήν συνέργεια τοῦ πιστοῦ καί τήν ἀγαθή ἀντίσταση καί καρτερία, πού ἐπέδειξε ὁ ἄνθρωπος στούς ὑπέρ τῆς εὐσεβείας ἀγῶνες του. Ἄρα ὁ ἐμπρόθετος προσδιορισμός διά τῆς «ἐν» δεικνύει τήν κοινότητα τῆς ζωῆς καί τή συνάφεια τοῦ πνεύματος μεταξύ τῶν πιστῶν καί τοῦ Χριστοῦ. Τοὐναντίον εἶπε γιά τούς ἀρνητές «ὅστις δ᾽ ἂν ἀρνήσηταί με ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, ἀρνήσομαι κἀγὼ αὐτὸν ἔμπροσθεν τοῦ Πατρός μου τοῦ ἐν οὐρανοῖς», δείχνοντας ὅτι τίποτε κοινό δέν ὑπάρχει μεταξύ τοῦ Χριστοῦ καί τῶν ἀρνητῶν του. Κατά τά γραφόμενα ὑπό τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ: «“Πᾶς γάρ”, φησίν, “ὃς ἂν ὁμολογήσῃ ἐν ἐμοὶ ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, ὁμολογήσω κἀγὼ ἐν αὐτῷ ἔμπροσθεν τοῦ Πατρός μου τοῦ ἐν οὐρανοῖς”. Ὁρᾶτε ὅτι οὔτε ἡμεῖς δυνάμεθα παρρησιάσασθαι τὴν εἰς Χριστὸν πίστιν καὶ τὴν ὁμολογίαν ἄνευ τῆς παρ᾽αὐτοῦ δυνάμεως καὶ συνεργείας οὔτε ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς παρρησιάσεται ὑπὲρ ἡμῶν ἐν αἰῶνι τῷ μέλλοντι καὶ συστήσει καὶ οἰκειώσει τῷ ἀνωτάτῳ Πατρὶ ἄνευ τοῦ λαβεῖν ἀφ᾽ ἡμῶν τὰς ἀφορμάς; Τοῦτο γὰρ δηλῶν οὐκ εἶπε, πᾶς ὃς ἂν ὁμολογήσῃ με ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, ἀλλά πᾶς ὃς ἂν ὁμολογήσῃ “ἐν ἐμοί”, ὡς ἐν ἐκείνῳ καὶ διὰ τῆς ἐκείνου βοηθείας δυνάμενος παρρησιάσασθαι τὴν εὐσέβειαν. Οὕτω πάλιν, ὁμολογήσω κἀγώ, καὶ οὐκ εἶπεν “αὐτόν”, ἀλλ᾽ “ἐν αὐτῷ”, τουτέστι διὰ τῆς τοῦ ὁμολογοῦντος ἀγαθῆς ἐνστάσεως καὶ καρτερίας, ἣν ἐνεδείξατο ὑπὲρ τῆς εὐσεβείας. Ὅρα γὰρ τί φησιν ἐφεξῆς ἐπὶ τῶν μαλακισθέντων καὶ προδόντων τὴν εὐσέβειαν· “ὅστις δ᾽ ἂν ἀρνήσηταί με ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, ἀρνήσομαι κἀγὼ αὐτὸν ἔμπροσθεν τοῦ Πατρός μου τοῦ ἐν οὐρανοῖς”. Οὐκ εἶπεν ἐνταῦθα, “ὅστις ἀρνήσεται ἐν ἐμοί”· διατί; Ὅτι ἔρημος γενόμενος τῆς παρὰ τοῦ Θεοῦ βοηθείας ἀρνεῖται τὸν Θεὸν ὁ ἀρνούμενος. Διατὶ δὲ ἐγκατελείφθη καὶ ἔρημος ἐγένετο Θεοῦ; Ἐπειδὴ φθάσας αὐτὸς ἐγκατέλιπεν αὐτὸν ἀγαπήσας τὰ πρόσκαιρα καὶ γήϊνα πλέον τῶν παρὰ τοῦ Θεοῦ ἐπηγγελμένων οὐρανίων καὶ αἰωνίων ἀγαθῶν. Οὕτω πάλιν καὶ ὁ Χριστός, ἀρνήσεται οὐκ ἐν αὐτῷ, ἀλλ᾽ αὐτόν, ὡς ἐν αὐτῷ μηδὲν εὑρών, ᾧ χρήσασθαι ἦν ὑπὲρ αὐτοῦ».[Μετάφραση (Π. Κ. Χρήστου): «Διότι λέγει, “ὅποιος ὁμολογήση σ᾽ ἐμένα ἐμπρός στούς ἀνθρώπους, θά ὁμολογήσω καί ἐγώ σ᾽ αὐτόν ἐμπρός στόν Πατέρα μου στούς οὐρανούς”. Βλέπετε ὅτι οὔτε ἡμεῖς δέν μποροῦμε νά προβάλωμε μέ παρρησία τήν πίστι καί τήν ὁμολογία στόν Χριστό χωρίς τήν ἀπό αὐτόν δύναμι καί συνέργεια οὔτε ὁ Κύριός μας Ἰησοῦς Χριστός θά μᾶς ὑπερασπισθῆ στόν μέλλοντα αἰῶνα καί θά μᾶς συστήση καί θά μᾶς οἰκειώση μέ τόν ὕψιστο Πατέρα χωρίς νά λάβη ἀπό ἐμᾶς τίς ἀφορμές; Δηλώνοντας λοιπόν τοῦτο, δέν εἶπε, “ὅποιος μέ ὁμολογήση ἐμπρός στούς ἀνθρώπους”, ἀλλά “ὅποιος ὁμολογήση μέσα σ᾽ ἐμένα”, μέ τήν ἔννοια ὅτι μπορεῖ νά προβάλη μέ παρρησία τήν εὐσέβεια δι᾽ ἐκείνου καί διά τῆς βοηθείας ἐκείνου. Ἔτσι πάλι, “θά ὁμολογήσω κι ἐγώ”, καί δέν εἶπε “αὐτόν” ἀλλά “μέσα σ᾽ αὐτόν”, δηλαδή διά τῆς ἀγαθῆς ἀντιστάσεως καί καρτερίας, τήν ὁποία ἐπέδειξε γιά τήν εὐσέβεια. Πραγματικά βλέπε τί λέγει στή συνέχεια γιά τούς δειλιάσαντας καί προδώσαντας τήν πίστι· “ὅποιος μέ ἀρνηθῆ ἐμπρός στούς ἀνθρώπους, θά τόν ἀρνηθῶ κι ἐγώ ἐμπρός στόν Πατέρα μου στούς οὐρανούς”. Δέν εἶπε ἐδῶ “ὅποιος ἀρνηθῆ μέσα σ᾽ ἐμένα”· γιατί; Διότι ὁ ἀρνούμενος ἀρνεῖται τόν Θεό, ἄν στερηθῆ τήν ἀπό τόν Θεό βοήθεια. Γιατί δέ ἐγκαταλείφθηκε καί ἔμεινε ἔρημος τοῦ Θεοῦ; Ἐπειδή αὐτός ἐπρόλαβε καί τόν ἐγκατέλειψε, ἀφοῦ ἀγάπησε τά πρόσκαιρα καί γήϊνα περισσότερο παρά τά ἐπηγγελμένα ἀπό τόν Θεό οὐράνια καί αἰώνια ἀγαθά. Ἔτσι πάλι καί ὁ Χριστός θ᾽ ἀρνηθῆ ὄχι μέσα σ᾽ αὐτόν ἀλλά αὐτόν, διότι δέν εὑρῆκε σ᾽ αὐτόν τίποτε πού νά μποροῦσε νά χρησιμοποιήση ὑπέρ αὐτοῦ»] (Γρηγορίου Παλαμᾶ, Ὁμιλία ΚΕ´ εἰς τήν Κυριακήν τῶν Ἁγίων Πάντων, 3, Ε.Π.Ε., μετάφραση Π. Κ. Χρήστου, Θεσσαλονίκη 1985, σσ. 130-132.).
.       Διαπιστώνουμε ἀπό τήν ἀνωτέρω ἐκτεθεῖσα μετάφραση τοῦ καθηγητοῦ Παναγιώτη Χρήστου ὅτι εἶναι σχεδόν ἀδύνατη ἡ ἱκανοποιητική ἀπόδοση τῶν ἐμπροθέτων προσδιορισμῶν «ἐν ἐμοί», «ἐν αὐτῷ» πού εἶναι κρίσιμοι γιά τήν διατύπωση τῆς ἐν προκειμένῳ διδασκαλίας τοῦ ἁγίου Γρηγορίου Παλαμᾶ, στήν νεοελληνική.

Διαφήμιση

, , , ,

  1. Σχολιάστε

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

%d ἱστολόγοι ἔχουν δηλώσει ὅτι αὐτὸ τοὺς ἀρέσει: