Ο ΑΓΙΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ ΠΑΛΑΜΑΣ ΠΑΤΕΡΑΣ ΤΗΣ Θ´ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΟΔΟΥ [Α´]

Ο ΑΓΙΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ ΠΑΛΑΜΑΣ ΠΑΤΕΡΑΣ ΤΗΣ Θ´ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΟΔΟΥ
[Α´]

τοῦ Πρωτ. Γεωργίου Μεταλληνοῦ,
ὁμοτ. καθηγ. Θεολ. Σχολῆς Ἀθηνῶν

ἔκδ. Ἱ. Μονῆς Μεγ. Μετεώρου, 2009

.        Σεβαστοὶ πατέρες, ἀγαπητοὶ ἀδελφοί! Ἡ μνήμη τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ συμπίπτει μὲ τὴν 14η Νοεμβρίου. Ἡ Σύνοδος ὅμως τοῦ 1368, ἡ ὁποία διακήρυξε εἰς τὸν κόσμο τὴν ἁγιότητα τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ, λόγῳ τῶν θαυμάτων τὰ ὁποῖα ἐποίει καὶ ὄχι λόγῳ τῆς παιδείας του, οὔτε λόγῳ τῶν συγγραμμάτων του, ποὺ εἶναι τὸ ὑψηλότερο στὴν ἐποχή του ἐπίτευγμα, ἀλλὰ καὶ στὴν κορυφὴ συγχρόνως τῆς ἁγιοπατερικῆς θεολογικῆς παραδόσεως, μετέφερε τὴν μνήμη τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ εἰς τὴν Β´ Κυριακὴ τῶν Νηστειῶν. Εἶναι μία πράξις συμβολικὴ καὶ ἀποφασιστική, διότι ἡ σημερινὴ ἡμέρα τιμᾶται ἀπὸ τοὺς Ὀρθοδόξους ὅλου του κόσμου ὡς ἐπέκταση καὶ προέκταση τῆς Κυριακῆς της Ὀρθοδοξίας. Εναι συνέχεια τς νίκης τς κκλησίας ς σώματος Χριστο κα ν Χριστ κοινωνίας ναντίον τς πλάνης. Δν εναι νίκη προσώπων ναντίον λλων προσώπων, δν εναι νίκη παρατάξεων ναντίον λλης παρατάξεως λλων παρατάξεων, λλ εναι νίκη τς Πίστεως. Ὁ θρίαμβος τῆς Πίστεως ὡς τρόπου σκέψεως, ὡς τρόπου ζωῆς καὶ ἐμπειρίας ἁγιοπνευματικῆς, ποὺ μπορεῖ νὰ ὁδηγήσει τὸν ἄνθρωπο εἰς τὴν θέωση. Εἶναι νίκη δηλαδὴ τῆς σωτηρίας, τὴν ὁποία εἰσήγαγε στὴν ἱστορία ὁ Κύριος ἠμῶν Ἰησοῦς Χριστός, ἄσαρκος εἰς τὴν Παλαιὰ Διαθήκη καὶ ἔνσαρκος εἰς τὴν Καινὴ Διαθήκη.
.        Γιὰ νὰ κατανοήσουμε τὴ σημασία τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ, τὸν ὁποῖο εἰς τὸν τίτλο τῆς ἀποψινῆς ὁμιλίας ὀνομάζουμε Πατέρα τῆς 9ης Οἰκουμενικῆς Συνόδου, θὰ ἤθελα νὰ ὁριοθετήσουμε τὰ συστατικὰ τοῦ τίτλου αὐτοῦ.

Ἡ Προσωπικότητα τοῦ Ἁγίου

.      Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος γεννήθηκε στὴν Κωνσταντινούπολη τὸ 1296 καὶ σπούδασε φιλοσοφία, κυρίως ἀριστοτελική, σὲ τέτοιο βαθμό, ὥστε ὅταν ἔδινε δεκαεξαετὴς τὶς ἐξετάσεις του εἰς τὸ Πανεπιστήμιο τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ὁ μεγάλος λόγιος ὁ Θεόδωρος Μετοχίτης ἐνθουσιασμένος νὰ τοῦ πεῖ: «Παιδί μου, οὔτε ὁ ἴδιος ὁ Ἀριστοτέλης θὰ μποροῦσε νὰ ἐκφραστεῖ κατὰ καλύτερο τρόπο».
.        Θεολογία ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ἐσπούδασε εἰς τὴν Θεολογικὴ Σχολὴ τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας. Δὲν ἦταν κάποιο ἵδρυμα κρατικό, διότι ἡ Θεολογικὴ Σχολὴ εἶναι τὸ μοναστήρι, εἶναι τὸ (κοινοβιακὸ) μοναστήρι. Μέσα στὸ μοναστήρι ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ἔγινε Θεολόγος. Μέσα ἀπὸ τὴν ἄσκηση καὶ τὴν πνευματικὴ ζωή. Εἰς τὸ Παπίκιον Ὅρος, μεταξὺ Μακεδονίας καὶ Θράκης, στὸ Ἅγιον Ὅρος καὶ στὴν Βέροια, μὲ τὴν αὐστηροτάτη ἄσκησή του. Πέντε ἡμέρες τῆς ἑβδομάδος ἦταν ἀπομονωμένος εἰς τὴν ἀναχωρητικὴ ἄσκηση, τὴν βαρεία ἄσκησή του, καὶ δύο ἠμέρες κατέβαινε γιὰ νὰ συζητήσει μὲ τὸ μοναστικὸ σῶμα τὰ προβλήματα, νὰ μετάσχει δηλαδὴ στὴν κοινωνικὴ ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι ζωὴ τῶν συμμοναστῶν του.
.      Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ἀναδείχθηκε σὲ μέγα Θεολόγο τῆς Ἐκκλησίας, διότι εἶχε τὶς κατάλληλες προϋποθέσεις. Ἦταν ὁ Θεολόγος τῆς ἀσκήσεως, τῆς μετανοίας, καὶ ὄχι ὁ Θεολόγος τῶν πτυχίων καὶ τῶν πανεπιστημιακῶν τίτλων. Ἐπιτρέψτε μου νὰ τὸ πῶ. Μὲ ἀξίωσε ὁ Θεός, τὸ λέγω γιατί τώρα βρίσκομαι στὸ τελευταῖο στάδιο τῆς ζωῆς μου, δὲν ξέρω πόσο ὁ Θεὸς θὰ μ᾽ ἀφήσει στὸν κόσμο, ἀγγίζω τὰ ἑβδομήντα. Λέγω συνήθως, ὅσα πτυχία καὶ νὰ ἔχουμε δὲν μᾶς καταξιώνουν ὡς Θεολόγους. Μὲ τὴ Χάρη τοῦ Θεοῦ ἔχω πέντε πανεπιστημιακὰ διπλώματα, τρία πτυχία καὶ δύο «Ντοκτορά», διδακτορικοὺς τίτλους, διδακτορικὸ Θεολογίας καὶ Φιλοσοφίας – Ἱστορίας, αὐτὰ σὲ ξένο Πανεπιστήμιο. Γιατί τὰ εἶπα αὐτά; Γιὰ νὰ ἐπαναλάβω αὐτὸ ποὺ ἀρέσκομαι νὰ λέγω συνήθως, ὅτι ὅλα αὐτά, οἱ τίτλοι καὶ τὰ πτυχία εἶναι μηδὲν καὶ κάτω τοῦ μηδενός, μηδὲν καὶ κάτω τοῦ μηδενός, ἕνα τίποτα. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖο χρειάζομαι καὶ μάλιστα ὡς Κληρικός, εἶναι μία ἀχτίδα τῆς Χάριτος τοῦ Θεοῦ. Λίγη Χάρη Θεοῦ χρειάζομαι, γιὰ νὰ ἀνταποκριθῶ εἰς τὶς ἀπαιτήσεις τοῦ διακονήματος καὶ λειτουργήματός μου, καὶ σ᾽ αὐτὸ πιστεύω ὅτι θὰ συμφωνοῦν ὅλοι οἱ σεβαστοὶ συνάδελφοι ἐν Χριστῷ, ποὺ εἶναι στὸ Ἅγιον Βῆμα.
.      Ἔγινε, λοιπόν, μ᾽ αὐτὴν τὴν Θεολογία συνεχιστὴς τῶν Ἁγίων Πατέρων, ὡς Θεολόγος κατ᾽ ἐξοχὴν τῆς παραδόσεως. Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς ἐντάχθηκε σὲ μία σκυταλοδρομία τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ἡ ὁποία ἀρχίζει μὲ τοὺς Ἀποστόλους, τοὺς Ἀποστολικοὺς Πατέρες, μὲ πρῶτον τὸν Ἅγιο Ἰγνάτιο Ἀντιοχείας, συνεχίζεται μὲ τὸν Ἅγιο Εἰρηναῖο, μὲ τὸν Ἅγιο Κυπριανό, φθάνει στὸ Μέγα Ἀθανάσιο, τοὺς Καππαδόκες Πατέρες, τοὺς Κυρίλλους, τῶν Ἱεροσολύμων καὶ τῆς Ἀλεξανδρείας, καὶ συνεχίζεται αὐτὴ ἡ σκυταλοδρομία μὲ τὸν Μάξιμο τὸν Ὁμολογητή, τὸν Μέγα Φώτιο τὸν 9ο αἰώνα, γιὰ νὰ κορυφωθεῖ τὸν 14ο αἰώνα στὸν Ἅγιο Γρηγόριο τὸν Παλαμὰ καὶ ἐν συνεχείᾳ στοὺς ἁγίους Κολλυβάδες Πατέρες, τοὺς ἡσυχαστὲς τοῦ 18ου αἰώνα.
.          Ἀπὸ τὴν ἄλλη πλευρά, Φώτιος, Γρηγόριος Παλαμᾶς καὶ Μάρκος Εὐγενικὸς εἶναι στὴν εὐθεία γραμμὴ τῆς παραδόσεως, ἡ ὁποία προέβαλε τοὺς ἁγίους Πατέρες, τὴν σκέψη τους καὶ τὴν βιοτή τους ἀπέναντι στὴν ἀλλοτριωμένη καὶ διεστραμμένη Δυτικὴ Χριστιανοσύνη. Παρ᾽ ὅλα αὐτά, ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς -ὁ Θεὸς τὸ ἐπέτρεψε, γιὰ νὰ τὸν δυναμώσει περισσότερο- ἔγινε καὶ ὁμολογητὴς τῆς πίστεως. Κατηγορήθηκε ὡς καινοτόμος καὶ μάλιστα ὡς αἱρετικός. Αὐτὴ ἤτανε ἡ κρίση τοῦ 14ου αἰῶνος.
.        Μετὰ τὴν Πενθέκτη Οἰκουμενικὴ Σύνοδο (691/2) ἔχουμε τέτοια παραδείγματα μέσα στὴ ζωὴ τῆς Ἐκκλησίας, ἀπὸ τὰ τέλη τοῦ 7ου αἰῶνος καὶ ἑξῆς. Οἱ Ἅγιοι νὰ θεωροῦνται ὡς καινοτόμοι, οἱ Ἅγιοι νὰ θεωροῦνται ὡς αἱρετικοί, διότι δὲν συμφωνοῦσαν μὲ μία πολιτικὴ Θεολογία, ἡ ὁποία εἶχε διαδοθεῖ, μὲ Ἱεράρχες καὶ Θεολόγους, οἱ ὁποῖοι προσπαθοῦσαν νὰ τὰ ἔχουν καλὰ μὲ τὴν ἐξουσία, γιὰ νὰ καρποῦνται ὀφέλη γήινα καὶ προσωρινά. Τὸ 1343 ἐφυλακίσθη ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς στὴ φυλακὴ τῶν ἀνακτόρων καὶ τὸ 1344 καταδικάσθηκε σὲ ἀκοινωνησία! Σύνοδοι εἶχαν καταδικάσει παλαιότερα τὸν Ἱερὸ Χρυσόστομο, (σκεφτεῖτε τὸν ἱερὸ Χρυσόστομο!) δύο φορὲς σὲ ἐξορία, ὥστε νὰ πεθάνει στὴν ἐξορία. Ἀνάλογες Σύνοδοι κατεδίκασαν τὸν Ἅγιο Γρηγόριο τὸν Παλαμά, γιατί δὲν ἦταν πρόθυμος νὰ ὑπηρετήσει τὰ συμφέροντα τῶν ἰσχυρῶν τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ χώρου καὶ τῆς πολιτείας. Δὲν εἶναι σπάνιο τὸ φαινόμενο, ἀγαπητοὶ ἀδελφοί, Σύνοδοι ποὺ θεωροῦνται Ὀρθόδοξοι, νὰ ἀθωώνουν τοὺς ἐνόχους καὶ νὰ καταδικάζουν τοὺς Ἁγίους. Αὐτὸ τὸ φαινόμενο, ποὺ σημαίνει διαστροφὴ τῆς Παραδόσεως ἐκ μέρους των, ποὺ ἀποκαλύπτει τὴν ἐκκοσμίκευση τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ χώρου, θὰ συνεχίζεται ὅσο ὑπάρχει ἡ ἁμαρτία, καὶ φοβερὰ ἀποστασία, μέσα στὸ ράσο. Ἔτσι, λοιπόν, -θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε παρενθετικὰ- νὰ προσθέσω κάτι: Συνήθως λέγουν κάποιοι, καὶ δὲν εἶναι ἄστοχο τὸ ἐρώτημα, γιατί δὲν συμμετέχουν καὶ οἱ λαϊκοί, μέλη καὶ αὐτοὶ τοῦ Σώματος τοῦ Χριστοῦ, εἰς τὰς Συνόδους τῆς Ἐκκλησίας. Οἱ Ἅγιοι Πατέρες τὰ ἔχουν διατάξει κατὰ τέτοιο τρόπο, ὥστε δὲν χρειάζεται οὔτε ἐμεῖς οἱ πρεσβύτεροι, οὔτε οἱ λαϊκοὶ νὰ συμμετέχουμε στὶς Συνόδους. Διότι τότε θὰ ἀρχίσει τὸ ἐρώτημα: γιατί αὐτὸς καὶ ὄχι ἐγώ!
.        Ὁ Ἐπίσκοπος μετέχει στὴ Σύνοδο, μεταφέροντας σ᾽ αὐτὴν αὐτούσια τὴ γνώμη τοῦ ποιμνίου του. Ὅταν, λοιπόν, κάθε Ἐπίσκοπος μέσα στὴ Σύνοδο ἐκφράζει τὴν γνώμη τῆς τοπικῆς του ἐκκλησίας, τότε συμμετέχει σ᾽ αὐτήν, ἔμμεσα, καὶ τὸ πλήρωμά της. Φτάσαμε ὅμως σὲ καταστάσεις, ἀγαπητοὶ ἀδελφοί, ποὺ ἄλλη εἶναι ἡ γνώμη τοῦ λαοῦ, ἄλλη εἶναι ἡ γνώμη τῶν πρεσβυτέρων, τοῦ κλήρου τοῦ εὐρυτέρου, ἄλλη εἶναι ἡ γνώμη τῶν Ἐπισκόπων καὶ τελικὰ ἄλλα ἀποφασίζουν οἱ Σύνοδοι. Αὐτὴ εἶναι ἡ κακοτυχία, ἡ ὁποία μᾶς δέρνει. Καὶ θὰ μοῦ ἐπιτραπεῖ ταπεινὰ νὰ ὑποβάλω γονυπετής, τὴν παράκλησή μου στὴν Ἱερὰ Σύνοδο. Ἂς πνεύσει καὶ σ᾽ αὐτὴν ἕνας ἀέρας Πατερικός.
.          Ἂς γίνει καὶ στὴ Σύνοδό μας μία ἀναγέννηση, Πατερικὴ ὅμως καὶ Ἀποστολικὴ καὶ Προφητική. Κι ἂς ἀκούει τὴ φωνὴ τοῦ ποιμνίου -ἡ Σύνοδος-, διότι θὰ ἔλθει ἐποχή, ὅπου οἱ ἀταξίες ποὺ συμβαίνουν στὸ πεζοδρόμιο καθημερινά, θὰ εἰσέλθουν καὶ μέσα στὴν Ἐκκλησία. Μόλις λοκληρωθε σχεδιαζόμενος χωρισμς κκλησίας-Πολιτείας, μ τν πλέον ρνητικ ννοια το ρου, τότε θ καταντήσουμε χειρότερα π τος Παλαιοημερολογίτες. Καὶ ἂν δὲν θελήσουμε μὲ πρώτους τοὺς Ἐπισκόπους μας, τοὺς ὁποίους σέβομαι ἀπόλυτα, ἐὰν δὲν θελήσουμε νὰ σωφρονισθοῦμε καὶ νὰ μὴν προκαλοῦμε τὸν λαὸ τοῦ Θεοῦ, θὰ φθάσουμε σὲ φοβερὲς καταστάσεις στὸ χῶρο τὸν ἐκκλησιαστικό. Δὲν εἶμαι προφήτης, ἀλλὰ ὁ Θεὸς μοῦ ἐπέτρεψε νὰ ἀσχολοῦμαι μὲ τὴν ἐπιστήμη τῆς Ἱστορίας. Ὁ ἱστορικὸς ἐργάζεται πάνω σὲ νομοτέλειες. Ὄχι λοιπὸν μὲ τὴν διαίσθηση Προφήτου, διότι εἶμαι ἀκάθαρτος καὶ ἀσήμαντος, ἀλλὰ μὲ τὴν διαίσθηση ποὺ μοῦ δίνει ὁ χῶρος τῆς Ἱστορίας, προβλέπω ὅτι ἐκεῖ θὰ καταλήξουμε. Κλείνω τὴν παρένθεση.
.          Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ἀπελευθερώθηκε τὸ 1343 καὶ ἀπὸ τὸ 1347 μέχρι τὸ 1359, μέχρι τὴν κοίμησή του, διετέλεσε Ἀρχιεπίσκοπος Θεσ/κης. Τὸ 1368, ὅπως εἶπα, ἡ Σύνοδος τοῦ Πατριαρχείου γιὰ πρώτη φορὰ στὴν ἱστορία ἐπεμβαίνει γιὰ νὰ διακηρύξει, ὄχι νὰ ἁγιοποιήσει, -αὐτὰ εἶναι φράγκικα, δὲν ἔχουμε ἁγιοποίηση- ἀλλὰ ἐπεμβαίνει ἡ Σύνοδος νὰ διακηρύξει τὴν ἁγιότητά του, τὴν ὑπάρχουσα καὶ ἀποδεικνυομένη, ὄχι ἀπὸ τὰ βιβλία του, ἀλλὰ ἀπὸ τὰ θαύματά του.

Θεσμς τν Οκουμενικν Συνοδν

.        Μιλήσαμε ὅμως στὸν τίτλο γιὰ 9η Οἰκουμενικὴ Σύνοδο. Ποιά εἶναι ἡ 9η Οἰκουμενικὴ Σύνοδος, μὲ τὴν ὁποία θὰ συνδέσουμε τὴν παρουσία τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ; Εἶναι γνωστὸ ἀπὸ τὴν Ἱστορία, ὅτι ἔχουμε ἐπίσημα ἑπτὰ Οἰκουμενικὲς Συνόδους. Ἡ Οἰκουμενικὴ Σύνοδος εἶναι τὸ ἀνώτερο κριτήριο τῆς ἐκκλησιαστικότητος. Γιὰ μᾶς τοὺς ὀρθοδόξους ὑψίστη μορφὴ ἐκκλησιαστικοῦ πολιτεύματος εἶναι ἡ Οἰκουμενικὴ Σύνοδος. Κορυφή μας δὲν εἶναι ἕνας ἄνθρωπος, ἕνας Πάπας -ἐδῶ εἶναι οὐσιαστικὴ ἡ διαφορά μας μὲ τὸν παπισμό. Οἱ Προτεστάντες τὰ κατήργησαν ὅλα, καὶ εἶναι πιὸ ἔντιμοι ἀπὸ τοὺς παπικούς. Εἶναι πιὸ ἔντιμοι, γιατί δὲν θέλησαν νὰ κρατήσουν τίποτε ἀπὸ τὴν παράδοση τῆς Ἐκκλησίας καὶ νὰ τὸ διαστρεβλώνουν. Ὁ Παπισμὸς ὅμως ὑποκατέστησε τὴν Οἰκουμενικὴ Σύνοδο μὲ τὸν Πάπα καὶ τὴν ἔκανε ὄργανο τοῦ παπισμοῦ τὴν Οἰκουμενικὴ Σύνοδο, θεραπαινίδα τῶν παπικῶν σχεδίων.
.      Στὴν Ὀρθοδοξία ὑπάρχει καὶ θὰ ὑπάρχει μέχρι τέλους τῆς ἱστορίας, ὡς ὕψιστος θεσμὸς εἰς τὴν ζωήν της, ἡ Οἰκουμενικὴ Σύνοδος. Ἡ Οἰκουμενικὴ Σύνοδος –οἰκουμενικὴ σημαίνει Σύνοδος ὅλου τοῦ κράτους. Κατὰ τὸν ὅρο τοῦ Ξενοφῶντος καὶ στὸ Ἑλληνικὸ Βυζάντιο, στὴν Ἑλληνική, δηλαδή, Ρωμανία, ἡ λέξη “Οἰκουμένη” σημαίνει κατ᾽ οὐσίαν τὸ κράτος, οἰκουμενικὸς διδάσκαλος, οἰκουμενικοὶ πατέρες κ.ο.κ.– ἡ Οἰκουμενικὴ Σύνοδος, λοιπόν, εἶναι ἡ Σύνοδος ὅλου τοῦ κράτους καὶ ἀντιμετωπίζει τὰ μεγάλα προβλήματα τῆς πίστεως καὶ τάξεως τῆς Ἐκκλησίας. Ο Οκουμενικς Σύνοδοι προϋποθέτουν κρίσεις ες τ σμα τς κκλησίας, πο σημαίνει τι πειλεται σωτηρία. Καὶ τότε ἔρχεται ὡς στόμα τῆς Ἐκκλησίας ἡ Οἰκουμενικὴ Σύνοδος, γιὰ νὰ διακηρύξει, σὲ κάθε περίπτωση, τὴν σώζουσα Ἀλήθεια, σύμφωνα μὲ τοὺς Πατέρες, τοὺς Ἀποστόλους, τοὺς Προφῆτες καὶ τὶς Μητέρες ὅλων τῶν αἰώνων. Ἔχουμε ἐπὶ παραδείγματι τὴν 1η καὶ τὴν 2α Οἰκ. Σύνοδο, 325 καὶ 381, οἱ ὁποῖες ἀσχολήθηκαν μὲ τὸ πρόβλημα, τὴ μάστιγα καλύτερα, τοῦ Ἀρειανισμοῦ καὶ τὸ Τριαδολογικὸ πρόβλημα. Ἔχουμε, λοιπόν, τὸ 381 τὴν ὁμολογία τῆς πίστεως ποὺ εἶναι τὸ «Πιστεύω», τὸ ὁποῖο ἀπαγγέλλουμε στὴν Θ. Λειτουργία καὶ σὲ πολλὲς ἄλλες ἀκολουθίες. Τὸ «Πιστεύω» εἶναι ἡ ὁμολογία τῆς πίστεως ποὺ σώζει, ποὺ ὁδηγεῖ στὴ θέωση, μὲ βάση τὶς αἱρέσεις ποὺ προέκυψαν ἀπὸ τὸν Ἀρειανισμό. Δὲν εἶναι ὁλόκληρη ἡ πίστις τῆς Ἐκκλησίας.
.       Τὴν περασμένη Κυριακὴ -πιστεύω ὅτι κι ἐδῶ, ὅπως καὶ σὲ ὅλη τὴν Ὀρθοδοξία- ἀνεγνώσθη ἕνα μέρος τοῦ Συνοδικο τῆς ρθοδοξίας. Τ Συνοδικν εναι συνέχεια το Συμβόλου τς Πίστεως. ρχισε ν συντάσσεται στν Σύνοδο το 843, πο γινε ναστήλωση τν γίων Εκόνων, κα λοκληρώθηκε τν 14ον α., στν ποχ το γ. Γρηγορίου το Παλαμ, περιλαμβάνοντας κα λες τς μεταγενέστερες, μετ τ 843, αρέσεις. Τ Συνοδικν τῆς ρθοδοξίας εναι προέκταση, πέκταση το Συμβόλου τς Πίστεως. Ὁ μακαρίτης ὁ Κοραής, ὁ ὁποῖος θέλησε νὰ διαμορφώσει ὅλον τὸν ἑλληνικὸ βίο, ἔλεγε: «Δέχομαι τὸ Σύμβολο τῆς Πίστεως, ἄρα εἶμαι Ὀρθόδοξος»! Ἀλλὰ καὶ οἱ Προτεστάντες καὶ οἱ παπικοί, ἔστω μὲ τὴν μικρὴ ἀλλαγή, ποὺ ἔχει μεγάλη σημασία βέβαια, τοῦ Filioque, τὸ ἴδιο Σύμβολο δέχονται. Ἐκεῖνο ποὺ χαρακτηρίζει τὴν Ὀρθοδοξία εἶναι ἡ συνέχεια τοῦ Συμβόλου τῆς Πίστεως, καὶ σ᾽ αὐτὴν ἀνήκει τὸ κείμενο τοῦ Συνοδικοῦ τῆς Ὀρθοδοξίας.
.      Ἀπὸ τὴν 3η μέχρι τὴν 7η Οἰκ. Σύνοδο, μέχρι τὸ 787, ἔχουμε ἀντιμετώπιση ἀπὸ τοὺς Ἁγίους μας τοῦ Χριστολογικοῦ προβλήματος. Εἶναι οἱ σχέσεις τῶν δύο φύσεων, ἀνθρωπίνης καὶ θείας εἰς Χριστόν, τῶν δύο ἐνεργειῶν, θείας καὶ ἀνθρωπίνης καὶ τῶν δύο θελήσεων, μὲ κορύφωση εἰς τὸ πρόβλημα τοῦ εἰκονισμοῦ τοῦ Θείου Λόγου. Ἂν εἶναι δυνατὸν ὁ Θεὸς Λόγος, ποὺ ἐσαρκώθη «δι᾽ ἠμᾶς τοὺς ἀνθρώπους καὶ διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν», ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ εἰκονισθεῖ. Ἔχουμε μία σύγκρουση μεταξύ τοῦ ἑλληνικοῦ πνεύματος ποὺ δέχεται τὸν εἰκονισμό, καὶ τοῦ ἀσιατικοῦ πνεύματος, μὲ ὅλα τὰ παρακλάδια του ποὺ ἀρνεῖται αὐτὸν τὸν εἰκονισμό, ἤδη στὴν Παλαιὰ Διαθήκη. Καὶ ἡ ἀπόφαση, ἡ διακήρυξη καλύτερα τῶν Ἁγίων Πατέρων (7η Οἰκ. Σύνοδος καὶ Σύνοδος τοῦ 843) εἶναι ὅτι, ἀφοῦ ὁ Θεὸς Λόγος προσέλαβε τὸν ἄνθρωπο ὁλόκληρο, ψυχὴ καὶ σῶμα, καὶ ἔχουμε ἐν Χριστῷ τέλειον ἄνθρωπον καὶ τέλειον Θεόν, εἰκονίζεται ὁ Θεῖος Λόγος, κατὰ τὴν ἀνθρώπινη φύση Του. Καὶ ἔτσι μποροῦμε νὰ ἔχουμε τὸν Ἰησοῦν Χριστὸν σὲ εἰκόνες καὶ νὰ προσκυνοῦμε διὰ τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως, τὴν θεότητα τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. Αὐτὸ εἶναι τεράστιο ἐπίτευγμα τῆς Ἐκκλησίας, ἀλλὰ καὶ τοῦ ἑλληνικοῦ πνεύματος, τὸ ὁποῖο προσέφερε καὶ αὐτὸ τὴν παράδοσή του, γιὰ νὰ ἐκφρασθεῖ, νὰ ἐνισχυθεῖ καὶ νὰ κηρυχθεῖ σὲ ὅλο τὸν κόσμο ἡ Ὀρθοδοξία.
.      Ἐὰν εἴχαμε τὸν Ἰησοῦν Χριστὸν σήμερα, (βέβαια Ἐκεῖνος ἐπέλεξε τὸ πότε θὰ ἤρχετο μέσα στὴν Ἱστορία ὡς Θεάνθρωπος), ἐὰν ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς κυκλοφοροῦσε ἀνάμεσά μας σήμερα, θὰ μπορούσαμε μὲ μία κινηματογραφικὴ μηχανὴ ἢ μὲ μία φωτογραφικὴ μηχανὴ νὰ ἀποτυπώσουμε τὴν μορφή του, ὅπως θὰ φαινόταν ὁ ἴδιος ἀνάμεσά μας. Αὐτὸ εἶναι τεράστια νίκη, ἐπαναλαμβάνω, τῆς Ὀρθοδοξίας καὶ ἡ λύσις τοῦ Χριστολογικοῦ προβλήματος.
.     Ὑπάρχει ὅμως καὶ ἡ 8η Οἰκ. Σύνοδος. Εἶναι ἡ Σύνοδος τοῦ 879, ἐπὶ Μ. Φωτίου. Ὁ γνωστὸς δογματολόγος καὶ δάσκαλός μας, ὁ Ἰωάννης Καρμίρης, στὴν Θεολογικὴ Σχολὴ Ἀθηνῶν, ἔλεγε ὅτι ἡ Σύνοδος τοῦ 879 ἐπὶ Μ. Φωτίου, εἶναι ἡ τελευταία πρὸ τοῦ Σχίσματος Γενικὴ Σύνοδος τῆς Ἀρχαίας Ἐκκλησίας, μὲ ὅλα τὰ γνωρίσματα Οἰκ. Συνόδου. Σύνοδος ατ καταδικάζει τν δυτικ λλοτρίωση ες τν διατύπωση το Filioque, τῆς ἐκπορεύσεως δηλαδὴ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ὄχι μόνο ἀπὸ τὸν Πατέρα, ὅπως ὁ Χριστός μας τὸ λέει στὸ ιε´ 26 τοῦ κατὰ Ἰωάννην Εὐαγγελίου -«ὃ παρὰ τοῦ Πατρὸς ἐκπορεύεται»- ἀλλὰ καὶ «ἐκ τοῦ Υἱοῦ».
.       Θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε, μιλώντας γιὰ θεολογικὰ θέματα νὰ πῶ ὅτι εἶναι ὑπόθεση ὄχι ἐπαγγελματιῶν τῆς Θεολογίας, ἀλλὰ εἶναι ὑπόθεση ὅλου τοῦ Σώματος, ὅπως ἡ πίστις μας τὸν 19ο αἰ. ἦταν ὑπόθεση καὶ τοῦ ἀγραμμάτου -σχολικὰ- Μακρυγιάννη. Χριστιανὸς Ὀρθόδοξος, ὁ ὁποῖος δὲν ζητεῖ νὰ ἐνημερωθεῖ καὶ νὰ κατανοήσει τὰ προβλήματα τῆς πίστεως, δὲν εἶναι Ὀρθόδοξος. Γι᾽ αὐτὸ διάφοροι χῶροι ποὺ παρουσιάζονται ὡς Ὀρθόδοξοι ἀπὸ τὸν 19ο αἰ. μέχρι σήμερα, ἀσχολοῦνται μὲ ἠθικολογικά, μὲ ἠθικιστικὰ προβλήματα καὶ νομίζουν ὅτι ἡ ἐνασχόληση μὲ τὰ δογματικά, -λόγῳ τῶν σφαλμάτων τοῦ Μακράκη- θὰ ὁδηγήσει σὲ παρεκτροπές. Ὄχι ἀδελφοί μου, μὲ ταπείνωση, μὲ φόβο Θεοῦ καὶ μὲ τὴν στήριξη τῶν Γερόντων, τῶν πνευματικῶν μας, πρέπει νὰ ἐπιδιώκουμε νὰ κατανοήσουμε τὰ θεολογικὰ προβλήματα καὶ τὴ σημασία τους. Γιατί τὰ λέω αὐτά;
.        Κάποτε ἕνας καθηγητὴς στὸ Πανεπιστήμιο τῆς Θεσσαλονίκης, τὸ 1981 σὲ ἕνα συνέδριο (αἰωνία του ἡ μνήμη) μοῦ λέει: «Μὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐρίζουμε, νὰ φιλονικοῦμε μὲ τοὺς Δυτικοὺς χριστιανοὺς γιὰ μία λεξούλα; (γιὰ τὸ Filioque). Καὶ τότε ὁ πάπα-Γιώργης -ὁ Θεὸς φώτισε- τοῦ εἶπα ἕνα ἐπιχείρημα ποὺ τὸ κηρύσσω μέχρι σήμερα. Λέω, πὼς ὑπάρχει μία φρασούλα ποὺ λέγεται βλασφημία. Βλασφημοῦμε τὸν Θεόν, τὸν Χριστόν μας, τὴν Παναγία καὶ πολλὰ ἄλλα πρόσωπα τῆς ἐκκλησιαστικῆς μας πίστεως. Ὁ αἱρετικός, ἔστω καὶ μὲ μία φράση, ἐκτοξεύει συνεχῶς βλασφημία κατὰ τοῦ Θεοῦ. Πῶς εἶναι δυνατόν, λοιπόν, ἔστω καὶ σὲ ἀτελεῖς Θ. Λειτουργίες νὰ μετέχουμε μὲ τοὺς αἱρετικούς, ὅταν αὐτὸ ποῦ λέγουν, αὐτὸ ποῦ διδάσκουν, ὁ παπισμός, τὸ πρωτεῖον, τὸ ἀλάθητον, εἶναι ἐκτόξευση «κατὰ ριπὰς» βλασφημιῶν ἐναντίον τοῦ Θεοῦ; Ἐμεῖς μὲ τοὺς λόγους τῶν Ἁγίων μας, χωρὶς νὰ ἰσχυρίζομαι ὅτι ἐμεῖς εἴμαστε καλύτεροι ὡς ἄνθρωποι, ἀλλὰ μὲ τοὺς λόγους τῶν Ἁγίων μας ὑμνοῦμε θεαρέστως τὸν Θεόν. Ἐκεῖνοι μὲ τὰ λόγια τῶν Παπῶν καὶ τῶν ψευδοσυνόδων τους βλασφημοῦν συνεχῶς τὸν Θεό. Πῶς εἶναι δυνατόν, λοιπόν, νὰ ὑπάρξει κοινωνία; Καταλαβαίνετε τὴ σημασία καὶ μίας μικρῆς λέξεως ἀκόμη. Ἂν τὸ σκεφθεῖτε ἔτσι, ὅτι κάθε αρετικ παρέκκλιση εναι βλασφημία κατ το Θεο, θ καταλάβετε, γιατί ο γιοι Πατέρες τρέμουν κυριολεκτικά, ταν κονε τ λόγια τν αρετικν. μες χουμε φθάσει, μιλ γι τν αυτό μου, σ τέτοια ναισθησία, στε κομε συνεχς ν βλασφημεται Θες κα δ μς νδιαφέρει καθόλου. Εναι θάνατος πνευματικός, νάρκωση πνευματική!
.      Ἡ 8η Οἰκ. Σύνοδος εἶναι ἡ σύνοδος τοῦ 879, ἡ ὁποία καταδικάζει τὸ Filioque, τὴν προσθήκη τῆς φράσεως αὐτῆς εἰς τὸ Σύμβολον καὶ κυρίως ἐκείνους ποὺ εἰσήγαγαν στὸ Σύμβολον αὐτὴ τὴν προσθήκη, δηλαδὴ τὸν φραγκικὸ κόσμο καὶ τὴν ἡγεσία του.

Ἡ διάσταση Ἀνατολῆς καὶ Δύσεως

συνεχίζεται

, , , , , , , ,

  1. Σχολιάστε

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

%d ἱστολόγοι ἔχουν δηλώσει ὅτι αὐτὸ τοὺς ἀρέσει: