ΣΤΟ ΣΙΝΑ, ΣΤΗΝ ΑΓ. ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΑ (α´)

Τῆς ἁγίας Αἰκατερίνης (σήμερα), τῆς πανευφήμου νύμφης τοῦ Χριστοῦ καὶ πολιούχου Σινᾶ,
γυρίζει ὁ νοῦς μας στὸ προπύργιο αὐτὸ τῆς Ὀρθοδοξίας.

Α´ ΣΥΝΤΟΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑ

1. Σιναϊτικὴ Χερσόνησος

Τὸ Σινᾶ εἶναι σημεῖον συναντήσεως δύο ἠπείρων καὶ διαχωριστικὴ γραμμὴ δύο θαλασσῶν. Ἡ χερσόνησος, εἶναι ἡ πύλη μεταξὺ Ἀφρικῆς καὶ Ἀσίας καὶ ἡ γέφυρα μεταξὺ Μεσογείου καὶ Ἐρυθρᾶς θαλάσσης, δηλαδὴ τῆς συντομωτέρας ὁδοῦ ἀπὸ τὴν Εὐρώπην πρὸς τὸν Ἰνδικὸν ὠκεανὸν καὶ τὴν ἄπω Ἀνατολήν.
Ἀνέκαθεν τὸ Σινᾶ ἦτο ἕνα ἀπὸ τὰ σπουδαιότερα σταυροδρόμια τοῦ κόσμου.  Ἐκ πρώτης ὄψεως τὸ Σινᾶ φαίνεται δυσπρόσιτον, γεμάτο ἄγονα καὶ βραχώδη ὄρη. Ἡ γῆ εἶναι ἀκατάλληλη διὰ καλλιέργειαν καὶ οἱ βροχὲς πολὺ ὀλίγες, πολλὴ ζέστην τὴν ἡμέραν καὶ πολὺ κρύο τὴν νύκτα.
Τὸ  νοτιώτερον  τμῆμα ἐντὸς τῆς τριγωνικῆς ἀπολήξεως τῆς χερσονήσου καταλαμβάνεται ἀπὸ γρανιτώδη, ἀπόκρημνα ὄρη, ἐκ τῶν ὁποίων τὰ σημαντικώτερα εἶναι τὸ ὄρος Σινᾶ, τὸ ὄρος τῆς Ἁγ. Αἰκατερίνης, τὸ ὄρος τῆς Ἁγ. Ἐπιστήμης, τὸ ὄρος Σερμπὰλ καὶ τὸ Οὐμ. Σωμάρ. Διὰ μέσου αὐτῆς τῆς περιοχῆς διῆλθε πρὶν ἀπὸ 35 αἰῶνας ὁ λαὸς τοῦ Ἰσραήλ.
Τὸ ἐρημικὸν μεγαλεῖον τοῦ Σινᾶ ἔχει μίαν σαγηνευτικὴν ὡραιότητα, ποὺ παρέμεινεν ἀμόλυντος ἀπὸ τὸν σύγχρονον κόσμον. Ὀλίγοι ἄνθρωποι ζοῦν εἰς αὐτὴν τὴν ἔρημον. Ἐκτὸς τῶν παραλιακῶν πόλεων, ἡ χερσόνησος κατοικεῖται ἀπὸ ὀλίγους Βεδουΐνους, οἱ ὁποῖοι κατορθώνουν νὰ ζοῦν ἀπὸ τὰ μικρὰ κοπάδια τους, ὀλίγα κηπευτικὰ καὶ χουρμάδες, καθὼς καὶ τοὺς Μοναχοὺς τῆς Ἱ. Μ. Σινᾶ.

2. Ἡ πνευματικὴ κληρονομιὰ τοῦ Σινᾶ

Εἰς τὸ Σινᾶ ἐλατρεύοντο πολλοὶ ἄλλοι θεοί, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ὁ Ἐλ. Ἐλιὸν (Ὕψιστος Θεός), τοῦ ὁποίου ἱερεὺς εἰς τὴν Μαδιὰμ ἦτο ὁ Ἰσθὸρ (Ἐξ. Β’, 16).
Κατὰ τὴν ἁγίαν Γραφήν, εἰς τὴν ἡλικίαν τῶν σαράντα ἐτῶν, ὁ Μωϋσῆς ἐγκατέλειψε τὴν Αἴγυπτον καὶ  ἦλθε εἰς τὸ ὄρος Χωρὴβ καὶ ἐδῶ εὑρῆκε τὰς ἑπτὰ θυγατέρας τοῦ Ἰσθὸρ νὰ ποτίζουν τὸ κοπάδι τους εἰς τὴν πηγήν, ἡ ὁποία ὑπάρχει μέχρι σήμερα εἰς τὴν βορείαν πλευρὰν τοῦ Καθολικοῦ τῆς Μονῆς.
Ὁ Μωϋσῆς ἐνυμφεύθη μίαν ἀπὸ τὰ θυγατέρας τοῦ Ἰσθὸρ καὶ ἔζησε σαράντα ἔτη μὲ τὸν πενθερόν του, ποιμαίνοντας τὰ κοπάδια του καὶ καθαίροντας τὴν ψυχήν του εἰς τὴν ἡσυχίαν καὶ ἀπομόνωσιν τῆς ἐρήμου τοῦ Σινᾶ. Ἐδῶ ὁ Θεὸς ἀπεκαλύφθη εἰς τὸν Μωϋσῆν εἰς τὸ θαῦμα τῆς φλεγομένης Βάτου καὶ τὸν διέταξε νὰ ἐπιστρέψη εἰς τὴν Αἴγυπτον καὶ νὰ φέρη τὸν Ἰσραὴλ εἰς τὸ ὄρος Χωρὴβ διὰ νὰ Τὸν λατρεύσουν.
Ὁ Ἰσραὴλ διέσχισε τὸ Σινᾶ τὸν 13ον αἰῶνα π.Χ. καθ’ὁδὸν ἀπὸ τὴν δουλείαν τῶν Αἰγυπτίων πρὸς τὴν Χαναάν, τὴν γῆν τῆς ἐπαγγελίας.
Μετὰ ἀπὸ πορείαν πενήντα ἡμερῶν ἔφθασεν εἰς τὸ ὄρος Χωρήβ, ὅπου ἔλαβαν ἀπὸ τὸν Θεὸν τὸν Νόμον, τὸ θεμέλιον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐκλήθησαν νὰ οἰκοδομήσουν τὴν θρησκευτικήν τους ὀργάνωσιν.
Τετρακόσια χρόνια ἀργότερα ἕνας ἄλλος μεγάλος προφήτης τοῦ Ἰσραήλ, ὁ Ἠλίας, ἦλθε εἰς αὐτὸν τὸν τόπον διὰ νὰ σωθῇ ἀπὸ τὴν ὀργὴν τῆς βασιλίσσης Ἰεζάβελ. Σήμερα μέσα εἰς τὸ παρεκκλήσιον τοῦ προφήτου Ἠλιοῦ, εἰς τὸ ὄρος Σινᾶ, μπορεῖ κανεὶς νὰ ἴδη τὸ σπήλαιον, ὅπου ὁ Ἠλίας κατώκησε καὶ ἠξιώθη νὰ συνομιλήση μὲ τὸν Θεὸν (Γ’ Βασιλ. ΙΘ’ 9-15).

3. Οἱ πρῶτοι Μοναχοὶ εἰς τὸ Σινᾶ.

Ὁ πόθος νὰ εὑρίσκονται κοντὰ εἰς τὸν Θεὸν καὶ μακρυὰ ἀπὸ τοὺς διωγμοὺς τῆς εἰδωλολατρικῆς Ρώμης ἔφερε εἰς τὸ Σινᾶ πολλοὺς ἀπὸ τοὺς πρώτους Χριστιανούς, οἱ ὁποῖοι ζητοῦσαν ἡσυχίαν, σιωπήν, ἀπομόνωσιν καὶ ἁγιότητα. Ἀπὸ τὸν 3οον αἰῶνα μ. Χ. καὶ ἑξῆς ἐδημιουργήθησαν μικρὲς μοναστικὲς κοινότητες εἰς ἱεροὺς τόπους περὶ τὸ ὄρος Χωρήβ, ὅπως ὁ τόπος τῆς φλεγομένης Βάτου, εἰς τὴν Φαρὰν καὶ ἄλλα μέρη τοῦ νοτίου Σινᾶ. (Ἡ ἀκριβὴς τοποθεσία αὐτῶν τῶν ἱερῶν τόπων διετηρήθη εἰς τὴν μνήμην τοῦ ἐντοπίου πληθυσμοῦ διὰ μέσου τῶν αἰώνων). Ἦτο ὁ ἴδιος μυστικὸς πόθος, ποὺ ἔφερε ἄλλους εἰς τοὺς Ἁγίους Τόπους, εἰς τὰ ἄγονα ὄρη τῆς ἐρήμου τῆς Ἰουδαίας, εἰς ἀναζήτησιν τῆς βαθυτέρας κατὰ Χριστὸν ζωῆς.
Οἱ πρῶτοι μοναχοὶ ὑπέφεραν μονίμως στερήσεις, ἡ φύσις ἦτο ἐχθρικὴ πρὸς τὸν ἄνθρωπον καὶ πολλοὶ ἔπεσαν θύματα τῶν ἐπιδρομέων ληστῶν. Παρὰ ταῦτα συνέχισαν νὰ κατοικοῦν εἰς τὸ Σινᾶ. Οἱ πρῶτοι αὐτοὶ μοναχοὶ ἦσαν αὐτάρκεις ἐρημῖται, οἱ ὁποῖοι ἐζοῦσαν μόνοι μέσα εἰς σπήλαια μὲ ἄκραν πτωχείαν, προσευχόμενοι μόνοι. Συνήρχοντο ὅμως ὅλοι κατὰ τὰς Κυριακὰς εἰς τὸν τόπον τῆς φλεγομένης Βάτου, εἰς τὸ Κυριακόν, διὰ νὰ ἀκούσουν πνευματικὸν λόγον ἀπὸ τὸν ἡγούμενόν τους καὶ νὰ λάβουν τὴν θείαν Κοινωνίαν.
Ἐξ αἰτίας τοῦ ἁγίου βίου των οἱ Χριστιανοὶ ἐρημῖται ἦσαν φυσικοὶ ἱεραπόστολοι μεταξὺ τῶν εἰδωλολατρικῶν φυλῶν τοῦ Σινᾶ.
Οἱ μοναχοὶ τοῦ Σινᾶ ἐζήτησαν ἀπὸ τὴν μητέρα τοῦ ἁγ. Κων/νου, τὴν αὐτοκράτειραν ἁγίαν Ἑλένην, νὰ τοὺς προστατεύση. Πράγματι, τὸ 330 μ.Χ. ἡ ἁγία Ἑλένη ἔκτισε εἰς τὸν τόπον τῆς φλεγομένης Βάτου ἕνα μικρὸν ναόν, ἀφιερωμένον εἰς τὴν Θεοτόκον καὶ ἕνα πύργον διὰ νὰ χρησιμεύη ὡς καταφύγιον τῶν μοναχῶν. Προσκυνηταὶ τοῦ τέλους τοῦ 4ου αἰῶνος ἀναφέρουν, ὅτι ὑπῆρχε σημαντικὴ καὶ ἀνθοῦσα κοινότης μοναχῶν εἰς τὸ Σινᾶ. Περίφημος μεταξὺ αὐτῶν ἦταν ἕνας πρώην ἀνώτατος ἀξιωματοῦχος τοῦ αὐτοκράτορος εἰς τὴν Κων/πολιν, ὁ Ἅγιος Νεῖλος, τοῦ ὁποίου τὰ συγγράμματα ἀποτελοῦν θαυμάσιον πνευματικὸν ἐντρύφημα.

4. Ἱστορικὰ δεδομένα.

α) – Ἱδρυτής, ὁ αὐτοκράτωρ Ἰουστινιανός.

Μιὰ νέα περίοδος τοῦ μοναχισμοῦ εἰς τὸ Σινᾶ ἀρχίζει τὸν 6ον αἰῶνα, ὅταν ὁ αὐτοκράτωρ Ἰουστινιανὸς (527-565 μ.Χ.) διέταξε τὴν κατασκευὴν ἑνὸς μεγάλου καὶ ἰσχυροῦ φρουρίου, ποὺ νὰ περικλείη τὰ κτίσματα τῆς ἁγ. Ἑλένης, ἑνὸς μεγάλου ναοῦ καὶ κελλιῶν διὰ τοὺς μοναχούς, καθὼς καὶ διὰ ἐπαρκῆ σιτηρέσια ἀπὸ τὴν Αἴγυπτον. Ἑλληνικὲς ἐπιγραφὲς εἰς τοὺς δοκοὺς τῆς στέγης τοῦ ναοῦ μνημονεύουν τὰ ὀνόματα τοῦ Ἰουστινιανοῦ, τῆς συζύγου του Θεοδώρας καὶ τοῦ ἀρχιτέκτονος Στεφάνου.

β) – Ἀφιέρωσις.

Ὅπως ἡ ἁγία Ἑλένη, ἔτσι καὶ ὁ Ἰουστινιανὸς ἀφιέρωσε τὸν ναὸν καὶ τὴν Μονὴν εἰς τὴν Θεοτόκον, διότι κατὰ τὴν ἑρμηνείαν τῶν Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας, ἡ φλεγόμενη Βάτος εἶναι ἕνα σύμβολον τοῦ Εὐαγγελισμοῦ τῆς Θεοτόκου, καὶ ὅπως ἡ Βάτος ἐφλέγετο, ἀλλὰ δὲν κατεκαίετο, ἔτσι καὶ ἡ Παναγία, ποὺ ἦτο ἕνα ἀνθρώπινο πλάσμα, συνέλαβε εἰς τὰ σπλάγνα της τὸ πῦρ τῆς θεότητος καὶ δὲν κατεκάη, ἀλλὰ ἐγέννησε τὸν Κύριο καὶ παρέμεινε παρθένος.

γ) – Μωσαϊκὸν κόγχης Ἱεροῦ Ναοῦ.

Περὶ τὸ τέλος τοῦ 6ου αἰῶνος, μετὰ τὸν θάνατον τοῦ Ἰουστινιανοῦ καὶ μερικὲς δεκαετίες μετὰ τὴν ἀνέγερσιν τοῦ Ναοῦ, ἔγινε ἕνα περίφημον ἔργον τέχνης, μερίμνῃ τῶν Πατέρων τῆς Μονῆς: τὸ μωσαϊκὸν τῆς Μεταμορφώσεως τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ (Ματθ. ΙΖ’ 1-3, Λουκ. Θ’ 28-36). Ἡ θεωρία τῆς δόξης τοῦ προσώπου τοῦ Χριστοῦ καὶ ἡ εὐφροσύνη τοῦ Πέτρου, ποὺ τὸν κάνει νὰ ἀναφωνήση: «Ἐπιστάτα, καλόν ἐστιν ἡμᾶς ὧδε εἶναι» (Λουκ. Θ’ 33) εἶναι τὸ ἀπώτατον τέλος, εἰς τὸ ὁποῖον ἠξιώθησαν νὰ προσεγγίσουν μερικοὶ ἀπὸ τοὺς ἁγίους πατέρας ἀκόμη καὶ εἰς αὐτὴν τὴν πρόσκαιρον ζωήν. Ἔτσι, ἡ σημασία τοῦ μωσαϊκοῦ διὰ τοὺς πατέρας τῆς Μονῆς εἶναι προφανής, καὶ μάλιστα ὅταν σκεφθῆ κανείς, ὅτι καὶ οἱ δύο Προφῆται ποὺ ὡμίλησαν μὲ τὸν Κύριον κατὰ τὴν θείαν Μεταμόρφωσιν, ὁ Μωϋσῆς καὶ ὁ Ἠλίας, εἶχαν ἀκούσει τὴν φωνήν του καὶ εἶχαν ἀξιωθῆ νὰ Τὸν ἴδουν μέσα εἰς σύμβολα πρὶν ἀπὸ αἰῶνας ἐπάνω εἰς αὐτὸ ἐδῶ τὸ ὄρος Χωρήβ. Ἔτσι, ὁ Ναὸς ὠνομάσθη ἀργότερα «Ναὸς τῆς Μεταμορφώσεως τοῦ Σωτῆρος Χριστοῦ» καὶ ἡ ὀνομασία αὐτὴ εἶναι καὶ σήμερα ἡ ἐπίσημος.

δ) – Τὸ Ἱερὸν Λείψανον τῆς Ἁγ. Αἰκατερίνης.

Περὶ τὸ τέλος αὐτῆς τῆς περιόδου ὁ Θεὸς ἔκαμε ἕνα ἀξιοζήλευτο δῶρον εἰς τὴν Μονήν: Τὰ ἅγια λείψανα τῆς Ἁγίας Αἰκατερίνης, τὰ ὁποῖα εὑρέθησαν ἐπὶ τοῦ ὄρους, ποὺ φέρει σήμερα τὸ ὄνομά της.

ε) – Μωάμεθ

Σύμφωνα μὲ τὴν παράδοσιν οἱ Πατέρες τῆς Μονῆς ἔστειλαν μίαν πρεσβείαν εἰς τὴν Μεδίναν τὸ 625 μ.Χ. διὰ νὰ ζητήσουν ἀπὸ τὸν Μωάμεθ πολιτικὴν προστασίαν. Ὁ Μωάμεθ ἐνέκρινε τὰ αἰτήματα καὶ ὑπέγραψε μὲ τὴν παλάμην του «εἰς βοήθειαν τῶν Χριστιανῶν» τὸν περίφημον Ἀχτιναμέ, μὲ τὸν ὁποῖον κήρυσσε, ὅτι οἱ Μουσουλμάνοι ὀφείλουν νὰ ὑπερασπίζωνται τοὺς μοναχοὺς καὶ νὰ μὴν εἰσπράττουν ἀπ’ αὐτοὺς φόρους.

ϛ) – Ἄραβες

Ἔτσι ὅταν ἡ χερσόνησος Σινᾶ περιῆλθε εἰς τὴν κυριαρχίαν τῶν Ἀράβων τὸ 641 μ.Χ. ἡ Μονὴ συνέχισε τὸν βίον της ἀνενόχλητος, ὅμως ὁ ἀριθμὸς τῶν μοναχῶν ἤρχισε νὰ ἐλαττοῦται· εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ 9ου αἰῶνος εἶχαν μείνει μόνον τριάντα.

ζ) – Ὀθωμανοὶ

Μετὰ ἀπὸ μίαν δύσκολον περίοδον ὑπὸ τοὺς Μαμελούκους, ἡ Ὀθωμανικὴ κατάκτησις τῆς Αἰγύπτου καὶ τοῦ Σινᾶ ἀπὸ τὸν σουλτάνον Σελὴμ τὸν Α’ τὸ 1571 μ.Χ. ἔφερε εἰς τὴν Μονὴν ἕναν νέον προστάτην. Ἡ Τουρκικὴ ἐξουσία ἐσεβάσθη τὰ δικαιώματα τῆς Μονῆς, ὁ δὲ Ἀρχιεπίσκοπός της ἀπέλαυε ἰδιαιτέρας τιμῆς.

η) – Βασιλεῖς τῆς Εὐρώπης

Οἱ Χριστιανοὶ βασιλεῖς τῆς Εὐρώπης ἠκολούθησαν τὸ παράδειγμα τοῦ Σουλτάνου καὶ ἔδειξαν ἰδιαίτερον ἐνδιαφέρον διὰ τὴν Μονήν, συνεισφέροντας χρηματικὰ ποσὰ καὶ συμβάλλοντας εἰς τὴν διατήρησιν τῶν κτημάτων τῆς Μονῆς εἰς διαφόρους χώρας τοῦ κόσμου. Κατὰ τὸν 17ον αἰῶνα ἡ Μονὴ εἶχε ἐκτεταμένην πολιτιστικὴν καὶ ἐκπαιδευτικὴν δρᾶσιν καὶ ἐκτὸς τῆς Σιναϊτικῆς χερσονήσου εἰς τὴν Τουρκοκρατουμένην Ἑλλάδα π.χ. περίφημος ἦταν ἡ Σχολὴ Γραμμάτων καὶ Ζωγραφικῆς εἰς τὸ Ἡράκλειον Κρήτης, ὅπου ἐξεπαιδεύθησαν μερικοὶ ἀπὸ τοὺς μεγαλυτέρους ἄνδρας τῆς ἐποχῆς. Ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλας χώρας (Αἴγυπτον, Τουρκίαν, Παλαιστίνην, Ρουμανίαν, Ρωσσίαν, Ἰνδίαν κλπ) ὅπου εὑρίσκοντο Σιναϊτικὰ μετόχια, ἐξελίσσοντο εἰς ἀληθινὰ πνευματικὰ κέντρα.

θ) – Μέγας Ναπολέων.

Ὅταν ὁ Ναπολέων κατέκτησε τὴν Αἴγυπτον (1797-1804) ἔλαβε καὶ αὐτὸς τὴν Μονὴν ὑπὸ τὴν προστασίαν του καὶ ἐχορήγησε τὸ «Ἀσφαλιστήριον Ἔγγραφον», τὸ ὁποῖον ἐκτίθεται σήμερα εἰς τὴν Πινακοθήκην τῆς Μονῆς. Ἀνέλαβε ἐπίσης καὶ τὴν ἀνοικοδόμησιν τοῦ βορείου τείχους τῆς Μονῆς, τὸ ὁποῖον εἶχε καταπέσει τὸ 1798 μετὰ ἀπὸ καταρρακτώδη βροχήν.

ι) – 19ος καὶ 20ὸς αἰώνας.

Τὸ δεύτερον ἥμισυ τοῦ 19ου αἰῶνος καὶ τὸ πρῶτον τοῦ 20οῦ δὲν ἦσαν περίοδοι εὐνοϊκοὶ διὰ τὴν Μονήν, διότι ἔχασε ὅλην τὴν περιουσίαν της εἰς τὴν Ρωσσίαν, τὴν Ρουμανίαν, τὴν Τουρκίαν, τὴν Κύπρον καὶ ἀλλαχοῦ. Ἐν τούτοις, κατορθώνει νὰ διατηρῆ τὴν φιλανθρωπικὴν καὶ πνευματικήν της δρᾶσιν. Τὸ 1966 ἑώρτασε τὴν 1400ὴν ἐπέτειον τῆς ἱδρύσεώς της, παρουσίᾳ ἀντιπροσώπων ὅλων τῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν ὡς καὶ τοῦ Βασιλέως τῆς Ἑλλάδος Κωνσταντίνου.

(Συνεχίζεται)

ΠΗΓΗ: «Σιναϊτικὰ Δίπτυχα 2010», σελ. 111-115
ἔκδ. Ἱ. Αὐτονόμου, Βασιλικῆς καὶ Αὐτοκρατορικῆς Μονῆς Θεοβαδίστου Ὄρους Σινᾶ

Στοιχειοθεσία «ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ»

 

, ,

  1. Σχολιάστε

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

%d ἱστολόγοι ἔχουν δηλώσει ὅτι αὐτὸ τοὺς ἀρέσει: