«ΗΜΟΥΝ ΜΑΚΡΙΑ, ΣΕ ΜΕΡΗ ΜΕ ΨΑΛΜΩΔΙΕΣ ΚΑΙ ΕΥΩΔΙΕΣ, ΜΕΣΑ ΣΤΟ ΦΩΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ»

ΤΙΡΓΟΥ-ΟΚΝΑ – 1951

Γ´ Ἀπόσπασμα ἀπὸ τὸ βιβλίο: Ἰωάννου Ἰανολίδε,
«ΣΥΝΤΑΡΑΚΤΙΚΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ
ΦΥΛΑΚΙΣΜΕΝΩΝ ΡΟΥΜΑΝΩΝ ΟΜΟΛΟΓΗΤΩΝ ΚΑΙ ΜΑΡΤΥΡΩΝ ΤΟΥ 20οῦ ΑΙΩΝΑ
»
ἐκδ. «ΟΡΘΟΔ. ΚΥΨΕΛΗ», Θεσ/νίκη 2009, σελ. 263-266

Α´Ἀπόσπασμα (καὶ σχετικὴ Εἰσαγωγὴ «Χ.Β.»):
https://christianvivliografia.wordpress.com/2010/10/03/«ὁ-ἀντίχριστος-θηριώδης-βασανιστικ/

Β´Ἀπόσπασμα (συνέχεια)
https://christianvivliografia.wordpress.com/2010/10/04/πνευματικὴ-ἀντίσταση-στοὺς-μηχανισ/

 

Στὸ Τίργου Ὄκνα ἦταν ἄνθρωποι ποὺ ποθοῦσαν νὰ εἶναι τοῦ Χριστοῦ, σὰν τοὺς ἁγίους. Ἄλλοι ἄνθρωποι τρομοκρατημένοι ἀπὸ τὸ καθεστώς, τελικὰ ἔγιναν μαρξιστὲς καὶ ἦταν σὰν τοὺς δαίμονες.
Δὲν ἦταν ἔντονη στὸ δεσμωτήριο μόνο ἡ πνευματικὴ ζωή, ἀλλὰ ταυτόχρονα καὶ ἡ διανοητική, ἡ πολικὴ καὶ ἡ ἀνθρώπινη ζωή. Σ’ ἐκεῖνες τὶς δύσκολες συνθῆκες ὁ καθένας διέθετε στοὺς ἄλλους ὅ,τι ἤξερε. Ὁ ἕνας μιλοῦσε γιὰ τὴν ἰατρική, ὁ ἄλλος γιὰ τὴ φιλολογία, ὁ ἄλλος γιὰ τὴν ἱστορία, ὁ ἄλλος γιὰ τὴν ἐπιστήμη, ὁ ἄλλος γιὰ τὴν πολιτική. Ἀκόμη καὶ οἱ ταπεινὲς γνώσεις, ὅπως εἶναι ἡ δουλειὰ τῶν ἀγροτῶν καὶ τῶν βοσκῶν, συζητοῦνταν καὶ γίνονταν κοινὰ ἀγαθά. Μαθαίναμε νὰ σκεφτόμαστε πολιτικά, διότι κάθε πολιτικὴ ἔχει τὴ φιλοσοφία της, τὶς μεθόδους της, τὴν πνευματικότητά της. Ἐμβαθύναμε στὶς ἰδεολογίες καὶ στὶς ψυχολογίες μέχρι νὰ βροῦμε τὸ πνευματικό τους περιεχόμενο. Μελετούσαμε καὶ τὰ διάφορα πολιτικὰ-κοινωνικὰ μοντέλα, μεχρι τὰ τελευταῖα τους ἀποτελέσματα. Ἔτσι μάθαμε πολιτική, χωρὶς νὰ γνωρίζουμε τὰ ὅριά της. Καταλάβαμε ὅτι ἡ τελευταία ἐλπίδα ἀπολύτρωσης τῶν ἀνθρώπων εἶναι ἡ πνευματικότητα καὶ ὅτι ὅλα τὰ ἄλλα ἐπίπεδα πρέπει νὰ ὑποτάσσονται σ’ αὐτήν. Καὶ ἡ πνευματικότητα σημαίνει πρῶτα ἐλευθερία, ἀλλὰ μὲ τὴν ἀληθινή της ἔννοια· διότι ἀλλιῶς ἡ ἴδια ἡ ἐλευθερία ἀνοίγει τὶς πύλες τῆς ἀρνήσεως τοῦ καλοῦ καὶ τῆς διολισθήσεως ἀπὸ πλάνη σὲ πλάνη, μέχρι τὸ μεγάλο σκοτάδι τῆς ἀθεΐας.
Πέρα ἀπὸ πολιτικὴ καὶ φιλοσοφία, στὰ δεσμωτήρια τῆς πόλεως Τίργου Ὄκνα διδασκόταν καὶ ἡ λογοτεχνία, ἰδιαίτερα ἡ ποίηση, καθὼς καὶ ἡ μουσική. Ἐπίσης, μαθαίνονταν ἀπ᾽ἔξω τὰ Εὐαγγέλια, οἱ Χαιρετισμοὶ καὶ χιλιάδες ἄλλοι στίχοι. Ἔμαθαν οἱ κρατούμενοι ξένες γλῶσσες καὶ μερικοὶ ἔγιναν πραγματικὰ γλωσσομαθεῖς. Μάθαιναν τὶς λέξεις προφορικὰ ἤ συχνὰ μὲ σημειώματα σὲ σαπούνι, στὴ ζώνη ἤ σ’ ἕνα μπουκαλάκι φαρμάκων σκεπασμένο μὲ λιπαρὰ καὶ μὲ τάλκ-πούδρα. Γράφονταν οἱ λέξεις μὲ μιὰ ἀκίδα σύρματος ἤ μὲ ἕνα λεπτὸ ξύλο σὰν σουβλί. Ἔγιναν ἀκόμη καὶ συστηματικὰ μαθήματα, στὸ τέλος τῶν ὁποίων οἱ φοιτητὲς κρατούμενοι ἦταν ἕτοιμοι νὰ περάσουν μὲ ἐπιτυχία τὶς ἐξετάσεις, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν πρόλαβαν ποτὲ ἐκείνη τὴν εὐτυχισμένη μέρα. Γίνονταν φιλοσοφικὲς καὶ ἐπιστημονικὲς εἰσηγήσεις μεγάλης διανοητικῆς ἀξίας. Ἁπλοὶ ἄνθρωποι ἀνέπτυσσαν εὐχερῶς ἐκλεκτικὲς ἰδέες καὶ θεωρίες, θαμπώνοντας συχνὰ μὲ τὴν ἱκανότητά τους γιὰ σύνθεση ἀκόμη καὶ τοὺς πιὸ σπουδαίους λογίους.
Ὅλα αὐτὰ, καὶ πολλὰ ὅμοια, ἐμπλούτισαν τὶς ψυχὲς καὶ τὶς σκέψεις τῶν ἐκεῖ κρατουμένων. Ἐκεῖ οἱ ἄνθρωποι δὲν διαχωρίζονταν σὲ πολιτικὰ κόμματα, οὔτε σὲ κοινωνικὲς τάξεις ἤ σὲ ὑπηκοότητες. Ἐκεῖ ἀνώτατη ἀξία ἦταν ὁ ἅγιος ἄνθρωπος, ἡ ἁγία ζωή, τὸ ἁγιασμένο πνεῦμα. Οἱ ἀξίες ἱεραρχοῦνταν μόνες τους, ὅπως καὶ οἱ ἄνθρωποι, ποὺ δὲν εἶχαν στὴ φυλακὴ πιὰ τὰ μέσα γιὰ νὰ κρύψουν τὰ κουσούρια τους.
Ἤμασταν φυλακισμένοι ἐκεῖ, χωρὶς ἐλπίδα ἀποφυλάκισης, τρομοκρατημένοι, ἄρρωστοι καὶ ἀπομονωμένοι. Πολλοὶ ἦταν ἀνάπηροι καὶ καθηλωμένοι στὸ κρεβάτι. Αὐτοὶ μεταφέρονταν στὰ δωμάτια τοῦ ἰσογείου, ἐνῶ ἐμεῖς, ἀπὸ τὸν πρῶτο καὶ τὸ δεύτερο ὄροφο, οἱ πιὸ ὑγιεῖς, εἴχαμε διοργανώσει ἕνα πρόγραμμα ἐθελοντικῆς ἐργασίας γι’ αὐτοὺς. Ἡ ἀφοσίωση τῆς διακονίας μας ἦταν ὁλική, μέχρι τὰ ὅρια τῆς ἀντοχῆς μας. Μὲ ἀγάπη ὑπηρετούσαμε τοὺς φυματικούς, καὶ οἱ φυματικοὶ ἀπαντοῦσαν μὲ ἴδια ἀγάπη, μὲ εὐγνωμοσύνη καὶ αἰσθητικότητα.
Τοὺς βαρύτερα ἀπὸ μᾶς ἀσθενεῖς τοὺς ταΐζαμε, τοὺς πλέναμε, τοὺς ξεβρωμίζαμε, δηλαδὴ τοὺς ἐξυπηρετούσαμε σὲ ὅλες τὶς ἀνάγκες τους. Ὁ χοντρός, ὑπόκωφος, ξερὸς βήχας τους ἀντιβούιζε συνεχῶς καὶ συνοδευόταν μὲ τὸ περίεργο κελάηδημα τῶν κουκουβαγιῶν. Οἱ αἱμοπτύσεις εἶχαν γοργὴ ἐξέλιξη καὶ ἐξαντλοῦσαν τοὺς ἀσθενεῖς, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἐρασιτέχνες νοσοκόμους. Εἴχαμε μάθει πόσο καιρὸ ἀκόμη ἔχει νὰ ζήσει ὁ καθένας, ἀπὸ τὴν ὄψη, τὴν ὀσμή, τὴ γενικὴ κατάστασή του, πέρα ἀπὸ τὶς ἰατρικὲς διαγνώσεις.
Τὰ δωμάτια 3 καὶ 4 ἦταν οἱ νεκροθάλαμοι. Ἐδῶ πέθαναν οἱ περισσότεροι ἀπὸ μᾶς. Ἐδῶ τοὺς ὑπηρετούσαμε μέρα νύχτα. Καὶ ἐπειδὴ ἤμουν ἀπὸ τοὺς σχεδὸν ἐγκρίτους κρατουμένους, τὴ νύχτα τῶν Χριστουγέννων ἤθελα νὰ ὑπηρετῶ στὸ δωμάτιο 4.

Ἦταν ἕνας ἀτάραχος χειμώνας, μὲ χιόνια, ἀλλὰ χωρὶς παγωνιὰ. Οἱ γύρω λόφοι εἶχαν ἀσπρίσει. Οἱ καμπάνες τῆς κοντινῆς Σκήτης μᾶς ἀνήγγειλαν τὶς προσευχὲς τῶν μοναχῶν καὶ ἑνωνόμασταν μαζὶ μ’ αὐτοὺς καὶ μὲ ὅλη τὴ χριστιανικὴ κοινωνία σὲ μιὰ μυστικὴ προσευχή. Σκεπάζονταν, ὡστόσο, οἱ σιωπηλὲς ἀέρινες προσευχές μας, ἀπ’ αὐτοὺς τοὺς βλάσφημους ἀνθρώπους ποὺ καταριόνταν καὶ ὕβριζαν τοὺς κρατουμένους, ποὺ ἦταν μεταξὺ ζωῆς καὶ θανάτου. Αὐτὲς οἱ προσευχὲς μας ἔφθαναν στοὺς οὐρανοὺς καὶ τοὺς κατέβαζαν στὴ γῆ, καὶ πιστεύω ὅτι ὁ Θεὸς θὰ ἐλεήσει αὐτὸν τὸν κόσμο καὶ γι’ αὐτὲς τὶς μεγάλες καὶ πιστὲς ψυχὲς ἀπὸ τὸ (δεσμωτήριο) τοῦ Τίργου Ὄκνα.
Στὸ δωμάτιο 4 ἦταν τότε τοποθετημένοι, μεταξὺ τῶν ἄλλων, καὶ ὁ ἀρχιμανδρίτης Γεράσιμος Ἴσκου, δίπλα του ἕνας Ἑβραῖος καὶ πρώην σοβιετικός, τώρα σιωνιστὴς, καί, τέλος, ὁ Ἰωάννης, ὁ φίλος μου ἀπὸ τὸ Πιτέστι, ποὺ ἦταν βαρειὰ ἄρρωστος, Στὴ δεξιὰ πλευρὰ τοῦ δωματίου, σ’ ἕνα κρεββάτι ἦταν ὁ Βαλέριος, ὁ πιὸ ἀγαπημένος μου ἀδελφός.
Ὁ Ἰωάννης καὶ ὁ πατὴρ Γεράσιμος ἦταν ἑτοιμοθάνατοι. Ὁ Βαλέριος εἶχε ξαποστάσει λίγο καὶ, μετὰ ἀπὸ τὴν κανονικὴ βραδινὴ προσευχή, τώρα συγκεντρωνόταν γιὰ νὰ συνθέσει κάποια ποιήματα. Ἐπίσης, ἤθελε αὐτὴ τὴ νύχτα νὰ ἀφιερώσει ἰδιαίτερα κάλαντα γιὰ τὸ Τίργου Ὄκνα.
Πλησίασα ἁπλὰ τὸν πατέρα Γεράσιμο, ποὺ καθόταν μὲ τὰ μάτια κλειστά. Ἦταν ἀδύνατος σὰν ἔνα φάνστασμα. Ἦταν στὸ Κανάλι, ὅπου ἐργαζόταν 16 ὧρες τὴν ἡμέρα, καὶ στὴ συνέχεια ἄλλες 3 ὧρες σὲ διαχειριστικὸ πρόγραμμα. Εἶχε μεταφερθεῖ ἐκεῖ στὴν εἰδικὴ ταξιαρχία γιὰ ἱερεῖς, μὲ γρήγορο κανονισμὸ ἀφανισμοῦ. Στὸ Κανάλι ὁ πατὴρ Γεράσιμος ἐνεθάρρυνε πολὺ τοὺς φίλους του, βοηθοῦσε πολλοὺς στὴ δουλειὰ καὶ ἦταν στὴ διάθεση ὅλων γιὰ ὀρθόδοξες Ἀκολουθίες. Ἐξασκοῦσε τὴ νοερὰ προσευχὴ καὶ εἶχε πνευματικὰ ἐφόδια, ποὺ τὸν κρατοῦσαν ἀκέραιο παρ’ ὅλες τὶς βρωμιές. Οἱ προδότες ὅμως τὸν πρόδωσαν πάρα πολλὲς φορὲς ὅτι ἐξομολογοῦσε καὶ κοινωνοῦσε ἄλλους κρατουμένους. Ὁπότε τὸν χτύπησαν ἄγρια, τὸν ἀπομόνωσαν τοῦ ἐπέβαλαν ἀναγκαστικὴ πείνα καὶ τὸν τρομοκράτησαν. Ὅμως, τὸ πνεῦμα του δὲν βλάφτηκε. Ὁ ἁγιασμένος ἀσκητὴς ἀρρώστησε ἀπὸ φυματίωση, ἔπεσε στὸ κρεβάτι καί, σχεδὸν ἑτοιμοθάνατος, μεταφέρθηκε στὸ Τίργου Ὄκνα, νὰ πεθάνει… ἀνθρωπιστικά.
Ἡ παρουσία του στὸ θεραπευτήριο ἦταν ἀποκαλυπτικὴ τῆς τέχνης ποὺ διέθετε γιὰ νὰ μπαίνει μέσα στὶς ψυχὲς τῶν ἀνθρώπων καὶ νὰ τοὺς ἐνθαρρύνει. Ἦταν πολὺ ἔμπειρος ἐξομολόγος. Προσφερόταν μὲ χαρὰ στοὺς φυλακισμένους ποὺ τὸν ζητοῦσαν, παρ᾽ ὅλο ποὺ ὁ ἴδιος ὑπέφερε ἀπὸ τοὺς πόνους του. Ἔδινε ἀκόμη ὁδηγίες γιὰ ἡσυχαστικὴ ζωή, ὄχι μόνο ἀπὸ αὐτὰ ποὺ εἶχε διαβάσει, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὴν πλούσια μυστικὴ ἐμπειρία του.

-Ἦρθες; …χαίρομαι. Ἤμουν μακριά, σὲ μέρη μὲ πρασινάδες, μὲ ψαλμωδίες καὶ εὐωδίες, μέσα στὸ φῶς τοῦ Θεοῦ. Ἐκεῖ εἶναι θαυμάσια. Εἶναι εἰρήνη. Δὲν μπορῶ νὰ ἐκφράσω μὲ λόγια τὶ εἶναι ἐκεῖ. Εἶναι τόση εὐτυχία, ὥστε ἀκόμη καὶ ἡ χαρὰ τῆς ὄψης σου φαίνεται σὰν θλίψη. Θὰ φύγω σύντομα, μπορεῖ καὶ τώρα, τὴ νύχτα τῶν Χριστουγέννων. Καὶ αὐτὸ εἶναι ἕνα δῶρο τοῦ Θεοῦ. Δὲν ξέρω πῶς νὰ Τὸν εὐχαριστήσω… Δὲν ξέρω πῶς νὰ κάνω τοὺς ἀνθρώπους νὰ ζοῦν τὸν Θεό, τὴν ἀπόλυτη χαρά. Ἔχω τὴ βεβαιότητα τῆς αἰώνιας ζωῆς, συμμετέχω ἤδη σ’ αὐτὴν. Δὲν μὲ φοβίζει οὔτε ἡ Κρίση, διότι πάω μὲ ταπεινὴ σκέψη καὶ μὲ ἐλπίδα μόνο στὸ ἔλεος καὶ στὴ Χάρη τοῦ Κυρίου… Τὰ πνεύματα τοῦ σκότους τώρα κυβερνοῦν τοὺς ἀνθρώπους, ἀλλὰ νὰ μὴ φοβάστε. Ὁ Χριστὸς εἶναι κοντά. Καὶ ὁ κόσμος χρειάζεται πολλὴ θλίψη, γιὰ νὰ συνέλθει… Ὁ ἐχθροὶ νομίζουν ὅτι ἔχουμε νικηθεῖ, ἀλλὰ ἀρνοῦνται τὴν ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ στὴν ἱστορία καὶ δὲν γνωρίζουν τὰ θελήματά Του…
Σταμάτησε λίγο, ἀνέπνευσε βαθειά, μετὰ συνέχισε:
-Ἐδῶ κάποτε θὰ γίνονται προσκυνήματα….Σήμερα εἴμαστε λίγοι, ἀλλὰ ἀκόμη ὑπάρχει πίστη στὸν κόσμο καὶ ὁ κόσμος θὰ λυτρωθεῖ. Αὐτὸ τώρα φαίνεται ἀπίστευτο, ἀλλὰ ὑπάρχει μιὰ θεϊκὴ παιδαγωγικὴ καὶ αὐτὴ θὰ ἀναγεννήσει τὴν ἀνθρωπότητα. Λοιπὸν, νὰ εἶστε εὐλογημένοι! Γνώρισα ἐδῶ ἀνθρώπους μπροστὰ στοὺς ὁποίους ὁ νοῦς μου ταπεινώνεται. Πὲς στὸν Βαλέριο νὰ προσεύχεται γιὰ μένα. Νὰ προσευχηθεῖτε κι ἐσεῖς! Εἶμαι εὐτυχὴς ποὺ ἔφτασα σ’αὐτὴ τὴν ὥρα…
Μιλοῦσε ἀργά, ἀλλὰ μὲ μεγάλη δύναμη, ὥστε ἤμουν βαθειὰ ἐντυπωσιασμένος. Ἔκλεισε πάλι τὰ μάτια καὶ ἀποτραβήχτηκε στὴν πόρτα τῆς αἰώνιας ζωῆς. Τὴ συνομιλία μου μὲ τὸν πατέρα Γεράσιμο τὴν εἶχε ἀκούσει συγκινημένος ὁ Ἑβραῖος Ἰάκωβος, ποὺ ἦταν στὸ διπλανὸ κρεβάτι. Ἔβαλα τὸ χέρι μου στὸ μέτωπό του.
-Ἔχεις πυρετό; τὸν ρώτησα.
-Ὄχι, μοῦ ἀπάντησε. Αἰσθάνομαι καλὰ… ἐδῶ εἶναι ἕνας κόσμος ποὺ δὲν ἔχω σκεφτεῖ ὅτι μπορεῖ νὰ ὑπάρχει. Πάντως εἶναι ἕνας τελείως ἀντίθετος κόσμος σὲ σύγκριση μ’ ἐκεῖνον ποὺ ἔχω ἐγώ. Εἶναι συνταρακτικὸ γιὰ μένα νὰ σμίξω πνευματικὰ στὴ χριστιανικὴ ἀτμόσφαιρα ποὺ τὴν ἀπώθησα μὲ ἐμπάθεια σ’ ὅλη τὴ ζωή μου, πρῶτον μέσῳ τοῦ ὑλισμοῦ καὶ δεύτερον, διὰ τοῦ σιωνισμοῦ. Ἡ νύχτα τῶν Χριστουγέννων, ἡ ὁποία πάντα προκαλοῦσε λαχτάρα στὴν ψυχή μου, σήμερα με πλημμυρίζει διὰ τῆς θεϊκῆς της πραγματικότητας. Διότι αὐτὰ ποὺ γίνονται ἐδῶ δὲν εἶναι ἀνθρώπινες καὶ φυσικὲς ἐνέργειες, ἀλλὰ θεϊκές. Τὸ λέει αὐτὸ ἕνας ὑλιστής, ἕνας ἄθεος κι ἕνας Ἑβραῖος!… Καὶ ἡ ὁμολογία μου δὲν εἶναι μιὰ φάρσα. Μπροστὰ στὸ θάνατο ὁ ἄνθρωπος γίνεται εἰλικρινὴς καὶ ἔχει τὴ δυνατότητα νὰ δεῖ τὴν ἀλήθεια. Μᾶλλον σὲ ξαφνιάζει αὐτὴ ἡ ὁμολογία, ἀλλὰ αὐτὴ γεννήθηκε μέσα μου σιγὰ σιγά, πέρα ἀπὸ τὴ θέλησή μου. Εἶναι μιὰ ἀπαραίτηττη ἀναγνώριση τῆς πραγματικότητας. Ὁ ἀληθινὸς Θεὸς εἶναι ὁ Χριστός.
Λέγοντας αὐτὰ τὰ λόγια, ἔκλαιγε. Ἦταν βαθειὰ συγκινημένος. Προσπαθοῦσα νὰ τὸν καταλάβω, νὰ συμμετάσχω στὴ δραματικὴ στιγμὴ ποὺ ζοῦσε. Σιώπησε γιὰ ἕνα διάστημα. Κάθισα δίπλα στὸ κρεβάτι, κρατώντας τὸ χέρι του στὰ χέρια μου. Προσευχόμουν ἀπὸ τὴν καρδιά μου. Τί περισσότερο θὰ μποροῦσα νὰ κάνω;

(συνεχίζεται)

,

  1. «Η ΣΤΙΓΜΗ ΤΟΥ ΤΕΛΟΥΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΕΙΝΑΙ ΠΙΟ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΗ ΠΑΡΑ Η ΙΔΙΑ Η ΖΩΗ» « Χριστιανικὴ Βιβλιογραφία

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

%d ἱστολόγοι ἔχουν δηλώσει ὅτι αὐτὸ τοὺς ἀρέσει: